සංජය ජයසේකර විසිනි.
ජෙන්-Z විරෝධතාවල ගෝලීය රැල්ල, විප්ලවවාදී නායකත්වයේ ගැඹුරු වන අර්බුදය සහ ලියොන් ට්රොට්ස්කිගේ නොනවතින විප්ලව න්යායේ පදනම මත සමාජවාදී ජාත්යන්තරවාදයේ වැඩපිළිවෙල සඳහා සටන් කිරීමේ අවශ්යතාවය විමර්ශනය කරන ලිපි මාලාවක 3 වන කොටසෙහි සිංහල පරිවර්තනය අපි මෙහි පළ කරමු. 2 කොටස ඉංග්රීසි බසින් theSocialist.lk වෙබ් අඩවියේ 2025 නොවැම්බර් 14 දින පළ කෙරුණි. 1 කොටස 2025 නොවැම්බර් 6 වන දින ඉංග්රීසි බසින්ද, නොවැම්බර් 10 දින සිංහල බසින් ද පළ කරන ලදී. 3 කොටස ඉංග්රීසි බසින් 2026 පෙබරවාරි 27 දින පළ විය.
ජෙන්-Z කැරලිවල පෙළපත: අරාබි වසන්තය, වෝල් වීදිය වඩිලෑම සහ කහ කබා උද්ඝෝෂණ—දේශපාලනය, උපායමාර්ග, වැඩ පිළිවෙළ සහ කම්කරු පන්තිය සඳහා පාඩම්
අරාබි වසන්තය — ඓතිහාසික පූර්වගාමියා සහ දේශපාලන පාඩමක වස්තු විෂය
මැදපෙරදිග සහ උතුරු අප්රිකාවේ (MENA) 2010–2011 කාල වකවානුවේ සිදුවූ අරාබි වසන්තය (Arab Spring) මෙහිදී පරීක්ෂා කෙරෙන එකක් පසු එකක් ලෙස හටගත් පාර්ලිමේන්තුවෙන්-පිටත කැරලි රැල්ලට තීරණාත්මක ඓතිහාසික පූර්වගාමියා වූ අතර, එහි දේශපාලන පාඩම් සමස්ත පසුකාලීන ඉතිහාසයම විනිවිද යයි. එය තනි සමජාතීය ව්යාපාරයක් නොව, ලෝක ධනවාදයේ ව්යුහාත්මක අර්බුදය–ඉහළ යන අසමානතාවය, මහා විරැකියාව සහ බිඳ වැටෙන ජීවන තත්වයන් මගින් පිළිබිඹු වූ–මගින් මෙහෙයවන ලද මහා සමාජ නොසන්සුන්තාවයේ ගෝලීය පිපිරීමක් වූ අතර, එහි දේශපාලනය ගැඹුරින් ප්රතිවිරෝධී පන්ති බලවේගයන්ගේ ගැටුමින් හැඩගැසුණි: රැඩිකල් වන කම්කරු පන්තියක් සහ දුප්පතුන්, තරුණයින් සහ සුලු ධනේශ්වර ක්රියාකාරීන් විශාල ස්ථරයක්, දේශපාලන අවකාශයක් සහ වාසියෙන් වැඩි පංගුවක් සොයන මධ්යම පන්තියේ කොටස්, මිලිටරි කල්ලි සහ ඉස්ලාමීය පක්ෂ ඇතුළු ජාතික පාලක පන්තිවල තරඟකාරී කොටස් මේ පන්ති බලවේග අතර විය. ඒකාධිපති පාලන තන්ත්රයන්ට එරෙහි මහජන නැගිටීම් ලෙස ආරම්භ වූ දෙය වේගයෙන් විවිධ පන්ති බලවේග සහ ධනේශ්වර කන්ඩායම් තමන්ගේ අවශ්යතා සඳහා ප්රතිඵල හැඩගැස්වීමට සටන් කළ යුධ පිටියක් බවට පත්විය.
ඊජිප්තුවේ, මුස්ලිම් සහෝදරත්වය සහ මිලිටරි පිටුබලය ලත් ටැමරොඩ් (Tamarod) ව්යාපාරය යන දෙකම උත්සාහ කළේ මහජන කෝපය ස්වාධීන කම්කරු පන්තිය මගින් ධනේශ්වර රාජ්යය පෙරලා දැමීමක් වෙතට වඩා ඔවුන්ගේ අදාළ ධනේශ්වර ව්යාපෘතිවලට යොමු කිරීමට ය. ඊජිප්තු අත්දැකීම් පිළිබඳ WSWS විශ්ලේෂණය තහවුරු කළ පරිදි, ඊනියා ලිබරල් සහ ව්යාජ වාම සංවිධාන තීරණාත්මක ප්රතිවිප්ලවවාදී භූමිකාවක් ඉටු කළ අතර, කුමන්ත්රණ අණදෙන නිලධාරී ජෙනරාල් අබ්දෙල් ෆටා එල්-සිසි විසින් හමුදා අත්පත් කර ගැනීම–එය එම සංවිධාන යථාමය ලෙස සූදානම් කර තිබූ ප්රතිඵලයකි–නිවේදනය කරන විට ටැමරොඩ් නායකයින් ඔහුගේ පැත්තේ සිටගෙන සිටියහ.[1] වීදිවල ස්වයංසිද්ධව ඉදිරිපත් වූ දේශපාලන ඉල්ලීම්–පාන්/ආහාර, රැකියා, ගෞරවය, දූෂණයට අවසානයක්, ප්රජාතන්ත්රවාදී අයිතිවාසිකම්–අව්යාජ සහ ගැඹුරු සමාජ අවශ්යතාවයක් ප්රකාශ කළ නමුත් සමාජ හා ප්රජාතන්ත්රවාදී ඉල්ලීම් ස්වයංක්රීයව සමාජවාදී වැඩසටහනක් අන්තර්ගත කර නොගනියි. සංවිධානාත්මක විප්ලවවාදී කම්කරු පන්ති නායකත්වය නොමැති තැන, ලිබරල්, ඉස්ලාමීය සහ සුලු ධනේශ්වර ධාරාවන් රික්තය පුරවා, සෑම අවස්ථාවකම ධනේශ්වර දේපළ සබඳතා සහ අධිරාජ්යවාදී ආධිපත්යය ආරක්ෂා කරන විකල්ප වැඩසටහන් ඉදිරිපත් කළහ.
