ඇන්ඩ්රේ ඩේමන් විසිනි.
මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 මාර්තු 31 වන දින ‘As ground troops arrive in the Middle East, Trump threatens “obliteration” of Iran’s infrastructure’ යන හිසින් පළවූ ඇන්ඩ්රේ ඩේමන් විසින් ලියන ලද ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.
ඉරානයට එරෙහි ඇමරිකා-ඊශ්රායල යුද්ධයේ 30 වන දිනය වූ සඳුදා, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ඉරානයේ සියලුම බලශක්ති උත්පාදන සහ ජල ලවණ ඉවත් කිරීමේ කම්හල් ඔහුගේ ඉල්ලීම්වලට යටත් නොවන්නේ නම් විනාශ කරන බවට තර්ජනය කළේය. “කිසියම් හේතුවක් නිසා ඉක්මනින් ගිවිසුමකට එළඹෙන්නේ නැත්නම්, අපි ඉරානයේ අපගේ ආදරණීය ‘රැඳවීම’ අවසන් කරන්නේ ඔවුන්ගේ සියලුම විදුලි ජනන කම්හල්, තෙල් ළිං සහ කාර්ග් දූපත (සහ සමහර විට සියලුම ලවණ ඉවත් කිරීමේ කම්හල්!) පුපුරුවා හැරීමෙන් සහ සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කිරීමෙනි,” යි ට්රම්ප් ඔහුගේ Truth Social වේදිකාවේ පළ කළේය.
ඉරානයේ සියලුම විදුලි බලාගාර විනාශ කිරීම හේතුවෙන් ජල පිරිපහදු, රෝහල් සහ ආහාර ශීතකරණ කපා හැරීමට සිදු වීමෙන් රටේ සිවිල් ජීවිතයේ පදනම මුලිනුපුටා දමනු ඇත. එහි ජල ලවණ ඉවත් කිරීමේ කම්හල් විනාශ කිරීම, දැනටමත් නූතන ඉතිහාසයේ දරුණුතම නියඟයට මුහුණ දෙන ඉරානයේ ව්යසනකාරී ජල අර්බුදය තවත් උග්ර කරනු ඇත.
ට්රම්ප් තර්ජනය කරන්නේ යුද අපරාධයක් කරන බවයි. එය ඒවායින් පිරුණු යුද්ධයක නවතම එක වනු ඇත. 1977 ජිනීවා සම්මුති සඳහා වූ අතිරේක ප්රොටෝකෝලය I හි 54 වන වගන්තියේ මෙසේ සඳහන් වේ: “ආහාර ද්රව්ය, ආහාර ද්රව්ය නිෂ්පාදනය සඳහා කෘෂිකාර්මික ප්රදේශ, භෝග, පශු සම්පත්, පානීය ජල ස්ථාපනයන්… වැනි සිවිල් ජනතාවගේ පැවැත්මට අත්යවශ්ය වන වස්තූන්ට පහර දීම, විනාශ කිරීම, ඉවත් කිරීම හෝ අප්රයෝජනවත් බවට පත් කිරීම තහනම්ය.”
ට්රම්ප්ගේ තර්ජන සාමූහික දඬුවම් කිරීමට අයත් වේ. එය යුද නීතිවල පැරණිතම තහනම් කිරීම්වලින් එකකි. එය මිලියන 90 ක ජනගහනයක් වෙසෙන රටකට යොදනු ලබන ගාසා ආකෘතියයි: එනම්, මිනිස් ජීවිතය පවත්වා ගැනීමට අවශ්ය යටිතල පහසුකම් ක්රමානුකූලව විනාශ කිරීමයි.
