News

Russia

ලෝකය න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක අද්දර ද?

ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ කර්තෘ මණ්ඩලය  විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 සැප්තැම්බර් 30 දින “Is the world on the brink of nuclear war?” යන හිසින් පළවූ ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

Russia
2022 පෙබරවාරි 10 වන දින රුසියානු ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ මාධ්‍ය සේවය විසින් නිකුත් කරන ලද මෙම ඡායාරූපයේ දැක්වෙන්නේ, රුසියානු නාවික හමුදාවට අයත් ‘කාලිනින්ග්‍රාඩ්’ (Kaliningrad) උභය ප්‍රහාරක නෞකාව (amphibious assault ship) ක්‍රිමියාවේ සෙවාස්ටොපෝල් (Sevastopol) වරායට ඇතුළු වන අයුරුයි. [AP ඡායාරූපය/රුසියානු ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ ප්‍රවෘත්ති සේවාව]

පෝලන්තය සහ ලිතුවේනියාව අතර බෝල්ටික් (Baltic) කලාපයේ පිහිටි රුසියානු භූමියක් වන කාලිනින්ග්‍රාඩ් (Kaliningrad) වටලෑමට නැටෝව (NATO) පියවර ගන්නේ නම්, න්‍යෂ්ටික ආයුධ භාවිතා කිරීමට තමන් සූදානම් බව රුසියාව මේ සතියේ ප්‍රකාශ කළේය. මෙම අනතුරු ඇඟවීම සෙප්තැම්බර් 28 සහ 29 යන දිනවල බෙල්ජියම, බ්‍රිතාන්‍යය සහ අයර්ලන්තය යන රටවල පිහිටි රුසියානු තානාපති කාර්යාල හරහා මෙන්ම නැටෝව වෙත යැවූ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සටහනක් (diplomatic note) මගින් ද නිකුත් කරන ලදී.

නැටෝ සංවිධානය කාලිනින්ග්‍රාඩ්හි “ගුවන් සහ නාවික වටලෑමක්” සඳහා සූදානම් වන බව පවසමින් අයර්ලන්තයේ රුසියානු තානාපති කාර්යාලය මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය: “කිසිදු වරදවා වටහාගැනීමක් තිබිය නොහැක — නැටෝ රටවල් කාලිනින්ග්‍රාඩ් කලාපය රටේ සෙසු කොටස්වලින් හුදෙකලා කිරීමට උත්සාහ කළහොත්, තමන්ගේ භූමිය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා න්‍යෂ්ටික ආයුධ ඇතුළු සියලු ආයුධ ගබඩාවන් භාවිතා කිරීමට රුසියාව සූදානම් වනු ඇත.”

නැටෝ මාධ්‍ය ප්‍රකාශිකා ඇලිසන් හාට් (Allison Hart) අඟහරුවාදා ඊට ප්‍රතිචාර දක්වමින් ප්‍රකාශ කළේ, “නැටෝව යනු ආරක්ෂක සන්ධානයක් (defensive alliance) වන අතර අපගේ කිසිදු ක්‍රියාකාරකමක් හෝ අභ්‍යාසයක් රුසියාවේ කිසිදු කොටසකට තර්ජනයක් එල්ල නොකරයි” යනුවෙනි. තවද ඇය, “බලය භාවිතා කිරීමේ තර්ජනය සහ ඕනෑම වගකීම් විරහිත න්‍යෂ්ටික වාචාලකමක්” (nuclear rhetoric) හෙළා දුටුවාය.

IMG 3644

මෙම ප්‍රකාශය මුළුමනින්ම අසත්‍ය වේ, මන්ද නැටෝ සන්ධානය රුසියාව අභ්‍යන්තරයට එල්ල කරන යුක්‍රේන ප්‍රහාර සන්නද්ධ කරමින් සහ මෙහෙයවමින් සිටින බැවිනි. ට්‍රම්ප් පාලනාධිකාරිය විසින් “රුසියාව තුළ පිහිටි තෙල් සහ ගෑස් පහසුකම්වලට ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට” කියෙව් (Kiev) පාලනයට උපකාර වන බුද්ධි තොරතුරු සපයනු ඇති බව NBC News 2025 ඔක්තෝබර් මාසයේදී වාර්තා කළේය. ජූලි 30 වන දින යුරෝපීය කොමිසම විසින් “දිගු දුර ජෙට් බලගැන්වූ ඩ්‍රෝන යානා” (long-range jet-powered drones) සඳහා වන අරමුදල් ද ඇතුළුව යුරෝ බිලියන 3.47 ක් කියෙව් වෙත ගෙවන ලදී. සැප්තැම්බර් 19-20 රාත්‍රියේ, යුක්‍රේනය විසින් මොස්කව් නගරයට සහ ඊට අවට කලාපයට යුද්ධයේ සිදු කල විශාලතම ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරය එල්ල කරන ලදී. අගෝස්තු 28 වන දින, යුක්‍රේන බලකායන් විසින් එංගල්ස් (Engels) ගුවන් හමුදා කඳවුරේ තිබූ, රුසියාවේ න්‍යෂ්ටික බලකායන්ගේ කොටසක් වන ‘Tu-95’ මූලෝපායික බෝම්බ හෙලන යානයකට (strategic bomber) ප්‍රහාර එල්ල කළේය.

එපමණක් නොව, නැටෝවේ “ක්‍රියාකාරකම් සහ අභ්‍යාස” එල්ල වී ඇත්තේ කාලිනින්ග්‍රාඩ් දෙසටමය. රොයිටර් පුවත් සේවය උපුටා දැක්වූ බටහිර හමුදා මූලාශ්‍රයකට අනුව, අගෝස්තු මැද භාගයේදී නැටෝ ගුවන් යානා දුසිම් ගණනක් මෙම බාහිර භූමිය (enclave-රටට පිටින් පිහිටි) වටා පූර්ව දැනුම්දීමකින් තොර මෙහෙයුමක නිරත විය. එමගින් එහි රේඩියෝ සහ රේඩාර්  මෙන්ම ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති අක්‍රිය කළ හැකි බව එම මෙහෙයුමෙන් පෙන්නුම් කෙරිණි. ජනවාරි මාසයේ සිට, කොඩි වෙනස් කරන හෝ තමන්ගේ ට්‍රාන්ස්පොන්ඩර් (transponders) අක්‍රිය කරන රුසියානු සබඳතා සහිත තෙල් නැව්, බලහත්කාරයෙන් ගොඩවීමට විවෘත, “රාජ්‍යයක් නොමැති නාවික යාත්‍රා” (stateless vessels) ලෙස යුරෝපීය රාජ්‍යයන් 14 ක් විසින් සලකනු ලබන අතර, මාර්තු මාසයේදී ස්වීඩනය විසින් එවැනි එක් යාත්‍රාවක් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී.

සෙප්තැම්බර් 11 වන දින පෝලන්ත විදේශ අමාත්‍ය රඩොස්ලාව් සිකෝර්ස්කි (Radosław Sikorski), කාලිනින්ග්‍රාඩ් ගැන සඳහන් කරමින් කියා සිටියේ, “එහි හමුදා ඇත්තේම නැති තරම්” බවයි. නැටෝව “අපගේ පාර්ශවයෙන් කොතරම් ආක්‍රමණශීලී ලෙස අභ්‍යාසයන්හි නිරත විය යුතුද යත්, අප කරන්න  යන්නේ කුමක්ද පිළිබඳව [පුටින්ට] අවිනිශ්චිතතාවයක් ඇති කල යුතුය” යි ඔහු යෝජනා කළේය. “රුසියාව සමඟ අපගේ ගැටුම යුක්‍රේනයට පමණක් සීමා වූවක් ලෙස අප නොසිතිය යුතුය” යි ද ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.

යුරෝපීය බලවතුන් ක්‍රියා කරන්නේ  මොස්කව්  කරන්නේ හිස් තර්ජනයක් යන උපකල්පනය මත ය. බ්‍රසල්ස් නුවර පැවැති යුරො නිව්ස් ආරක්ෂක සහ අභ්‍යවකාශ සමුළුවේදී (Euronews Defense and Space Summit) නැටෝ මහලේකම් මාර්ක් රූටේ (Mark Rutte) බදාදා මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය: “මම මෙය බරපතල ලෙස ගණන් ගන්නේ නැහැ. … [පුටින්ට] නැටෝවට එරෙහිව කිසි විටෙකත් ජයග්‍රහණය කළ නොහැකි බව කවුරුත් දන්නවා.”

මෙහි තර්කනය වන්නේ නොකඩවා සිදුවන යුද උත්සන්නියයි. යුරෝපීය බලවතුන් තමන්ගේ ප්‍රතිපත්තිය යුක්‍රේන ජයග්‍රහණයක් සමඟ ගැටගසා ඇත. “යුද්ධය රුසියාවටම පැමිණෙන බව පුටින්ට දැනෙන්නට සැලැස්විය යුතුය” යි යුරෝපීය සංගමයේ ආරක්ෂක කොමසාරිස් අන්ද්‍රියුස් කුබිලියුස් (Andrius Kubilius) බදාදා ප්‍රකාශ කළේය.

මේ අතර, යුක්‍රේනයේ හමුදාමය තත්ත්වය පිරිහෙමින් පවතී. ජූලි මාසයේදී එය වළක්වා ගත්තේ රුසියානු බැලස්ටික් මිසයිල (ballistic missiles) 195 න් 29 ක් පමණක් වූ අතර, තමන්ගේ බලශක්ති පද්ධතිය ආරක්ෂා කර ගැනීමට අවශ්‍ය ගුවන් ආරක්ෂණ නොමැතිව එය ශීත ඍතුවට ඇතුළු වෙයි. සිදුවන සෑම පසුබැසීමකටම මුහුණ දෙනු ඇත්තේ තවදුරටත් මිලිටරි උත්සන්න කිරීමෙනි: එනම් ගොඩබිම් හමුදා ඇතුළු කිරීම හෝ කාලිනින්ග්‍රාඩ් ඇතුළු නව පෙරමුණු විවෘත කිරීම මගිනි.

මොස්කව් පාලනයට මුහුණ දීමට සිදුව ඇති පරදු මීට වඩා වැඩි විය නොහැක. ක්‍රිමියාව යනු කළු මුහුදට යම් සේද, කාලිනින්ග්‍රාඩ් බෝල්ටික් කලාපයට එසේමය. එය බෝල්ටික් නාවික බලඇණියේ මූලස්ථානය වන අතර රුසියාවේ න්‍යෂ්ටික අවි දැරිය හැකි ‘ඉස්කන්දර්’ (Iskander) මිසයිල පිහිටුවා ඇති මධ්‍යස්ථානයයි. ෆින්ලන්තය සහ ස්වීඩනය නැටෝවට එකතු වූ තැන් පටන්, ගොඩබිමෙන් සහ මුහුදෙන් එම සන්ධානය විසින් වට කරනු ලැබ ඇත.

එක් අතකින් බලන කල, මෙම බාහිර භූමිය (exclave) ක්‍රිමියාවට වඩා සංවේදී වේ. 1945 පොට්ස්ඩෑම් සමුළුව  මගින් එය සෝවියට් සංගමයට පවරනු ලැබූ තැන් පටන් එහි තත්ත්වය ජාත්‍යන්තරව පිළිගෙන ඇත. කාලිනින්ග්‍රාඩ්ට එරෙහි ක්‍රියාමාර්ගයක් යනු, රුසියානු භූමියක් බවට කිසිදු ආණ්ඩුවක් අභියෝගයට ලක් නොකරන භූමි ප්‍රදේශයකට එල්ල කරන ප්‍රහාරයකි. රුසියාවේ න්‍යෂ්ටික මූලධර්මයට (nuclear doctrine) අනුව, තමන්ගේ භෞමික අඛණ්ඩතාවයට “තීරණාත්මක තර්ජනයක්” එල්ල කරන සම්ප්‍රදායික ආක්‍රමණයකට (conventional aggression) න්‍යෂ්ටික ප්‍රතිචාරයක් දැක්වීමට අවසර ඇත.

හිටපු රුසියානු රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයෙකු සහ වියන්නාහි වෙසෙන න්‍යෂ්ටික විශ්ලේෂකයෙකු වන නිකොලායි සොකොව් (Nikolai Sokov), බදාදා ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී රොයිටර් පුවත් සේවයට මෙසේ පැවසීය: “ඔවුන් (රුසියාව) බෝල්ටික් මුහුද වටලෑම ඇතුළු තවත් [හතුරු] ක්‍රියාමාර්ගයන් අපේක්ෂා කරයි — යුරෝපීය ගණන් බැලීමට අනුව එය යුද්ධයක මට්ටමට වඩා යන්තම් මෙපිටින් විය හැකිය, නමුත් ඔවුන්ට [රුසියාවට] මෙය විවෘත යුද්ධයක් වනු ඇත. මම දෙපාර්ශවයේම පරස්පර වැරදි ගණන් බැලීමේ (mutual miscalculation) පිළිබඳ අවදානමක් දකිමි.”

රුසියාව වටලෑම “යුරෝපීය ගණන් හැදීමට අනුව යුද්ධයක මට්ටමට වඩා යන්තම් මෙපිටින්” විය හැකිය, නමුත් ජාත්‍යන්තර නීතියට අනුව එය යුද ක්‍රියාවකි. 1974 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය විසින් සම්මත කරන ලද ආක්‍රමණය (aggression) පිළිබඳ අර්ථ නිරූපණයට “වෙනත් රාජ්‍යයක සන්නද්ධ බලකායන් විසින් රාජ්‍යයක වරායන් හෝ වෙරළ තීරයන් වටලෑම” ඇතුළත් වේ.

පවතින අවදානම් හමුවේ, සාකච්ඡා සඳහා කිසිදු කැඳවුමක් නොමැති වීමත්, විසඳුමක් ගැන කිසිදු කතාබහක් නොමැති වීමත් තිගැස්ම ඇති කරවන්නකි. යුරෝපීය අගනගරවල පවතින එකම විවාදය වන්නේ කෙතරම් දුරකට සහ කෙතරම් වේගයෙන් මිලිටරි උත්සන්න කිරීම කරන්නේද යන්නයි.

මෙය වූකලී, ගැඹුරු වන සමාජීය, ආර්ථික සහ දේශපාලන අර්බුදයකින් වෙලී සිටින අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ගේ අවධානම් පිළිබඳ නොසැලකිලිමත්කමයි; ඔවුන් එය කොතැනකට ගෙන යන්නේද යන්න ගැන කිසිදු තැකීමක් නොමැතිව යුද්ධය ඉදිරියට තල්ලු කරයි. ධනපති කතිපයාධිකාරය (capitalist oligarchy) වෙනුවෙන් පෙනී සිටින සහ ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තිය වෙත කිසිදු සැබෑ ආයාචනයක් කිරීමට අසමත් වන පුටින් පාලනය, ඊට පිළිතුරු දෙන්නේ න්‍යෂ්ටික තර්ජනවලිනි.

මෙම වර්ධනයන්ට 1962 සිද්ධීන් සමඟ වන වෙනස කැපී පෙනෙයි. කියුබාවේ පිහිටුවූ සෝවියට් මිසයිල හේතුවෙන් එක්සත් ජනපදය සහ සෝවියට් සංගමය (යුද්ධයේ) මුවවිටම පැමිණි විට, එම අනතුර ප්‍රසිද්ධියේ පිළිගන්නා ලදී. ජනාධිපති ජෝන් එෆ්. කෙනඩි ඔක්තෝබර් 22 වන දින ජාතික රූපවාහිනිය ඔස්සේ මෙම අර්බුදය ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, ඊළඟ සතිය පුරා ලෝකය සෑම වර්ධනයක් දෙසම අවධානයෙන් සිටියේය. කෙනඩි සහ සෝවියට් නායක නිකිටා කෲෂ්චෙව් (Nikita Khrushchev) ලියුම් හුවමාරු කරගත් අතර, ආණ්ඩු දෙකම එහි ප්‍රතිවිපාකවලට බියෙන්, පසුබැසීමට මගක් සොයා ගන්නා තෙක් පසුපස දොරටු (back channels) හරහා සාකච්ඡා කළහ. [මීට හාත්පසින්ම වෙනස්ව] අද දින පිළිගැනීමක් හෝ සාකච්ඡාවක් ඇත්තේම නැත.

අනතුරේ ප්‍රමාණය සහ ඒ පිළිබඳ මහජනතාවගේ දැනුවත්භාවය අතර විශාල අගාධයක් ඇත. යම් බරපතල වරදක් පවතින බව මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවකට දැනුනද, තමන්ගේ ආණ්ඩු න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක් සමඟ සූදුවේ නියැලෙනු ඇතැයි විශ්වාස කිරීමට ඔවුන්ට නොහැක. මාධ්‍ය තුළ මෙම අනතුර ඉදිරිපත් කෙරෙන තාක් දුරට, එය රුසියානුවන්ගේ  පැහැදිලි කළ නොහැකි තර්ජනයක්, පුටින්ගේ “න්‍යෂ්ටික වාචාලකම” සහ “දෙමුහුන් යුද්ධය” (hybrid warfare) ලෙස පෙන්නුම් කරයි. නැටෝ බලවතුන් කරමින් සිටින දෙයට [රුසියාව] දක්වන ප්‍රතිචාරයක් ලෙස එය කිසි විටෙකත් ඉදිරිපත් නොකෙරේ.

බදාදා සන්ධ්‍යාව වන විටත්, නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් (New York Times) සහ සීඑන්එන් (CNN) මොස්කව්හි අනතුරු ඇඟවීම වාර්තා කර තිබුණේ නැත. මාධ්‍ය තුළ අදහස් දක්වන අය තවදුරටත් මිලිටරි උත්සන්න කිරීම සඳහා තල්ලු කරමින් සිටිති. වොෂින්ටන් පෝස්ට් (Washington Post) පුවත්පත සඳහන් කළේ, “ට්‍රම්ප්ගෙන් නිකුත්වන වඩා හොඳ පණිවිඩය වනු ඇත්තේ, රුසියාව ලිහිල් නොවන්නේ නම්, යුක්‍රේනයට තවත් දේ කිරීමට එක්සත් ජනපදය ඉඩ දෙන බවයි.”

රුසියාවට එරෙහිව ප්‍රමාණවත් තරම් ආක්‍රමණශීලී නොවීම ගැන ඩිමොක්‍රැටිකයින් විසින් එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට ප්‍රහාර එල්ල කර ඇත. සැප්තැම්බර් 24 වන දින ඩිමොක්‍රැටික් සෙනෙට් සභිකයින් 21 දෙනෙකු ප්‍රකාශ කළේ, චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පිං  සමඟ පැවැති ට්‍රම්ප්ගේ සමුළුවේදී කළ “මිලිටරි උත්සන්න කිරීම ලිහිල් කිරීම සඳහා වන ආයාචනා”  මගින්, “වැලැඩීමිර් පුටින්ගේ  යුද යන්ත්‍රය පණගන්වා තබන චීන ද්විත්ව භාවිත භාණ්ඩ (dual-use goods) ගැලීම නැවැත්වීමට කිසිවක් සිදු නොවන” බවයි. ඊට අත්සන් තැබූ අයට ඩිමොක්‍රැටික් නායක චක් ෂුමර් (Chuck Schumer), එලිසබෙත් වොරන් (Elizabeth Warren) සහ ඇඩම් ෂිෆ් (Adam Schiff) ඇතුළත් විය.

රුසියාවේ දේශසීමා දක්වා පුරා දශක තුනක නැටෝ ව්‍යාප්තිය මගින් ඇවිලවූ යුක්‍රේන යුද්ධය, සෑම මහද්වීපයකම දියත් කෙරෙමින් පවතින ගෝලීය ආධිපත්‍යය සඳහා වන අරගලයක කොටසකි. යුද්ධයට වසර හතරකට වඩා වැඩි කාලයක් ගතවී ඇති තැන, ජනතාවගෙන් පිටුපසින් අලුත් සහ විනාශකාරී අදියරක් සූදානම් කෙරෙමින් පවතී. මෙහි වන්දිය ගෙවන කම්කරු පන්තිය, මේ පිළිබඳව දැනුවත් කළ යුතුය. නැවත සන්නද්ධ වීම සඳහා අරමුදල් සම්පාදනය කිරීමට රැකියා සහ සමාජ සුභසාධන වැඩසටහන් කප්පාදු කරන ආණ්ඩු, න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක් බවට පත්විය හැකි යුද්ධයක් කරා රැගෙන යන එම ආණ්ඩුම වේ.

යුද්ධයට එරෙහි සටන, දැනටමත් වර්ධනය වෙමින් පවතින පන්ති අරගලයට සම්බන්ධ කළ යුතුය. පාලක පන්තිය යුද්ධය දෙසට තල්ලු කරමින් සිටින එම අර්බුදයම, රැකියා අහිමි කිරීම්වලට එරෙහිවද, සමාජ සුභසාධන වැඩසටහන් විනාශ කිරීමට එරෙහිවද, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතීන්ට එල්ල වන ප්‍රහාරවලට එරෙහිවද කම්කරුවන් අරගලයට තල්ලු කරමින් සිටියි.

එය නැවැත්වීමට සමත් එකම සමාජ බලවේගය කම්කරු පන්තියයි, නමුත් එය කළ හැක්කේ සූදානම් කෙරෙන්නේ කුමක්දැයි වටහාගෙන, යුද්ධයට සහ එය නිර්මාණය කරන ධනපති ක්‍රමයට එරෙහිව දැනුවත්ව අරගල කළහොත් පමණි. පළමු කාර්යය වන්නේ අනතුර පිළිබඳ නිශ්ශබ්දතාවය බිඳ දැමීමයි. මෙම ප්‍රකාශනය හැකි තරම් පුළුල් ලෙස සංසරණය කරන ලෙස අපි අපගේ පාඨකයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටිමු.

මෙම ලිපිය ගැන ප්‍රශ්න තිබේද? Socialism AI ගෙන් අසන්න:

socialismai.com logo

What is the historical background to NATO’s eastward expansion since the early 1990s that the article says provoked the Ukraine war?

යුක්‍රේන යුද්ධය ඇවිලවූ බව ලිපියේ සඳහන් වන, 1990 ගණන්වල මුල් භාගයේ සිට නැටෝවේ නැගෙනහිර දෙසට ව්‍යාප්ත වීමේ ඓතිහාසික පසුබිම කුමක්ද?

Can you explain how the Cuban Missile Crisis of 1962 was resolved and why that process of negotiation seems absent today?

1962 කියුබානු මිසයිල අර්බුදය විසඳුනේ කෙසේද සහ එම සාකච්ඡා ක්‍රියාවලිය අද නොමැති බව පෙනෙන්නේ මන්දැයි පැහැදිලි කළ හැකිද?

How does the drive toward war with Russia connect internationally to the austerity and attacks on jobs and social programs that workers face in their own countries?

රුසියාව සමඟ යුද්ධය කරා යන ධාවනය, කම්කරුවන් තම තමන්ගේ රටවල මුහුණ දෙන වියදම් කප්පාදුවලට සහ රැකියා හා සමාජ සුභසාධන වැඩසටහන්වලට එල්ල වන ප්‍රහාරවලට ජාත්‍යන්තරව සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේද?

තවත් ප්‍රශ්න SocialismAI.com වෙතින් අසන්න

ලෝකය න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක අද්දර ද? Read More »

IMG 3631

ඉරානය “සුන්නද්දූලි කර දැමීමේ” ට්‍රම්ප්ගේ තර්ජනය: අධිරාජ්‍යවාදී විදේශ ප්‍රතිපත්තිය අපරාධකරණය කිරීම 

ඇන්ඩ්‍රේ ඩේමන් විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 සැප්තැම්බර් 22 දින “Trump’s threat to “annihilate” Iran: The criminalization of imperialist foreign policy” යන හිසින් පළවූ ඇන්ඩ්‍රේ ඩේමන් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

IMG 3631
එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල සැසිය ඇමතීමට අඟහරුවාදා, 2026 සැප්තැම්බර් 22 දින, එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථානයට පැමිණි ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අදහස් දක්වමින්. [AP Photo/Julia Demaree Nikhinson]

එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල සැසිය ඇමතූ ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්, ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජය (Islamic Republic) “සුන්නද්දූලි කර දමන්නේද (annihilate)” සහ “නැවත කිසි දිනෙක බේරී මතු වීමට ඉඩ නොතබා ඔවුන් අපායටම පන්නා දමන්නේද” යන්න පිළිබඳව තමා තීරණය කරමින් සිටින බව අඟහරුවාදා පැවසීය.

ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා මෙසේ ප්‍රශ්න කළේය: “මා ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජය විනාශ කර දමනවාද, එය ඉක්මනින්ම කරනවාද, නැවත කිසි දිනෙක මිනිසුන් සහ රටවල් විනාශ කිරීමට ඔවුන්ට ඉඩක් නොතබාම?”