අරාබි වසන්තයේ කේන්ද්රීය ලක්ෂණයක් වූයේ එහි ස්වයංසිද්ධතාවයයි: එය හදිසි මහජන බලමුලු ගැන්වීම්, මහා වැඩවර්ජන සහ ගෝලීය වශයෙන් පාලක පන්ති භීතියට පත් කළ සහ පවතින සංවිධානවල සීමාවන් හරහා පුපුරා ගිය වාඩිලාගැනීම් වලින් සමන්විත විය. මෙම ස්වයංසිද්ධතාවය එකවරම ශක්තියක්–ස්වාධීනව සහ දැවැන්ත බලයකින් ක්රියා කිරීමට ජනතාවට ඇති හැකියාව පෙන්නුම් කිරීම–සහ නැගිටීම්වල විප්ලවවාදී විභවයට මාරාන්තික බව ඔප්පු කළ ව්යුහාත්මක සීමාවක් විය. විප්ලවවාදී කම්කරු පන්ති පක්ෂයක් නොමැතිව සහ කම්කරු පන්ති බලයේ අවයව නොමැතිව—කර්මාන්තශාලා කමිටු, ක්රියාකාරී කමිටු, නිවහන් පෙදෙස් කමිටු යන සංවිධාන ආකාර–මෙම ස්වයංසිද්ධ ව්යාපාර, වඩා හොඳින් සංවිධානය වූ ධනේශ්වර කන්ඩායම් විසින් අවශෝෂණය කර ගැනීම, වෙහෙසට පත් කිරීම සහ මර්දනය කිරීම හරහා අත්පත් කර ගැනීම මගින් බලමුලු හරනයට ගොදුරු විය හැකිය. 2011 පෙබරවාරියේ දී ඉදිරිපත් කරන ලද ඊජිප්තු නැගිටීම පිළිබඳ ඔහුගේ සමකාලීන විශ්ලේෂණයේ දී නික් බීම්ස් තර්ක කළ පරිදි, මහජන විප්ලවවාදී ශක්තිය රාජ්ය බලය බවට පරිවර්තනය කළ හැකි දේශපාලන හා සංවිධානාත්මක නායකත්වයක් කම්කරු පන්තියට නොමැති තැන හමුදාවට සහ ධනේශ්වර බලවේගවලට පාලනය නැවත තහවුරු කිරීමට හැකි විය.[2] මුබාරක් බලයෙන් පහ කළ වැඩ වර්ජන රළ තුළ, ඊජිප්තුව සතුව සමාජවාදී විප්ලවයක් කිරීමට වෛෂයික සමාජ බලය පැවතිණි; එයට නොතිබුනේ ආත්මීය මෙවලම, එනම් ජනතාව තුළ නැංගුරම් ලා ගත් ජාත්යන්තර සමාජවාදයේ ඉදිරිදර්ශනය සඳහා සටන් කරන විප්ලවවාදී පක්ෂයකි: එය නොමැතිව එම බලය එහි අවශ්ය අවසානයට යොමු කළ නොහැකි විය. දශකයක පසුකාලීන අත්දැකීම් මගින් සනාථ කරන ලද ප්රතිඵලය වූයේ විප්ලවය විසින් පෙරලා දැමූ පාලනයට වඩා කුරිරු හමුදා ආඥාදායකත්වයක් එල්-සිසි යටතේ ඇති කිරීමයි.
අරාබි වසන්තය, අධිරාජ්යවාදී මධ්යස්ථානයේ නිශ්චිත තත්වයන් තුළ වෝල් වීදිය වාඩි ලෑම Occupy Wall Street (2011) විසින් ප්රතිනිෂ්පාදනය කෙරුනු දේශපාලනික අන්තරායන් හෙළිදරව් කරන අතරම, වාඩි ලෑම මත සෘජු දෘෂ්ටිවාදාත්මක හා උපායමාර්ගික (tactical) බලපෑමක් ඇති කළේය. පොදු අවකාශ මහජනයා අත්පත් කර ගැනීම් සහ තිරස් (horizontal) රැස්වීම් මගින් පුළුල් මහජන අනුකම්පාවක් උත්ගත කළ හැකි බවට වූ විචිත්රවත් නිරූපණය, වෝලි වීදිය වාඩි ලෑමට එහි උපායමාර්ගික ආකෘතිය සහ එහි ආරම්භක දේශපාලන විශ්වාසය ලබා දුන්නේය. නමුත් අරාබි වසන්තය, ඇස් ඇති අයට, “නායකත්වයක් නොමැති” ස්වයංසිද්ධ ව්යාපාර ඒවා තුළ ගැබ් කර ගත් නිශ්චිත අවදානම ද හෙළි කළේය: සමාජවාදී වැඩසටහනක් සහ ස්වාධීන කම්කරු පන්ති සංවිධානයක් නොමැතිව, මහජන කැරැල්ල ක්රමානුකූලව ධනේශ්වර ආයතන හෝ ප්රතිසංස්කරණවාදී ආවෘත අන්ත වෙත නැවත යොමු කෙරේ.