ට්රම්ප් පාලනයේ සාපරාධීභාවය කෙතරම් නිරුවත්ද යත් මාධ්යට පවා එය සැලකිල්ලට ගැනීමට බල කෙරී ඇත. ජනාධිපතිවරයා “යුද අපරාධයක් විය හැකි දෙයක් පිළිබඳ තර්ජනය කරන්නේ” මන්දැයි එන්බීසී හි ගැරට් හාක් ධවල මන්දිර මාධ්ය ලේකම් කැරොලයින් ලෙවිට්ගෙන් විමසූ විට, ඇය එය ප්රතික්ෂේප කළේ නැත. ඇය පිළිතුරු දුන්නේ එක්සත් ජනපද සන්නද්ධ හමුදාවන්ට “ඔවුන්ට සිහිනෙන්වත් සිතාගත නොහැකි හැකියාවන් ඇත. ජනාධිපතිවරයා ඒවා භාවිතා කිරීමට බිය නැත”, යනුවෙනි.
“ට්රම්ප් යුද අපරාධයක් කිරීමට තර්ජනය කරනවාද?” යන මාතෘකාව යටතේ සඳුදා නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පත ලිපියක් පළ කළේය. ට්රම්ප්ගේ තර්ජනය “නිසැකවම පාහේ යුද අපරාධයකට සමාන වනු ඇත. නූතන ගැටුම් පාලනය කරන නීතිවල කේන්ද්රීය මූලධර්මවලින් එකක් වන්නේ හමුදා ව්යාපාරවලදී සිවිල් වැසියන් ඉලක්ක කිරීම වැලැක්වීම සීමා කළ නොහැකි බවයි.”
මෙය සත්යයකි. නමුත් සමස්ත යුද්ධයම සාපරාධී සහ නීති විරෝධී ය. නියුරම්බර්ග් විනිශ්චය සභාව ආක්රමණශීලී යුද්ධයක් ආරම්භ කිරීම “ඉහළම ජාත්යන්තර අපරාධය” ලෙස අර්ථ දැක්වීය; එය අනෙකුත් යුද අපරාධවලට වඩා වෙනස් වන්නේ එහි සමස්තයේම සමුච්චිත නපුර අඩංගු වන බැවිනි. ඉරානයට එරෙහි එක්සත් ජනපද-ඊශ්රායල යුද්ධය හරියටම මෙයම වේ.
උත්තරීතර නායක අලි කමේනිගේ සිට ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් දුසිම් ගනනක් දක්වා වූ ඉරානයේ දේශපාලන හා මිලිටරි නායකත්වය ක්රමානුකූලව ඝාතනය කිරීම, විධායක නියෝගය 12333 යටතේ පුද්ගල ඝාතන කිරීම් තහනම් කිරීම සහ ද්රෝහීකම් සහ ද්රෝහී ඝාතන තහනම් කරන සන්නද්ධ ගැටුම් නීති උල්ලංඝනය කරයි. මිනාබ්හි බාලිකා පාසලකට බෝම්බ හෙලීමෙන් 170 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගිය අතර, ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් ළමයින්ය; නිවාස 61,000 ක් සහ පාසල් 500 ක් විනාශ කිරීම; 6,500 කට වැඩි පිරිසක් ඝාතනය කිරීම යන සෑම ක්රියාවක්ම මෙම යුද්ධය දියත් කිරීමේ මුල් අපරාධයෙන් ගලා එයි.
ධවල මන්දිරයෙන් වඩ වඩාත් එළියට එන ජන සංහාරක වාචාල කතා වල තර්කයක් තිබේ. ඉරාන නායකයින් ඝාතනය කිරීමෙන් ඉරාන රජය පෙරලා දැමීමට බලාපොරොත්තු වූ ට්රම්ප් පරිපාලනය, එහි අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීමට අපොහොසත් වී ඇත. එහෙයින් යුද්ධයට එක්සත් ජනපද මැදිහත්වීම තීව්ර කිරීම හෝ විනාශකාරී පරාජයකට මුහුණ දිය යුතුය. ට්රම්ප් එය “සෙල්ලම් ගමනක්” ලෙස හැඳින්වූ අතර එය දින කිහිපයකින් අවසන් වනු ඇතැයි පැවසීය. මාසයක් ගත විය, දහස් ගණනක් මිය ගොස් ඇත. නමුත් ඉරාන රජය නොවෙනස්ව පවතී, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දමා ඇති අතර තෙල් මිල සියයට 59 කින් ඉහළ ගොස් තිබේ.