ට්‍රම්ප්ගේ මෙම මිනීමරු භාෂාව, ගෝලීය යුද්ධයේ පුපුරා යාම මධ්‍යයේ අධිරාජ්‍යවාදී විදේශ ප්‍රතිපත්තිය අපරාධකරණයට ලක්වීමේ නව අදියරක් සලකුණු කරයි. සෝවියට් සංගමයට එරෙහිව සුන්නද්දූලි කිරිමේ යුද්ධයක් (Vernichtungskrieg – war of annihilation) ගෙන ගිය ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්ගේ පාලන තන්ත්‍රයේ දේශපාලන කථිකාවට පරිබාහිරව, නූතන දේශපාලනය තුළ මීට පූර්වාදර්ශයක් නොමැත.

කෙසේ වෙතත්, ට්‍රම්ප් මෙන් නොව, හිට්ලර් සිය ජනගහන සංහාරක (extermination) යුද්ධය ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කළේ නැත. ඔහු එම නියෝගය රහසිගතව ලබා දුන්නේ තම ජෙනරාල්වරුන්ට ය. හමුදා මාණ්ඩලික ප්‍රධානී ෆ්‍රාන්ස් හල්ඩර්ගේ (Franz Halder) දිනපොතට අනුව, 1941 මාර්තු 30 වන දින, ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් 200 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් සමඟ පැවැති සංවෘත සාකච්ඡාවකදී, ඉදිරියේදී සිදුවන ආක්‍රමණය “සුන්නද්දූලි කිරිමේ යුද්ධයක්” (Vernichtungskampf – war of extermination) වන බව හිට්ලර් ඔවුන්ට පැවසීය.

යුද්ධය හරහා රට යටත් කර ගැනීමට ට්‍රම්ප් දරන උත්සාහයට එරෙහිව නැගී සිටි මිලියන 93 ක ජනගහනයක් වෙසෙන ඉරානයේ ජනතාව සංහාරයකට ලක් කිරීම, සැබවින්ම ධවල මන්දිරය තුළ සක්‍රීයව සාකච්ඡා වෙමින් පවතී. මාධ්‍යවේදී සී මෝර් හර්ෂ් (Seymour Hersh) ජූනි 10 වන දින වාර්තා කළේ, ට්‍රම්ප් සිය ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් සමඟ පැවැත්වූ රහසිගත හමුවකදී ඉරානයට එරෙහිව න්‍යෂ්ටික ආයුධ (nuclear weapons) භාවිත කිරීම පිළිබඳ අදහස මතු කළ බවයි.

ඉරානයේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයට අනුව, ජූනි 10 වන විට ඉරානයට එරෙහි ට්‍රම්ප්ගේ අක්‍රමණකාරී අපරාධකාරී යුද්ධයෙන් අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 3,468 දෙනෙකු මියගොස් 26,500 කට වැඩි පිරිසක් තුවාල ලබා තිබුණි. පසුගිය සතියේ, එක්සත් ජාතීන්ගේ කරුණු සෙවීමේ දූත මෙහෙවර (fact-finding mission), පෙබරවාරි 28 වන දින මිනාබ් (Minab) හි ප්‍රාථමික පාසලකට එල්ල කළ ඇමරිකානු මිසයිල ප්‍රහාරයෙන් ළමුන් 120 දෙනෙකු ඇතුළුව 150 කට වැඩි පිරිසක් මියයාම උපුටා දක්වමින්, “එක්සත් ජනපදය යුද අපරාධ සිදු කර ඇති බව විශ්වාස කිරීමට සාධාරණ හේතු ඇතැයි” සොයා ගන්නා ලදී.

ඉරානයට එරෙහි යුද්ධය යනු මුළු මැද පෙරදිග පුරාම ක්‍රියාත්මක වන ඇමරිකානු-ඉශ්‍රායල් ප්‍රහාරයේ එක් අංගයක් පමණි. එහි ඉහළම ප්‍රකාශනය වන්නේ ගාසා හි සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයට අනුව පලස්තීනුවන් 73,919 දෙනෙකු මරා දමා ඇති ගාසා හි සමූල ජන සංහාරයයිi.

ඉරානයට එරෙහි මෙම තර්ජනය, එවැනි තර්ජන මාලාවක එකක් පමණි. ඇමරිකානු හමුදාව “වෙනිසියුලා අගනුවර අභ්‍යන්තරයටම” විනිවිද ගොස් මදුරෝව (Maduro) “අත්අඩංගුවට ගත්” බවත්, එහි ප්‍රතිඵලය ලෙස බැරල් බිලියන 65 ක් වන “ඉතිහාසයේ විශාලතම තෙල් ගනුදෙනුව” හිමි වූ බවත් ට්‍රම්ප් පුරසාරම් බෑවෙය. “ජයග්‍රාහකයාට කොල්ලකෑම් අයිති වේ,” ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කළේය. කියුබාව “සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක වූ රාජ්‍යයක්… එය කඩා වැටෙනු ඇත”. විශාල හමුදා කඳවුරු දෙකක් ද සමඟින් ග්‍රීන්ලන්තය එක්සත් ජනපදයේ “ස්ථිර පාලනය” යටතට පත්වීමට නියමිතය.

ට්‍රම්ප්ගේ කතාව අතරතුර, ඔහු පෙරළා දැමීමට තර්ජනය කළ ඉරානය සහ කියුබාව යන රටවල නියෝජිතයින් පමණක් විරෝධය පා සභාවෙන් පිටව ගියහ. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ මානව හිමිකම් ගැන නිරන්තරයෙන් කතා කරන යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ගේ නියෝජිතයෝ කිසිවක් නොකර බලා සිටියහ. මහා මණ්ඩලයේ මුලසුන දැරූ බංග්ලාදේශ විදේශ අමාත්‍ය ඛලීලුර් රහ්මාන් (Khalilur Rahman) ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයාට ස්තූති කළේය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය (UN Charter) නාසි ජර්මනියේ යටත් වීමෙන් සති හතකට පසු, 1945 ජූනි 26 වන දින සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ හිදී අත්සන් කරන ලද්දේ, “අපගේ ජීවිත කාලය තුළ දෙවතාවක්ම මිනිස් සංහතියට කියා නිම කළ නොහැකි තරම් දුකක් ගෙන දුන් යුද්ධයේ ශාපයෙන් ඉදිරි පරම්පරාවන් මුදා ගැනීම සඳහාය”.

එහි 2 වන වගන්තිය සෑම සාමාජිකයෙකුම “ඕනෑම රාජ්‍යයක භෞමික අඛණ්ඩතාවයට හෝ දේශපාලන ස්වාධීනත්වයට එරෙහිව බලය පෑමට තර්ජනය කිරීමෙන් හෝ බලය භාවිත කිරීමෙන් වැළකී සිටීමට” බැඳී සිටී. නීති විරෝධී ආක්‍රමණකාරී යුද්ධයක මාස හතකට ආසන්න කාලයක් ගත කර සිටින රාජ්‍යයක නායකයෙකු විසින්, එම තර්ජනයන් තහනම් කිරීම සඳහාම ඉදිකරන ලද ගොඩනැගිල්ල තුළ සිටම සිදු කරන ලද ට්‍රම්ප්ගේ කතාව එවැනි තර්ජනයකි. ට්‍රම්ප්ගේ කතාවම ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස චෝදනා ගොනු කළ හැකිය. 

ට්‍රම්ප්ට යුරෝපීය ප්‍රතිස්වරය (counterpoint) අඟහරුවාදා ලබා දුන්නේ ප්‍රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රොන් විසිනි. ඔහු කතා කළේ “අධිරාජ්‍යවාදයේ නැවත පැමිණීම, උද්ධච්චකම, කිසිදු නීතියක් නොදන්නා පාලනයකින් තොර බලයේ නැවත ආගමනය… සමහරුන් තම දේශසීමා ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර පටිපාටියට වල කැපිය හැකි යැයි විශ්වාස කරන ලෝකයක්” ගැනය.

ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය: “යුද අපරාධ කර්මාන්තයක් බවට පත් කර ඇත. සිවිල් යටිතල පහසුකම් විනාශ කිරීම, මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් අප දැක ඇත්තෙමු”.

නමුත් සමහර විචාරකයින් ඔහුගේ අදහස් ට්‍රම්ප්ට එල්ල කළ වක්‍ර විවේචනයක් ලෙස ගත්තද, ඔහු කිසි විටෙකත් ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයාගේ නම සඳහන් කළේ නැත. ඒ වෙනුවට, ඔහුගේ කතාව රුසියාව ප්‍රසිද්ධියේ හෙළා දකින එකක් වූ අතර, ට්‍රම්ප් සමඟ එක්ව යුක්‍රේනයට අරමුදල් සහ ආයුධ සැපයීම තවදුරටත් කරගෙන යාමේ ප්‍රකාශයක් විය.

රුසියාව “සිවිල් වැසියන්ට එරෙහිව කෲර යුද්ධයක් ගෙන යමින් සිටින බවත්, එය ස්වෛරී රාජ්‍යයක භූමිය අත්පත් කරගෙන සිටින බවත්” මැක්‍රොන් ප්‍රකාශ කළේය. රුසියාවට එරෙහි යුද්ධයේදී “ප්‍රංශය යුක්‍රේනයට නිර්ලෝභීව සහාය දීම තවදුරටත් සිදු කරන බව” ඔහු පැවසීය.

මැක්‍රොන්ගේ මතයට අනුව, රුසියාවේ “අධිරාජ්‍යවාදයට” සහ “යුද අපරාධවලට” සුදුසු පිළිතුර වන්නේ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් රුසියාවට එරෙහි යුද්ධය දැඩි කිරීමයි. රුසියාවට එරෙහි යුද්ධය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වන යුද්ධයක් බවට වන සිය ප්‍රකාශයන්, එම යුද්ධයේ ඔහුගේ සගයා වන ට්‍රම්ප් මුළු රටකම ජනගහනය සංහාරය කිරීමට තර්ජනය කර තිබීම සමග ගැලපීමට මැක්‍රොන් කිසිදු උත්සාහයක් ගත්තේ නැත.

1920 දී ලෙනින් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ පූර්වගාමියා වූ ජාතීන්ගේ සංගමය (League of Nations) හැඳින්වූයේ “එකිනෙකාගේ මස් කටු උදුරා ගන්නා පිස්සු බලු රංචුවක්” ලෙසය. සමහර විට එම යෙදුමේ  පැරැණි බවක් පෙනේ. 2026 එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය යනු යුද්ධය සඳහා වන සක්‍රීය සැලසුම් මධ්‍යස්ථානයකි.

එදිනම යුක්‍රේන ජනාධිපති වොලොඩිමීර් සෙලෙන්ස්කි හමුවීමෙන් පසුව, කියෙව් ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ට් (Kyiv Independent) අඟහරුවාදා වාර්තා කළ පරිදි, යුක්‍රේනයට රේඩාර් සහ ගුවන්-ආරක්ෂක මිසයිල සැපයීමේ කොන්ත්‍රාත්තුවක් මැක්‍රොන් විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ට්‍රම්ප් ද අඟහරුවාදා සෙලෙන්ස්කි හමුවූ අතර, යුක්‍රේනය තුළ පේට්‍රියට් (Patriot) ගුවන් ආරක්ෂක මිසයිල නිෂ්පාදනය කිරීම පිළිබඳව සාකච්ඡා වෙමින් පවතින බව තහවුරු කළේය.

ට්‍රම්ප්-සෙලෙන්ස්කි හමුව ආරම්භ වන විට, බ්‍රිතාන්‍ය මාධ්‍යවේදියෙකු ට්‍රම්ප්ට, “එක්සත් රාජධානියේ සහ අනෙකුත් යුරෝපීය නායකයින් වෙතින් නිකුත් වන අප සහ රුසියාව අතර සෘජු ගැටුමක් ඇතිවීමේ අනිවාර්යතාව පිලිබද මනෝභාවී සංගීතය ගැන එක්සත් රාජධානියේ බොහොමයක් ජනතාව බෙහෙවින් කනස්සල්ලට පත්ව සිටින බවත්” පවසා, ඉන්පසු  ඔහුගෙන් ඇසුවේ, “එය වැළැක්වීමට ඔබට හැකිද?” යන්නය. ට්‍රම්ප් ඊට බැරෑරුම් පිළිතුරක් දීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

සැබවින්ම, ඉරානයට එරෙහි ට්‍රම්ප්ගේ ලේ පිපාසිත තර්ජන සහ අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ගේ නායකයින් අතර ඊට එරෙහිව කිසිදු බරපතල විරෝධයක් මතුව නොතිබීමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ, ලෝක ධනවාදය විසින් ගෝලීය යුද්ධය සහ එහි ඓන්ද්‍රීය ඵලයක් ලෙස මුළු මහත් ජනගහනයන්ම සංහාරය කිරීම කෙතරම් සාමාන්‍යකරණය කර ඇත්ද යන්නයි.

ඩිමොක්‍රැටිකයින් මෙම යුධවාදයට විකල්පයක් නොවේ. දින කිහිපයකට පෙර, රුසියාවට පමණක් නොව ඉරානයට එරෙහිවද යුද්ධ උත්සන්න කිරීමට ඔවුහු ට්‍රම්ප්ට හිස් චෙක්පතක් ලබා දුන්හ. සැප්තැම්බර් 16 වන දින, නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ ඩිමොක්‍රැටිකයින් 58 දෙනෙකු “ලින්ඩ්සේ ඕ. ග්‍රහැම් රුසියාව සහ ඉරාන සම්බාධක පනතට” (Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act) පක්ෂව ඡන්දය දුන් අතර, එමගින් චීනය, ඉන්දියාව සහ රුසියානු තෙල් මිලදී ගන්නා අනෙකුත් විශාලතම රටවලින් කෙරෙන ආනයන සඳහා සියයට 100 දක්වා බදු පැනවීමට ජනාධිපතිවරයාට බලය පවරන අතර ඉරානයේ බලශක්ති සහ ආයුධ අංශයන්හි සම්බාධක වසර පහකට දීර්ඝ කරයි. සෙනෙට් සභාවේ ඩිමොක්‍රැටිකයින් 45 දෙනාගෙන් 36 දෙනෙකුම අගෝස්තු 7 වන දින ඊට පක්ෂව ඡන්දය දී තිබුණි.

නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සුළුතර නායක හකීම් ජෙෆ්රීස් (Hakeem Jeffries) ඊට “එරෙහිව” ඡන්දය දුන්නේ, පනත රුසියාවට එරෙහිව ප්‍රමාණවත් තරම් දුර නොගිය බව පවසමිනි: “ඔබ මැරයා සතුටු කිරීමට නොව මැරයාට එරෙහිව නැගී සිටිය යුතුවේ”. නොවැම්බර් 3 න් පසු කොන්ග්‍රසයේ ඩිමොක්‍රැටික් බහුතරයක් ඇති වුවහොත් යුද්ධය තවත් වේගයෙන් සහ දුරදිග ගෙන යනු ඇත.

තම කතාවට පෙර දින, ට්‍රම්ප් ග්‍රේසි මන්දිරයේදී (Gracie Mansion) ඇමරිකාවේ ඩිමොක්‍රැටික් සමාජවාදීන්ගේ (DSA – Democratic Socialists of America) සාමාජිකයෙකු වන නිව්යෝර්ක් නගරාධිපති ශොහ්රාන් මම්දානි (Zohran Mamdani) හමුවිය. මම්දානි යුද්ධය ගැන කිසිවක් නොකී අතර මාධ්‍යවේදීන්ට පැවසුවේ: “නගරය කෙරෙහි ජනාධිපතිවරයා දක්වන කැපවීම අපි අගය කරමු” යනුවෙනි.

“ඇමරිකාවේ ස්වර්ණමය යුගය” ගැන පුරසාරමින් ට්‍රම්ප් සිය කතාව ආරම්භ කළේ, “අලුතින් පණගන්වන ලද සහ ඉතා බලවත් එක්සත් ජනපදයේ ධනය, ශක්තිය, ජීවගුණය සහ ගම්‍යතාවය මුළු ලෝකයම ඉහළට ඔසවා තබමින් සිටින බව” ප්‍රකාශ කරමිනි.

සැබවින්ම, ට්‍රම්ප් මුලසුන දරන්නේ යටි පතුලේ සිට කුණු වෙමින් පවතින සමාජ පර්යායක් සහ දේශපාලන ක්‍රමයක් මත ය – දෙවන ලෝක යුද්ධය ආසන්නයේ ට්‍රොට්ස්කි විසින් එය විස්තර කළේ “ධනවාදයේ මරලතෝනිය” (death agony of capitalism) ලෙස ය. එම අර්බුදයම එහි විරුද්ධ පැත්ත ද නිර්මාණය කරමින් සිටී: එනම් සමාජ විරෝධයේ වර්ධනය, මහා ජනතා විරෝධතා සහ ගෝලීය පන්ති අරගලයයි.

ට්‍රම්ප්ගේ අපරාධකාරී යුද ප්‍රචාරණයට එරෙහි විරෝධය යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ගෙන් හෝ ඩිමොක්‍රැටිකයින්ගෙන් සහ DSA හි සිටින ඔවුන්ගේ සහචරයින්ගෙන් පැමිණෙන්නේ නැත. එය පැමිණෙන්නේ ජාත්‍යන්තර සමාජවාදයේ වැඩපිළිවෙලින් සන්නද්ධ වූ ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තියෙනි.

[අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි]

ඉරානය “සුන්නද්දූලි කර දැමීමේ” ට්‍රම්ප්ගේ තර්ජනය: අධිරාජ්‍යවාදී විදේශ ප්‍රතිපත්තිය අපරාධකරණය කිරීම  Read More »

Anojan

සෞදි අරාබියේදී මරණ දඬුවම නියම වූ ශ්‍රී ලාංකික කම්කරු සිවරාසා අනෝජන්ගේ මරණ දණ්ඩනය ක්‍රියාත්මක කිරීම වහා නවත්වනු: විදේශ විනිමය ප්‍රේශණය සඳහා තමන්ගේම කම්කරුවන් අපනයනය කරන රාජ්‍යය පසුව ඔවුන්ව ගහලයාට අතහැර දමයි

ශ්‍රී ලංකාවේ සහ දකුණු ආසියාවේ සමාජවාදී නායකත්වයේ (Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia)  ප්‍රකාශය

මෙම ප්‍රකාශය ඉංග්‍රීසි බසින් 2026 සැප්තැම්බර් 21 දින theSocialist.LK වෙබ් අඩවියේ පළ කෙරුණි. 

කල්මුණේ, නට්පිට්ටිමුනෙයි හි දෙමළ විදේශගත කම්කරුවෙකු සහ ඌව වෙල්ලස්ස විශ්වවිද්‍යාලයේ  උපාධිධාරියෙකු වන සිවරාසා අනෝජන් (Sivarasa Anojan) මේ වන විට සෞදි අරාබියේදී මරණ දඬුවම ලබා සිටී. අල්-අහ්සා (Al-Ahsa) හි අභියාචනාධිකරණයක් මගින් ඔහුට මෙසේ මරණ දඬුවම නියම කර ඇත්තේ කිසිදු ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවක් නිසා නොව, මුදාහැර විනාඩි කිහිපයක් ඇතුළත ඉවත් කර ප්‍රසිද්ධියේ සමාව අයැදීමක්ද ද ඉදිරිපත් කරන ලදැයි පැවසෙන ෆේස්බුක් සටහනක් වෙනුවෙනි. ඔහුගේ නඩුව වසර පහක සිරදඬුවමක සිට මරණීය දණ්ඩනය දක්වා වර්ධනය වීමට, ඔහුව ආරක්ෂා කිරීමට වගකීම ඇති බව කියන එම ආයතනයම, එනම් ශ්‍රී ලංකා විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයම, සෑම පියවරකදීම පහසුකම් සපයා ඇත. ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍යය සහ විදේශ විනිමය මූලාශ්‍රයක් ලෙස විදේශයන් වෙත අපනයනය කරනු ලබන වැඩකරන ජනතාව අතර පවතින සබඳතාව මෙම සිද්ධිය මගින් අතිශය දරුණු පැහැදිලිභාවයකින් හෙළිදරව් කරයි.

Anojan
සිවරාසා අනෝජන්. ඡායාරූපය: ‘ජැෆ්නා මොනිටර්’ (Jaffna Monitor) අනුග්‍රහයෙන්

අනෝජන් ජූලි 28 වන දින චෝදනා දෙකකට වරදකරු කරනු ලැබීය: ඒ සෞදි අරාබියේ සයිබර් විරෝධී අපරාධ පනතේ (Anti-Cyber Crime Law) 6 වැනි වගන්තිය යටතේ වූ සයිබර් අපරාධ චෝදනාවක් සහ මුහම්මද් නබිනායකතුමාට අපහාස කිරීමේ ෂරියා (Sharia) වරදක් යන කරුණු දෙකයි. මහාධිකරණය (lower court) විසින් ඔහුට වසර පහක සිරදඬුවමක් සහ සෞදි රියාල් මිලියන තුනක — එනම් විදේශගත ශ්‍රමිකයෙකුට ඇදහිය නොහැකි මුදලක් වන ආසන්න වශයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් 800,000 ක — දඩයක් නියම කරන ලදී. රජයේ පැමිණිලිකරු (public prosecutor) විසින් දේවඅපහාස චෝදනාව (blasphemy) සඳහා වඩාත් දැඩි, අධිකරණයේ විවේචනාත්මක විචක්ෂණභාවය මත පදනම් වූ ‘තඃසීර්’ (ta’zir) දඬුවමක් ඉල්ලා සිටි නමුත්, නඩු විභාග කළ විනිසුරුවරුන් එය පැනවීම ප්‍රතික්ෂේප කළහ.

ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍යය මැදිහත් වූයේ මෙන්න මේ මොහොතේදීය — ඒ විනාශකාරී ප්‍රතිඵල ගෙනදෙමිනි. ‘ජැෆ්නා මොනිටර්’ (Jaffna Monitor) සඟරාව මගින් නිරීක්ෂණය කරන ලද ලේඛනවලට අනුව, රියාද්  හි පිහිටි ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය විසින්ම සාර්ථක වීමේ හැකියාව “අතිශයින්ම අඩු” බවට නීති උපදෙස් ලබාගෙන තිබියදී පවා, විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කිරීමට පහසුකම් සැලසීය. සෞදි නීති පටිපාටිය යටතේ, අභියාචනයක් මගින් දඬුවම වැඩි කිරීමට හැකි බවට — එනම් සිරදඬුවමක් මරණ දඬුවම දක්වා ඉහළ නැංවීම ඇතුළුව — අනෝජන්ගේ පවුලට කිසිදු අනතුරු ඇඟවීමක් වාර්තා කර නොතිබුණි. මෙම අභියාචනය සම්පූර්ණයෙන්ම ගොඩනඟා තිබුණේ සයිබර් අපරාධ චෝදනාවේ ව්‍යවස්ථාපිත උපරිම සීමාව පදනම් කරගෙන වන අතර, හන්බාලි නීති ක්ෂේත්‍රය (Hanbali school of jurisprudence) යටතේ ඉහළ සීමාවක් නොමැති දේවඅපහාස චෝදනාවට එම සීමාව අදාළ නොවීය. දඬුවම අධිකද යන්න පිළිබඳ ප්‍රශ්නය නැවත විවෘත කිරීම මගින්, පැමිණිලිකරු ඉල්ලා සිටි සහ නඩු විභාග කළ අධිකරණය ප්‍රතික්ෂේප කළ දැඩි දඬුවම ද ඇතුළුව, මුළු දඬුවමම නැවතත් සලකා බැලීමට අවස්ථාවක් උදාවීම මෙම අභියාචනය හේතු විය.

බ්‍රහස්පතින්දා, අභියාචනාධිකරණය විසින් සිරදඬුවම අහෝසි කර මරණ දඬුවම පනවන ලදී.

දඬුවම් ලැබූවන්ගෙන් අය කරන අමාත්‍යාංශයක්

ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍යය විසින් මෙම පවුලට සැලකූ ආකාරය කම්කරු පන්තිය කෙරෙහි පවතින නිලධාරීවාදී අවඥාවට නිදසුනකි. අනෝජන්ගේ පියා රුපියල් 1,890,766 ක මුදලක් — එනම් ඇමෙරිකානු ඩොලර් 6,300 ක් පමණ — විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාගේ නමින් ලංකා බැංකුවේ පවත්වාගෙන යන නිල ගිණුමකට කෙලින්ම තැන්පත් කර තිබූ අතර, තැන්පතු පත්‍රිකාවේ සටහන් කර තිබුණේ “අනෝජන් නඩුව”  ලෙස පමණි. අමාත්‍යාංශය විසින් අභියාචනයේ පිටපතක් පියා වෙත යවා ඇත්තේ එය ගොනු කර සති තුනකටත් වඩා වැඩි කාලයකට පසුව සහ නඩුවේ තීන්දුව දීමට මෙපිට එක් දිනකට පෙරය — ඒ වන විට එහි කිසිවක් වෙනස් කිරීමට හැකියාවක් නොතිබුණි. නඩු විභාගයට සැබවින්ම පෙනී සිටි නීතිඥවරයාගේ නම පවුලේ අයට කිසි විටෙකත් පවසා නොතිබුණි. තවද ඔවුන් මරණ දඬුවම ගැන දැනගත්තේ තමන්ගේ රජයෙන් නොව, නඩු විභාගයෙන් පසුව ගෙදරට දුරකථන ඇමතුමක් ගැනීමට අවසර ලැබුණු අනෝජන්ගෙන්ම ය.