2012 ඔබාමා මැතිවරණ ව්යාපාරයට, වෝල් වීදිය වාඩිලෑමේ ව්යාපාරය අවශෝෂණය කර ගැනීමට හිටපු වාමාංශික පුද්ගලයින් සහ ඩිමොක්රටික් පක්ෂ ක්රියාකාරීන් දැරූ උත්සාහයන් ලේඛනගත කරමින්, ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවිය මෙම අනතුර එම ව්යාපාරය බිහිවෙද්දීම හරියටම හඳුනා ගත්තේ, රටින් රටට අරාබි වසන්තයේ දේශපාලන ප්රතිඵල විකෘති කළ ධනේශ්වර නැවත අවශෝෂණය කිරීමේ (reabsorption) යාන්ත්රණය ලෙසයි.[3] අරාබි වසන්තය මතු කළ සහ වෝල් වීදිය වාඩි ලෑම විසඳීමට අපොහොසත් වූ මූලෝපායික ප්රශ්නය, 2022 සිට ජෙන්-Z ව්යාපාර මුහුණ දෙන ප්රශ්නයම විය: එනම්, මහජන විරෝධතා ධනේශ්වර දේශපාලනයේ රාමුව තුළ සංකේතාත්මක බාධා කිරීම් සහ දැනුවත්භාවය ඉහළ නැංවීම අරමුණු කර ගන්නේද, නැතහොත් ඒවා ප්රාග්ධනයේ ආර්ථික බලයට එරෙහිව සටන් කිරීමට සහ රාජ්ය බලය පිළිබඳ ප්රශ්නය මතු කිරීමට හැකියාව ඇති ස්වාධීන කම්කරු පන්ති සංවිධානයක්–මහා වැඩ වර්ජන, ක්රියාකාරී කමිටු, කර්මාන්ත අරගල සම්බන්ධීකරණය–ගොඩනැගීම දෙසට යොමු කර තිබේද යන්නයි. විප්ලවවාදී ජාත්යන්තරවාදී දෘෂ්ටි කෝණයකින්, ස්වයංසිද්ධ මහජන ශක්තිය සමාජවාදී දේශපාලන වැඩසටහනක් සහ කල් පවතින නිර්ධන පන්ති (කාර්මික) සංවිධානයක් බවට පරිවර්තනය කිරීමෙන් පමණක් පීඩිතයන්ගේ පුනරර්කරණය වන කැරලිකාරිත්වය ධනේශ්වර පාලනය පෙරලා දැමිය හැකි බලවේගයක් බවට පරිවර්තනය කළ හැකිය.
පොදු මූලයන්: ධනවාදයේ අර්බුදය සහ දේශපාලන සුජාතභාවයේ අර්බුදය
වෝල් වීදිය වාඩිලෑමේ ව්යාපාරය, කහ කබා ව්යාපාරය (Yellow Vest Movement / Gilets Jaunes, 2018–2020) සහ ජෙන්-Z නැගිටීම්, අනුප්රාප්තික හා ගුණාත්මකව උත්සන්න වන පාර්ලිමේන්තු ක්රමයෙන් පිටත මහජන කැරැලිවල රැළි තුනක් වේ. ඒවා සම්බන්ධයක් නැති හෝ හුදෙක් අනුක්රමික සංසිද්ධි ලෙස සැලකීම යනු ඒවා පොදුවේ හෙළි කරන වැදගත්ම සත්යය මග හැරීමකි: මේ තුනම ලෝක ධනවාදයේ යටින් පවතින සහ ගැඹුරු වන එකම ප්රතිවිරෝධතාවයේ–එනම්, වඩ වඩාත් ඒකාබද්ධ වූ හා ගෝලීය පරිමාණයෙන් සංවිධානය වූ සමාජ නිෂ්පාදනය සහ එය, අතිමහත් බහුතරය අනාරක්ෂිතභාවයට, දරිද්රතාවයට සහ අවිනිශ්චිතභාවයට හෙළා දමමින් එන්න එන්නම අඩු වන පුද්ගල සංඛ්යාවක් අත ධනය සංකේන්ද්රණය කරන පුද්ගලික අයිතියට සහ ලාභයට යටත් කිරීමේ–ප්රකාශනයන් වේ.
සෑම රැල්ලක්ම පැන නැගුනේ එම පොදු අර්බුදයේ නිශ්චිත සංධිස්ථානයකිනි. 2007-2009 මූල්ය බිඳවැටීමට සහ ඔබාමා පරිපාලනයේ බැංකු ඇපකර වැඩසටහන හරහා වෝල් වීදියේ බලය නැවත තහවුරු කිරීමට වාඩිලෑම ප්රතිචාර දැක්වීය. මෙම ඇප දීම හරහා මූල්ය විනාශයේ නිර්මාතෘවරුන්ට ට්රිලියන ගණන් මහජන අරමුදල් මාරු කරන ලද අතර කම්කරු පන්ති පවුල්වලට ඔවුන්ගේ නිවාස, රැකියා සහ ඔවුන්ගේ ඉතිරිකිරීම් අහිමි කෙරිණි. වාඩිලෑමේ ව්යාපාරය “මූලික ඓතිහාසික බලවේගය ලෙස පන්ති අරගලය නැවත මතුවන” බව ප්රකාශ කළ බවත්, එය “ලෝක ධනවාදයේ කේන්ද්රස්ථානය වන එක්සත් ජනපදයේ පන්ති අරගලයේ පුපුරන සුලු පිපිරීමක පෙරටු සේයාව” බවත් ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවිය එකල නිරීක්ෂණය කළේය.[4]
2018 නොවැම්බර් මාසයේදී කහ කබා විරෝධතා පුපුරා ගියේ, එමානුවෙල් මැක්රොන්ගේ ඉන්ධන බද්ද–බලශක්ති සංක්රාන්ති කිරීමේ (ෆොසිල ඉන්ධන වලින් ඉවතට) පිරිවැය සමාගම් වලින් කම්කරුවන් සහ පළාත් බද දුප්පතුන් මතට මාරු කිරීම සඳහා හිතාමතාම නිර්මාණය කරන ලද බද්දක්–පශ්චාත් දෘෂ්ටිවාදී (පන්ති දේශපාලනයේ සහ දෘෂ්ටිවාදාත්මක ගැටුමේ යුගය අවසන් වූ බව) තාක්ෂණික නවීකරණයක් ලෙස ඡන්දදායකයින්ට ඉදිරිපත් කරන ලද “En Marche” (මැක්රොන්ගේ මාධ්යමික, ලිබරල් දේශපාලන පක්ෂය) ව්යාපෘතියේ පන්ති ස්වභාවය නිසැකවම පෙන්නුම් කළ විටය.