පරිපාලනය ගාසා ආකෘතියට හැරෙමින් සිටී. එනම්, යුද්ධයේ විධික්රමයක් ලෙස සමාජයක් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කිරීමය. ගාසා තීරයේ දී ඊශ්රායලය විසින් 72,000 කට වැඩි පිරිසක් මරා දමා, මිලියන 2.3 ක මුළු ජනගහනයම අවතැන් කර, සෑම රෝහලක්ම සහ විශ්ව විද්යාලයක්ම විනාශ කර, භූමිය සුන්බුන් බවට පත් කර ඇත. ට්රම්ප් ගාසා තීරය මෙන් 40 ගුණයක් විශාල රටකට ඊට සමාන ක්රමවේදයන් හඳුන්වා දෙන බවට තර්ජනය කරයි.
ඇමරිකානු හමුදා මැද පෙරදිගට ගලා එමින් සිටී. 82 වන ගුවන් හමුදා අංශයෙන් පැරෂුට් භටයින් දහස් ගණනක් කලාපයට පැමිණ ඇත. පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයට නාවික ගවේෂණ ඒකක (Marine Expeditionary Units) දෙකක් යවා ඇත. වොෂින්ටන් පෝස්ට් වාර්තා කළේ පෙන්ටගනය “සති කිහිපයක” ගොඩබිම් මෙහෙයුම් සඳහා සූදානම් වෙමින් සිටින බවත් අතිරේක භටයින් 10,000 ක් යැවීම සඳහා සැලසුම් සකස් කරමින් සිටින බවත්ය. ඉරාන භූමියේ ගැඹුරින් පිහිටි භූගත ඉදිකිරීම් වල ඇති රාත්තල් 1,000 කට ආසන්න පොහොසත් යුරේනියම් අත්පත් කර ගැනීම සඳහා ට්රම්ප් හමුදා මෙහෙයුමක් සැලසුම් කරමින් සිටින බව වෝල් ස්ට්රීට් ජර්නලය වාර්තා කළේය.
ට්රම්ප් පරිපාලනය සියලු නීතිමය සහ ව්යවස්ථාමය සීමාවන්ට පිටින් ක්රියාත්මක වේ. එය ගෝලීය පරිමාණයෙන් මැර කල්ලි භාෂාව කතා කරමින් බලයේ සිටින අපරාධකාරී පාතාලයකි. ට්රම්ප් ඉරිදා ෆිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් පුවත්පතට පැවසුවේ තම “වැඩි කැමැත්ත” “ඉරානයේ තෙල් අත්පත් කර ගැනීම” බවයි. එමගින්, මහා බලවතෙකුට ජාතියක සම්පත් ආක්රමණය කර, විනාශ කර, පසුව එහි හිමිකාරිත්වය හිමි කර ගත හැකි බවට වූ යටත් විජිත පූර්ව නිගමනය නැවත නගා සිටුවීම සිදු කරයි.
රළු භූමි ප්රදේශයක් සහිත විශාල මිලිටරියක් සමග මිලියන 90 ක ජනතාවක් සිටින සහ බරපතල ජීවිත හානි සිදු කිරීමේ හැකියාව ඇති ඉරානයට එරෙහිව සිදු කරන ගොඩබිම් ආක්රමණයක් ඉක්මන් ජයග්රහණයක් ලබා නොදෙනු ඇත. ආක්රමණය මඩ වලක් බවට පත් වූ විට, ජීවිත හානි වැඩි වූ විට, දේශපාලන අර්බුදය ගැඹුරු වූ විට, ට්රම්ප්ගේ ඊළඟ පියවර කුමක් වේද?
ධවල මන්දිර නිලධාරීන් බොහෝ සේ පවසන පරිදි, “කිසිවක් මේසයෙන් ඉවතට නැත.” එක්සත් ජාතීන්ගේ Patriotic Vision Association to the United Nations හි නිත්ය නියෝජිතයා ලෙස වසර 12 ක් සේවය කළ මොහොමඩ් සෆා, මෙම සතියේ ඉල්ලා අස්වූයේ, එක්සත් ජනපදය “ඉරානයේ න්යෂ්ටික අවි භාවිතය සඳහා සූදානම් වෙමින් සිටින” බවට අනතුරු අඟවමිනි.