ඕමානයේ රැකියා අහිමි වන විදේශගත කම්කරුවන් ආරක්ෂා කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේද මෙම රාජ්‍යයමය. ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවිය (World Socialist Web Site – WSWS) වාර්තා කළ පරිදි, 2024 ජනවාරි මාසයේදී, රැකියාවලින් දොට්ට දමන ලද ශ්‍රී ලාංකික කම්කරුවන් පිරිසක් මස්කට් (Muscat) හි පිහිටි තානාපති කාර්යාලය ඉදිරිපිට රැස්වී තමන්ව ආපසු රටට ගෙනියන ලෙස රජයෙන් ඉල්ලා සිටි විට, තානාපති කාර්යාලය ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ ඔවුන් සංචාරක වීසා මත පැමිණ ඇති බැවින් ඔවුන් ගැන කිසිදු “වගකීමක්” දැරිය නොහැකි බව ප්‍රකාශ කරමින්, දඩ මුදල් ගෙවා රටින් පිටවන ලෙස උපදෙස් දෙමිනි. කාන්තාවන් 30 දෙනෙකු ඇතුළුව කම්කරුවන් 80 දෙනෙකු පමණ ඕමාන් පොලිසිය විසින් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලද අතර, කාන්තාවන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා යැයි කියමින් පිහිටුවා තිබූ තානාපති කාර්යාලයේ “ආරක්ෂිත නිවස” (safe house) ද අසරණ වූවන්ට වසා දමන ලදී. අතරමං වූ කම්කරුවන්ට වැසිකිළි හෝ සෞඛ්‍ය පහසුකම් නොමැතිව, දහවල අධික රස්නයටත් රාත්‍රියට අධික ශීතලටත් මුහුණ දෙමින්, මහා මාර්ගයක් අසල පදික වේදිකාවේ කාඩ්බෝඩ් මත නිදා ගැනීමට සිදු වූ අතර, ඔවුන් ජීවත් වූයේ සෙසු කම්කරුවන්ගේ පරිත්‍යාගයන්ගෙනි. ඔවුන් විරෝධතාවල නිරත වූ විට, යකඩ පොලු අතැති කල්ලි ඔවුන්ට ප්‍රහාර එල්ල කර කාන්තාවන් බලහත්කාරයෙන් ඇදගෙන යාමට උත්සාහ කළ අතර, එම ප්‍රහාරවලට තානාපති කාර්යාලයේ සහාය ලැබුණු බව කම්කරුවෝ පැවසූහ.

එම අත්හැර දැමීම සිදුවූයේ රනිල් වික්‍රමසිංහගේ ආණ්ඩුව යටතේය; අනෝජන්ගේ ජීවිතය දැන් අනුර කුමාර දිසානායකගේ ජේවීපී/එන්පීපී (JVP/NPP) ආණ්ඩුව යටතේ දැඩි අවදානමකට ලක්ව තිබේ. මෙම ආණ්ඩුවද උරුම කරගෙන ඇත්තේ එම රාජ්‍ය යන්ත්‍රණයම, විදේශ ප්‍රේෂණ ආදායම මත පවතින එම පරායත්තතාවයම සහ තමන් විදේශයන්ට යවන කම්කරුවන් කෙරෙහි දක්වන එම අවඥාවමය. ආණ්ඩුවේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය යනු අත්හැර දැමීමට ප්‍රතිපක්ෂ දෙයක් නොව, එය සිදුකරන යාන්ත්‍රණයයි. පාලන තන්ත්‍රයේ දේශපාලන පාට වෙනස් වුවද, විදේශගත කම්කරුවාට දක්වන සැලකිල්ල වෙනස් නොවේ — මන්දයත්, මෙය වෙන් වෙන් ඇමතිවරුන් පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් නොව, විදේශයන්හි සිටින සිය පුරවැසියන්ගේ ශ්‍රමය මත යැපෙමින්, ඔවුන්ගේ ජීවිත ආරක්ෂා කරගැනීම උදෙසා එම ප්‍රේෂණ ආදායමෙන් රුපියලක්වත් වියදම් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කරන රාජ්‍යයක් පිළිබඳ කාරණාවක් වන බැවිනි.

සෞදි පාලන තන්ත්‍රයේ ප්‍රතිගාමී ස්වභාවය

මෙම මරණ දඬුවම හුදෙක් අසාමාන්‍ය සිදුවීමක් නොව, සෞදි රාජ්‍යයේ ස්වභාවයේම ප්‍රකාශනයකි — ඒ වූකලී, එහි නීති පද්ධතිය මධ්‍යකාලීන ෂරියා නීති අධිකාරය(Sharia jurisprudence) ඛනිජ තෙල් කතිපයාධිකාරයක මර්දනය සමඟ ඒකාබද්ධ කරන වැඩවසම්-ධනපති රාජාණ්ඩුවකි. සෞදි අරාබිය, ඕමානය, ජෝර්දානය (Jordan) සහ අනෙකුත් ගල්ෆ් (Gulf) රාජ්‍යයන්හි, ශ්‍රී ලාංකික කම්කරුවෝ — විශේෂයෙන්ම ගෘහ සේවිකාවන් ලෙස සේවය කරන කාන්තාවෝ — නූතන වහල් ශ්‍රමයට සමාන තත්ත්වයන්ට මුහුණ දෙති. ‘කෆාලා’ පද්ධතිය (kafala system) මගින් විදේශගත කම්කරුවන්ව, ඔවුන්ගේ පදිංචිය පාලනය කරන සහ කිසිදු දඬුවමකින් තොරව වේතන සහ විදේශ ගමන් බලපත්‍ර රඳවා තබාගැනීමට බලය ඇති අයිතිකරුවන්ට බැඳ තබයි. විදේශීය කම්කරුවන් කෙරෙහි එම පාලන තන්ත්‍රයේ ම්ලේච්ඡත්වය මැනවින් ලේඛනගත කර ඇත: එය 2007 දී ශ්‍රී ලාංකික කම්කරුවන් හතර දෙනෙකුගේ හිස ගසා දැමූ අතර, 2013 දී ජාත්‍යන්තර වශයෙන් අනුකම්පාව ඉල්ලා සිටියදී පවා රිසානා නෆීක් (Rizana Nafeek) නැමැති තරුණ ගෘහ සේවිකාව මරා දමන ලදී. 2014 සිට 2025 දක්වා දස වසරක කාලය තුළ, මත්ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධ අපරාධ සඳහා මරණ දඬුවම ක්‍රියාත්මක කරන ලද සමස්ත පුද්ගලයන්ගෙන් හතරෙන් තුනක්ම විදේශිකයන් බව ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල්  සංවිධානය (ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා ආයතනය) ලේඛනගත කර ඇත.

අනෝජන්ගේ නඩුව තුළ තවත් නිශ්චිත භීෂණයක් ගැබ්ව පවතී. නබිනායකතුමාට අපහාස කිරීම “පොදු අයිතිවාසිකමක්” (al-haqq al-amm) ලෙස නඩු පවරනු ලබන බැවින්, සමාව දීමට හෝ ලේ වන්දි (blood money) භාර ගැනීමට පුද්ගලික වින්දිතයෙකු හෝ පවුලක් නොමැත — ගල්ෆ් කලාපයේ මරණ දඬුවමට මුහුණ දෙන පුරවැසියන් රජයන් විසින් මීට පෙර බේරාගත් මාර්ගය එයයි. නියෝගය අත්හිටුවිය හැක්කේ රාජකීය නියෝගයකින් සෞදි රජුට පමණි. දේශපාලන සංස්ථාපිතයේ ප්‍රතිචාරය — එනම් ජනාධිපති දිසානායක වෙත පෙත්සම් ඉදිරිපත් කිරීම සහ සෞදි රාජාණ්ඩුවෙන් “අනුකම්පාව” ඉල්ලා සිටීම — නිරර්ථක සහ ස්වයං-රැවටීම් සහිත ක්‍රියාවකි. එයින් සිදුවන්නේ මෙම දඬුවම නිර්මාණය කළ පද්ධතියෙන්ම අනුකම්පාව අයැදීමයි.

අනෝජන්ගේ නඩුව ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍යය හෙළිදරව් කරයි

මෙම නඩුව මගින් ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍යයේ සමස්ත සංක්‍රමණික ප්‍රතිපත්තියේ හදවතෙහි ඇති බොරුව හෙළිදරව් කරයි. සිංහල ආධිපත්‍යය සහිත රාජ්‍යය විසින් දෙමළ ජනතාවට එරෙහිව ගෙන ගිය වසර තිහකට ආසන්න සිවිල් යුද්ධයෙන් පීඩාවට පත්, මෙරට වඩාත්ම දිළිඳු සහ කොන් වූවන් අතර වන යුද්ධයෙන් බැටකෑ උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වල කම්කරුවෝ, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) කප්පාදු වැඩපිළිවෙළ (austerity) හරහා රට තුළ පනවා ඇති ආර්ථික විනාශය නිසා විදේශගත වීමට තල්ලු කරනු ලැබෙති. ඒ, ඔවුන්ගේ ශ්‍රමය දැඩි ලෙස සූරාකනු ලබන සහ ඔවුන්ගේ ජීවිත නීතිමය වශයෙන් කිසිදු වටිනාකමක් නැති ගල්ෆ් රාජාණ්ඩුවක බලප්‍රදේශයට විකුණනු ලැබීමට පමණි. ඔවුන්ගේ ප්‍රේරණයන්ගෙන් ලාභ ලබන එම රජයම, අකාර්යක්ෂම නීතිමය නියෝජනයක් වෙනුවෙන් ඔවුන්ගේ පවුල්වලින් මුදල් අය කර, අවදානම් සඟවා, ඔවුන්ව පෝරකයට අතහැර දමයි.

ශ්‍රී ලංකා රජයට, සෞදි රාජාණ්ඩුවට හෝ “ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවට” කෙරෙන කිසිදු ඉල්ලීමකට අනෝජන් හෝ ඔහු සිටින තත්ත්වයේ සිටින සිය දහස් සංඛ්‍යාත කම්කරුවන් බේරාගත නොහැක. මේවා ඔහුගේ මෙම අකරතැබ්බයට වගකිව යුතු බලවේගයන්ගෙන්ම කෙරෙන ඉල්ලීම්ය. ශ්‍රී ලංකා රජය මෙන්ම ගල්ෆ් රාජාණ්ඩු ද සංක්‍රමණික ශ්‍රමය සූරාකෑමේ මෙම පද්ධතියෙන් ලාභ ලබති. මෙය ගෝලීය ධනපති පර්යායේ  නිෂ්පාදනයක් වන අතර, එහිදී දකුණු ආසියාවේ සහ අප්‍රිකාවේ දිළිඳු කම්කරුවන් ලාභ ශ්‍රමය ලෙස අපනයනය කරනු ලබන්නේ, ඔවුන්ගේ සමෘද්ධිය එම කම්කරුවන්ගේ ශ්‍රමය මත පදනම් වූ ගල්ෆ් කතිපයාධිකාරීන්ගේ යහපත උදෙසාය.

අනෝජන්ගේ ජීවිතය බේරා ගැනීමට එකතු වනු!

ගෙවී යන සෑම දිනයක්ම සිවරාසා අනෝජන්ව වධකයාගේ කඩුව වෙත තවත් සමීප කරයි. පස්පුද්ගල ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු මඬුල්ලක් හමුවේ අභියෝග කිරීම සඳහා ඇති කාලය සති කිහිපයකට සීමා වී ඇති අතර, එය නිහඬ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය සඳහා නොව කම්කරු පන්තියේ උපරිම බලමුලු ගැන්වීමක් සඳහා භාවිත කළ යුතුය. පූර්ව නිදර්ශනය පවතී: සෙලෙන්ස්කි (Zelensky) පාලන තන්ත්‍රය විසින් සිරගත කරන ලද යුක්‍රේන සමාජවාදී බොග්දාන් සිරෝටියුක් (Bogdan Syrotiuk) නිදහස් කර ගැනීමේ ව්‍යාපාරය පෙන්නුම් කළේ, ලොව පුරා සිටින කම්කරුවන්, තරුණයින්, වරාය කම්කරුවන්, සිසුන් සහ විද්වතුන් එක් හඬක් නගන විට — එනම් තානාපති කාර්යාල සහ කෞන්සිල කාර්යාල (consulates) ඉදිරිපිට ජාත්‍යන්තර පිකටින් මගින්, කර්මාන්තශාලා සහ කම්කරු ක්‍රියාකාරී කමිටු  මගින් නිකුත් කරන ප්‍රකාශ මගින්, ප්‍රසිද්ධ රැස්වීම් සහ මෙම අයුක්තිය නොකඩවා ප්‍රසිද්ධියේ හෙළිදරව් කිරීම මගින් — තමන්ගේ ගොදුරු බවට පත්වූවන් අදෘශ්‍යමාන යැයි සිතන පාලක පන්තීන්ට තමන් සූරාකන පන්තියේ සංවිධානාත්මක බලය ගැන සලකා බැලීමට සිදුවන බවයි. අනෝජන් බේරා ගැනීම සඳහා දැන් අනුගමනය කළ යුත්තේ ද එම ක්‍රමයමය.

සෞදි අධිකරණය විසින් එම මරණ දඬුවම අහෝසි කර  කොන්දේසි විරහිතව අනෝජන් නිදහස් කර ආපසු නිවසට එවීම සඳහා බල කරන  ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ සහ දකුණු ආසියාවේ සමාජවාදී නායකත්වය (Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia – SLAA)  සහ theSocialist.LK වෙබ් අඩවිය සෑම කම්කරුවෙකුගෙන්ම සහ තරුණයෙකුගෙන්ම ඉල්ලා සිටියි. ඔහුව මරණයට කැපකළ අභියාචනය සඳහා ඔහුගේ පවුලෙන් රුපියල් මිලියන 1.89 ක් අය කළ විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයට හෝ ඔහුව මරණයට තීන්දු කළ  රාජාණ්ඩුවෙන්ම අනුකම්පාව අයැදිමින් ඔහුගේ ඉරණම ගැන දැන් රඟපාන දේශපාලනඥයන්ට මෙය භාරදිය හැකි යැයි කිසිවෙකු නොරැවටිය යුතුය. 

අවශ්‍ය වන්නේ සෞදි බලධාරීන් සහ ශ්‍රී ලංකා රජය බිය වන එකම බලවේගය වන කම්කරු පන්තිය හරහා  පීඩනය එල්ල කිරීමය: එනම් ශ්‍රී ලංකාවේ, ගල්ෆ් කලාපයේ සහ මුළු ලෝකය පුරාම කම්කරු පන්තියේ මහජන බලමුලු ගැන්වීම හරහාය. විදේශගත කම්කරුවන් ආරක්ෂා කිරීමේ එකම බලවේගය වන්නේ කම්කරු පන්තියේම සංවිධානාත්මක බලයයි. තමන්ගේ මව් රටවල රජයන්ට සහ ගල්ෆ් පාලන තන්ත්‍රයන්ට එරෙහි අරගලයේදී ශ්‍රී ලාංකික, ඉන්දියානු, බංග්ලාදේශ, පිලිපීන, නයිජීරියානු සහ ගල්ෆ් කලාපයේ සිටින සියලුම සංක්‍රමණික කම්කරුවන්ගේ එක්සත්කම, මෙම මරණ දඬුවම් නැවැත්වීමට සහ අවසානයේ කම්කරුවන්ට විදේශයන්හි වහල්භාවයට තමන්ගේ ජීවිත විකුණා දැමීමට බලකරන සූරාකෑමේ පද්ධතිය අහෝසි කිරීමට අවශ්‍ය පූර්ව කොන්දේසියයි. අනෝජන්ගේ ජීවිතය බේරා ගැනීම සඳහා අප ජාත්‍යන්තර ව්‍යාපාරයක් — එනම් ධනපති ප්‍රභූන්ගේ නොව, පන්ති අරගලයේ  ව්‍යාපාරයක් — ගොඩනැගිය යුතුය. ඔහුගේ ජීවිතය රඳා පවතින්නේ ඒ මත ය. එසේම, ඔවුන්ගේ ශ්‍රමය රාජ්‍යය විසින්  විදේශ විනිමය වෙනුවෙන් ගල්ෆ් රාජාණ්ඩුවල තිරිසන්කමට අතහැර  විකුණා දමා ඇති සෑම සංක්‍රමණික කම්කරුවෙකුගේම ආරක්ෂාව ද එසේ ඒ මතම රැඳී ඇත.

සෞදි අරාබියේදී මරණ දඬුවම නියම වූ ශ්‍රී ලාංකික කම්කරු සිවරාසා අනෝජන්ගේ මරණ දණ්ඩනය ක්‍රියාත්මක කිරීම වහා නවත්වනු: විදේශ විනිමය ප්‍රේශණය සඳහා තමන්ගේම කම්කරුවන් අපනයනය කරන රාජ්‍යය පසුව ඔවුන්ව ගහලයාට අතහැර දමයි Read More »

Anojan

Halt the execution of Sivarasa Anojan, the Sri Lankan worker sentenced to death in Saudi Arabia: The State that exports its workers for remittances then abandons them to the Executioner


Statement of the Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia

Sivarasa Anojan, a Tamil migrant worker from Natpiddimunai in Kalmunai and a graduate of Uva Wellassa University, is now awaiting execution in Saudi Arabia — sentenced to death by an appellate court in Al-Ahsa not for any act of violence, but for a Facebook comment that he reportedly removed within minutes of posting and followed with a public apology. The escalation of his case, from a five-year prison term to a capital sentence, was facilitated at every step by the very institution supposedly charged with protecting him: the Sri Lankan Foreign Ministry. The case lays bare, with brutal clarity, the relationship between the Sri Lankan state and the working people it exports abroad as a source of foreign exchange.

Anojan
Sivarasa Anojan. Image courtesy of Jaffna Monitor 

Anojan was convicted on July 28 on two counts: a cybercrime charge under Article 6 of Saudi Arabia’s Anti-Cyber Crime Law, and a Sharia offense of insulting the Prophet Muhammad. The lower court sentenced him to five years in prison and a fine of three million Saudi riyals — roughly $800,000, an astronomical sum for a migrant labourer. The public prosecutor had demanded a harsher, discretionary ta’zir punishment for the blasphemy charge; the trial judges declined to impose it.

It was at this point that the Sri Lankan state intervened — with catastrophic consequences. According to documents reviewed by Jaffna Monitor, the Foreign Ministry facilitated an appeal even after its own embassy in Riyadh had obtained legal advice describing the chances of success as “extremely low.” No warning was ever recorded to Anojan’s family that, under Saudi procedure, an appeal can increase a sentence — including elevating a prison term to death. The appeal was built entirely on the statutory ceiling of the cybercrime count, a ceiling that did not apply to the blasphemy charge, which carries no upper limit under the Hanbali school of jurisprudence. By reopening the question of whether the punishment was excessive, the appeal placed the entire sentence back in play — including the harsher penalty the prosecutor had sought and the trial court had refused.

On Thursday, the appellate court overturned the prison term and imposed a death sentence.

A ministry that charges the condemned

The family’s treatment by the Sri Lankan state is a study in bureaucratic contempt for the working class. Anojan’s father paid Rs. 1,890,766 — about $6,300 — directly into an official account held in the name of the Foreign Ministry Secretary at the Bank of Ceylon, the deposit slip marked simply “Anojan case.” The ministry sent a copy of the appeal to the father more than three weeks after it was filed, and one day before it was decided — by which time nothing in it could be changed. The family was never told the name of the lawyer who actually appeared at the hearing. And they learned of the death sentence not from their government, but from Anojan himself, who was permitted to telephone home after the hearing.

This is the same state that refuses to protect migrant workers who lose their jobs in Oman. As the World Socialist Web Site  (WSWS) reported, in January 2024, when a group of Sri Lankan workers who had been thrown out of work gathered outside the embassy in Muscat to demand that their government bring them home, the embassy responded by declaring that it bore “no responsibility” for them because they had entered on tourist visas, and instructed them to pay fines and leave the country. Roughly 80 workers, including 30 women, were arrested by Omani police, while the embassy’s own “safe house,” established purportedly to protect women, was closed to those seeking refuge. The stranded workers were left sleeping on cardboard on the pavement beside a highway, without toilets or sanitary facilities, exposed to extreme heat by day and cold by night, surviving on the charity of fellow workers. When they protested, gangs wielding iron rods attacked them and attempted to drag women away by force — attacks the workers said the embassy supported.

That abandonment took place under the government of Ranil Wickremesinghe; Anojan’s life now hangs in the balance under the JVP/NPP government of Anura Kumara Dissanayake, which inherited the same state apparatus, the same dependence on remittance revenue, and the same contempt for the workers it exports. The government’s diplomacy is not the opposite of abandonment, but the mechanism of it. The political colour of the regime changes, but the treatment of the migrant worker does not — because it is not a matter of individual ministers but of a state that depends on the labour of its citizens abroad while refusing to spend a rupee of its remittance earnings on defending their lives.

The reactionary character of the Saudi regime

The death sentence is not an aberration but an expression of the character of the Saudi state itself — a feudal-capitalist monarchy whose legal system combines medieval Sharia jurisprudence with the repression of an oil oligarchy. In Saudi Arabia, Oman, Jordan and the other Gulf states, Sri Lankan workers — disproportionately women employed as domestic servants — face conditions that amount to modern slave labour. The kafala system binds migrant workers to employers who control their residency and can withhold wages and passports with impunity. The regime’s barbarism toward foreign workers is well documented: it beheaded four Sri Lankan workers in 2007, and in 2013 it executed Rizana Nafeek, a young domestic servant, despite international pleas for clemency. Amnesty International documented that over the ten-year period from 2014 to 2025, foreign nationals accounted for nearly three-quarters of all individuals executed for drug-related crimes.

Anojan’s case carries a further, specific horror. Because blasphemy against the Prophet is prosecuted as a “public right” (al-haqq al-amm), there is no private victim and no family that can grant forgiveness or accept blood money — the route through which governments have previously saved citizens facing execution in the Gulf. Only the Saudi king, by royal order, can halt the sentence. The political establishment’s response — petitions to President Dissanayake and appeals to the Saudi monarchy for “clemency” — is an exercise in futility and self-deception. It begs mercy from the very system that produced the sentence.

Anojan’s case exposes the Sri Lankan State

The case exposes the lie at the heart of the Sri Lankan state’s entire migration policy. Workers from the war-ravaged Northern and Eastern Provinces — among the poorest and most marginalised in the country, affected by the near thirty-year civil war waged by the Sinhala-dominated state against the Tamil people— are driven abroad by the economic devastation imposed at home through IMF austerity, only to be sold into the jurisdiction of a Gulf monarchy where their labour is super-exploited and their lives are legally worthless. The same government that profits from their remittances charges their families for incompetent legal representation, conceals the risks, and abandons them to the executioner.

No appeal to the Sri Lankan government, the Saudi monarchy, or the “international community” can save Anojan or the hundreds of thousands of workers in his position. These are appeals to the very forces responsible for his predicament. Both the Sri Lankan government and the Gulf monarchies profit from this system of exploitation of migrant labour. It is a product of the global capitalist order, in which impoverished workers from South Asia and Africa are exported as cheap labour to serve the Gulf oligarchies, whose own prosperity rests on their labour. 

Unite to save Anojan’s life!

Every day that passes brings Sivarasa Anojan closer to the executioner’s blade. The window for a five-judge Bench Supreme Court challenge is a matter of weeks, and it must be used not for quiet diplomacy but for a maximum mobilisation of the working class. The precedent exists: the campaign to free Bogdan Syrotiuk, the Ukrainian socialist imprisoned by the Zelensky regime, demonstrated that when workers, youth, port workers, students and academics across the world raise a single voice — through international pickets at embassies and consulates, through statements from factory floors and rank-and-file committees, through public meetings and a relentless public exposure of the injustice — the ruling classes who imagine their victims are invisible are forced to reckon with the organised power of the class they exploit. The same method must now be applied to save Anojan.

The Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia ( SLAA) and theSocialist.LK call on every worker and young person to demand, immediately and unconditionally, that the Saudi court reverse its death sentence and that Anojan be freed and returned home. Let no one be deceived that this can be left to the Foreign Ministry that charged his family Rs. 1.89 million for an appeal that killed him, or to the politicians who now posture over his fate while begging mercy from the very monarchy that condemned him. Pressure must be exerted on the Saudi authorities and on the Sri Lankan government through the only force they fear: the mass mobilisation of the working class, in Sri Lanka, in the Gulf, and across the world. The only force capable of defending migrant workers is the organised power of the working class itself. The unity of Sri Lankan, Indian, Bangladeshi, Filipino, Nigeria and all migrant workers in the Gulf, in struggle against both their home governments and the Gulf regimes, is the precondition for stopping these executions and, ultimately, for abolishing the system of exploitation that compels workers to sell their lives into servitude abroad. We must build an international campaign — a campaign of class struggle, not of bourgeois dignitaries — to save Anojan’s life. His life depends on it, and so does the defence of every migrant worker who has been abandoned to the barbarism of the Gulf monarchies by the state that sold their labour for remittances.