නව ලිබරල් ප්රතිව්යුහගතකරණයේ වසර හතළිහක සුන්බුන්, COVID-19 හි විනාශය, යුක්රේනයේ එක්සත් ජනපද-නේටෝ ප්රොක්සි ගැටුමේ ආර්ථික යුද්ධය, පසුගාමී රටවල් පුරා IMF හි ණය-වහල්කමේ (debt-peonage) තන්ත්රය සහ ත්වරණය වන දේශගුණික අර්බුදය හේතුවෙන් බහු මහාද්වීප හරහා මිලියන සංඛ්යාත තරුණ තරුණියන්ට පැවැත්මම දේශපාලන ප්රශ්නයක් බවට එකවර පත් වූ විට, ජෙන්-Z රැල්ල පුපුරා ගියේය.
මෙම අරගලවල පොදු දේශපාලන ස්වභාවය ඒවා අතර පොදුවේ බෙදා ගැනුණු ද්රව්යමය මූලයන්ගෙන් සෘජුවම පැන නගී. නාමික “වාම” සහ දක්ෂිණාංශික යන ස්ථාපිත පක්ෂ සියල්ලක්ම සූරාකෑමට සමාන හවුල්කරුවන් ලෙස සැලකීමත්, දිගු කලක් පන්ති අරගලය කළමනාකරණය කර මැඩ පැවැත්වීම සිදුකළ වෘත්තීය සමිති නිලධරයන් සහ ආයතනික මැදිහත්කරුවන් සමඟත්, පාර්ලිමේන්තු දේශපාලනය සමඟත් මහජනයාගේ ගැඹුරු බිඳීමක් මෙම ත්රිත්ව විරෝධතා මගින් සටහන් කෙරුණි. වාඩිලෑමෙහි “සියයට 99ය අපි වෙමු”, මාධ්ය කුටිවල “පැරිසියානු ප්රභූන්” කෙරෙහි කහ කබාකරුවන් ගේ කැකෑරෙන පිළිකුල, ජෙන්-Z ව්යාපාර විසින් ස්ථාපිත දේශපාලන සංයුතීන් ප්රතිසංස්කරණයෙන් ඔබ්බට දූෂිත යැයි සම්පූර්ණයෙන්ම බැහැර කිරීම යන මෙම සටන් පාඨ ප්රකාශ කරන්නේ දේශපාලන අපරිණතභාවය නොව, කිසිදු රූපලාවන්ය ප්රතිසංස්කරණයකට හෝ රජයේ නිලධාරීන්ගේ වෙනසක් මගින් විසඳිය නොහැකි ධනේශ්වර දේශපාලන සුජාතභාවයේ අව්යාජ හා ගැඹුරු වන අර්බුදයකි.
දේශපාලනය: සංස්ථාපිත විරෝධීවාදය, “දේශපාලනය එපා” සහ ජනතාවාදී උගුල
ඒවායේ පොදු සංස්ථාපිත විරෝධී ස්වභාවය තිබියදීත්, මෙම අරගල රැලි තුන දේශපාලන සංයුතියේ සැලකිය යුතු වෙනස්කම් පෙන්නුම් කරන අතර, ඒවා අවිභින්න (undifferentiated) “නව සමාජ ව්යාපාර” කාණ්ඩයකට ලඝු කිරීම නොව නිශ්චිතව විශ්ලේෂණය කළ යුතුය.