ට්රම්ප් පරිපාලනය මෙම යුද්ධය තුළ ඇමරිකානු අධිරාජ්යවාදයේ විශ්වසනීයත්වය පරදුවට තබා ඇත. පරාජයක් රුසියාවට සහ චීනයට එරෙහිව බලය ප්රක්ෂේපණය කිරීමට එක්සත් ජනපදයට ඇති හැකියාව ප්රශ්න කරනු ඇත. එය දෙපක්ෂයේම (ඩිමොක්රටික් සහ රිපබ්ලිකන්) කේන්ද්රීය මූලෝපායික අවධානයයි. ඉරානය මත “ගින්න සහ කෝපය” මුදා හැරීමේ ට්රම්ප්ගේ තර්ජනය ඇත්ත වශයෙන්ම න්යෂ්ටික අවි භාවිතා කිරීමේ තර්ජනයක් ලෙස සැලකිය යුතුය.
ට්රම්ප්ගේ තර්ජනය එල්ල වූ එම සති අන්තයේ ඇස්තමේන්තුගත මිලියන 8 ක ජනතාවක් පෙළපාළි ගියේය. එය ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ විශාලතම එක්දින විරෝධතාවය විය. ඇමරිකානුවන්ගෙන් සියයට හැට දෙකක් ඉරානයට ගොඩබිම් හමුදා යැවීමට “දැඩි ලෙස විරුද්ධ” වෙති. ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ කිසිදු යුද්ධයක් ආරම්භයේ දී මෙතරම් අප්රසාදයට පත් වී නොමැත.
ට්රම්ප් තේරී පත්වීමට පෙර, වසරකට වැඩි කාලයක් මැද පෙරදිග යුද්ධ කරමින් සිටි ඩිමොක්රටික් පක්ෂය, යුද්ධයට එරෙහි මෙම මහජන විරෝධය වෙනතකට හරවා උදාසීන කිරීමට උත්සාහ කරයි.
“නෝ කිංග්ස්” රැලිවලදී, ඩිමොක්රටික් දේශපාලනඥයෝ යුද්ධය නොසලකා හැරීම හෝ එය අතිරේක වාක්ය ඛණ්ඩයකට ඌනනය කළහ. බොස්ටන්හිදී, සෙනෙට් සභික එලිසබෙත් වොරන් “ඉරානය” ගැන කිසිසේත් සඳහන් කළේ නැත. “අද රජවරු නැත, අපි නොවැම්බර් මාසයේදී ඡන්දය දෙමු,” යි AFT සභාපති රැන්ඩි වෙයින්ගාර්ටන් එයම පැවසුවාය. මිනසෝටා නීතිපති කීත් එලිසන් රැස්ව සිටි පිරිසට පැවසුවේ “යුද්ධ ආරම්භ නොකරන අයට ඡන්දය දෙන” ලෙසයි .
එලිසන් විසින් රැලියට සහභාගී වූවන්ට ඩිමොක්රටික් පක්ෂයට ඡන්දය දෙන ලෙස පවසමින් සිටියේය. නමුත් බයිඩන් පරිපාලනයේ අත්දැකීම් සහ ඊට පෙර පැවති අනෙකුත් සෑම ඩිමොක්රටික් ජනාධිපති ධුරයක් සමඟම සලකා බැලීමේ දී මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම බංකොලොත් ඉදිරිදර්ශනයක් බව පෙන්නුම් කරයි. බයිඩන් යුක්රේනයෙහි රුසියානු ආක්රමණයක් අවුලුවා, පසුව යුද්ධය දැවැන්ත ලෙස තීව්ර කළේය. ඉරානයට එරෙහි යුද්ධයට පෙර සූදානමක් ලෙස ආරම්භයේ සිටම අරමුණු කරන ලද ගාසා තීරයේ ඊශ්රායල විසින් කරන ජන සංහාරයේ දී, ඔහු ඊශ්රායලය සන්නද්ධ කළේය.