Halt the execution of Sivarasa Anojan, the Sri Lankan worker sentenced to death in Saudi Arabia: The State that exports its workers for remittances then abandons them to the Executioner Read More »

Flood

නේපාල-චීන ගංවතුර, දේශගුණික විපර්යාසය සහ සමාජවාදය සඳහා වන අරගලය

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 අගෝස්තු 27 දින “The Nepal-China flood, climate change and the fight for socialism” යන හිසින් පළවූ බ්‍රයන් ඩයින් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

බදාද උදෑසන පැය කිහිපයක් ඇතුළත, ත්‍රිශූලී (Trishuli) සහ භෝටේ කෝෂි (Bhote Koshi) ගංගා ඔස්සේ කිලෝමීටර් 72ක (හැතැප්ම 45ක) භූමි භාගයක් පුරා ගලාගිය ජල සහ පාෂාණ කඳක්, නේපාලයේ රසුවා (Rasuwa) සහ නුවාකොට් (Nuwakot) දිස්ත්‍රික්කවල පිහිටි නගර දුසිම් ගණනක් විනාශ කරමින් සහ දැඩි ලෙස හානියට පත් කරමින් හදිසි ගංවතුර තත්ත්වයක් (flash flood) නිර්මාණය කළේය. එක් කලෙක මෙම කලාපයේ ප්‍රධාන වෙළඳ සහ සංචාරක මුරපොල වූ නේපාලය සහ ටිබෙටය අතර ගයිරොං වරාය (Gyirong Port) පිවිසුම සම්පූර්ණයෙන්ම අතුගා දැමීය.

නේපාලයේ අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 389 දෙනෙකු සහ චීනයේ 3 දෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර, පිළිවෙලින් තවත් 910 දෙනෙකු සහ 558 දෙනෙකු අතුරුදහන් වී ඇති බව බලධාරීන් තහවුරු කර ඇත. ජලවිද්‍යාඥයින් (hydrologists) විසින් “දියර කොන්ක්‍රීට්” ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ මෙම ජල පහරින් බේරී පලා යාමට උත්සාහ කරන මිනිසුන්ගේ අතිශය ඛේදජනක වීඩියෝ දර්ශන රැසක් සමාජ මාධ්‍ය වෙත එක්වී ඇති අතර, බොහෝ දෙනෙක් ඛේදනීය ලෙස මියගොස් ඇත.

“අද උදෑසන වන තෙක්ම මෙහි වටපිටාව ඉතා අලංකාරව තිබුණා… එතන ජල විදුලි බලාගාරයක් සහ කර්මාන්තශාලාවක් තිබුණා. ඒ සියල්ල ගසාගෙන ගිහින්,” යනුවෙන් නුවාකොට්හි බෙත්‍රාවතී (Betrawati) නගරයේ සෞඛ්‍ය සේවකයෙකු වන රාජේන්ද්‍ර පවුඩෙල් (Rajendra Poudel) බ්‍රහස්පතින්දා අල් ජසීරා (Al Jazeera) පුවත් සේවයට පැවසීය. “මේක ඉතා ඛේදජනක සිදුවීමක්; මට කියන්න වචන නැහැ.”

2026 අගෝස්තු 26 වන බදාදා, නේපාලයේ නුවාකොට් දිස්ත්‍රික්කයේ ත්‍රිශුලි ගඟ දිගේ හදිසි ගංවතුරකට ගොදුරු වූ අයෙකු ආරක්ෂිත ස්ථානයකට රැගෙන යාමට ගලවාගැනීමේ කණ්ඩායම් පස් කපන යන්ත්‍රයක් භාවිතා කරයි. [AP ඡායාරූපය/නිරංජන් ශ්‍රෙස්තා]

Flood
2026 අගෝස්තු 26 වන බදාදා, නේපාලයේ නුවාකොට් දිස්ත්‍රික්කයේ ත්‍රිශුලි ගඟ දිගේ හදිසි ගංවතුරකට ගොදුරු වූ අයෙකු ආරක්ෂිත ස්ථානයකට රැගෙන යාමට ගලවාගැනීමේ කණ්ඩායම් පස් කපන යන්ත්‍රයක් භාවිතා කරයි. [AP ඡායාරූපය/නිරංජන් ශ්‍රෙස්තා]

මෙම ගංවතුරින් රසුවාහි ටිමූරේ (Timure) සහ ස්‍යාපෲ බේසි (Syapru Besi) මෙන්ම නුවාකොට්හි බෙත්‍රාවතී (Betrawati) යන ගම්මාන රැසක් පස්වලින් යටවූ අතර, අවම වශයෙන් පාලම් 19ක් සහ කිලෝමීටර් 40ක පමණ (හැතැප්ම 25ක) මාර්ග විනාශ විය. මෙගාවොට් 430ක විදුලි උත්පාදන ධාරිතාවක් අක්‍රිය වී ඇති බව නේපාල විදුලිබල මණ්ඩලය තක්සේරු කළේය. නායයෑමේ කඩා වැටුණු පස් කන්දට පිටුපසින් එක්රැස් වන නව විලක් එම බැම්ම පුපුරා ගොස්, එම නිම්නය ඔස්සේම දෙවන ගංවතුර රළක් පැමිණීමේ අවදානමක් පවතින බවට චීන බලධාරීන් බ්‍රහස්පතින්දා අනතුරු ඇඟවීය.

භූමිකම්පා විද්‍යාත්මක දත්තවලට අනුව, මෙම ව්‍යසනයට ආසන්නතම හේතුව වී ඇත්තේ ටිබෙටයේ හිම කඳු සහිත බෑවුමකින් අයිස් සහ පාෂාණ තට්ටුවක් කඩාගෙන වැටීමයි. එය ජර්මනියේ සහ එක්සත් ජනපද භූ විද්‍යාත්මක සමීක්ෂණ ආයතනයේ (United States Geological Survey) රිච්ටර් මාපකයේ 5.2ක ප්‍රමාණයේ භූමිකම්පා සිදුවීමක් ලෙස සටහන් වන තරම් හිමධාවයක් (විශාල හිම කඩා වැටීමක් – avalanche) විය. කෙසේ වෙතත්, මෙයින් නිර්මාණය වී ඇති සමාජ ව්‍යසනය, දේශගුණික විපර්යාසය නැවැත්වීමට හෝ නියත ලෙස නියමිත මාරාන්තික ප්‍රතිවිපාක සඳහා සිය ජනතාව සූදානම් කිරීමට ලෝකයේ ධනපති ආණ්ඩු දක්වන ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ නවතම ප්‍රතිඵලයයි.

ගංවතුරට ලක්වූ නේපාලය සහ ටිබෙට් සීමාව ඇතුළුව හිමාලය වැනි උස් භූමි ප්‍රදේශ පිළිබඳ කෙරුණු අධ්‍යයනයන්ගෙන් වසර ගණනාවක සිට පෙනී ගොස් ඇත්තේ, එවැනි ප්‍රදේශ ගෝලීය උණුසුම් වීමට (global warming) විශේෂයෙන් ගොදුරු විය හැකි බවයි. සුළු උණුසුම් වීමකදී පවා හිම දියවන අතර, නිරාවරණය වන පාෂාණ මගින් වැඩි සූර්යාලෝකයක් අවශෝෂණය කරගනිමින් තවදුරටත් උණුසුම් වීම වැඩි කරයි. එය නැවතත් හිම දියවීම වේගවත් කරමින් ධනාත්මක ප්‍රතිපෝෂණ චක්‍රයක් (positive feedback loop) නිර්මාණය කරයි.

අන්තර්-රාජ්‍ය විද්‍යාත්මක ආයතනයක් වන ඒකාබද්ධ කඳුකර සංවර්ධනය සඳහා වන ජාත්‍යන්තර මධ්‍යස්ථානය (International Centre for Integrated Mountain Development – ICIMOD) 2023 දී වාර්තා කළේ, ඊට පෙර දශකයට වඩා 2011-2020 කාලය තුළ හිමාලයානු ග්ලැසියර සියයට 65ක වේගයෙන් අතුරුදහන් වූ බවයි. මෙයට පෙර වසරේ මාර්තු මාසයේදී ICIMOD වෙතින් නිකුත් වූ සමාන අධ්‍යයනයකින් නිගමනය වූයේ, හිමාලයානු ග්ලැසියරවල අයිස් ක්ෂය වීමේ සීඝ්‍රතාව 2000 වසරේ පැවැති අගය මෙන් දෙගුණයකින් වැඩි වී ඇති බවයි. “මෙය ඈත අනාගතයේ ඇතිවන ප්‍රශ්නයක් නෙවෙයි; සෑම ග්‍රීෂ්ම ඍතුවකම සහ මෝසම් කාලයකදීම අලුත් ව්‍යසනයන් නිර්මාණය කරමින් සැබෑ ලෙසම අප ඉදිරියේ තථ්‍ය කාලිනව   දිගහැරෙන අර්බුදයක්” යනුවෙන් එම වාර්තාව අනතුරු ඇඟවූයේ මීට මාස පහකට පෙරය.

දේශගුණික අර්බුදයේ මෙම නිශ්චිත පැත්ත සම්බන්ධයෙන් ලෝකයේ ආණ්ඩුවල ප්‍රතිචාරය ඉතා නොගැණිය හැකි නැතහොත් ඉතා සුළු එකක් වී ඇත. ග්ලැසියර ගංවතුරෙන් නේපාල ජාතිකයන් මිලියන 2.4ක් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා, අධි අවදානම් සහිත වැව් හතරක් සිඳවීම සහ පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති සෑදීම ඇතුළත් වැඩසටහනක් 2025 ජූලි මාසයේදී හරිත දේශගුණික අරමුදල (Green Climate Fund – GCF) විසින් අනුමත කරන ලදී. වසර හතක් සඳහා මෙම ව්‍යාපෘතියේ අයවැය ඩොලර් මිලියන 49.9කි. එය එක්සත් ජනපද නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය ජනවාරි මාසයේදී සම්මත කළ ඩොලර් බිලියන 839ක විසර්ජන පනතේ අනුපාතික වේගයට අනුව, එ.ජ. මිලිටරි වියදම් වලින් විනාඩි 30ක පමණ ප්‍රමාණයකි.

දේශගුණික විපර්යාසයට එරෙහිව සටන් කිරීමේ අනෙකුත් සෑම පියවරක්ම ද ඒ හා සමානව නිශ්ඵල වී ඇත්තේ, ඒවා සංගත (corporate) ලාභ ලැබීමේ ධාවනයට සහ වේගවත් වන යුද්ධය කරා හරවා යැවෙන සම්පත් භාවිතයට යටත් කර ඇති බැවිනි. ට්‍රම්ප් පාලනාධිකාරිය ජනවාරි 27 වන දින පැරිස් සම්මුතියෙන් (Paris Accord) ඉවත් වූ අතර, පෙබරවාරි 12 වන දින හරිතාගාර වායු (greenhouse gases) පිළිබඳ පරිසර සංරක්ෂණ නියෝජිතායතනයේ (Environmental Protection Agency – EPA) තීරණය අවලංගු කරමින්, එය “එ.ජ. ඉතිහාසයේ විශාලතම නිර්නියාමන ක්‍රියාව” (deregulatory ) ලෙස උදම් ඇනීය.

පසුගිය නොවැම්බරයේ බ්‍රසීලයේ බෙලෙම් (Belém) නුවර පැවැති එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික සමුළුවට (COP30) එක්සත් ජනපදය සහභාගී වූයේ පවා නැත. එමෙන්ම පොසිල ඉන්ධන භාවිතය අදියරෙන් අදියර ඉවත් කිරීමේ සහ කාබන් විමෝචනයසීමා කිරීමේ මාර්ග සිතියම සඳහා වූ යෝජනාව චීනය, ඉන්දියාව, සවුදි අරාබිය සහ රුසියාව විසින් වළක්වන ලදී. යුරෝපය තුළ, අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් (imperialist powers) රුසියාව සමඟ සෘජු ගැටුමකට සූදානම් වීම සඳහා නැවත ආයුධ සන්නද්ධ වෙමින් සිටින බැවින්, දේශගුණික පොරොන්දු සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර දමමින් පවතී.

හිමාලයේ උණුසුම් වීම සිදුවන්නේ සමස්තයක් ලෙස ඉහළ යන ගෝලීය උෂ්ණත්ව ප්‍රවණතාවලට සමාන්තරවය. ගංවතුරට දින හතරකට පෙර, අගෝස්තු 22 වන දින, යුරෝපීය සංගමයේ කොපර්නිකස් දේශගුණික විපර්යාස සේවය (Copernicus Climate Change Service) විසින් මෙතෙක් මැන බලන ලද ඉහළම දෛනික ගෝලීය සාගර මතුපිට උෂ්ණත්වය (global ocean surface temperature) ලෙස සෙල්සියස් අංශක 21.1ක් (ෆැරන්හයිට් අංශක 70ක්) වාර්තා කරන ලද අතර, එය 2024 මාර්තු මාසයේදී තබා තිබූ වාර්තාව අභිබවා ගියේය. සාමාන්‍යයෙන් සාගර සිසිල් වන අගෝස්තු අග භාගයේදී මෙම අගය වාර්තා වීම විශේෂත්වයකි.

මෙම වසරේ මුල් භාගයේ ජූලි මාසයේදී, බටහිර යුරෝපයේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය ඓතිහාසික සාමාන්‍යයට වඩා සෙල්සියස් අංශක 2.79කින් (ෆැරන්හයිට් අංශක 5කින්) ඉහළ ගිය අතර, එමගින් ඇතිවූ ලැව්ගිනි හේතුවෙන් ප්‍රංශයේ සහ ස්පාඤ්ඤයේ ලක්ෂ 3.75කට වැඩි පිරිසක් නිවෙස්වලින් ඉවත් කිරීමට සිදුවිය. එම මාසයේදීම, කැනඩාවේ සහ එ.ජ. මධ්‍යම-බටහිර ප්‍රදේශයේ ඇතිවූ ලැව්ගිනි හේතුවෙන් උතුරු ඇමරිකාවේ නැගෙනහිර අර්ධයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් විෂ සහිත දුමෙන් වැසී ගිය අතර, ඩුලූත් (Duluth) සහ මින්නසෝටා (Minnesota) යන ප්‍රදේශවල වායුගෝලීය ගුණාත්මක දර්ශකය (air quality index) 900ට ඉහළින්ද, ඩිට්‍රොයිට් (Detroit) වැනි ප්‍රධාන නාගරික ප්‍රදේශවල 500ට ඉහළින්ද සටහන් විය.

තවද අගෝස්තු 13 වන දින, එක්සත් ජනපද ජාතික සාගරික සහ වායුගෝලීය පරිපාලනය (National Oceanic and Atmospheric Administration – NOAA) වාර්තා කළේ, මේ සරත් සහ ශීත ඍතුවේදී ඉතා ප්‍රබල එල් නිනෝ (El Niño) තත්ත්වයක් වර්ධනය වීමේ සියයට 90කට වැඩි සම්භාවිතාවක් සහ එය මෙතෙක් වාර්තා වූ ප්‍රබලතම එල් නිනෝ තත්ත්වය වීමේ සියයට 69ක සම්භාවිතාවක් පවතින බවයි. එමගින් ගෝලීය උණුසුම් වීමේ වඩාත් තියුණු කූඨයක වර්ධනයක් සිදුවනු ඇත.

මෙසේ බොහෝ ව්‍යසනයන් සිදුවී තිබීම සහ ඉදිරියටත් සිදුවීමට නියමිතව තිබීම ධනපති ක්‍රමයට (capitalist system) එල්ල වන චෝදනා පත්‍රයකි. ගෝලීය උණුසුම් වීමේ අනතුර ගැන මුලින්ම කෙරුණු ප්‍රකට අනතුරු ඇඟවීමක් කරනු ලැබුවේ අභාවප්‍රාප්ත තාරකා විද්‍යාඥ කාල් සේගන් (Carl Sagan) විසිනි. ඔහු 1985 දී අනතුරු අඟවමින් කියා සිටියේ “විපතක පෙරනිමිති” (“handwriting on the wall”) දැනටමත් මතුව ඇති බවත්, නරකම බලපෑම් ඇතිවීම වැළැක්වීම සඳහා විශාල ජාත්‍යන්තර මැදිහත්වීමක් සිදුකළ යුතු බවත්ය.

එම අනතුරු ඇඟවීම් සහ ලෝකයේ බහුතරයක් විද්‍යාඥයින්ගේ අනතුරු ඇඟවීම් සක්‍රීය ලෙස නොසලකා හැර ඇති ලෝකයක මිනිස් සංහතිය අද ජීවත් වේ. කම්කරුවෝ සහ ශ්‍රමය වගුරන්නෝ දිනපතාම වඩාත් විනාශකාරී කුණාටුවලට, දිගු උෂ්ණත්ව තරංගවලට, වියළි නියඟයන්ට සහ නොනැවතී  ඇතිවන සේ පෙනී යන ලැව්ගිනිවලට මුහුණ දෙති. කොරල් පර විනාශ වෙමින් පවතින අතර, එය පෘථිවියේ ආහාර දාමයේ සැලකිය යුතු කොටසකට තර්ජනයක් වී ඇත. ග්ලැසියර දියවීම සහ මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම මගින් පෘථිවියේ සෑම වෙරළබඩ නගරයක්ම සෙමින් ජලයෙන් යටවෙමින් පවතින අතර, ලෝක ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් අවතැන් වීමේ අවදානමක් පවතී.

පසුගිය වසර 41 තිස්සේ පෙන්නුම් කර ඇත්තේ, මෙම ස්වාභාවික ක්‍රියාවලීන් තේරුම් ගැනීමට සහ පාලනය කිරීමට මිනිස් සංහතියට මීට පෙර කවරදාවත් නොතිබූ තරම් විශාල හැකියාවක් ඇති බවයි. කෘතිම චන්ද්‍රිකා මගින් හිමාලයේ සහ ලොව පුරා ඇති සියලුම ග්ලැසියර සිතියම්ගත කරයි; කෘතිම බුද්ධිය සහ සුපිරි පරිගණක මගින් ඉදිරි දශක ගණනාව සඳහා දේශගුණය ආකෘතිගත කරයි; සූර්ය, සුලං, රළ, භූ-තාප සහ වෙනත් විකල්ප බලශක්ති ප්‍රභවයන්ගේ විශාල දියුණුව හේතුවෙන් අඟුරු, තෙල් සහ ස්වාභාවික වායු භාවිතයේ අවශ්‍යතාව න්‍යායාත්මකව අහෝසි වී ඇත; මූලික වශයෙන්ම, නව අති-සන්නායක ද්‍රව්‍යවල (superconductive materials) වර්ධනය මගින් අතිමහත් විදුලිය නිෂ්පාදනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය විශාල ලෙස අඩු කිරීමට මග පාදමින් ඇත.

නමුත් මෙම හැකියාවන් භාවිත කිරීම සහ එවැනි පදනමක් මත ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් සමාජීය හා ආර්ථික ජීවිතය නැවත සංවිධානය කිරීම, පෞද්ගලික ලාභය සහ ලෝකය ප්‍රතිපක්ෂ ජාතික රාජ්‍යයන් ලෙස බෙදා තිබීම හමුවේ සෑම අඩියකදීම වළක්වනු ලැබේ. එම නිසා, දේශගුණික විපර්යාසයට විසඳුම විද්‍යාත්මක හෝ තාක්ෂණික ප්‍රශ්නයක් නොව, දේශපාලනික සහ තියුණු විප්ලවවාදී  ප්‍රශ්නයකි.

ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස් (Frederick Engels) වානරයා මිනිසා බවට පත්වීමේ සංක්‍රාන්තියේදී ශ්‍රමය ඉටුකළ කාර්යභාරය (The Part Played by Labour in the Transition from Ape to Man) නැමැති කෘතියේ ලිව්වේ, මිනිසා සොබාදහම පරාජය කර ලබන “සෑම ජයග්‍රහණයක් සඳහාම, සොබාදහම අපෙන් පළිගන්නා” බවයි. “නිෂ්පාදනයේ ප්‍රතිවිපාක පාලනය කිරීම සඳහා “හුදෙක් දැනුමට වඩා වැඩි යමක් අවශ්‍ය වන අතර, ඒ සඳහා අපගේ මෙතෙක් පැවැති නිෂ්පාදන මාදිලියේ (mode of production) සම්පූර්ණ විප්ලවයක් සහ ඒ සමඟම අපගේ සමස්ත සමකාලීන සමාජ පර්යායේම විප්ලවයක් අවශ්‍ය වන” බවත් ඔහු ලිවීය. 

දැන් ඒ බව වඩාත් බලවත් ලෙස පැවසිය හැකිය. කිසිදු ධනපති ආණ්ඩුවක් දේශගුණික විපර්යාස සඳහා කිසිදු බරපතල විසඳුමක් යෝජනා නොකරන්නේ, ආර්ථික ජීවිතය මූල්‍ය කතිපයාධිකාරියේ ද්‍රව්‍යමය වුවමනාවන්ට යටත් කර ඇති තාක් කල් එය කළ නොහැකි බැවිනි. එමෙන්ම, වර්තමාන සමාජ පර්යාය හුදෙක් ප්‍රතිසංස්කරණය කළ යුත්තක් ලෙස පමණක් පිළිගන්නා හරිත පක්ෂවල සහ ව්‍යාජ-වමේ සංවිධානවල වැඩසටහන් කෙරෙහිද කිසිදු විශ්වාසයක් තැබිය නොහැක.

එනිසා, දේශගුණික විපර්යාසයට ඇති එකම විසඳුම ධනපති ක්‍රමයම විප්ලවවාදී ලෙස පෙරළා දැමීමයි. මෙය සිදුකළ යුත්තේ කම්කරු පන්තිය විසිනි. දේශගුණික විපර්යාස අවම කිරීම, ආපසු හැරවීම සහ පාලනය කිරීම සඳහා බලශක්ති, කෘෂිකර්ම සහ සැපයුම් ජාල (logistics) කර්මාන්තයන්හි අවශ්‍ය පරිවර්තනය සිදුකිරීමට සමත්, ස්වභාවයෙන්ම ජාත්‍යන්තර වන එකම සමාජ බලවේගය වන්නේ කම්කරු පන්තියයි.

හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුව, සමාජවාදී සමානතා පක්ෂ සහ ක්‍රියාකාරී කමිටුවල ජාත්‍යන්තර කම්කරු සන්ධානය (International Workers Alliance of Rank-and-File Committees – IWA-RFC) මෙම පදනම මත කම්කරුවන් බලමුලු ගැන්වීමටත්, මූල්‍ය කතිපයාධිකාරියේ දේපළ සමාජ සන්තක කිරීමටත්, සමාජවාදී පදනම් මත ලෝක ආර්ථිකය නැවත සංවිධානය කිරීමටත් සටන් කරයි.

නේපාල-චීන ගංවතුර, දේශගුණික විපර්යාසය සහ සමාජවාදය සඳහා වන අරගලය Read More »

d3019dd6 7bcc 41cc 82a4 fb4dba2522e8

CIMP Bill: Why We are Intervening in the FMM Forum — An Independent Class Line for Press Freedom

By Sanjaya Jayasekera.

On Friday, August 14, 2026, the Free Media Movement (FMM) is hosting a forum at the Sri Lanka Press Institute titled “Proposed Chartered Institute of Media Professionals, Freedom of Speech, and the Future of the Right to Expression.” The panel features human rights lawyer Lakshan Dias, right-wing political strategist Shiral Lakthilaka, and myself, representing the Trotskyist perspective of the Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia (SLLA) and the International Committee of the Fourth International (ICFI).

d3019dd6 7bcc 41cc 82a4 fb4dba2522e8

Our participation in this event may draw questions from journalists, workers, and youth as to why a representative of the revolutionary socialist-internationalist movement is sharing a platform with a right-wing strategist of the capitalist establishment and a liberal NGO-oriented human rights lawyer? Does this not imply a compromise with their politics, or a concession to the reformist framework of the FMM?

The answer is an emphatic no. We are intervening in this forum precisely to wage an uncompromised political battle: to expose the bourgeois and petty-bourgeois traps being laid before media workers, to draw the sharpest line of demarcation between revolutionary Marxism and the bankrupt politics of liberal reformism and bourgeois constitutionalism, and to present the working class with an independent, revolutionary strategy to defeat the National People’s Power (NPP)/JVP government’s Chartered Institute of Media Professionals (CIMP) Bill. We are stepping onto this platform not to seek consensus with Lakthilaka and Dias, but to politically destroy the positions they represent before an audience of journalists, media workers, youth, and intellectuals — and to win that audience to the independent class line of the Fourth International.

The Principle: Why Revolutionaries Intervene in Bourgeois Forums

The objection that revolutionaries should not share a platform with class enemies — that doing so implies political endorsement or compromise — is not new. It is a species of the same “Left” infantilism that Lenin demolished in his 1920 pamphlet, “Left-Wing” Communism: an Infantile Disorder, which rejected ultra-left abstentionism as sectarian passivity that leaves the working class under the unchallenged ideological influence of bourgeois and petty-bourgeois tendencies. 