- වෝල් වීදිය වාඩිලෑම: මධ්යම පාන්තික පෙරහුරුව
ආරම්භයේ සිටම වාඩිලෑමේ ව්යාපාරය ආධිපත්යය දැරුවේ නිව්යෝර්ක්හි සුකෝටි පාර්ක්, ඕක්ලන්ඩ්, බොස්ටන් සහ ලන්ඩනයේ සහ අනෙකුත් අධිරාජ්යවාදී නගරවල ඔවුන්ගේ සගයන් බඳු නාගරික මධ්යස්ථානවල සංකේන්ද්රණය වූ ප්රධාන වශයෙන් මධ්යම පාන්තික සමාජ කාණ්ඩ වලිනි. වාඩිලෑමේ ව්යාපාරය පැහැදිලිවම අරාබි වසන්තයෙන් ආභාෂය ලබා ගත් අතර, කැනේඩියානු ඇඩ්බස්ටර්ස් සඟරාවේ සංවිධායකයින් එය මෙසේ ප්රකාශ කළහ: “ඊජිප්තුවේ, ග්රීසියේ, ස්පාඤ්ඤයේ සහ අයිස්ලන්තයේ සිටින අපගේ සහෝදර සහෝදරියන් මෙන්, ඇමරිකාවේ ප්රජාතන්ත්රවාදය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා විප්ලවීය අරාබි වසන්ත උපක්රමය භාවිතා කිරීමට අපි සැලසුම් කරමු.”[ABCNews] ව්යාපාරයේ රූප සංඥාව (imagery)–කයිරෝවේ තහ්රීර් චතුරශ්රය ප්රතිරාවය කරන සුකෝටි උද්යානය අත්පත් කර ගැනීම–සහ ඊජිප්තු විප්ලවයේ ජයග්රහණයෙන් මාස කිහිපයක් පසු පසින් පැමිණි එහි කාල නිශ්චය (timing) සෘජු පෙළපත් සම්බන්ධයක් (lineage) පිහිටු විය. ඒ කාලයේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවිය නිරීක්ෂණය කරන ලද පරිදි , “ඊජිප්තුවේ විප්ලවවාදී නැගිටීම්වල සිට ඊශ්රායලයේ මහජන පෙලපාලි සහ යුරෝපයේ සමාජ පිපිරීම් දක්වා, පන්ති අරගලය මූලික ඓතිහාසික බලවේගය ලෙස නැවත මතුවී තිබේ.”[5]
මෙම ව්යාපාරය මතු වූයේ අරාජිකවාදී සංවිධාන වලින්–විශේෂයෙන් කැනේඩියානු සඟරාවක් වන ඇඩ්බස්ටර්ස් වෙතින්–වන අතර, එය “විප්ලවවාදී අරාබි වසන්ත උපක්රමය” එහි සංවිධානාත්මක ආකෘතිය ලෙස පැහැදිලිවම යොදා ගත්තේ එම ආකෘතියේ පන්ති අන්තර්ගතය බැහැර කරමිණි. ජනප්රිය කතිපයාධිකාරී විරෝධී හැඟීම්වල ප්රකාශනයක් ලෙස කෙතරම් ආකර්ශනීය වුවත්, “සියයට 99” සටන් පාඨය දේශපාලනිකව නිර්මාණය කරනු ලැබුවේ, කම්කරු පන්තිය සහ වාඩිලෑමේ නායකත්වය උකහා ගත් ධනවත් ඉහළ-මැද ස්ථරය අතර මූලික පන්ති බෙදීම තියුණු කිරීමට නොව වසං කිරීමට ය. [6]
මෙම පන්ති පදනමේ දේශපාලන ප්රතිවිපාක, ව්යාජ-වාම සංවිධාන, සියල්ලටත් වඩා ජාත්යන්තර සමාජවාදී සංවිධානය (ISO) විසින් ඉටු කරන ලද භූමිකාව තුළ දෘශ්යමාන විය. එහි නාමික සමාජවාදී වාචාලකම තිබියදීත්, ISO, වාඩිලෑම AFL-CIO වෘත්තීය සමිති යන්ත්රණයට යටත් කිරීමට සහ එහි ශක්තිය බැරැක් ඔබාමාගේ 2012 නැවත මැතිවරණ ව්යාපාරයට යට කිරීමට ක්රමානුකූලව කටයුතු කළේය. සමකාලීන වාර්තාකරණයේ දී WSWS ලේඛනගත කළ පරිදි, ISO, “AFL-CIO සහ අනෙකුත් වෘත්තීය සමිති යාන්ත්රණවල පාලනය යටතට වාඩිලෑම ගෙන ඒමට උදව් කිරීමෙන් විරෝධතා ව්යාපාරය යටපත් කිරීමට උත්සාහ කරයි”. ඒ අතර, ඔවුහු, නොබෝ කලකට පෙර වෙරිසොන් වැඩ වර්ජනය පාවා දීමෙන් නැවුම්ව සිටි AFL-CIO සභාපති රිචඩ් ට්රම්කා සහ CWA හි බොබ් මාස්ටර් යන වෘත්තීය සමිති නිලධාරීන්ට ප්රශංසා කරමින්, කම්කරුවන් මත (හාම්පුතුන් සඳහා සහන සපයමින්) කප්පාදු පැනවීමේ ඔවුන්ගේ භූමිකාව සඟවා ගත්හ.[7]
“දේශපාලනය එපා” සහ “නායකත්වයක් එපා” යන්න ISO විසින් ප්රවර්ධනය කිරීම, ඩිමොක්රටික් පක්ෂය පැන පිරවීමට හදිසි වූ දේශපාලන රික්තය හරියටම නිර්මාණය කිරීමට උපකාරී විය. WSWS දුරදක්නා නිරවද්යතාවයකින් අනතුරු ඇඟවීය: “වෝල් වීදියේ විරෝධතාවලට සම්බන්ධ බොහෝ කණ්ඩායම් ස්පාඤ්ඤයේ සහ ග්රීසියේ indignados හි ‘දේශපාලනය එපා’ සහ නායකත්වයක් නොතිබිය යුතු බවට වන ස්ථාවරය ප්රතිරාවය කර ඇත. ‘දේශපාලනය එපා’ සඳහා වන ඉල්ලීම ධනේශ්වර දේශපාලනයට සහ ධනවාදී ද්වි-පක්ෂ ක්රමයට විරුද්ධ ප්රතිපත්තිගරුක සහ සංගත දේශපාලන විකල්පයක්–එනම්, සමාජවාදී දේශපාලනය–ප්රතික්ෂේප කිරීමකට සමාන වේ. එය දේශපාලන රික්තය පිරවීමට පියවර ගන්නා ඩිමොක්රටික් පක්ෂයේ වාසියට සෘජුවම ක්රියා කරයි.”[8] හරියටම සිදු වූයේ මෙයයි. 2011 නොවැම්බර් මාසයේදී වාඩිලෑමේ කඳවුරු විනාශ කළ සම්බන්ධීකෘත ෆෙඩරල්-ප්රාදේශීය පොලිස් මර්දනය–එෆ්බීඅයි, ස්වදේශ ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව සහ ප්රාදේශීය පොලිස් බලකායන් සම්බන්ධ වූ, බහු නගර හරහා ජාතික වශයෙන් සංවිධානාත්මක කල මෙහෙයුමක් ලෙස එය ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවිය විසින් ලේඛනගත කරන ලදී [9]–ධනවාදී පිළිවෙලට කිසිදු තිරසාර අභියෝගයක්–එය කෙතරම් කළලමය අවස්ථාවක වූවද–නොඉවසීමට පාලක පන්තියේ ස්ථිර අධිෂ්ඨානය හෙළි කළේය. ISO පසුව විසුරුවා හැරීම සහ එහි ප්රමුඛ කන්ඩායම ඇමරිකානු ප්රජාතන්ත්රවාදී සමාජවාදීන් (DSA-Democratic Socialists of America) තුළට අවශෝෂණය කර ගැනීම, ආරම්භයේ සිටම වාඩිලෑමේ ව්යාපාරය තුළ එය අනුගමනය කළ දේශපාලන ගමන් පථය විධිමත් කිරීමක් පමණි.
