Social Murder

Negombo prison riot

මීගමුව බන්ධනාගාර සමූලඝාතනය: පන්ති ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ ශ්‍රී ලංකා ධනේශ්වර රාජ්‍යය

ශ්‍රී ලංකාවේ සහ දකුණු ආසියාවේ සමාජවාදී නායකත්වය (SLLA) විසිනි. 

මෙම ලිපිය ඉංග්‍රීසි බසින් ‘The Negombo Prison Massacre: Class Violence and the Capitalist State in Sri Lanka’ යන සිරසින් 2026 ජුලි 11 දින theSocialist.lk වෙබ් අඩවියේ පළ කෙරිණි. 

Negombo prison riot
2026 ජූලි 7 වැනිදා සිදු වූ මීගමුව බන්ධනාගාර කැරැල්ල අතරතුර ගේට්ටුවේ ඇති සිදුරක් තුළින් රැඳවියන්ට වගවිභාගයකින් තොරව වෙඩි තබන බන්ධනාගාර ආරක්ෂකයෙක්. ඡායාරූපය සමාජ මාධ්‍යවලින්.

අවම වශයෙන් 28 දෙනෙකුට ජීවිත අහිමි කරමින් සහ 100කට ආසන්න පිරිසකට තුවාල සිදු කරමින් ජූලි 5-6 දිනවල මීගමුව රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරයේ සිදු වූ සංහාරය අසාමාන්‍යයක් නොවේ. එය ශ්‍රී ලාංකීය සමාජයේ වඩාත්ම පීඩිත සහ කොන් කරනු ලැබූ ස්ථරයන්ට එරෙහිව පන්ති යුද්ධයේ මෙවලමක් ලෙස එහි ආකෘතියෙන්ම ක්‍රියාත්මක වන දණ්ඩන (penal) පද්ධතියක නවතම සහ මාරාන්තික ප්‍රකාශනයයි. මෙම සංහාරය මගින්, හුදෙක් රුධිරයෙන් පමණක් දැකගත හැකි පැහැදිලි බවකින් යුතුව, ධනපති රාජ්‍යයේ සැබෑ ස්වරූපය නිරාවරණය කරයි. එනම්, දිළිඳුකම සාමාන්‍ය තත්ත්වයක් ලෙස නිපදවන දේපළ සබඳතා ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා දිළිඳු ජනතාවට එරෙහිව යොදවා ඇති සන්නද්ධ මිනිසුන්ගෙන් සමන්විත ආයතනයක් ලෙස එය ක්‍රියාත්මක වීමයි.

මීගමුව මහා රෝහලෙන් සහ මූලික අධිකරණ පරීක්ෂණවලින් දැනට මතුවෙමින් පවතින පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණ සාක්ෂි මඟින් පැහැදිලි වන්නේ, “පාතාල මත්ද්‍රව්‍ය කල්ලි අතර ගැටුමක්” යැයි රජය විසින් කලබලයෙන් ගොතා ඉදිරිපත් කළ ප්‍රකාශය මඟින් වසාගැනීමට උත්සාහ කළේ කුමක්ද යන්නයි. මියගිය රැඳවියන් 20 දෙනාගෙන් අතිබහුතරයක් (රැඳවියන් 14 දෙනෙකු) මියගොස් ඇත්තේ හිස, පපුව සහ උඩුකය ප්‍රදේශවලට අධිවේගී ගිනිඅවිවලින් එල්ල වූ වෙඩි වැදීම් හේතුවෙනි. මියගිය බන්ධනාගාර ආරක්ෂකයින් සහ නිලධාරීන් හත්දෙනා (ජූලි 8 වනදා සැරයන්වරයෙකු තුවාල ලබා මියයෑමත් සමඟ මෙම සංඛ්‍යාව අට දක්වා ඉහළ ගියේය) ඝාතනයට ලක්ව ඇත්තේ මොට ආයුධ, කැඩීගිය ගඩොල් කැබලි සහ යකඩ පොලු වලිනි. ඒවා, සියල්ල අහිමි වූවන් විසින් සිය උග්‍ර ක්‍රෝධය පුපුරා යාම තුළ භාවිත කළ ආයුධයි. මෙය එකම පන්ති පද්ධතියක් (class system) විසින් නිර්මාණය කරන ලද, එකිනෙකට වෙනස් වූ මරණයේ ස්වරූප දෙකකි.