Abstentionism presents itself as revolutionary purity. “We will not soil ourselves by sharing a platform with class enemies.” “We will not enter reactionary trade unions led by social-chauvinists.” “We will not participate in bourgeois parliaments.” This posture feels radical. It satisfies the subjective need for political cleanliness. But its objective effect is the opposite of revolutionary: it vacates the field. It leaves the trade unions entirely in the hands of the reformist bureaucrats. It leaves the parliament to the bourgeois parties. It leaves the FMM forum to Lakshan Dias and Shiral Lakthilaka — to liberal legalism and bourgeois constitutionalism — without a single countervailing voice. The workers, journalists, and youth who attend that forum will hear only one side: the side that tells them to petition the state, to trust the courts, to seek redress within the framework of the very system that is strangling their rights.

That is not revolutionary purity. It is political desertion. It is abandoning the masses to the ideological hegemony of the class enemy at the very moment they are searching for an alternative.

The German “Left” Communists argued that revolutionaries should refuse to work in reactionary trade unions because those unions were dominated by social-chauvinist and counter-revolutionary leaders. They argued that revolutionaries should refuse to participate in bourgeois parliaments because parliamentarianism was “historically and politically obsolete.” Lenin’s response was devastating:

“If you want to help the ‘masses’ and win the sympathy and support of the ‘masses’, you should not fear difficulties, or pinpricks, chicanery, insults and persecution from the ‘leaders’… but must absolutely work wherever the masses are to be found. You must be capable of any sacrifice, of overcoming the greatest obstacles, in order to carry on agitation and propaganda systematically, perseveringly, persistently and patiently in those institutions, societies and associations — even the most reactionary — in which proletarian or semi-proletarian masses are to be found.”

This is the fundamental principle. The revolutionary party does not choose its terrain of struggle according to its own convenience. It goes to where the masses are — or, in this case, to where the journalists, media workers, content creators, and politically conscious youth who are seeking answers on the question of press freedom will be gathered. The FMM forum, whatever its political limitations, will draw precisely this audience. To refuse to participate, to leave the platform entirely to Lakshan Dias and Shiral Lakthilaka, would be to abandon that audience to the influence of bourgeois and petty-bourgeois politics. That would be not revolutionary purity but political cowardice.

Lenin was even more explicit on the question of participating in bourgeois parliaments — institutions far more reactionary in their function than a civil society forum:

“Even if only a fairly large minority of the industrial workers… follow the lead of the Catholic clergy… it undoubtedly signifies that parliamentarianism in Germany has not yet politically outlived itself, that participation in parliamentary elections and in the struggle on the parliamentary rostrum is obligatory on the party of the revolutionary proletariat specifically for the purpose of educating the backward strata of its own class.”

The same logic applies here. The journalists and media workers who will attend the FMM forum are not yet won to the revolutionary perspective. Many are undoubtedly attracted to the liberal-legalist arguments of Dias or the bourgeois-constitutionalist calculations of Lakthilaka. The task of the Trotskyist is to be present in that forum, to present the Marxist alternative, and through that intervention to educate, expose, and win the most advanced elements to the independent class line.

The Bolsheviks themselves provided the historical model. In 1905, they correctly boycotted the Bulygin Duma — a consultative “parliament” — because the objective situation was rapidly developing toward mass strikes and armed uprising. But in 1906, when the revolutionary tide had receded, the boycott of the Duma was a mistake, and the Bolsheviks rectified it. They participated in the most reactionary of parliaments, used its rostrum for revolutionary agitation, and built the party’s connection with the masses through that work. Lenin summarized the lesson:

“The Bolsheviks’ boycott of ‘parliament’ in 1905 enriched the revolutionary proletariat with highly valuable political experience… It would, however, be highly erroneous to apply this experience blindly, imitatively and uncritically to other conditions and other situations.”

Today, in Sri Lanka, the situation is not one of mass revolutionary upsurge in which the working class is building soviets and the question of power is immediately posed. It is a period of mounting social crisis, deepening austerity, and the construction of an authoritarian state apparatus — in which broad layers of journalists, content creators, and youth are searching for a political orientation. In such conditions, to boycott a public forum on press freedom because it is organized by a liberal NGO and features bourgeois speakers would be to turn one’s back on the very layers we seek to win. The correct tactic is to intervene, to demarcate, and to fight.

No Compromise: The Sharpest Demarcation

To intervene is not to compromise. The distinction is fundamental, and confusion on this point is fatal.

A compromise, in the Leninist sense, involves a concession on program or principle — an agreement to subordinate the independent interests of the working class to those of the bourgeoisie or the petty bourgeoisie. The Popular Front — the subordination of the Communist Party to a bourgeois-led coalition — was such a compromise. The trade union bureaucracy’s no-strike deals with the Dissanayake government are such a compromise. The institutionalized journalists who welcome the CIMP Bill in exchange for pensions and bank loans are making such a compromise.

Our participation in the FMM forum involves no such thing. We have not modified a single position. We have not muted a single criticism. We have not agreed to any common platform, joint statement, or unified demand with Lakthilaka, Dias, or the FMM. On the contrary, we are appearing on their platform for the explicit purpose of exposing the bankruptcy of their politics and presenting the revolutionary alternative. We are not their allies. We are their political antagonists, and we will use the occasion to make that fact unmistakably clear to every person in the room.

This is the method of the united front as elaborated by the Fourth International — not the Popular Front of class collaboration, but the united front of political exposure. Trotsky, in his 1933 letter “The United Front for Defense,” argued that Communists and Social Democrats could undertake common actions against fascism — but only on the basis of complete organizational and political independence, and only for the purpose of exposing the reformist leaders’ refusal to fight and winning their rank-and-file supporters to the revolutionary party. The same principle applies here: we share a platform with Lakthilaka and Dias not to blur the lines between us, but to sharpen them to the breaking point.

The Political Biographies: Who We Are Confronting

To understand why our intervention is necessary, one must understand precisely whom we are confronting on this platform.

The Free Media Movement (FMM)

The FMM was formed in the early 1990s as a liberal civil society and media advocacy organization. While historically positioned as a defender of press freedom against state violence and censorship, its political foundation has always been bounded by the limits of bourgeois democracy and civil society reformism. The FMM operates heavily within an NGO framework, drawing funding and ideological orientation from Western liberal foundations. Rather than mobilizing the independent class power of media workers and the broader working class, its strategy relies on lobbying the capitalist state, petitioning bourgeois courts, issuing press releases, and appealing to “democratic norms” and international human rights bodies.

When faced with the systemic crisis of capitalism, the FMM seeks to negotiate minor procedural safeguards within the existing state structure. It avoids exposing the intrinsic link between the capitalist state’s drive for austerity — the IMF program enforced by the NPP/JVP government — and its necessity to strangle free expression. Its forum, while ostensibly a forum for debate, is structured within this liberal-reformist framework: the assumption that the problem is a bad bill that can be amended or defeated through advocacy, rather than a capitalist state that must be overthrown.

Shiral Lakthilaka

Shiral Lakthilaka is a veteran political strategist, constitutional lawyer, and commentator who represents the establishment of right-wing bourgeois politics in Sri Lanka. Having spent decades operating within the corridors of power, Lakthilaka has been closely aligned with major capitalist parties, including the United National Party (UNP) and the Samagi Jana Balawegaya (SJB). He served as a senior advisor to former President Maithripala Sirisena during the UPFA-UNP coalition government, helping to navigate state policy and constitutional manipulations.

Lakthilaka’s political role is that of a class-conscious defender of the capitalist state. His opposition to specific government bills, including the CIMP Bill, is strictly tactical and legalistic. He views press freedom not as an unconditional democratic right of the working class, but as an institutional mechanism necessary for elite political competition and bourgeois governance. His politics aim to preserve the stability of the capitalist order and protect corporate media interests. When his own parties were in power, they fortified their arsenal of oppression with the Press Council Act, parliamentary privileges laws, police violence, and emergency regulations against workers and journalists. His critique of the NPP regime is not a critique of state repression in principle — it is the grievance of one faction of the ruling class against another.

Lakshan Dias

Lakshan Dias is a well-known human rights lawyer, civil society activist, and liberal commentator. He has built a career representing victims of state excesses, religious minorities, and political dissidents in the courts, making him a prominent legal voice in civil society circles.

Despite his opposition to state repression, Dias operates within a liberal-procedural framework. His perspective assumes that the capitalist state and its legal apparatus can be reformed to protect fundamental rights through public interest litigation, constitutional advocacy, and international pressure. He treats democratic rights as abstract legal concepts separated from class relations and the socio-economic crisis. Dias’s framework ignores the fact that the legal apparatus is an instrument of class rule, ultimately encouraging workers and youth to seek redress within the very court system and state structure that enforces capitalist austerity. His is the politics of the supplicant — the belief that the state can be persuaded to restrain itself — and it is politically lethal for the working class.

The CIMP Bill: A Weapon of State Censorship

As analyzed in our recent statement, “The Dissanayake Government’s ‘Chartered Institute of Media Professionals‘: A Blueprint for the Strangulation of Press Freedom,” the CIMP Bill — gazetted on June 5, 2026 — is not a measure to “elevate media standards.” It is a blueprint for state censorship.

By creating a state-controlled system of accreditation, a political “Interim Council” appointed directly by the Media Minister, and a Disciplinary Committee empowered to disenroll members for vaguely defined “professional misconduct,” the state is establishing a gatekeeper over public discourse. The definition of “media professional” in Section 27 — extending to “writers, content developers, content editors, anchors, presenters, broadcasters, journalists, editors, publishers, media owners, media managers, media educators, media researchers, media technicians and camerapersons” — is deliberately cast to sweep bloggers, social media commentators, YouTubers, and socialist publications into a state disciplinary net. Facing mounting popular anger against IMF-mandated austerity, privatization, and police-state measures — including the six-times-extended state of emergency and the essential services ban on Government Press workers — the NPP/JVP government views unregulated digital media as a mortal threat to its rule.

The Traps of “Opposition”

The crisis of press freedom in Sri Lanka is compounded by the political bankruptcies of those who claim to speak against the bill or who openly welcome it.

As exposed in our article “The Betrayal of the Pen,” a privileged petty-bourgeois stratum of institutionalized corporate journalists has greeted the CIMP Bill with enthusiasm. Seeking personal advancement — state-certified status, bank loans, pensions, and foreign visas — these courtiers of the capitalist state are willing to trade press freedom for material privileges. They see the CIMP not as a cage, but as an exclusive club that protects their professional status while the state muzzles independent content creators and working-class commentators.

On the other hand, the “opposition” mounted by the FMM, Lakshan Dias, and Shiral Lakthilaka offers no path forward for the working class.

The Liberal/NGO Trap: The FMM and liberal lawyers like Dias reduce the struggle against state repression to appeals, judicial petitions, and lobbying within the framework of bourgeois constitutionalism. They treat press freedom as an abstract legal issue, detached from the capitalist crisis and the IMF program. They foster the dangerous illusion that the capitalist state — or its courts — can be persuaded to protect democratic rights. This is a political dead end. The state that is constructing the repressive apparatus will not be persuaded to dismantle it by a well-argued legal brief. Democratic rights are not granted by the benevolence of judges; they are won and defended through the organized power of the working class.

The Bourgeois Establishment Trap: Figures like Lakthilaka represent factions of the capitalist opposition (UNP/SJB) whose critique of the NPP regime is purely tactical. They do not oppose state repression in principle. As stated before, while in power, their own parties deployed the Press Council Act, police violence, and emergency regulations against workers and journalists. Their goal is to exploit popular discontent to maneuver back into office — where they will execute the same capitalist austerity and the same attacks on democratic rights. The working class has no stake in which faction of the bourgeoisie administers the state. Its task is to overthrow that state entirely.

Our Strategy: The Independent Mobilization of the Working Class

We are intervening in this forum to explicitly break with the politics of the FMM, Lakthilaka, and Dias, and to present a Trotskyist line of demarcation to journalists, youth, and workers.

Press freedom is an unconditional right, not a state license. We reject the premise that the capitalist state has any right to certify, register, or discipline media workers or content creators. The CIMP Bill must be defeated in its entirety — not amended, not moderated, not subjected to “safeguards” negotiated by liberal lawyers, or mandated by bourgeois courts. Democratic rights are won and defended through class struggle, not granted by ministerial decree or judicial review.

Austerity requires repression. The assault on press freedom is directly linked to the crisis of global capitalism. The NPP government cannot enforce IMF-mandated destruction of living standards, health, and education without muzzling the channels through which working-class opposition is organized. The fight against the CIMP Bill is inseparable from the fight against the IMF program, against the state of emergency, against the essential services orders, and against the entire repressive apparatus of the capitalist state.

Break from the bourgeois state and its courtiers. We call on honest journalists and content creators to reject the state’s bribes of pensions and loans, and to break decisively from the institutionalized media elite collaborating with the regime. The pen that serves the capitalist state will ultimately be crushed by that state. The pen that aligns itself with the struggles of the working class against IMF austerity, imperialist war, and capitalist dictatorship will find an unyielding defense.

Build rank-and-file committees of media workers. Freedom of expression cannot be defended by appealing to capitalist courts or parliamentary committees. It requires the independent mobilization of the working class. Media workers, tech workers, and content creators must form independent rank-and-file committees, completely separate from corporate media owners, trade union bureaucracies, and the state apparatus. These committees must link their struggle to the broader fight of the working class — in the hospitals, the power stations, the post offices, the schools, and the plantations — against the common enemy.

For a workers’ government based on rank-and-file committees, not the capitalist parties and their trade union appendages. The ultimate guarantee of press freedom is the overthrow of the capitalist state and the establishment of a workers’ and peasants’ government, based on democratically elected rank-and-file committees, that will place the banks, major corporations, and the media under the democratic control of the working class.

For the socialist reorganization of society — the only foundation for genuine democracy and press freedom.

A Platform for Political War

We use this platform at the Sri Lanka Press Institute not to seek consensus with Lakthilaka and Dias, but to wage political war against everything they represent. We are not their colleagues. We are not their co-panelists in any meaningful sense. We are their irreconcilable political enemies, and we will use every minute of this forum to demonstrate to the journalists, media workers, and youth in attendance why the politics of liberal reformism and bourgeois constitutionalism are a trap, why the capitalist state cannot be reformed, and why the only force capable of defending press freedom is the internationally united working class, organized independently and armed with a socialist program.

The working class does not plead with its enemy. It mobilizes to defeat it. We call on media workers, youth, and the working class to join us in building an independent movement for socialism — the only real guarantee of true freedom of expression.

CIMP Bill: Why We are Intervening in the FMM Forum — An Independent Class Line for Press Freedom Read More »

NoKings

ඇමරිකානු කම්කරුවෝ සහ තරුණයෝ සමාජවාදය දෙසට හැරෙමින් සිටිති

පැට්‍රික් මාටින් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 ජුලි 30  දින “American workers and youth are turning towards socialism” යන හිසින් පළවූ පැට්‍රික් මාටින් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි. 

NoKings
2026 මාර්තු 28 වන දින නිව්යෝර්ක් නගරයේ පැවති දැවැන්ත “රජුන් එපා” රැලියේ කොටසක්.

පසුගිය දින කිහිපය තුළ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අලුත් මත විමසුම් කිහිපයක්ම, ඇමරිකානු කම්කරුවන් සහ තරුණයින් අතර සිදුවෙමින් පවතින කැපී පෙනෙන වමට හැරීම පිළිබඳ ඉඟි සපයා ඇත. කොමියුනිස්ට්-විරෝධය මුළුමනින්ම පාහේ රාජ්‍ය ආගමක් බදු වන සහ සමාජවාදී මතවාදයන් සියවසකට ආසන්න කාලයක් තිස්සේ නිල දේශපාලනයෙන් බොහෝ දුරට බැහැර කර ඇති රටක, ලියාපදිංචි ඡන්දදායකයින්ගෙන් සියයට 40 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ ජනාධිපති ධුරය සඳහා සමාජවාදී අපේක්ෂකයෙකුට ඡන්දය දීම ගැන තමන් සලකා බලන බවයි.

බ්‍රහස්පතින්දා ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වොෂින්ටන් පෝස්ට්-ඉප්සෝස් (Washington Post-Ipsos) මත විමසුමට අනුව, මෙම අගය වයස අවුරුදු 30 ට අඩු ඡන්දදායකයින් අතර සියයට 46 දක්වාත්, ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂ ඡන්දදායකයින් අතර සියයට 64 දක්වාත් ඉහළ ගියේය.

සමාජවාදය සඳහා වන මෙම වේගවත් සහයෝගය වර්ධනය වීම තිබියදීත් — නැතහොත් එය නිසාම — මත විමසුම් ප්‍රතිඵලය මුලින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ “බහුතරයක් ඇමරිකානුවන් ජනාධිපති ධුරය සඳහා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදියෙකුට සහය නොදක්වන බව පවසති” යන සිරස්තලය යටතේය. සිය ගණනින් බිලියනපති වන ජෙෆ් බෙසෝස් (Jeff Bezos) ට අයත් පුවත්පතක සේවය කරන වොෂිංටන් පෝස්ට් කර්තෘවරුන් තමන්ගේ වාසිය සැලසෙන්නේ කොතැනින්ද යන්න හොඳින් දනිති.

ඊටත් වඩා වැදගත් ලෙස, බ්‍රහස්පතින්දාම ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද SSRS විසින් පවත්වන ලද CNN මත විමසුමකට අනුව, ඩිමොක්‍රටිකයන්ගෙන් සහ ඩිමොක්‍රටික්-ලැදි ස්වාධීන පුද්ගලයන්ගෙන් තුනෙන් එකක් පමණ තමන් “ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදීන්” (democratic socialists) ලෙස හඳුනා ගනිති. මොවුන්ගෙන් සියයට 59 ක් වයස අවුරුදු 45 ට අඩු අය වන අතර, එයට සාපේක්ෂව එය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදීන් ලෙස හඳුනා නොගන්නා ඩිමොක්‍රටිකයින්ගේ සියයට 46කි. තුනෙන් දෙකක්ම ප්‍රකාශ කළේ තමන් 2026 අඩකාලීන මැතිවරණයේදී (midterm elections) ඡන්දය දීමට බොහෝ දුරට ඉඩ ඇති බවත්, ඔවුන්ගෙන් සියයට 99 ක්ම ඩිමොක්‍රටිකයින්ට ඡන්දය දෙන බවත්ය.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදීන් ලෙස හඳුනා නොගන්නා ඩිමොක්‍රටිකයින් හා සැසඳීමේදී, තමන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදීන් ලෙස හඳුනා ගන්නා අය “උපාධියක් ලබා තිබීමට ඇති ඉඩකඩ අඩු බවත් ( 66% සිට 54%) වසරකට ඩොලර් 100,000 ට වඩා අඩුවෙන් උපයා ගැනීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩි බවත් ( 76% සීට 65%)” CNN මත විමසුමෙන් හෙළි විය. සුදු ජාතික ඡන්දදායකයින්ට වඩා කළු ජාතික ඡන්දදායකයින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදියෙකුට සහය දීමට වැඩි නැඹුරුවක් දැක්වූහ.

සමාජවාදය සඳහා වන සහයෝගය ආර්ථික තත්ත්වයට නොව ජීවන රටාවට අදාළ සුදු ජාතික ඉහළ-මධ්‍යම පංතික (upper-middle class) හැඟීමක් යැයි මාධ්‍ය තුළ අඛණ්ඩව කරනු ලබන ප්‍රකාශය මෙයින් බොරු කෙරේ. සමාජවාදය සඳහා වන සහයෝගය ධාවනය වනු ලබන්නේ, ධනවාදය තමන්ට පිරිනමන්නේ යුද්ධය, දරිද්‍රතාවය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිවාසිකම්වලට එල්ල වන ප්‍රහාරයන්ගෙන් සමන්විත අඳුරු අනාගතයක් පමණක් බව පැහැදිලිවම වටහා ගැනීමට පටන් ගෙන සිටින කම්කරු පන්තියේ නව පරම්පරාවේ අත්දැකීම් විසිනි.

මෙය මාක්ස්වාදයේ මූලික නියමයක් සනාථ කිරීමකි: එනම්, සාමාජික පැවැත්ම විසින් සාමාජික විඤ්ඤාණය (social consciousness) තීරණය කරන බවයි. සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය මෙම වර්ධනය නිවැරදිවම අපේක්ෂා කළේය. එහි 2010 වැඩසටහන ප්‍රකාශ කළේ “වාස්තවික (සැබෑ ලෝක) තත්වයන්ගේ වෙනස්වීම” — එනම් ඇමරිකානු සහ ලෝක ධනවාදයේ ගැඹුරු වන අර්බුදය — “ඇමරිකානු කම්කරුවන් [සමාජවාදය පිළිබඳ] ඔවුන්ගේ අදහස් වෙනස් කිරීමට හේතු වනු ඇති” බවයි. එකල විද්‍යාත්මක ප්‍රක්ෂේපණයක් (scientific projection) වූ දෙය දැන් පුළුල් සංසිද්ධියක් බවට පත්ව ඇත.

මත විමසුම් දෙකෙන්ම පෙන්නුම් කරන්නේ සමාජවාදයට ඇති සහයෝගය සහ ට්‍රම්ප්ගේ ඉරානයට එරෙහි යුද්ධයටත්, ඇමරිකාවේ අනුග්‍රහය ලබන ගාසා හි ඊශ්‍රායල ජන සංහාරයටත් (genocide) ඇති විරෝධය අතර දැඩි සබඳතාවයක් පවතින බවයි. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදීන්ගෙන් අඩකට ආසන්න ප්‍රමාණයක්, එනම් සියයට 48 ක් ප්‍රකාශ කළේ ඊශ්‍රායලයට ඇමරිකාව දක්වන සහය කැපීමට සහය දෙන අපේක්ෂකයෙකු කෙරෙහි තමන් උද්‍යෝගිමත් වන බවයි.

තමන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදීන් ලෙස හඳුනා ගන්නා අය ඉරානයට එරෙහි යුද්ධයට අතිමහත් ලෙස විරුද්ධ වන අතර, එය සමස්තයක් ලෙස ඇමරිකානු මහජනතාව ද දරන මතයකි. ක්වින්නිපියැක් විද්‍යාලය (Quinnipiac College) විසින් පවත්වන ලදුව බදාදා ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වෙනම මත විමසුමකින් හෙළි වූයේ සියයට 66 ක් ට්‍රම්ප් යුද්ධය මෙහෙයවන ආකාරයට විරුද්ධ වූ අතර සියයට 60 ක් යුද්ධයටම විරුද්ධ වූ බවයි. පෙබරවාරි 28 වන දින ට්‍රම්ප් ආක්‍රමණශීලී යුද්ධය ආරම්භ කළ තැන් සිට මෙම සංඛ්‍යා දෙකම වාර්තා වූ ඉහළම අගයන් විය.

පසුගිය මාසයේ නිව් යෝර්ක් සහ කොලරාඩෝ හි පැවැති ඩිමොක්‍රටික් ප්‍රාථමික මැතිවරණවල (primaries) ප්‍රතිඵල — එනම් ඇමරිකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදීන් (Democratic Socialists of America – DSA) සමඟ සම්බන්ධ වූ හෝ ඔවුන්ගේ සහය ලැබූ අපේක්ෂකයින් කොංග්‍රස් දිස්ත්‍රික්ක හතරක නාම යෝජනා දිනා ගනිමින්, දීර්ඝ කාලයක් සේවය කළ ඩිමොක්‍රටික් මන්ත්‍රීවරුන් තිදෙනෙකු පරාජයට පත් කිරීම — අසාමාන්‍ය සිදුවීමක් (aberration) නොවන බව මෙම මත විමසුම් මගින් තහවුරු වේ.

කාර්මික මිඩ්වෙස්ට් (Midwest) කලාපයේ පැවැත්වෙන ප්‍රධාන ප්‍රාථමික මැතිවරණ මගින් ඉදිරි සති දෙක තුළ මෙම වමට හැරීමට තවදුරටත් ප්‍රකාශනයක් ලබා දෙනදෙනු හැකිය. මිචිගන්හි, අගෝස්තු 4 වන දින සෙනෙට් සභාව සඳහා වන ඩිමොක්‍රටික් නාමයෝජනා තරඟයේදී හිටපු මහජන සෞඛ්‍ය නිලධාරී අබ්දුල් එල්-සයීඩ් (Abdul El-Sayed) මත විමසුම්වලදී නියෝජිත හැලී ස්ටීවන්ස් (Haley Stevens) සමඟ සම තත්ත්වයේ පසුවේ. එල්-සයීඩ්ට බර්නි සැන්ඩර්ස් (Bernie Sanders) සහ ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියා ඔකාසියෝ-කෝටෙස්ගේ (Alexandria Ocasio-Cortez) සහය හිමිව ඇති අතර, ස්ටීවන්ස්ට ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂ සංස්ථාපිතයේ, ආණ්ඩුකාර ග්‍රෙචන් විට්මර්ගේ (Gretchen Whitmer) සහ ඊශ්‍රායල-ගැති කක්ෂයේ (pro-Israel lobby) සහය හිමිව ඇත.