- කහ කබා විරෝධතා: පුළුල් සමාජ පදනමක්, තියුණු මායිමක්, එකම දේශපාලන සීමාවක්
කහ කබා ව්යාපාරය වෝල් වීදිය වාඩිලෑමේ ව්යාපාරයට වඩා තියුණු සමාජ රැඩිකල්වාදයක් සහ සැලකිය යුතු ලෙස පුළුල් කම්කරු පන්තික සමාජ පදනමක් ප්රකාශ කළේය. එහි භූගෝලීය හා සමාජීය ගුරුත්ව කේන්ද්රය පළාත් බද (පැරිස් අගනුවරින් පිටත) ප්රංශයේ–මගීන්, විශ්රාමිකයන්, කුඩා ව්යාපාර හිමිකරුවන්, අස්ථිර කම්කරුවන් සහ ප්රවාහන වියදම් වැඩි වීමෙන්, ප්රාදේශීය රාජ්ය සේවාවන්හි පහත වැටීමෙන් සහ නව ලිබරල් ප්රතිව්යුහගතකරණය යටතේ වැටුප් ඛාදනය වේගවත් වීමෙන් පීඩාවට පත් ග්රාමීය හා අර්ධ නාගරික දුප්පතුන් අතර–පිහිටා තිබුණි. මැක්රොන්ගේ සුපිරි පුරවර සැලසුම් පිළිබඳ උද්යෝගී සහායකයන් විසින් සමරනු ලබන “නවීකරණයේ” පිරිවැයට වඩාත් සෘජුවම නිරාවරණය වන කම්කරු පන්තියේ සහ පහළ මධ්යම පන්තියේ ස්ථර තුළ මුල් බැසගත් මෙම විසරණය වූ, පළාත් සමාජ සංයුතිය, වාඩිලෑමෙහි හි පුරවරයන්හි සාන්ද්රණය වී තිබූ ප්රමාණයට වඩා, කහ කබා විරෝධතා වලට පුළුල් භූගෝලීය ප්රවේශයක් සහ ධනේශ්වර පාලනය සමඟ වඩාත් සෘජු ද්රව්යමය ගැටුමක් ලබා දුන්නේය.
එහි උපක්රම ඊට අනුරූපව වඩාත් අවහිරකාරී විය. සතිපතා රටපුරා ක්රියාකාරකම්, වටරවුම් සහ ගාස්තු අය කරන මාර්ග අවහිර කිරීම්, ප්රධාන වාණිජ මාර්ග අත්පත් කර ගැනීම සහ පැරිසියේ සහ පළාත් නගරවල කැරලි මර්දන පොලිසිය සමඟ ගැටුම්, ධනවාදී සංසරණය සඳහා සැබෑ පිරිවැයක් නිර්මාණය කළ අතර ප්රංශ පාලක පන්තිය, වාඩිලෑම සංකේතාත්මක චතුරශ්ර වාඩිලාගැනීම් මගින් අත්කර නොගත් ආකාරයේ, තිරසාර දේශපාලන පීඩනයකට ලක් කළේය. ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී, කහ කබා ව්යාපාරය ගුරුවරුන්, සෞඛ්ය සේවකයින්, ප්රවාහන සේවකයින්ගේ වැනි වැඩ වර්ජන රැළි සමඟ ඡේදනය වූ අතර, මහජන වීදි විරෝධතා සහ සංවිධානාත්මක කාර්මික ක්රියාමාර්ග අතර ඒකාබද්ධ වීමේ සැබෑ හැකියාව–කිසි විටෙකත් සංවිධානාත්මක යථාර්ථයක් නොවූ වද–නිර්මාණය කළේය.
මෙම හැකියාව ක්රමානුකූලව අවහිර කරන ලදී. කහ කබාකරුවන් සහ සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්යාපාරය අතර කිසිදු ඒකාග්ර වීමක් වැළැක්වීම සඳහා ප්රංශ වෘත්තීය සමිති සම්මේලන ක්රමානුකූලව කටයුතු කළේය.[10] ව්යාපාරය තුළ සහ අවට වාම-ජනප්රියවාදී ප්රවණතා “ප්රභූන්ට එරෙහිව ජනතාව” යන වාග් මාලාවෙන් ඉල්ලීම් සකස් කළහ–එනම්, ජනමත විචාරණ, ධනය නැවත බෙදා හැරීම සහ ශක්තිමත් ජාතික සුභසාධන ප්රතිපාදන සඳහා වන ඉල්ලීම්. ඒවා හුදෙක් ක්රමයේ වඩාත් දෘශ්යමාන දූෂිත හෝ අහංකාර තනි නියෝජිතයන් නොව, පද්ධතිමය සතුරා, එනම්, ධනපති පන්තිය සහ එහි රාජ්යය හඳුනා ගැනීම වැලක්වනු ලැබීය.[11] මැක්රොන්ගේ රජය දිවි ගලවා ගත්තේය. කහ කබාකරුවන් විසිරී ගියහ. යටින් පවතින සමාජ අර්බුදය තීව්ර විය.