තත්ත්වය සමනය කිරීම රජයේ අරමුණ නොවූ බව ඔවුන්ගේ උපායමාර්ගික තේරීම් මඟින් තහවුරු වේ. ශබ්දවාහිනී යන්ත්‍ර මඟින් කිසිදු අනතුරු ඇඟවීමක් සිදු නොකෙරුනි.  කඳුළු ගෑස්, ජල ප්‍රහාර හෝ රබර් උණ්ඩ කිසිවක් භාවිත නොකළේය. සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් හෝ එකඟතාවයකින් ගැටලුව විසඳීමට ද කිසිදු උත්සාහයක් නොගැනිණි. ඒ වෙනුවට, පොලිසිය, යුද හමුදාව සහ 2012 වැලිකඩ බන්ධනාගාර සමූලඝාතනයට වගකිවයුතු, අපකීර්තියට පත්  පැරමිලිටරිය වන විශේෂ කාර්ය බලකාය (STF), තාප්ප වලින් වට වූ පරිශ්‍රයක් තුළ සිරවී සිටි සිරකරුවන් දෙසට ඉලක්කයකින් තොරව වෙඩි තැබූහ. බන්ධනාගාරය අවට ප්‍රදේශය යුද කලාපයක් බඳු ස්වරූපයක් ගත් අතර, වෙඩි තැබීම් හඬ පරිශ්‍රය පුරා පැතිර යද්දී, පිටතට රැස්ව හඬා වැලපෙමින් තොරතුරු ඉල්ලා කෑගැසූ සිරකරුවන්ගේ ඥාතීන් වන බහුතරයක් දුප්පත් ගම්වැසියන් වූ මව්වරුන්, බිරින්දෑවරුන් සහ දරුවන් ආදී සිය ගණනක් බියවැද්දීම සඳහා සන්නද්ධ ආරක්ෂක අංශ, සන්නද්ධ රථ, මිලිටරි ජීප් රථ සහ ඩ්‍රෝන යානා යොදවා තිබුණි.

මිනී මැරීම් ජූලි 6 වනදායින් අවසන් වූයේ නැත. මීගමුව බන්ධනාගාරයේ සිට වෙනත් බන්ධනාගාර වෙත මාරු කර යැවීමෙන් පසු, රැඳවියන් අවම වශයෙන් දෙදෙනෙකුවත් මියගොස් ඇති බව ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් (Amnesty International) සංවිධානය ජූලි 9 වනදා තහවුරු කළේය. එය සිදුවූයේ , ආරක්ෂකයින් විසින් පළිගැනීමේ චේතනාවෙන් සිදු කරන ලද වධහිංසා පැමිණවීම් සහ පහරදීම් පිළිබඳ බරපතල චෝදනා මධ්‍යයේය. නොසන්සුන්තාවයට නායකත්වය දුන් බවට චෝදනා එල්ල වූ රැඳවියන් පස්දෙනෙකු රහසිගතව හුදෙකලා කර රඳවා තබා ඇති අතර, එමඟින් “ඔවුන්ගේ ජීවිතවලට බරපතල තර්ජනයක්” මතුව ඇති බව සිරකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සුරැකීමේ කමිටුව අනතුරු ඇඟවීය. මෙම සමූලඝාතනය, සංවිධානාත්මක පළිගැනීම්වල ස්වරූපයෙන් තවදුරටත් ඉදිරියට ඇදෙමින් පවතී.