නොවැම්බරයේ ඩිමොක්රටික් පාක්ෂිකයන් තෝරා පත් කර ගැනීමෙන් අර්බුදය විසඳනු ඇතැයි යන ප්රකාශය වංචාවකි. අද සහ එකල අතර කුමක් සිදුවේද? මෙම අවධානයේ සැබෑ අදාලත්වය වන්නේ කාලය ලබා ගැනීමයි: එනම්, යුද්ධය දියත් කිරීමට ට්රම්ප්ට අවශ්ය මාස ගණන ට්රම්ප්ට ලබා දීමයි; ඩිමොක්රටික් පක්ෂය එහි මූලධර්මවලින්ම යුද්ධයට සහාය දක්වයි.
ට්රම්ප් කතා කරන්නේ සහ ක්රියා කරන්නේ හුදෙක් තනි පිස්සෙකු ලෙස නොවේ. ඔහු ධනවාදී කතිපයාධිකාරයක දේශපාලනික පුද්ගලාරෝපණයයි – එම කතිපයාධිකාරය ප්රජාතන්ත්රවාදී සීමාවන් බිඳ දමා තම ධනය සහ ගෝලීය අවශ්යතා ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා විදේශයන්හි යුද්ධයට සහ රට තුළ මර්දනයට යොමු වූ ඇමරිකානු පාලක පන්තියකි.
යුද්ධය අවසන් වන්නේ යුදවාදී ඩිමොක්රටික් පක්ෂයට ඡන්දය දීමෙන් නොව, කම්කරු පන්තියේ ස්වාධීන බලමුලු ගැන්වීමෙන් ය. දැනටමත්, ජීවන වියදමේ දැවැන්ත වැඩිවීමකට මුහුණ දී සිටින වැඩ කරන ජනතාවට යුද්ධය ව්යසනයක් වී ඇත. යුද්ධය ඉදිරියට ඇදෙන විට, පිරිවැය තීව්ර වනු ඇති අතර, යුද්ධයට ගෙවීම සඳහා සමාජ වැඩසටහන් කප්පාදු කිරීමේ ඉල්ලීම් ද ඊට ඇතුළත් වේ. ට්රම්ප් ඩොලර් ට්රිලියන 1.5 ක ආරක්ෂක අයවැයක් ඉල්ලා තිබේ. මෙම මුදල් ලැබෙන්නේ කොහෙන්ද? මෙඩිකෙයාර්, මෙඩිකේඩ් සහ සමාජ ආරක්ෂණය දැනටමත් ප්රහාරයට ලක්ව ඇත. පසුගිය සියවස පුරා ගොඩනගා ඇති සමාජ වැඩසටහන් යුද යන්ත්රය පෝෂණය කිරීම සඳහා කපා හරිනු ඇත.
මෙම යුද්ධය නැවැත්වීමට හැකියාව ඇති එකම සමාජ බලවේගය කම්කරු පන්තියයි. මිලියන අටක ජනතාවක් වීදි බැස්සේය; නමුත් එම විරුද්ධත්වය ඩිමොක්රටික් පක්ෂයේ පාලනය යටතේ පැවතුනහොත් එහි ගෙල සිර කරනු ඇත. යුද්ධයට එරෙහි සටන සඳහා, සෑම වැඩබිමකම සාමාන්ය කම්කරුවන්ගේ කමිටු තුළ සංවිධානය වී, කර්මාන්ත හා දේශසීමා හරහා සම්බන්ධ වී, යුද්ධය, ආඥාදායකත්වය සහ සමාජ අසමානතාවය ඇති කරන ධනේශ්වර ක්රමයට එරෙහිව සමාජවාදී වැඩපිළිවෙලකින් සන්නද්ධ වූ කම්කරු පන්තියේ ස්වාධීන ව්යාපාරයක් අවශ්ය වේ. (අවධාරණයන් අපෙන්)