ආණ්ඩුකාර ධුරය සඳහා වන ඩිමොක්‍රටික් නාමයෝජනා සඳහා විස්කොන්සින් හි පැවැත්වෙන ප්‍රාථමික තරඟයේදී, DSA සාමාජිකාවක සහ ප්‍රාන්ත නියෝජිතවරියක වන ෆ්‍රැන්චෙස්කා හොං (Francesca Hong), පක්ෂ සංස්ථාපිතයේ බෙහෙවින් වැඩි සහයක් ඇති වඩාත් ප්‍රසිද්ධ අපේක්ෂකයින් දෙදෙනෙකු වන මිල්වෝකි (Milwaukee) නගරාධිපති ඩේවිඩ් ක්‍රවුලි (David Crowley) සහ හිටපු නියෝජ්‍ය ආණ්ඩුකාර මැන්ඩෙලා බාර්න්ස් (Mandela Barnes) ට එරෙහිව මත විමසුම්වල සැලකිය යුතු පරතරයකින් ඉදිරියෙන් සිටී. එම ඡන්ද විමසීම අගෝස්තු 11 වන දින පැවැත්වේ.

ධනපති පක්ෂ දෙකම, එනම් රිපබ්ලිකානුවන් තරම්ම ඩිමොක්‍රටිකයන් ද ඡන්දදායකයින්ගෙන් බහුතරයකගේ පිළිකුලට ලක්ව ඇති තත්ත්වයන් යටතේ සමාජවාදය සඳහා වන සහයෝගය වර්ධනය වීම කැපී පෙනෙන කරුණකි. වෙනසෙහි (change) පක්ෂය කුමක්ද, ඔවුන් වැනි ජනතාව ගැන සැලකිලිමත් වූයේ කුමන පක්ෂයද, දූෂණයට එරෙහිව සටන් කළේ කුමන පක්ෂයද සහ වැඩක් කර දුන්නේ කුමන පක්ෂයද යන්න CNN විසින් විමසූ විට, ඒ කිසිදු පක්ෂයකට සහය දැක්වූවාට වඩා වැඩි ඡන්දදායකයින් සංඛ්‍යාවක් සෑම ප්‍රශ්නයකටම පිළිතුරු දුන්නේ “දෙකෙන් එකක්වත් නැත” යනුවෙනි. නොවැම්බර් මාසයේදී කොංග්‍රස් මණ්ඩලයේ බොහෝ මන්ත්‍රීවරුන් නෙරපා හැරිය යුතු බව බහුතරයක් CNN වෙත පැවසූහ.

පසුගිය සති අන්තයේ පවත්වන ලද රොයිටර්/ඉප්සෝස් (Reuters/Ipsos) මත විමසුමකින් හෙළි වූයේ, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදී අදහස් සඳහා සහ MAGA (“Make America Great Again”- ඩොනල් ට්‍රම්ප් විසින් නායකත්වය දෙන දක්ෂිණාංශික පොපුලිස්ට් ෆැසිස්ට්වාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරය) රිපබ්ලිකානුවන්ගේ අදහස් සඳහා එකම මට්ටමේ සහයෝගයක් පවතින බවයි, එනම් එකිනෙකට සියයට 27 බැගිනි. ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් අඩකටත් වඩා අඩු පිරිසක් තමන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදී ප්‍රතිපත්ති තේරුම් ගත් බව පවසද්දී සහ MAGA ප්‍රතිපත්ති සඳහා සංගත මාධ්‍ය, රිපබ්ලිකන් පක්ෂය සහ ට්‍රම්ප් පරිපාලනය මගින් නොකඩවා ප්‍රචාරණය ලබා දෙන බව සලකා බලන විට මෙය කැපී පෙනෙන සංඛ්‍යාවකි.

මාධ්‍ය ප්‍රචාරණය, ප්‍රශ්න සකස් කර ඇති ආකාරය සහ ප්‍රතිචාර දක්වන්නන් තෝරා ගන්නා ආකාරය සහ ඔවුන්ගේ අදහස් ජනගහන විද්‍යාත්මකව “බර තබන” (weighted) ආකාරය නිසා බලපෑමට ලක්වන මත විමසුම් මගින් මහජන හැඟීම් පිළිබඳ විකෘති ප්‍රකාශනයක් පමණක් ලබා දෙන බව පැවසිය යුතුය. තවද, සමාජයේ පැවැත්මට ඇති එකම ආර්ථික පදනම ධනවාදය ලෙස ඉදිරිපත් කරන, සංගත පාලනය යටතේ පවතින ද්වි-පක්ෂ ක්‍රමය තුළ ඒවා පවත්වනු ලැබේ.

තිව්‍ර වන යුද්ධය,  ආර්ථික කැළඹුම (economic dislocation) සහ ඒකාධිපතිවාදය දෙසට වන ධාවනය  හමුවේ මිලියන සංඛ්‍යාත කම්කරුවන්ගේ මුලික වමට හැරීම, DSA හි මැතිවරණ ජයග්‍රහණ ලෙස මූලික ස්වරූපය ගෙන ඇත. නමුත් DSA යනු කම්කරු පන්තිය තුළ වර්ධනය වන ව්‍යාපාරයේ වාහකය නොවේ. එය ඊට බාධාවකි — එනම් එය වෝල් වීදියේ (Wall Street) සහ හමුදාවේ පක්ෂ දෙකෙන් එකක් වන ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ කණ්ඩායමක් (faction) වන අතර, එහි කාර්යය වන්නේ කම්කරුවන්ගේ සහ තරුණයින්ගේ වර්ධනය වන විරෝධය නැවත ධනපති දේශපාලනයේ රාමුව තුළට යොමු කිරීමයි.

කෙසේ වෙතත්, මෙම රැඩිකලීකරණයේ අත්‍යවශ්‍ය අන්තර්ගතය ප්‍රතිසංස්කරණවාදී (reformist) නොවන අතර, එය එම රාමුව තුළ සීමා නොවෙනු ඇත. කම්කරුවන් සහ තරුණයින් ධනවාදයට එරෙහිව හරවන එම අර්බුදයම ඔවුන්ව ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය සමඟ ගැටුමකට ගෙන එනු ඇත. 2025 ජනවාරි 4 වන දින WSWS හි අලුත් අවුරුදු ප්‍රකාශනයේ සඳහන් කර ඇති පරිදි: “පසුගිය වසර පහ තුළ ධනපති අර්බුදයට පාලක පන්තියේ ප්‍රතිචාරය ආධිපත්‍යය හෙබවීය. ඉදිරි වසර පහ තුළ පංති අරගලයේ පිපිරුම්කාරී නැගිටීම ආධිපත්‍යය දරනු ඇත; එය දැනටමත් සිදුවෙමින් පවතී.”

මෙම මත විමසුම්වල වාර්තා වී ඇති සමාජවාදය සඳහා වන සහයෝගයේ වර්ධනය අති මූලික දේශපාලන ගැටලුව විසඳන්නේ නැත, ඊට විපරීතව එය වඩාත් තියුණු ලෙස මතු කරයි. මහජන හැඟීම් තවමත් සවිඥානක දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් නොවේ. අවශ්‍ය වන්නේ සමාජවාදය යනු කුමක්ද සහ එය සාක්ෂාත් කරගත හැක්කේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි කිරීමට සමත් විප්ලවවාදී නායකත්වයක් කම්කරු පන්තිය තුළ ගොඩනැගීමයි.

කම්කරුවන් සහ තරුණයින් 20 වන සියවසේ මූලික ඓතිහාසික කරුණු, සියල්ලටමතත් වඩා ලියොන් ට්‍රොට්ස්කි විසින් ස්ටාලින්වාදයට එරෙහිව ගෙන ගිය අරගලය සීරුවෙන් පරීක්ෂා කළ යුතුය. අද කම්කරුවන් සහ තරුණයින් ට්‍රොට්ස්කිගේ මෙම අවවාදය සිහි තබා ගත යුතුය, “තරුණයිනි, දේශපාලනය හදාරන්න!”

සමාජවාදය සාක්ෂාත් කරගත හැක්කේ සහ සාක්ෂාත් කරගනු ඇත්තේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සහ සමස්ත ලෝකය පුරාම ධනපති ක්‍රමයට එරෙහි අරගලයේදී කම්කරු පන්තිය ස්වාධීන දේශපාලන බලමුලු ගැන්වීමක් මගින් පමණි.

මෙයට සැබෑ සමාජවාදී වැඩසටහනක් අවශ්‍ය වේ: එනම්, පාලක පන්තියේ පක්ෂ දෙකෙන්ම කම්කරු පන්තියේ දේශපාලන ස්වාධීනත්වය; මුල්‍ය කතිපයාධිකාරය අස්වාමික කිරීම(දේපළ අත්පත් කර ගැනීම) සහ බැංකු හා විශාල සමාගම් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලනය යටතේ පවතින මහජන සේවාවන් බවට පරිවර්තනය කිරීම; පෞද්ගලික ලාභයට වඩා මිනිස් අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා ආර්ථික ජීවිතය ප්‍රතිසංවිධානය කිරීම. මෙම මත විමසුම් මගින් ආරම්භයක් සනිටුහන් කරයි. අති මූලික ප්‍රශ්නය වන්නේ එහි සවිඥානික දේශපාලන දිශානතියයි — එනම් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සහ ජාත්‍යන්තරව කම්කරු පන්තිය තුළ විප්ලවවාදී නායකත්වයක් ගොඩනැගීමයි.

මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුව (International Committee of the Fourth International) ගොඩනැගීමයි. අප හා එක්වන ලෙස අපි කම්කරුවන්ගෙන් සහ තරුණයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටිමු.

[අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එකතු කෙරුණි]

ඇමරිකානු කම්කරුවෝ සහ තරුණයෝ සමාජවාදය දෙසට හැරෙමින් සිටිති Read More »

IMG 1848

මහා බලවතුන්ගේ ගැඹුරු වන එදිරිවාදිකම් මධ්‍යයේ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් වෙළඳපල, ලාභ ශ්‍රමය සහ තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය වෙත ප්‍රවේශය සොයති —2 කොටස

ජෝර්ඩන් ෂිල්ටන් විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 ජුලි 9  දින “European imperialists seek access to markets, cheap labour and critical raw materials amid deepening great-power rivalries—Part 1” යන හිසින් පළවූ ජෝර්ඩන් ෂිල්ටන් විසින් ලියන ලද කොටස් දෙකකින් යුතු ලිපි මාලාවේ පළමු කොටසේ සිංහල පරිවර්තනය යි. 

මෙය මෙම ලිපි මාලාවේ දෙවන සහ අවසාන කොටසයි. පළමු කොටස කියවන්න.

යුරෝපා සංගමය (EU – European Union), අප්‍රිකානු රටවල් සමඟ අමුද්‍රව්‍ය සහ සැපයුම් දාම පිළිබඳ මූලෝපායික හවුල්කාරිත්ව මාලාවකට ද අත්සන් තබා ඇත.

2022 දී බ්‍රසල්ස් [යුරෝපා සංගමය], දුර්ලභ පාංශු මූලද්‍රව්‍ය (rare earths), ලිතියම් සහ පුනර්ජනනීය හයිඩ්‍රජන් ආවරණය වන පරිදි නැමීබියාව සමඟ අවබෝධතා ගිවිසුමකට අත්සන් තැබීය. තඹ සහ කොබෝල්ට් නිස්සාරණය සහ ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් සඳහා පුළුල් ආයෝජන ඇතුළත් කරමින් 2023 දී සැම්බියාව සමඟ වඩාත් පුළුල් අවබෝධතා ගිවිසුමකට එළඹෙන ලදී. ඩිජිටල් උපකරණ සඳහා ප්‍රධාන සංරචකයක් වන කොබෝල්ට් ලොව විශාලතම ප්‍රමාණයෙන් නිස්සාරණය කරන කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (DRC – Democratic Republic of Congo) සමඟ මූලෝපායික හවුල්කාරිත්වයක් එම වසරේම ඇති කර ගන්නා ලදී.

IMG 1847
බෙන්ගුවෙලා (Benguela) දුම්රිය මාර්ගයේ සිතියම, කොංගෝ-කින්ෂාසා සහ සැම්බියාවේ දුම්රිය මාර්ග සමඟ සම්බන්ධ වන අයුරු [ඡායාරූපය: Hallel / CC BY-SA 4.0]

ලෝක වෙළඳපොළට අපනයනය කිරීම සඳහා ඇන්ගෝලාව හරහා අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයට DRC සහ සැම්බියාවෙන් අමුද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහනය කිරීමට පහසුකම් සලසන ලොබිටෝ කොරිඩෝව (Lobito Corridor) පුළුල් කිරීමට යුරෝපා සංගමයට අවශ්‍ය වී ඇත. යුරෝපීය ආයෝජන බැංකුව (European Investment Bank) සහ පෞද්ගලික ආයතන විසින් අරමුදල් සපයනු ලබන මෙම යටිතල පහසුකම්, කලාපය තුළ චීන සහ එක්සත් ජනපද (US) බලපෑම සෘජුවම දුර්වල කිරීම අරමුණු කර ගත්තකි.

ඇමරිකා මහද්වීපය තුළ, මෙර්කෝසූර් (Mercosur) වෙළඳ ගිවිසුම මඟින් යුරෝපා සංගමය සහ තීරණාත්මක ඛනිජ (critical minerals) ලබා ගැනීමේ එහි වැදගත්ම හවුල්කරුවන් දෙදෙනෙකු වන ආර්ජන්ටිනාව සහ බ්‍රසීලය අතර ආර්ථික සබඳතා ශක්තිමත් කරයි. ආර්ජන්ටිනාව සමඟ එක්ව “ලිතියම් ත්‍රිකෝණයේ” (lithium triangle) කොටස්කරුවෙකු වන චිලී රාජ්‍යය, 2024 දී බ්‍රසල්ස් සමඟ වෙනම නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුමකට (free trade agreement) එළඹුණි.

තවත් උතුරට වන්නට, සැලකිය යුතු ලෙස ප්‍රසාරණය වීමේ හැකියාවක් සහිත, තීරණාත්මක ඛනිජ සහ ස්වාභාවික වායු (natural gas) සැපයුම්කරුවෙකු ලෙස කැනඩාව සලකනු ලැබේ. කැනඩාව යුරෝපීය බලවතුන් සමඟ සබඳතා ගැඹුරු කර ගැනීමට උනන්දු වෙයි. ට්‍රම්ප් කැනඩාව 51 වන ප්‍රාන්තය ලෙස ඈඳා ගැනීමට තම අභිප්‍රාය ප්‍රකාශ කර ඇති අතර, එක්සත් ජනපද වෙළඳපොළ මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින එහි ආර්ථිකය කඩාකප්පල් කරන බවට තර්ජනය කර ඇත.

මෑතකදී යෙරෙවන්හි (Yerevan) පැවැත්වුණු යුරෝපීය දේශපාලන ප්‍රජා (EPC – European Political Community) සමුළුවට එවැනි රැස්වීමකට සහභාගී වූ පළමු යුරෝපීය නොවන රාජ්‍ය නායකයා ලෙස කැනඩා අගමැති මාර්ක් කාර්නි සහභාගී වීම, සම්ප්‍රදායික අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා සබඳතාවල (transatlantic relations) දරුණු බිඳවැටීම සහ වොෂින්ටනයේ තර්ජනවලට ප්‍රතිතුලනයක් (counterweight) ලෙස යුරෝපය සමඟ ආර්ථික සබඳතා ශක්තිමත් කර ගැනීමට කැනඩාවට ඇති උවමනාව පෙන්නුම් කළේය.

අමුද්‍රව්‍ය සහ ප්‍රතිසන්නද්ධකරණය

අමුද්‍රව්‍ය සහ වාණිජ වෙළඳපොළවල් සුරක්ෂිත කර ගැනීම සඳහා යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් ගේ ගෝලීය පීරා යෑම, තම ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව තම අවශ්‍යතා පැටවීමට සමත්, සටනට සූදානම් මිලිටරි බලකායක් අවශ්‍ය වේ. යුරෝපීය බලවතුන් තම මිලිටරි යන්ත්‍ර සඳහා යුරෝ බිලියන සිය ගණනක් වැය කරති. මේ ක්‍රියාදාමයේ සුවිශේෂිත තත්වයක පසුවන ජර්මනිය, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත ණය සීමාවන්ගෙන් මිලිටරි වියදම් නිදහස් කිරීම සඳහා තම මූලික නීතිය (Basic Law) සංශෝධනය කර ඇති අතර, එමඟින් හමුදාවට සහ අදාළ යටිතල පහසුකම් සඳහා අරමුදල් සැපයීමට යුරෝ ට්‍රිලියන 1 ක [ලංකා රුපියල් කෝටි කෝටි 3.9 ක්] ණය ලබා ගැනීමට එයට හැකි වී තිබේ. යුරෝපා සංගමය මිලිටරි ආයෝජන (military investments) සඳහා යුරෝ බිලියන 800 ක් වෙන් කර ඇත.

නූතන යුද යන්ත්‍රයක් තැනීමට අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය ලබා ගැනීමට යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් අපොහොසත් වුවහොත් මෙම මුදල්වලින් ඇති පලක් නැත. එක් ඇස්තමේන්තුවකට අනුව, එක්සත් ජනපදයේ නිෂ්පාදිත සෑම F-35 ප්‍රහාරක ජෙට් යානයක්ම නිපදවීම සඳහා දුර්ලභ පාංශු මූලද්‍රව්‍ය කිලෝග්‍රෑම් 400 ක් අවශ්‍ය වේ. යුධ ටැංකි, සන්නද්ධ වාහන සහ රේඩාර් පද්ධති සියල්ලම තීරණාත්මක ඛනිජවල ප්‍රධාන යෙදවුම් (inputs) මත රඳා පවතින අතර, යුරෝපා සංගම් රටවල් දැනට ඒවා ලබා ගන්නේ චීනයෙන්, රුසියාවෙන් හෝ ඔවුන්ගේ සෘජු පාලනය යටතේ නොමැති වෙනත් රටවලිනි. ප්‍රධාන යුධ ටැංකියක් (main battle tank – MBT) නිෂ්පාදනය කිරීමට අවශ්‍ය යෙදවුම් විස්තර කරමින් මූලෝපායික අධ්‍යයන සඳහා වන ජාත්‍යන්තර ආයතනය (IISS – International Institute for Strategic Studies) විසින් කරන ලද අධ්‍යයනයක මෙසේ සඳහන් වේ:

“නූතන ප්‍රධාන යුධ ටැංකියක (MBT) හැකියාව දැන් විනිශ්චය කරනු ලබන්නේ එහි සංවේදක සහ ඔප්ට්‍රොනික්ස් (optronics-විද්‍යුත්-ආලෝක තාක්ෂණය) වල නවීන-සංකීර්ණ කුසලතාවයන් මෙන්ම වෙඩි බලය, ආරක්ෂාව සහ සංචලතාව වැනි සම්ප්‍රදායික මිතිකයන් (මිනුම් දඬු) ගෙනි. මේ සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, වඩා හොඳ සංවේදක මඟින් යුද පිටියේ වඩා හොඳ දැනුවත්භාවයක් (battlefield awareness) ලබා දෙන අතර, එමඟින් ඉලක්ක සොයාගැනීමේ, හඳුනාගැනීමේ සහ තහවුරු කරගැනීමේ (identification) පරාසයන් පුළුල් කිරීමට කාර්ය මණ්ඩලයට හැකියාව ලැබේ. සංවේදක වඩ වඩාත් සංකීර්ණ වන අතර තීරණාත්මක ද්‍රව්‍ය මාලාවක් මත රඳා පවතී. මූලික වීදුරු සහ දර්පණ සඳහා සිලිකන් සහ සෙරමික් භාවිතා කරන අතර, අඩු දෘශ්‍යතා සහිත පරිසරයන්හි ප්‍රධාන මෙවලම් වන අධෝරක්ත (IR – infrared) සහ රාත්‍රී දර්ශන (NV – night-vision) පද්ධතිවල රසදිය (mercury), කැඩ්මියම් ටෙලුරයිඩ් (cadmium telluride), ජර්මේනියම් (germanium), තඹ සහ ටැන්ටලම් (tantalum) අඩංගු විය හැක. ලේසර් දුර මනින උපකරණ (laser rangefinders) සහ වෙඩි කඳ යොමු සංවේදක (muzzle reference sensors) නූතන ටැංකිවල පොදු ලක්ෂණ වන අතර, ඉලක්කයක් දෘශ්‍යමය වශයෙන් හඳුනාගත් පසු වෙඩි තැබීමේ නිවැරදි කෝණ/විසඳුම් (firing solutions) සකස් කිරීම වේගවත් කිරීමට ඒවා උපකාරී වේ. මේවා සඳහා නියෝඩියමියම්-ඉට්‍රියම්-ඇලුමිනියම් ගානට් (neodymium–ytrium–aluminium garnet) සහ ඉන්ඩියම් (indium) හා අර්බියම් (erbium) භාවිතා කළ හැක. එක්සත් ජනපද භූ විද්‍යා සමීක්ෂණ ආයතනයට (USGS – US Geological Survey) අනුව, නියෝඩියමියම් සහ ඉට්‍රියම් යනු දුර්ලභ පාංශු මූලද්‍රව්‍ය (REEs – Rare Earth Elements) වන අතර ඉට්‍රියම් 94% ක්ම සපයනු ලබන්නේ චීනයෙනි.”

MBT සන්නිවේදන පද්ධති, “තඹ සහ ගැලියම් ආසනයිඩ් (gallium arsenide), ගැලියම් නයිට්‍රයිඩ් (gallium nitride), බෙරිලියම් (beryllium), සිලිකන්, රිදී සහ ඉන්ඩියම් වැනි අනෙකුත් තීරණාත්මක ද්‍රව්‍ය” මත රඳා පවතින බව එහි සඳහන් වේ. ටැංකියේ ප්‍රධාන තුවක්කුව සහ සන්නාහය (armour) සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඒවාට “ඇන්ටිමනි (antimony), කාබන් (carbon), මැංගනීස් මිශ්‍ර ලෝහ (manganese alloys), ක්‍රෝමියම් (chromium), නිකල් (nickel), මොලිබ්ඩිනම් (molybdenum) සහ වැනේඩියම් (vanadium)” අවශ්‍ය වන අතර පතොරම් (ammunition) සහ සන්නාහය ඒවායේ දෘඪතාව හේතුවෙන් ටංස්ටන් (tungsten) සහ ටයිටේනියම් (titanium) මත රඳා පවතී.

IMG 1848
2023 පෙබරවාරි 1 වන දින ජර්මනියේ ඔගස්ටස්ඩෝෆ්හි ෆීල්ඩ් මාර්ෂල් රොමෙල් බැරැක්කයේ බුන්ඩෙස්වෙහ්ර් (Bundeswehr – ජර්මානු සන්නද්ධ හමුදා) ටැංකි බලඇණිය 203 වෙත ජර්මානු ආරක්ෂක අමාත්‍ය බොරිස් පිස්ටෝරියස්ගේ සංචාරයකදී ලෙපර්ඩ් 2 (Leopard 2) ටැංකියක් දක්නට ලැබෙන අයුරු. [AP ඡායාරූපය/මාටින් මේස්නර්]

IISS අධ්‍යයනය නාවික සහ ගුවන් ක්ෂේත්‍රවල මිලිටරි උපකරණ සඳහා ද මෙවැනිම විස්තරයකට යයි. එහි හැඳින්වීමේ සඳහන් වන පරිදි: “බාහිර සැපයුම් මත, සහ විශේෂයෙන් බොහෝ විට එක් ස්ථානයක පමණක් සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය මත යුරෝපයේ ඉහළ යැපීම, යුරෝපීය ආරක්ෂක/මිලිටරි නිෂ්පාදනය (defence manufacturing) සඳහා සැලකිය යුතු සහ වර්ධනය වන අවදානමක් පෙන්නුම් කරයි.”

වෙළඳ හවුල්වල සිට ලෝක යුද්ධය දක්වා, සහ කම්කරු පන්තියේ සමාජවාදී ප්‍රතිචාරය

ස්වභාවික සම්පත් සහ ලාභ ශ්‍රමය සුරක්ෂිත කර ගැනීමට සහ වෙළඳපොළවල් පුළුල් කිරීම සදහා යුරෝපා සංගමය දරන උත්සාහයන් සිදුවන්නේ ගෝලීය ධනේශ්වර අර්බුදයක් මැද ය. එහි ප්‍රතිවිරෝධතා දැනටමත් තුන්වන ලෝක යුද්ධයක මුල් අවධියට මඟ පාදා ඇති අතර, ලෝකය නැවත බෙදා ගැනීමක් සඳහා ප්‍රධාන බලවතුන් පටලවා ඇත. ඕනෑම එක් බලවතෙකු තම සැපයුම් දාමයන් ස්ථාවර කිරීමට දරන උත්සාහය එහි ප්‍රතිවාදීන් සමඟ නව ආතතීන් ඇති කරයි. සියලුම බලවතුන් එකවර එසේ කිරීමට දරන උත්සාහය අනිවාර්යයෙන්ම අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයක් දක්වා උත්සන්න විය යුතුය. යුරෝපය තුළ, යුරෝපා සංගමය යනු තනි බලවතෙකු නොව, ප්‍රංශය සහ ජර්මනිය අතර නැවත නැවතත් ආතතීන් ඇවිලීමෙන් පෙන්නුම් කරන පරිදි, අවශ්‍යතා එකිනෙකට වෙනස් වන අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ගේ සන්ධානයක් වීම මඟින්, මෙම තත්ත්වය තවත් සංකීර්ණ වෙයි.