අසත්‍ය ප්‍රචාරක යන්ත්‍රණය

මෙම ලේ වැගිරීම සම්බන්ධයෙන් රජය ඉදිරිපත් කරන පැහැදිලි කිරීම මුල සිට අග දක්වාම අසත්‍යයක් වන අතර, එයට මැනවින් ලේඛනගත වූ  ඓතිහාසික වාර්තාවක් ඇත. බන්ධනාගාර තුළ ක්‍රියාත්මක වන මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම් ජාලයක් සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ ආරවුලක් හේතුවෙන් මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වය හටගත් බව අධිකරණ අමාත්‍ය හර්ෂණ නානායක්කාර කියා සිටියේය. මෙම විග්‍රහයට අනුව, සිරකරුවන් යනු “පාතාල අපරාධකරුවන්” සහ “කුඩුකාරයින්” වේ. මෙය රාජ්‍ය ඝාතන පිළිගැනීමට මහජන මතය සූදානම් කිරීම සඳහා භාවිත කරන, මනුෂ්‍යත්වය හෑල්ලුවට ලක් කරන  වාග් මාලාවකි. ප්‍රධාන දොරටුවේ පටු සිදුරකින් වෙඩි තබන අයුරු වීඩියෝ ගත වී තිබූ බන්ධනාගාර නිලධාරියෙකුගේ ක්‍රියාව සාධාරණීකරණය කළ වැඩබලන බන්ධනාගාර කොමසාරිස් ජනරාල් ප්‍රසාද් හේමන්ත කුමාර, එම වෙඩි තැබීම් “විශාල බන්ධනාගාර බිඳීමක් වැළැක්වීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වූවක්” බව කියා සිටියේය.

මෙම විග්‍රහය, ජේවීපී/ජාජබ (JVP/NPP) රජයේ උත්සන්න වෙමින් පවතින “මත්ද්‍රව්‍යවලට එරෙහි යුද්ධය” සමඟ මනාව බද්ධ වන ඝාතන සඳහා වූ දේශපාලන ආවරණයකි. එම යුද්ධය වනාහි, දිළිඳුකම අපරාධයක් බවට පත් කිරීම සහ පොලිස් රාජ්‍ය බලතල ව්‍යාප්ත කිරීම සාධාරණීකරණය කිරීම සඳහා කලක් තිස්සේ භාවිත වන යාන්ත්‍රණයකි.

නිල අසත්‍ය ප්‍රකාශයන්හි ඓතිහාසික වාර්තාව විමසා බැලීමෙන් වැදගත් පාඩමක් උගත හැකිය. 2020 වසරේදී මහර බන්ධනාගාරයේදී රැඳවියන් 11 දෙනෙකු වෙඩි තබා ඝාතනය කිරීමෙන් පසු, රාජපක්ෂ රජය එම සිදුවීමට හේතුව ලෙස මානසික රෝග සඳහා භාවිත කරන ඖෂධ සහ මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්කරුවන්ගේ කුමන්ත්‍රණ ඉදිරිපත් කළේය. කෙසේ වුවද, එම ප්‍රකාශ පදනම් විරහිත බව මනෝ වෛද්‍යවරුන්ගේ විද්‍යායතනය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද අතර, වින්දිතයන් සියලු දෙනාම මියගොස් ඇත්තේ වෙඩි වැදීමෙන් බව පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණ මගින් තහවුරු විය. 2012 වසරේ වැලිකඩ බන්ධනාගාරයේදී රැඳවියන් 27 දෙනෙකු ඝාතනය කිරීමේ සිදුවීම ද අනුගමනය කළේ එම පිටපතමය. එහිදී රජය එය “දරුණු ගණයේ අපරාධකරුවන්ගේ” කැරැල්ලක් ලෙස හඳුන්වමින් ඊට දෝෂාරෝපණය කළ ද, බීබීසී සිංහල සේවය වෙත සිරකරුවෙකු ලබා දුන් සැලකිරීමකින් හෙළි වූයේ මෙම සමූල ඝාතනය සිදු කිරීමට පෙර විශේෂ කාර්ය බලකා (STF) කොමාන්ඩෝ භටයන් විසින්ම රැඳවියන්ට මාංචු දැමීම, පහර දීම සහ කඳුළු ගෑස් ප්‍රහාර එල්ල කිරීම මගින් එම ගැටුම ඇවිස්සූ බවයි.

දශක ගණනාවක් පුරා සහ විවිධ පාලන තන්ත්‍රයන් යටතේ මෙම රටාව නොවෙනස්ව පවතී: එනම් කුපිත කිරීම, ඝාතනය කිරීම, බොරු කීම සහ පරීක්ෂණ පැවැත්වීමයි. මෙහිදී “පරීක්ෂණ පැවැත්වීම” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ සත්‍යය යටපත් කරන සහ ඝාතකයන් වරදින් නිදහස් කරන වාර්තාවක් සැකසීම සඳහා විශ්‍රාමික විනිසුරුවරුන්ගෙන් සමන්විත කමිටුවක් පත් කිරීමයි. විශ්‍රාමික ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරයෙකුගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් ත්‍රිපුද්ගල කමිටුවක් පත්කිරීම පිළිබඳ නානායක්කාරගේ  නිවේදනය, දේශපාලන තීන්ඩුවක් ලෙස හැඳින්වීම පවා තරම් නොවන කලින්ම පුරෝකථනය කළ හැකි වූ, මෙම චාරිත්‍රයේ නවතම පියවරයි.