- ජෙන්-Z රැල්ල: ගෝලීය පරිමාණය, විප්ලවීය තීව්රතාවය, එකම දේශපාලනික ඌනතාවය
ජෙන්-Z නැගිටීම් භූගෝලීය පරාසය සහ විප්ලවීය තීව්රතාවය යන දෙකෙහිම ගුණාත්මක උත්සන්න වීමක් නියෝජනය කරයි. පැරණි යටත් විජිත ලෝකයේ රටවල් කිහිපයක එකවර සිදු වූ ඒවායේ සටන්කාමී ශිෂ්ය හා තරුණ පෙරමුණු, වැඩ වර්ජන සහ කාර්මික ක්රියාමාර්ග හරහා සැබෑ නිර්ධන පංති මැදිහත්වීමක් සමඟ ඒකාබද්ධ විය. 2022 අප්රේල් 28 සහ මැයි 6 යන දිනවල ශ්රී ලංකාවේ පැවති මහා වැඩ වර්ජන දෙක, ජනවාර්ගික රේඛා හරහා මිලියන ගණනක් සහභාගී වූ අතර, ස්වාධීන බලවේගයක් ලෙස ක්රියා කරන විට කම්කරු පන්තියේ තීරණාත්මක බලය පෙන්නුම් කළේය.[12] ජෙන්-Z හි ආරම්භක විරෝධතාවලින් පසුව කෙන්යාවේ ගුරුවරුන්, සෞඛ්ය සේවකයින්, සිවිල් සේවකයින් සහ ප්රවාහන සේවකයින්ගේ අඛණ්ඩ වැඩ වර්ජන රැළි පුපුරා ගියේය.[13] දේශපාලන අවහිර කිරීමේ පරිමාණය–රාජ්ය නායකයින් ධුරයෙන් පලවා හැරීම, පාර්ලිමේන්තු තුලට කඩා වැදීම, ආණ්ඩු බිඳ වැටීම–වාඩිලෑම හෝ කහ කබා උද්ඝෝෂණ විසින් ඇති කරන ලද සියලු දේ අභිබවා ගියේය.
එහෙත් මෙම ව්යාපාර ක්රියාත්මක වූ දේශපාලන රාමුව, ධනේශ්වර සංවර්ධනය ප්රමාද වූ මෙම රටවල ප්රතිනිෂ්පාදනය කළේ අධිරාජ්යවාදී මධ්යස්ථානවල වාඩිලෑම සහ කහ කබාකරුවන් සිරකර පාවා දුන් එක සමාන ගතිකයන්මය. “රජය ක්රියාකාරීව නායකයින් සොයමින් සිටී” යන පදනම මත නායකත්වයක් නොමැතිකම සාධාරණීකරණය කරමින් කෙන්යාවේ විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංගමය (Revolutionary Socialist League), රයිලා ඔඩින්ගා සහ වෘත්තීය සමිති නිලධරය විසින් පුරවන ලද දේශපාලන රික්තයක් නිර්මාණය කළේය.[14] මාක්ස්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය-කෙන්යාව (Communist Party Marxist-Kenya), බ්රිතාන්ය සහ එක්සත් ජනපද අරමුදල් වලින් පාලක පන්තිය විසින් කෙටුම්පත් කරන ලද 2010 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව ආරක්ෂා කිරීම ප්රවර්ධනය කළ අතර, එමඟින් මහජන කෝපය ධනේශ්වර-ප්රජාතන්ත්රවාදී මිත්යාවන් වෙතට හරවා යැවීය. පිලිපීනයේ බයාන් (BAYAN) සහ අක්බයාන් (Akbayan) ධනේශ්වර චීන-විරෝධී කන්ඩායම් සමඟ පෙලගැසී, කම්කරු පන්ති දේශපාලනය එක්සත් ජනපද අධිරාජ්යවාදයේ ඉන්දු-පැසිෆික් ගැටුමේ උපායමාර්ගික අත්යවශ්යතාවයන්ට යටත් කළේය.[15]
ව්යාජ වමේ ජාත්යන්තර ස්වභාවය අහඹු සිදුවීමක් නොවේ: මෙම සංවිධාන සහභාගී වන්නේ, එක්සත් ජනපදය තුළ ISO විසින් මූර්තිමත් කරන ලද, ධනවාදය ආරක්ෂා කිරීම සහ කම්කරු පන්ති අතෘප්තිය කළමනාකරණය කිරීම ඔවුන්ගේ ද්රව්යමය අවශ්යතාවක් වන ධනවත් මධ්යම පන්තික ස්ථර නියෝජනය කරන එකම ජාත්යන්තර දේශපාලන ධාරාවට ය. විප්ලවවාදී පක්ෂ ගොඩනැගීමෙන් වැලකී ගැනීම සඳහා ඔවුන් ස්වයංසිද්ධියට ප්රශංසා කරති. ඔවුන් පන්ති බෙදීම් සැඟවීමට “ජනතා බලය” සහ “දූෂණ විරෝධය” ප්රවර්ධනය කරති. ඔවුහු “ප්රගතිශීලී” විකල්ප ලෙස ඉදිරිපත් කරනු ලබන විරුද්ධ ධනේශ්වර බලවේග සමඟ පෙළ ගැසෙති. WSWS නිරන්තරයෙන් අනතුරු අඟවා ඇති පරිදි, මෙම ප්රවණතා වෛෂයිකව “වම” තුළ ධනේශ්වර දෘෂ්ටිවාදය සඳහා සංචිතයක් ලෙස සේවය කරයි. [16]
මතු සම්බන්ධයි….