මෙම ගැටුම්කාරී න්‍යාය පත්‍ර දැනටමත් යුක්රේනය තුළ පුපුරා ගොස් ඇති අතර, එහිදී එක්සත් ජනපදය සහ නේටෝව ක්‍රමානුකූලව යුක්රේනය තුළ රුසියාව සමඟ යුද්ධයක් අවුලුවාලීය. යුරෝපීය බලවතුන් මඟහරිමින් රුසියාව සමඟ එකඟතාවයකට පැමිණීමට වොෂින්ටනය දරන උත්සාහයේ කොටසක් ලෙස, ට්‍රම්ප් පසුගිය වසරේ යුක්රේනය සමඟ රටේ තීරණාත්මක ඛනිජ සූරාකෑම සදහා– යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් බැහැර කරන– ද්විපාර්ශ්වික ගිවිසුමකට එළඹුණි.

දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් ප්‍රවේශය සදහා විවෘත වන ආක්ටික් මුහුදු මාර්ගවල  හදවතේ ප්‍රධාන උපායමාර්ගික ස්ථානයක් හිමිකරගෙන සිටින, අමුද්‍රව්‍යවලින් පොහොසත් ඩෙන්මාර්ක ස්වයං පාලන ප්‍රදේශයක් වන ග්‍රීන්ලන්තය ඈඳා ගැනීමට නැවත නැවතත් තර්ජනය කරමින් ට්‍රම්ප් පසුගිය වසර පුරා යුරෝපීය බලවතුන් සමඟ ආතතීන් ගැඹුරු කළේය. එක්සත් ජනපද සොල්දාදුවන් සඳහා ස්ථිර කඳවුරු සුරක්ෂිත කර ගැනීමට සහ දූපතේ ඕනෑම ප්‍රධාන ආයෝජන තීරණයක් සම්බන්ධයෙන් වොෂින්ටනයට නිෂේධ බලය ලබා ගැනීමට එක්සත් ජනපදය ඩෙන්මාර්කය සහ ග්‍රීන්ලන්තය සමඟ සාකච්ඡා පවත්වමින් සිටින බව නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පත මැයි මාසයේදී වාර්තා කළේය.

උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් ග්‍රීන්ලන්තයේ එක්සත් ජනපද මිලිටරියේ පිටුෆික් අභ්‍යවකාශ කඳවුරේදී අදහස් දක්වන අතර, බලශක්ති ලේකම් ක්‍රිස් රයිට් (වමේ) සහ ධවල මන්දිරයේ ජාතික ආරක්ෂක උපදේශක මයික් වෝල්ට්ස් බලා සිටිති, 2025 මාර්තු 28 සිකුරාදා. [AP ඡායාරූපය/ජිම් වොට්සන්

IMG 1849
උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් ග්‍රීන්ලන්තයේ එක්සත් ජනපද මිලිටරියේ පිටුෆික් අභ්‍යවකාශ කඳවුරේදී අදහස් දක්වන අතර, බලශක්ති ලේකම් ක්‍රිස් රයිට් (වමේ) සහ ධවල මන්දිරයේ ජාතික ආරක්ෂක උපදේශක මයික් වෝල්ට්ස් බලා සිටිති, 2025 මාර්තු 28 සිකුරාදා. [AP ඡායාරූපය/ජිම් වොට්සන්]

අධිරාජ්‍යවාදීන් අතර ප්‍රතිවිරෝධතා දැඩි වීම සහ ගැටුම්කාරී කන්ඩායම් විවෘතව නැවත ඉස්මතු වීම, දෙවන ලෝක යුද්ධයට පෙර පැවති සහ එය පෝෂණය කළ 1930 ගණන්වල තරඟකාරී වෙළඳ කාණ්ඩ ගැසීම් වලට සමාන වේ. හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුව (ICFI – International Committee of the Fourth International) මෙම ක්‍රියාවලියේ මූලාරම්භය එහි වර්ධනයේ වඩාත් මුල් අවධියකදී, එනම් 1990 ගණන්වල මුල් භාගයේදී, එක්සත් ජනපදයේ අභියෝගයට ලක් නොවූ ආධිපත්‍යය  මත පදනම් වූ පශ්චාත් යුද සමතුලිතතාවය බිඳවැටීමේදී හඳුනා ගත්තේය. එම වසරේ අගභාගයේදී බර්ලිනයේ කැඳවන ලද අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට සහ යටත්විජිතවාදයට එරෙහි ජාත්‍යන්තර සම්මේලනයක් සඳහා කැඳවුම් කරමින් ICFI එහි 1991 මැයි දින ප්‍රකාශනයේ මෙසේ ලිවීය:

“දෙවන ලෝක යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු ජාත්‍යන්තර සබඳතාවල මෙවැනි අවිනිශ්චිතතාවයක් පැවතී නැත. සීතල යුද්ධය (Cold War) සමයේ ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය ගලා ගිය පෙර දැකිය හැකි නාලිකා සිදුවීම් විසින් අභිබවා ගොස් ඇත. පැරණි සන්ධානයන්  බිඳ වැටෙමින් පවතී; තවද නව සන්ධානයන් තවමත් ගොඩනැගීමේ ක්‍රියාවලියේ පවතී. ලෝක ආධිපත්‍යය සඳහා ප්‍රබල අන්තර්ජාතික සංගතවල අරගලය ජාත්‍යන්තර කටයුතුවලට බිහිසුණු ආතතියක් ලබා දෙයි… ‘මිතුරන්’ සහ ‘සතුරන්’ පෙළගැස්වීම තවමත් බොහෝ සෙයින් බලාපොරොත්තු නොවූ ස්වරූපයක් ගත හැකිය. නමුත් අධිරාජ්‍යවාදයේ  ස්වභාවයම, අවශ්‍යතාවල ගැටුම අනිවාර්යයෙන්ම යුද්ධය දෙසට ගමන් කරයි.“

වසර තිස්පහකට පසු, ලෝක යුද්ධය තවදුරටත් අනාගත වියහැකියාවක් (prospect) නොව, කම්කරුවන්ගේ ඇස් පනාපිට දිග හැරෙන බිහිසුණු ක්‍රියාවලියකි. යුරෝපීය බලවතුන් එහි ආරම්භය ගැන තමන්ගෙන් සමග සාකච්ඡා  නොකකල බවට මැසිවිලි නගන අතරේම අනුමත කළ ඉරානයට එරෙහි නීතිවිරෝධී එක්සත් ජනපද/ඊශ්‍රායල යුද්ධය, සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීම දක්වා දිවෙන සමස්ත ඓතිහාසික යුගයක උච්චතම අවස්ථාව විය. නමුත් අඛණ්ඩ යුද මාලාවක් හරහා මිලිටරි බලය යෙදවීමෙන් තම ආර්ථික පරිහානිය පියවා ගැනීමට ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය දැරූ උත්සාහය අසාර්ථක වී ඇත.

ඉරානය සහ පුළුල් මැදපෙරදිග වේගයෙන් උත්සන්න වන තුන්වන ලෝක යුද්ධයක එක් පෙරමුණක් වන අතර, එම ලෝක යුද්ධය, රුසියාවට එරෙහි යුද්ධය සහ ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපයේ චීනය සමඟ යුද්ධය සඳහා වන සූදානම ද ඇතුළත් කර ගනී. වෙළඳපොළවල්, ස්වභාවික සම්පත් සහ ලාභ ශ්‍රමය සඳහා වන ගෝලීය පොරබැදීමේදී යුරෝපීය බලවතුන් — මිලිටරි සැපයුම් සහ බුද්ධි තොරතුරු සඳහා එක්සත් ජනපදය මත බෙහෙවින් රඳා පවතින බැවින් — යම් මට්ටමක අත්ලාන්තික් සාගරයෙන් හරහා සහයෝගීතාවයක් පවත්වා ගැනීමට කටයුතු කරන අතරම, මෙම හිටපු මිතුරන් (erstwhile allies) ගෝලීය යුද්ධයේ සියලු පෙරමුණු වලදී එකිනෙකා ප්‍රතිවාදීන් ලෙස දැක ගනිති.

ලෙනින් පළමු ලෝක යුද්ධය සහ රුසියානු විප්ලවය විසින් විවෘත කරන ලද ඓතිහාසික අවධිය යුද්ධ සහ විප්ලවයන්ගේ යුගයක් ලෙස විස්තර කළේය. මන්ද, ධනවාදයේ ප්‍රතිවිරෝධතා අධිරාජ්‍යවාදී ලෝක යුද්ධයක් හෝ සමාජවාදී විප්ලවයක් හරහා මිස විසඳිය නොහැකි මට්ටමට මුහුකුරා ගොස් තිබූ බැවිනි. මෙම යුගය පිළිබඳ එම අවබෝධය ඇතිවය ICFI හි 1991 මැයි දින ප්‍රකාශය අවධාරණය කළේ මෙසේය:

“ඓතිහාසික අත්දැකීම් පැහැදිලිවම සාක්ෂි දරන්නේ ප්‍රශ්නය තීරණය කරන්නේ ධනපති දේශපාලඥයන්ගේ සදාචාරාත්මක මනස්තාප (moral qualms) හෝ ආත්මීය භීතීන් නොව, අධිරාජ්‍යවාදයේ වෛෂයික ප්‍රතිවිරෝධතා බවයි. තවත් ලෝක යුද්ධයක් වැලැක්විය හැකි ලොව එකම බලවේගය විප්ලවවාදී කම්කරු පන්තියයි.”

යුරෝපයේ කම්කරුවන්ගේ කර්තව්‍යය වන්නේ යුද්ධයට, ප්‍රතිසන්නද්ධකරණ අයවැයට, සමාජ කොන්දේසි වලට එල්ල කරන ප්‍රහාරවලට සහ ධනේශ්වර තරඟකාරිත්වයේ සමස්ත තර්කනයට එරෙහි වන ස්වාධීන දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමයි. එමෙන්ම එය එක්සත් ජනපදය, රුසියාව, චීනය, යුක්රේනය, ඉන්දියාව, අප්‍රිකාව සහ ලොව පුරා සිටින කම්කරුවන් සමඟ සවිඥානික එකමුතුවකින් යුතුව සිදු කිරීමයි. සියලුම රටවල කම්කරුවන් සමාජයේ සමාජවාදී පරිවර්තනයක් සඳහා සටන් කළ යුතුය: ලාභය සඳහා වන නිෂ්පාදනය වෙනුවට මානව අවශ්‍යතා සඳහා වන නිෂ්පාදනය ආදේශ කිරීම සහ ජාතික රාජ්‍ය පද්ධතිය වෙනුවට සමාජවාදී සමූහාණ්ඩුවල සහෝදර සංගමයක් ආදේශ කිරීමයි.

මෙය හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුවේ වැඩපිළිවෙළයි. වත්මන් සමාජ ක්‍රමයේ (social order) සමස්ත තර්කනය මනුෂ්‍ය වර්ගයා තල්ලු කරමින් සිටින ව්‍යසනය  වැලැක්වීමට වෙනත් මඟක් නැත.

සමාප්තයි.

[අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එකතු කෙරුණි]

මහා බලවතුන්ගේ ගැඹුරු වන එදිරිවාදිකම් මධ්‍යයේ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් වෙළඳපල, ලාභ ශ්‍රමය සහ තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය වෙත ප්‍රවේශය සොයති —2 කොටස Read More »

Minerals race

මහා බලවතුන්ගේ ගැඹුරු වන එදිරිවාදිකම් මධ්‍යයේ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් වෙළඳපල, ලාභ ශ්‍රමය සහ තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය වෙත ප්‍රවේශය සොයති—1 කොටස

ජෝර්ඩන් ෂිල්ටන් විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 ජුලි 8  දින “European imperialists seek access to markets, cheap labour and critical raw materials amid deepening great-power rivalries—Part 1” යන හිසින් පළවූ ජෝර්ඩන් ෂිල්ටන් විසින් ලියන ලද කොටස් දෙකකින් යුතු ලිපි මාලාවේ පළමු කොටසේ සිංහල පරිවර්තනය යි. 

මෙය කොටස් දෙකකින් යුත් ලිපි මාලාවක පළමු කොටසයි. දෙවන කොටස කියවන්න.

යුරෝපයේ අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් පසුගිය වසර කිහිපය තිස්සේ ලතින් ඇමරිකාව, අප්‍රිකාව සහ ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපය පුරා විහිදෙන දුරදිග යන වෙළඳ ගිවිසුම් සහ අමුද්‍රව්‍ය හවුල්කාරිත්වයන් මාලාවකට එළඹ ඇත. ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් නැවතත් ධවල මන්දිරයට පැමිණීම සහ “ඇමරිකාව පළමුව” යන ගෝලීය වෙළඳ යුද්ධය වැලඳ ගැනීම මෙම ක්‍රියාවලිය සැලකිය යුතු ලෙස වේගවත් කර තිබේ.

මැයි මාසය ආරම්භයේදී, යුරෝපා සංගමය (EU) සහ මර්කෝසූර් (Mercosur) වෙළඳ හවුල අතර දිගු කලක් තිස්සේ සාකච්ඡා කරන ලද ගිවිසුම නිල වශයෙන් බලාත්මක විය. යුරෝපා සංගමයේ සාමාජික රටවල් 27 සහ ලතින් ඇමරිකානු රටවල් වන ආර්ජන්ටිනාව, බ්‍රසීලය, පැරගුවේ සහ උරුගුවේ අතර ඇති කරගත් මෙම ගිවිසුම, වෙළඳපල, අමුද්‍රව්‍ය සහ ආයෝජන අවස්ථා සඳහා ප්‍රවේශය ලබා ගැනීම වෙනුවෙන් ලෝකයේ ප්‍රධාන බලවතුන් අතර පවතින අරගලය තීව්‍ර වීම මනාව සංකේතවත් කරයි.

IMG 1845
රොටර්ඩෑම් හි කන්ටේනර් පර්යන්තයක මිනිසුන් රහිත ස්වයංක්‍රීය නියෙමු (guided) වාහනයකට කන්ටේනරයක් පටවන ආකාරය [ඡායාරූපය: Quistnix / CC BY 1.0]

මර්කෝසූර් හවුල සහ ඉන්දියාව, මෙක්සිකෝව මෙන්ම නවසීලන්තය සමඟ ඇති කරගත් එවැනිම ගිවිසුම් නොවරදවාම “නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම්” ලෙස නම් කරනු ලැබේ. එහෙත් ඒවායින් නිරූපණය වන්නේ තම ප්‍රතිවාදීන්ගේ වියදමෙන් යුරෝපීය ප්‍රාග්ධනය සඳහා ප්‍රධාන වෙළඳපලවල් සහ සැපයුම් දාමයන් අත්පත් කර ගැනීමට ගන්නා උත්සාහයකි. එමෙන්ම, ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ අභියෝගයට ලක් නොවූ ආධිපත්‍යය මත පදනම්ව දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව පිහිටුවන ලද ගෝලීය වෙළඳ විධිවිධාන තවදුරටත් බිඳවැටීමක් ද ඉන් අදහස් කෙරේ. වර්ධනය වන භූ-දේශපාලනික ගැටුම්කාරී තත්ත්වයන් යටතේ, ලෝක ධනවාදය තරඟකාරී කන්ඩායම්වලට බෙදී යමින් පවතින අතර, සෑම කන්ඩායමක්ම අනෙකාගේ වියදමෙන් වෙළඳපල, සම්පත් සහ උපායමාර්ගික වාසි තහවුරු කර ගැනීමට උත්සාහ කරති.

බ්‍රසල්ස්, බර්ලින් සහ පැරිස්, බුවනෝස් අයර්ස් සිට මුම්බායි දක්වා යුරෝපීය ප්‍රාග්ධනය සඳහා වෙළඳපල ප්‍රවේශය ඉල්ලා සිටින අතර, වොෂින්ටනයේ “ඇමරිකාව පළමුව” යන න්‍යාය පත්‍රය පදනම් වී ඇත්තේ ඇමරිකානු මහාද්වීපයේ ආර්ථික ජීවිතයෙන් සියලුම “අර්ධගෝලීය නොවන” (non-hemispheric) ප්‍රතිවාදීන් බැහැර කිරීම මත ය. මෙම ප්‍රතිවාදී කන්ඩායම් දෙකම එකවර චීනයට එරෙහිව එල්ල වී ඇති අතර, චීනයේ ආර්ථික ව්‍යාප්තිය සහ වෙළඳාම මෙන්ම ආයෝජන වර්ධනය කිරීමට ගන්නා උත්සාහය, බීජිං පාලනය උතුරු ඇමරිකානු සහ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන්ගේ කොල්ලකාරී අභිලාෂයන්ට ප්‍රධාන තර්ජනයක් බවට පත් වී ඇත.

ඉරානයට එරෙහි එක්සත් ජනපද/ඊශ්‍රායල යුද්ධය සහ යුක්‍රේනයේ රුසියාවට එරෙහි එක්සත් ජනපද/නැටෝ (NATO) යුද්ධය, දිනෙන් දින උත්සන්න වන ලෝකය නැවත බෙදා ගැනීමේ තුන්වන ලෝක යුද්ධයක ආරම්භක අදියරයන් සනිටුහන් කරයි. යුරෝපා සංගමයේ ව්‍යාප්ත වන වෙළඳ ගිවිසුම් සහ අමුද්‍රව්‍ය හවුල්කාරිත්ව ජාලය විශ්ලේෂණය කළ යුත්තේ මෙම සන්දර්භය තුළ ය.

යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදය හුදෙක් ආර්ථික න්‍යාය පත්‍රයක් පමණක් ලුහුබඳින්නේ නැත; වෙළඳපල, ශ්‍රම සංචිත, අමුද්‍රව්‍ය සහ භූ-උපායමාර්ගික බලපෑම් අත්පත් කර ගැනීම සඳහා තම ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව කුරිරු මිලිටරි බලයක් යෙදවිය හැකි වන පරිදි ඔවුහු උපරිමයෙන් සන්නද්ධ වෙමින් සිටිති. මෙම ගමන, පශ්චාත් යුධ සමයේ වැඩි කාලයක් ආධිපත්‍යය දැරූ එක්සත් ජනපද අධිරාජ්‍යවාදය සහ යුරෝපීය බලවතුන් අතර අන්තර්- අත්ලාන්තික් සන්ධානය බිඳවැටීම වේගවත් කරමින් තිබේ.

යුරෝපය මුල් කරගත් වෙළඳ හවුලක් නිර්මාණය කිරීම

යුරෝපා සංගමයේ ආර්ථික කොල්ලකෑමේ සහ ලාභ ලබාගැනීමේ ගෝලීය මූලෝපායේ හදවතෙහි පවතින්නේ අනාගත කර්මාන්ත සහ ආක්‍රමණශීලී මිලිටරි මෙහෙයුම් යන දෙකම සඳහා තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය සුරක්ෂිත කර ගැනීමේ මෙහෙයුමයි. 2024 දී බලාත්මක වූ තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය පනත (The Critical Raw Materials Act-CRMA), විශේෂයෙන්ම චීනය වැනි තනි සැපයුම්කරුවන් මත යැපීම අවම කිරීම සඳහා පැහැදිලි ඉලක්ක කෙටුම්පත් කරයි. ලොව පුරා සිටින අනෙකුත් සැපයුම්කරුවන් සමඟ මූලෝපායික හවුල්කාරිත්වයන් ඇති කර ගැනීම, ඛනිජ ප්‍රතිචක්‍රීකරණය ඉහළ නැංවීම සහ දේශීය කැණීම් ව්‍යාපෘති ප්‍රවර්ධනය කිරීම යන කරුණුවල එකතුවක් මඟින් මෙය සාක්ෂාත් කර ගැනීමට එය අපේක්ෂා කරයි.

චීනය සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය නිස්සාරණය නොකළද, වඩාත්ම වැදගත් මූලද්‍රව්‍ය සමහරක් පිරිපහදු කිරීම සහ සැකසීමේ ක්‍රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් ආධිපත්‍යය දරයි. උදාහරණයක් ලෙස, විද්‍යුත් වාහන (EV) සඳහා බැටරි නිපදවීමට, ඩිජිටල් උපකරණ සහ අනෙකුත් අධි-තාක්‍ෂණික මෙහෙයුම් සඳහා අත්‍යවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය තුනක් වන ලෝකයේ බොහොමයක් මැංගනීස්, කොබෝල්ට් සහ මිනිරන් (ග්‍රැෆයිට්) පිරිපහදු කිරීමේ වගකීම දරන්නේ චීන පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන වේ. දශක ගණනාවක් තිස්සේ එක්සත් ජනපද සහ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදය චීනය ලෝකයේ ශ්‍රම සූරාකෑමේ මධ්‍යස්ථානය (sweatshop) ලෙස ගොඩනැගීම සඳහා එහි බිලියන සිය ගණනක් ආයෝජනය කර ඇත.

2010 දෙසැම්බර් 30 වන දින මධ්‍යම චීනයේ ජියැන්ග්සි පළාතේ ගන්ක්සියන් ප්‍රාන්තයේ දුර්ලභ පාංශු පතලක කම්කරුවන් යන්ත්‍රෝපකරණ භාවිතයෙන් කැණීම් කරන අයුරු. [AP ඡායාරූපය/Chinatopix via AP]

IMG 1846
2010 දෙසැම්බර් 30 වන දින මධ්‍යම චීනයේ ජියැන්ග්සි පළාතේ ගන්ක්සියන් ප්‍රාන්තයේ දුර්ලභ පාංශු පතලක කම්කරුවන් යන්ත්‍රෝපකරණ භාවිතයෙන් කැණීම් කරන අයුරු. [AP ඡායාරූපය/Chinatopix via AP]

යුරෝපීය “තාක්‍ෂණික ස්වෛරීභාවය” සඳහා එනම්, එක්සත් ජනපදයෙන් සහ චීනයෙන් ස්වාධීනව විද්‍යුත් වාහන, පුනර්ජනනීය බලශක්ති යටිතල පහසුකම්, ස්මාර්ට්ෆෝන්, ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම් සහ යුද්ධ කිරීම සඳහා වන උපකරණ නිෂ්පාදනය කිරීමේ හැකියාව සඳහා ලිතියම්, කොබෝල්ට්, දුර්ලභ පාංශු මූලද්‍රව්‍ය (REEs) සහ නිකල් වැනි ද්‍රව්‍ය කෙරෙහි සෘජු පාලනයක් තිබීම අත්‍යවශ්‍ය බවට වර්ධනය වන පිළිගැනීමක් CRMA පනතෙන් පිළිබිඹු වේ. යුරෝපා සංගම් කොමිසම සඳහන් කළේ, “බැටරි නිෂ්පාදනය සඳහා ලිතියම්, කොබෝල්ට් සහ නිකල් භාවිතා වේ; සූර්ය පැනල සඳහා ගැලියම් භාවිතා වේ; සුළං තාක්ෂණය සඳහා අමු බෝරෝන් භාවිතා වේ; අභ්‍යවකාශ සහ ආරක්ෂක අංශවල ටයිටේනියම් සහ ටංස්ටන් භාවිතා වේ” යනුවෙනි.

ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ මෙම ද්‍රව්‍ය සමහරක් සඳහා ඇති ඉල්ලුම කිහිප ගුණයකින් වැඩි වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත. උදාහරණයක් ලෙස, යුරෝපා සංගමය 2024 දී පුරෝකථනය කළේ ලිතියම් සඳහා ඇති ඉල්ලුම 2030 වන විට 10 ගුණයකින් සහ 2040 වන විට 21 ගුණයකින් වැඩි වන අතර, එම කාලසීමාවන් තුළම දුර්ලභ පාංශු ලෝහ සඳහා ඇති ඉල්ලුම හය හෝ හත් ගුණයකින් ඉහළ යනු ඇති බවයි.

මෙයට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, යුරෝපා සංගමය සම්පත් සබඳතා පිළිබඳ ගෝලීය ජාලයක් පිහිටුවීමට උත්සාහ කරයි.

ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපය තුළ ඕස්ට්‍රේලියාව කේන්ද්‍රීය ස්ථානයක් ගනී. 2024 දී, යුරෝපා සංගමය ඕස්ට්‍රේලියාව සමඟ මූලෝපායික ඛනිජ පිළිබඳ අවබෝධතා ගිවිසුමකට අත්සන් තැබූ අතර, එමඟින් ලිතියම්, දුර්ලභ පාංශු මූලද්‍රව්‍ය, මිනිරන්, මැංගනීස් සහ කොබෝල්ට් සැපයුම ඉහළ නැංවීමේ යුරෝපා සංගමයේ අවශ්‍යතාවය හඳුනා ගන්නා ලදී. ඕස්ට්‍රේලියාවේ විශාල අමුද්‍රව්‍ය තැන්පතු වෙත ප්‍රවේශ වීම සඳහා යුරෝපීය ආයෝජන බැංකුවේ මූල්‍ය ආධාර ලැබෙනු ඇති අතර, පතල් කැණීමේ ව්‍යාපෘති, අමුද්‍රව්‍ය සැකසීම සහ ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් සඳහා මූල්‍ය ආධාර සැපයීමට ඔවුන් 2025 අගභාගයේදී එකඟ විය.