සබැඳි ලිපි:
[1] World Socialist Web Site, ‘Revolution and counterrevolution in Egypt: The political lessons’ (7 September 2013) <https://www.wsws.org/en/articles/2013/09/07/egyr-s07.html>
[2] World Socialist Web Site (Nick Beams), ‘Notes on the Egyptian Revolution’ (25 February 2011) <https://www.wsws.org/en/articles/2011/02/nbre-f25.html>
World Socialist Web Site, ‘Third National Congress of the SEP (Sri Lanka): Greetings from the French and German sections of the world Trotskyist movement’ (19 June 2022) <https://www.wsws.org/en/articles/2022/06/20/bnmf-j20.html>
[3] World Socialist Web Site (Bill Van Auken), ‘Ex-SDS leader seeks to herd Wall Street protest behind Obama’ (12 October 2011) <https://www.wsws.org/en/articles/2011/10/gitl-o12.html>
[4] World Socialist Web Site, ‘The way forward in the fight against Wall Street’ (15 October 2011) <https://www.wsws.org/en/articles/2011/10/pers-o15.html>
[5] World Socialist Web Site, ‘Occupy Wall Street movement at a crossroads’ (26 October 2011) <https://www.wsws.org/en/articles/2011/10/pers-o26.html>
[6] The WSWS analysis identified this with precision: “The social and political outlook of those at the core of the protests—including anarchist organizations around the Canadian magazine Adbusters, which initiated the call to occupy Wall Street—was fundamentally hostile to the working class. Contained in the ‘99 percent’ slogan itself was an effort to obscure the deep social divide between the working class and the more privileged sections of the upper-middle class, for which these groups spoke.”
World Socialist Web Site, ‘The 2011 Occupy Wall Street Protests’ (editorial overview) <https://www.wsws.org/en/topics/socialIssuesCategory/wallst> , drawing on ‘The way forward in the fight against Wall Street’ (15 October 2011) <https://www.wsws.org/en/articles/2011/10/pers-o15.html>
[7] World Socialist Web Site, ‘The Nation, ISO seek to channel Wall Street protests back to the Democratic Party’ (7 October 2011) <https://www.wsws.org/en/articles/2011/10/nati-o07.html>
World Socialist Web Site, ‘The Occupy movement, identity politics and the International Socialist Organization’ (11 November 2011) <https://www.wsws.org/en/articles/2011/11/iden-n11.html>
[8] World Socialist Web Site, ‘How to fight Wall Street’ (4 October 2011) <https://www.wsws.org/en/articles/2011/10/pers-o04.html>
[9] World Socialist Web Site, ‘The shutdown of Occupy Wall Street’ (17 November 2011) <https://www.wsws.org/en/articles/2011/11/pers-n17.html> ; see also ‘Mayors conspired to close Occupy Wall Street encampments’ (17 November 2011) <https://www.wsws.org/en/articles/2011/11/occu-n17.html> and ‘Police repression escalates against Occupy protests’ (19 November 2011) <https://www.wsws.org/en/articles/2011/11/occu-n19.html>
[10] World Socialist Web Site, ‘Oppose French unions’ attempts to strangle the “yellow vest” protests!’ (26 January 2019) <https://www.wsws.org/en/articles/2019/01/26/yell-j26.html>
[11] World Socialist Web Site, ‘France’s “yellow vest” protests and the resurgence of the international class struggle’ (3 July 2019) <https://www.wsws.org/en/articles/2019/07/03/yell-j03.html>
World Socialist Web Site, ‘Recording reveals pseudo-left La France Insoumise collusion with Macron in 2016’ (14 December 2019) <https://www.wsws.org/en/articles/2019/12/14/ruff-d14.html>
[12] Socialist Equality Party (Sri Lanka), ‘For a Democratic and Socialist Congress of Workers and Rural Masses!’ (20 July 2022) <https://www.wsws.org/en/articles/2022/07/21/pers-j21.html >
[13] World Socialist Web Site, ‘Kenya’s Gen Z insurgency, the strike wave and the struggle for Permanent Revolution-Part 1’ (3 October 2024)
<https://www.wsws.org/en/articles/2024/10/03/rhnr-o03.html>
[14] World Socialist Web Site, ‘Kenya’s Gen Z insurgency, the strike wave and the struggle for Permanent Revolution — Part 3’ (6 October 2024) <https://www.wsws.org/en/articles/2024/10/06/xrfc-o06.html> ; see also ‘One year since the Gen-Z Uprising in Kenya: The need for a socialist and internationalist strategy’ (24 June 2025) <https://www.wsws.org/en/articles/2025/06/24/yvsc-j24.html>
[15] World Socialist Web Site, ‘Washington’s war drive against China fuels political conflict in the Philippines’ (8 November 2023) <https://www.wsws.org/en/articles/2023/11/08/xjyz-n08.html> ; see also ‘Philippine Maoists support US war drive against China’ (5 June 2015) <https://www.wsws.org/en/articles/2015/06/05/phil-j05.html>
[16] World Socialist Web Site, ‘The resurgence of the class struggle and the tasks of the Socialist Equality Party (UK)’ (5 December 2018) <https://www.wsws.org/en/articles/2018/12/05/con3-d05.html>