මධ්‍යම ආසියාව යනු යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදය එහි ස්වභාවික සම්පත් වෙනුවෙන් විනිවිදිමට අදිටන් කරගෙන සිටින තවත් එක් කලාපයක් වන අතර, එමඟින් යුරෝපා සංගමය, චීනයට, එක්සත් ජනපදයට සහ රුසියාවට එරෙහිව පෙළගැසෙයි. කසකස්තානය, උස්බෙකිස්තානය සහ ටජිකිස්තානය වැනි රටවල් සතුව යුරේනියම්, තඹ සහ දුර්ලභ පාංශු මූලද්‍රව්‍යවල (REEs) සැලකිය යුතු සංචිත පවතී. 2025 අප්‍රේල් මාසයේදී උස්බෙකිස්තානයේ සමර්කන්ඩ් හි පැවැති ප්‍රථම යුරෝපා සංගම්-මධ්‍යම ආසියානු සමුළුවේදී ද ඇතුළුව, මෙම කලාපය තුළ තම මැදිහත්වීම ගැඹුරු කිරීමට යුරෝපා සංගමය උත්සාහ කර ඇත. සමුළුවේ ප්‍රකාශය මඟින් යුරෝපා සංගමය සහ මධ්‍යම ආසියානු ජනරජයන් අතර “මූලෝපායික හවුල්කාරිත්වයක්” ඇති කිරීමට කැප වූ අතර, පසුව ඒකාබද්ධ සම්පත් ප්‍රයෝජනයට ගැනීමේ සැලසුම් සහ රුසියාව මඟ හැර යාම සඳහා ප්‍රවාහන කොරිඩෝ පිහිටුවීම පිළිබඳ සැලසුම් ගෙනහැර දක්වන ලදී.

සාම්ප්‍රදායිකව රුසියාවේ සමීප මිත්‍රයෙකු වන ආර්මේනියාවේ අගනුවර වන යෙරෙවන් හි මෑතකදී පැවැත්වුණු යුරෝපීය දේශපාලන ප්‍රජාවගේ සමුළුව, රුසියාව මඟහරිමින් මධ්‍යම ආසියාවේ සිට යුරෝපයට ගලා යන වෙළඳ ප්‍රවාහයන් සඳහා වන ප්‍රධාන ප්‍රවාහන මාර්ගයක් ලෙස එම රට පිහිටා තිබීම සමඟ බැඳී පැවතුනි. 2023 ආර්මේනියාව සහ අසර්බයිජානය අතර පැවැති යුද්ධයේදී අසර්බයිජානය විසින් නගෝර්නෝ-කරබාක් ප්‍රදේශය යටත් කර ගැනීමෙන් පසුව, අසර්බයිජානය තුර්කියෙන් වෙන් කරන ආර්මේනියානු භූමියේ සිහින් තීරුවක් වන සන්ගෙසුර් කපොල්ල (Zangezur Gap) හරහා ප්‍රවාහන කොරිඩෝවක් සංවර්ධනය කිරීමට එක්සත් ජනපදය මැදිහත් වූ අතර, එය ජාත්‍යන්තර සාමය සඳහා වන ට්‍රම්ප් මාර්ගය (Trump Route for International Peace) ලෙස නම් කර ඇත.

මතු සම්බන්ධයි.

[අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එකතු කෙරුණි]

මහා බලවතුන්ගේ ගැඹුරු වන එදිරිවාදිකම් මධ්‍යයේ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් වෙළඳපල, ලාභ ශ්‍රමය සහ තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය වෙත ප්‍රවේශය සොයති—1 කොටස Read More »

IMG 1841

එක්සත් ජනපද කතිපයාධිකාරයේ අපරාධ කල්ලි නායකයා: ට්‍රම්ප් 2025 දී ඩොලර් බිලියන 2.2ක් සාක්කුවේ දමාගනී

බැරී ග්‍රේ විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 ජුලි 02 දින “The U.S. oligarchy’s crime boss: Trump pocketed $2.2 billion in 2025” යන හිසින් පළවූ බැරී ග්‍රේ විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි. 

IMG 1841
ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් 2026 මාර්තු 9 වන සඳුදා, ෆ්ලොරිඩාවේ ඩොරල් හි ට්‍රම්ප් ජාතික ඩොරල් මියාමි හි පැවති ප්‍රවෘත්ති සාකච්ඡාවකදී කතා කරයි [AP ඡායාරූපය/මාර්ක් ෂීෆෙල්බයින්]

පසුගිය අඟහරුවාදා, ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තමන්ගේ 2025 වර්ෂය සඳහා වන අනිවාර්ය මූල්‍ය හෙළිදරව්ව ප්‍රකාශයට පත් කළේය. එයින් පෙන්නුම් කෙරුණේ ඔහුගේ දෙවන ධූර කාලයේ පළමු වසර තුළදී ඔහු තම පෞද්ගලික ආදායම තුන් ගුණයකට වඩා වැඩි කරගෙන ඇති බවයි; එනම් 2024 දී ඩොලර් මිලියන 622ක් වූ ආදායම පසුගිය වසරේදී අවම වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 2.2ක් දක්වා ඉහළ නංවාගෙන ඇත.

ට්‍රම්ප් තමන්ගේ ධනය වර්ධනය කරගෙන ඇති පරිමාණය සමඟ සසඳන කල, ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ මහා දූෂණ වංචාවන් කිසියම් ඇන්ටික් සුන්දරත්වයක් ගැබ් කරගත්තාක් සේ පවා පෙනී යයි. දේශපාලන සාපරාධීත්වයේ සංකේතයක් ලෙස සියවසක් පුරා පැවති 1920 ගණන්වල ‘ටීපොට් ඩෝම්’ (Teapot Dome) සිදුවීම කේන්ද්‍රගත වූයේ, එවකට අභ්‍යන්තර කටයුතු ලේකම් ඇල්බට් ෆෝල් විසින් නාවික තෙල් සංචිත බදු දීම වෙනුවෙන් ලබාගත් ඩොලර් 400,000ක (අද මුදලින් ඩොලර් මිලියන 8ක පමණ) අල්ලසක් වටාය. ෆෝල්ට බන්ධනාගාරගත වීමට සිදු විය. 1973 දී උප ජනාධිපති ස්පිරෝ ඇග්නියුට ඉල්ලා අස්වීමට සිදු වූයේ මේරිලන්ඩ් කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ගෙන් මුදල් නෝට්ටු අඩංගු කවර මඟින් ලබාගත් සමස්තයක් ලෙස ඩොලර් 250,000ක පමණ අල්ලස් මුදලක් හේතුවෙනි. ට්‍රම්ප්ගේ ප්‍රමිතීන්ට අනුව බලන කල, මේවා ඉතා සුළු මුදල්ය.

මෙම වාර්තාව මඟින්, දේපළ වෙළඳාම් වංචාකරුවෙකු සහ මාධ්‍ය තොරම්බල් කාරයෙකුව සිට එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයා බවට පත්වූ පුද්ගලයාට තමන්ගේ සහ තම පවුලේ ධනය දැවැන්ත ලෙස වර්ධනය කර ගැනීමට මඟ පෑදූ බරපතල බියසැක නැති අත්තනෝමතික ගනුදෙනු සහ දූෂණ පිළිබඳ සමහර ඇඟවීම් සපයයි. පසුගිය සැප්තැම්බර් මාසය වන විට, ට්‍රම්ප් පවුලේ සමස්ත ධනය ඇස්තමේන්තුගත ඩොලර් බිලියන 10ක් ලෙස පැවති අතර, එය 2024 නොවැම්බර් මැතිවරණයෙන් පසුව දෙගුණයකින් පමණ ඉහළ ගොස් තිබුණි. ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ජූනියර්ගේ ධනය ඩොලර් මිලියන 50 සිට ඩොලර් මිලියන 300 දක්වා ඉහළ ගිය අතර, එරික් ට්‍රම්ප්ගේ ධනය දස ගුණයකින් එනම් ඩොලර් මිලියන 400 දක්වා ඉහළ ගියේය.

එම වසරේදීම, ජාතික ආදායමෙන් ශ්‍රමයට හිමිවන කොටස වාර්තා තැබීම ආරම්භ කළ දා සිට අඩුම මට්ටම දක්වා පහත වැටුණි. 2025 තුන්වන කාර්තුවේදී ශ්‍රමයේ කොටස සියයට 53.8 දක්වා පහත වැටුණු අතර, එය 1947 දී සියයට 70ක් ලෙස පැවතුණි. මෙම සංඛ්‍යාලේඛන සැබෑ ජීවිතය තුළට පරිවර්තනය වන්නේ දරිද්‍රතා මට්ටමේ වැටුප්, දරාගත නොහැකි ඉහළ ගෙවල් කුලී සහ ජීවන වියදම් මෙන්ම කෝටි සංඛ්‍යාත කම්කරුවන්ට දිගු සේවා මුරයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවීම ලෙසය.

ශ්‍රම සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාංශයේ (Bureau of Labor Statistics) පැය 40ක සේවා සතියක් මත පදනම් වූ සාමාන්‍ය මෝටර් රථ කම්කරුවෙකුගේ වැටුප් ඇස්තමේන්තුවට අනුව, ඩොලර් බිලියන 2.2ක වාර්ෂික ආදායමක් යනු එක්සත් ජනපදයේ මෝටර් රථ කම්කරුවන් 37,931 දෙනෙකුගේ ආදායමට සමාන වේ. ඩොලර් බිලියන 2.2ක වාර්ෂික ආදායමක් යනු පැයකට ඩොලර් 251,000කි. එම අනුපාතයට අනුව, පුද්ගලයෙකු තත්පරයකට ඩොලර් 70ක් උපයන අතර, එය UAW මෝටර් රථ කම්කරුවෙකු පැයකට උපයන මුදල මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා වැඩිය.

මේ සතියේ ඕවල් කාර්යාලයේ පැවති උත්සවයකදී, අඩු ආදායම්ලාභී නිවාස වර්ධනය කිරීමේ පනත් කෙටුම්පතකට අත්සන් තැබීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සාධාරණීකරණය කරමින්, මිලියන සංඛ්‍යාත කම්කරු පන්තියේ ඡන්දදායකයන්ගේ ඡන්ද අයිතිය අහෝසි කිරීමේ තම සැලසුම මුලින්ම සම්මත කරන ලෙස කොන්ග්‍රස් මණ්ඩලයෙන් බලකර සිටීමටත්, එම නිවාස පනත “කම්මැලි කතාවක්” (big yawn) ලෙස හැඳින්වීමටත් ට්‍රම්ප් පෙළඹීම පුදුමයක් නොවේ.

2017 සහ 2021 අතර ඔහුගේ පළමු ධූර කාලය තුළදී, ට්‍රම්ප් තමන්ගේ මූල්‍ය කටයුතු තමන්ට පාලනය කළ නොහැකි භාරයන් (blind trusts) වෙත පැවරීමේ නූතන ජනාධිපතිවරුන්ගේ සම්ප්‍රදාය බිඳ දැමුවේය. ඔහු තම ව්‍යාපාරවලින් ඉවත් වීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, තවමත් තමන්ට ප්‍රවේශ විය හැකි භාරයක් තුළ ඒවා තැන්පත් කළේය. ඔහු වොෂින්ටන් ඩී.සී. හි පිහිටි තම ට්‍රම්ප් ඉන්ටර්නැෂනල් හෝටලය මුදල් උල්පතක් ලෙස භාවිතා කළ අතර, විදේශීය දූත පිරිස්, තැරැව්කරුවන් (lobbyists) සහ රිපබ්ලිකන් නිලධාරීන්ට එහි මුදල් වියදම් කිරීමට දිරිමත් කළ අතර එම මුදල් ඔහුගේ පෞද්ගලික බැංකු ගිණුම් වෙත ගලා ගියේය. ඇමරිකා-චීන වෙළඳ සාකච්ඡා සිදුවෙමින් පවතින අතරතුරදීම, ඔහුගේ දියණිය වන ඉවන්කා ධවල මන්දිර උපදේශකවරියක ලෙස සේවය කරද්දී ඇයට චීන වෙළඳ ලකුණු (trademarks) කිහිපයක් ලබා දීමට ඔහු කටයුතු කළේය.

කෙසේ වෙතත්, ට්‍රම්ප්ගේ දෙවන ධූර කාලය සමඟ සසඳන කල ඒවා ඉතා සුළු දේවල් වේ. ඔහු තම පළමු ධූර කාලයේදී ලබාදුන් සදාචාරාත්මක ප්‍රතිඥාවට අත්සන් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, බයිඩන්ගේ ජනාධිපති සදාචාරාත්මක රීති අවලංගු කළේය, තවද 2025 මුල් භාගයේදී රජයේ සදාචාර කාර්යාලයේ (Office of Government Ethics) ප්‍රධානියා ඉවත් කර එය ස්ථිර අධ්‍යක්ෂවරයෙකු නොමැති තත්ත්වයට පත් කළේය.

ට්‍රම්ප් ඔහුගේ 2025 ආදායමෙන් වැඩි කොටසක් උපයා ගත්තේ ඔහුගේ ක්‍රිප්ටෝකරන්සි (cryptocurrency) ව්‍යාපාරවලින් වන අතර, එය ඩොලර් බිලියන 1.4ක් පමණ විය. නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතේ විශ්ලේෂණයකට අනුව, $WLFI නමින් හැඳින්වෙන ඩිජිටල් මුදල් වර්ගයක් අලෙවි කරන ඔහුගේ ක්‍රිප්ටෝ ව්‍යාපාරයක් වන ‘වර්ල්ඩ් ලිබර්ටි ෆිනෑන්ෂල්’ (World Liberty Financial) ආයතනය පසුගිය වසරේදී ඩොලර් මිලියන 799ක් උපයා ඇති අතර, එය 2024 දී පැවතියේ ඩොලර් මිලියන 57ක් ලෙස පමණි.

ඔහුගේ දෙවන නිල කාලය ආරම්භයට දින තුනකට පෙර, ට්‍රම්ප් $TRUMP නමින් ‘මීම්කොයින්’ (memecoin) වර්ගයක් දියත් කිරීමට උදව් කළ අතර, එයින් තවත් ඩොලර් මිලියන 636ක් උපයා ඇත. ඔහු පසුගිය වසරේ මාරා-ලාගෝ (Mar-a-Lago) වෙතින් ඩොලර් මිලියන 77ක් උපයා ඇති අතර එය 2024 දී ඩොලර් මිලියන 50ක් විය. ඔහුගේ ට්‍රම්ප් නැෂනල් ඩොරල් ගොල්ෆ් ක්ලබ් වෙතින් ඩොලර් මිලියන 122ක් උපයා ඇති අතර එය ඩොලර් මිලියන 11ක වර්ධනයකි. ඔහු සතුව ට්‍රම්ප් මීඩියා ඇන්ඩ් ටෙක්නොලොජි (Trump Media & Technology) සමූහයේ ඩොලර් මිලියන 875ක් වටිනා කොටස් පවතී. 2025 අවසානය වන විට, ට්‍රම්ප් සතුව අවම වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 857ක ආයෝජන වත්කම් පැවති අතර, එය පෙර වසරේ පැවතියේ ඩොලර් මිලියන 236ක් ලෙසය.

ජනාධිපතිවරයා ලෙස ට්‍රම්ප් ගත් ප්‍රතිපත්තිමය තීරණවලින් ඔහුගේ ක්‍රිප්ටෝ ව්‍යාපාරවලට සෘජු ප්‍රතිලාභ ලැබුණි. 2025 ජනවාරි මාසයේදී, ඔහුගේ නිල දිව්රුමට දින තුනකට පෙර, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ රජයට සම්බන්ධ ආයෝජන සමාගමක් වර්ල්ඩ් ලිබර්ටි ෆිනෑන්ෂල් ආයතනයේ සියයට 49ක කොටස් ප්‍රමාණයක් මිලදී ගත් අතර, එමඟින් ට්‍රම්ප් පවුලට ඩොලර් මිලියන 23ක ලාභයක් හිමි විය. ඉන් කෙටි කලකට පසු, ට්‍රම්ප් පරිපාලනය ඇමරිකාවෙන් එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයට කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) බලගන්වන පරිගණක චිප්ස් අපනයනය කිරීම සඳහා ගිවිසුමකට එළඹුණි.

ට්‍රම්ප්ගේ මීම්කොයින් ව්‍යාපාරයට 2025 පෙබරවාරි මාසයේදී සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව (SEC) විසින් නිකුත් කරන ලද ප්‍රකාශයකින් සෘජු ප්‍රතිලාභ ලැබුණු අතර, එමඟින් කර්මාන්තයට දැනුම් දුන්නේ එවැනි ටෝකන (tokens) මුදල් ඒකක තවදුරටත් එම ආයතනයේ අධීක්ෂණයට යටත් නොවන බවයි. මෙය බයිඩන් පරිපාලන සමයේ එම කොමිසමේ සභාපතිවරයා දැරූ ස්ථාවරය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කිරීමකි. තවද ට්‍රම්ප් පසුගිය ජූලි මාසයේදී ස්ටේබල්කොයින්ස් (stablecoins) ලෙස හැඳින්වෙන ක්‍රිප්ටෝ මුදල් වර්ගයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ නීති සම්පාදනයකට අත්සන් තැබුවේ, ඔහුගේ පවුලේ අනුග්‍රහය ලබන සමාගම තමන්ගේම ස්ටේබල්කොයින් එකක් හඳුන්වා දී මාස හතරකට පසුවය.

පසුගිය ඔක්තෝබර් මාසයේදී, ට්‍රම්ප් විසින් ක්‍රිප්ටෝ ක්ෂේත්‍රයේ ධනවත්ම මිනිසා වන බයිනෑන්ස් (Binance) නිර්මාතෘ චැංපෙන්ග් ෂාඕ වෙත ජනාධිපති සමාව ලබා දුන් අතර, ඔහු 2023 දී මුදල් විශුද්ධිකරණ විරෝධී නීති උල්ලංඝනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් වරදකරු වී මාස හතරක සිරදඬුවමක් විඳ තිබුණි. එතැන් සිට බයිනෑන්ස් ආයතනය ට්‍රම්ප් පවුලේ ක්‍රිප්ටෝ ව්‍යාපාරයේ වැදගත් ව්‍යාපාරික හවුල්කරුවෙකු බවට පත්ව ඇත.

කෙසේ වෙතත්, ට්‍රම්ප් තමන්ගේ ව්‍යාපාර ප්‍රවර්ධනය කිරීමට සහ පෞද්ගලික ධනය වැඩි කර ගැනීමට ධවල මන්දිරය භාවිතා කළ එකම ක්ෂේත්‍රය ක්‍රිප්ටෝ නොවේ. ඔහු සෞදි අරාබිය සහ කටාර් වැනි රටවල දේපළ සඳහා ‘ට්‍රම්ප්’ යන නාමය භාවිතා කිරීමට බලපත්‍ර ලබා දී ඇත. එම ගනුදෙනු දෙකෙන් පමණක් 2025 දී ට්‍රම්ප්ට ඩොලර් මිලියන 14කට වඩා වැඩි මුදලක් උපයා දී ඇත.

පසුගිය ඉරිදා, නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පත පැවති සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවක් වන කසකස්තානයේ ටංස්ටන් (tungsten) පතල් සංවර්ධනය කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපදය සහ කසකස්තානය අතර ඇති වූ ඩොලර් බිලියන ගණනක ගනුදෙනුවක් පිළිබඳ හෙළිදරව්වක් පළ කළේය. මෙම ව්‍යාපෘතියට ට්‍රම්ප්ගේ පුතුන් සහ ඔහුගේ වාණිජ ලේකම් හොවාර්ඩ් ලුට්නික් සෘජුවම සම්බන්ධ වී සිටිති. එක්සත් ජනපද වාණිජ දෙපාර්තමේන්තුවෙන් සහ අපනයන-ආනයන බැංකුවෙන් (Export-Import Bank) ඩොලර් බිලියන ගණනක ණය වෙන් කරනු ලබන්නේ මෙම පවුල් දෙකට මෙන්ම ජනාධිපතිවරයාගේ අනෙකුත් බිලියනපති හිතවතුන්ට විශාල ලාභයක් උපයා දීමට නියමිත ව්‍යාපාරයකට මුදල් සැපයීම සඳහාය.

එමෙන්ම, ධවල මන්දිරය විසින් සිදුකරනු ලබන බෝම්බ හෙලීම් සහ/හෝ ඉරානය සමඟ සාම සාකච්ඡා පිළිබඳ නිවේදන කල්තියා දැනගැනීම මත පදනම්ව තෙල් මිල පිළිබඳ අනාවැකි වෙළඳපොලවල් (predictive markets) හරහා මූල්‍ය ප්‍රභූ පැලැන්තියේ සාමාජිකයන් විසින් උපයන මිලියන ගණනක මුදල්ද පවතී. කතිපයාධිකාරීන් සහ ට්‍රම්ප් වැනි ඔවුන්ගේ අපරාධ කල්ලි නියෝජිතයන් විසින් පාලනය කරනු ලබන ලෝකයක, ගැණිය නොහැකි දහස් ගණනකගේ ජීවිත රිසි සේ හසුරුවන ලද වෙළඳපොලවල් හරහා ලාභ ලැබීමේ මෙවලම් බවට පත්වේ. ට්‍රම්ප්ගේ බෑණනුවන් වන ජැරඩ් කුෂ්නර් මැදපෙරදිග ප්‍රතිපත්ති සහ සාකච්ඡා වලදී තමන්ට හිමිවූ භූමිකාව භාවිතා කරමින් සෞදි අරාබියෙන් සහ අනෙකුත් ගල්ෆ් රාජ්‍යයන්ගෙන් තමන්ගේ පෞද්ගලික ආයෝජන සඳහා දැවැන්ත මුදල් ප්‍රමාණයක් ලබාගෙන ඇති ආකාරය ගවේෂණාත්මක වාර්තා මඟින් ලේඛනගත කර ඇත.

මේවා සිදුවන්නේ, ධවල මන්දිර උත්සව ශාලාව සහ “පරාවර්තන තටාකය” (Reflecting Pool) වැනි ව්‍යාපෘති සඳහා රජය සමඟ ව්‍යාපාරික කටයුතු කරන ආධාරකරුවන්ට ටෙන්ඩර් කැඳවීමකින් තොරව කොන්ත්‍රාත්තු ලබා දීම ඇතුළු ට්‍රම්ප් පරිපාලනයේ සාමාන්‍ය දූෂණ ක්‍රියාවලට අමතරව ය.

ට්‍රම්ප් කරන්නේ නීති බිඳ දැමීම පමණක් නොවේ; ඔහු නීති නැවත ලියමින් සිටින්නේ තමන්ගේ ධනවත් වීම නීත්‍යානුකූලව අපරාධයක් ලෙස වර්ගීකරණය නොවන පරිදිය. දූෂණය රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තියේ මට්ටමට ඔසවා තැබෙයි — එනම් කොල්ලකන අතරතුරදීම එම කොල්ලය නීත්‍යානුකූල කිරීමකි.

මේවා තනි පුද්ගලයෙකුගේ අපරාධ නොවේ. නිව්යෝර්ක් හි දේපළ වෙළඳාම් සහ සූදු මාෆියාවේ ෆැසිස්ට්වාදී නිෂ්පාදනයක් වන ට්‍රම්ප්ව රාජ්‍ය නායකයා ලෙස පත් කර ඇත්තේ අතිශය ධනවත් සහ පරපෝෂිත මූල්‍ය කතිපයාධිකාරය විසිනි. නිල සමාජයේ ඉහළම ස්ථරයන් සම්බන්ධ කරන සහ එහි වසා ගැනීම් සඳහා ට්‍රම්ප්, ආයතනික මාධ්‍ය සහ සමස්ත දේශපාලන සංස්ථාපිතයම ඒකාබද්ධ කරන එප්ස්ටයින් (Epstein) අපචාරයට (scandal) වඩා හොඳින් මෙම නව වංශවත් පන්තියේ සිරිත් විරිත් හෙළි කරන වෙනත් කිසිවක් නැත.

නාමික විපක්ෂය වන ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔවුන් තම දෑත් අඹරවමින් මැසිවිලි නැඟුවද මෙම කොල්ලකෑම් නැවැත්වීමට හෝ අපරාධකරුවන් වගවීමට බැඳීමට කිසිවක් නොකරයි, මන්ද ඔවුන්ද පාලනය කරනු ලබන්නේ එම කතිපයාධිකාරී පන්තිය විසින්ම වන අතර, ඔවුන් ලාභය සඳහා වන නිෂ්පාදනය සහ නිෂ්පාදන මාධ්‍යයන්ගේ පෞද්ගලික හිමිකාරිත්වය මත පදනම් වූ ක්‍රමය ආරක්ෂා කරන බැවිනි.

මෙම සමස්ත පන්තියේ දේපළ රාජසන්තක කළ යුතු අතර, කම්කරු පන්තිය විසින් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන ධනය සමාජ අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා භාවිතා කළ යුතුය.

[අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එකතු කෙරිණි]

එක්සත් ජනපද කතිපයාධිකාරයේ අපරාධ කල්ලි නායකයා: ට්‍රම්ප් 2025 දී ඩොලර් බිලියන 2.2ක් සාක්කුවේ දමාගනී Read More »

Scroll to Top