මේ බන්ධනාගාර පුරවන්නේ කවුරුන්ද?

මීගමුව බන්ධනාගාරයේදී මියගිය පිරිස “පාතාල අපරාධකරුවෝ” නොවෙති. ඔවුන්ගෙන් අතිබහුතරයක් වරදකරුවන් ලෙස තවමත් තීරණය කර නොමැති, රිමාන්ඩ් භාරයේ පසු වූ රැඳවියන් ය. මොවුන් ලංකාවේ සමස්ත බන්ධනාගාර ජනගහනයෙන් සියයට 75 ක් පමණ වන සමාජ පන්තියකට අයත් පිරිසකි. ඔවුන්ව රඳවා තබා තිබුණේ පුද්ගලයන් 900 දෙනෙකු සඳහා ඉදිකරන ලද, නමුත් දැනට මනුෂ්‍යයන් 2,400 කට ආසන්න පිරිසක් ගාල් කර ඇති බන්ධනාගාරයක ය. ජාතික මට්ටමෙන් ගත් කල, රැඳවියන් 11,762 දෙනෙකුට ඉඩකඩ ඇති ලංකාවේ බන්ධනාගාරවල, මේ වන විට 42,000 කට අධික පිරිසක් රඳවා තබා ඇත. එය බන්ධනාගාර සඳහා නියමිත ධාරිතාව මෙන් හතර ගුණයකට ආසන්න ප්‍රමාණයකි.

මීගමුව බන්ධනාගාර කැරැල්ල සහ වෙඩි තැබීම අතරතුර තුවාල ලබා මියගිය වින්දිතයන් කිහිපදෙනෙක්. ඡායාරූපය සමාජ මාධ්‍යවලින් ලබාගන්නා ලද්දකි.

Victims
මීගමුව බන්ධනාගාර කැරැල්ල සහ වෙඩි තැබීම අතරතුර තුවාල ලබා මියගිය වින්දිතයන් කිහිපදෙනෙක්. ඡායාරූපය සමාජ මාධ්‍යවලින් ලබාගන්නා ලද්දකි.

මොවුන් ඔප්පු වූ අපරාධ සඳහා දඬුවම් විඳින පුද්ගලයන් නොවේ. මොවුන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම මත්ද්‍රව්‍ය ආශ්‍රිත චෝදනා මත අත්අඩංගුවට ගෙන, ඉන්පසු ඇප ලබා ගැනීමට හෝ නීතිමය සහාය ලබා ගැනීමට මූල්‍යමය හැකියාවක් නොමැතිකම හේතුවෙන් බොහෝ විට වසර ගණනාවක් තිස්සේ අවිනිශ්චිත අධිකරණමය සිරවීමක රඳවා තබා සිටින පිරිසකි. ඔවුන් දඬුවම් ලබන්නේ ඔවුන් විසින් කරන ලදැයි ඔප්පු වූ වරදකට නොව, ඔවුන්ගේ සමාජ තත්ත්වය හේතුවෙනි. එනම්, ඔවුන් දුප්පත්, සමාජයෙන් කොන් වූ සහ ධනවාදී අවශ්‍යතාවලට අතිරික්ත වූ පිරිසක් වීම නිසාය. මෙම රිමාන්ඩ් රැඳවියා යනු ධනේශ්වර “යුක්තියේ” පන්තිමය තර්කනය වඩාත්ම පිරිසිදුව ප්‍රකාශ වන සංකේතයයි.

ඔවුන්ව රඳවා තබා ඇති තත්ත්වයන් ක්‍රමානුකූල වධහිංසාවකට සමාන වේ. ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාවේ 2021 වාර්තාව මඟින් සනාථ කර ඇති පරිදි, රැඳවියන්ට සිටගෙන නිදා ගැනීමටත්, මළපහ කිරීම සඳහා ෂොපින් බෑග් භාවිතා කිරීමටත් සිදු වී ඇත. එමෙන්ම එක් රැඳවියෙකු ප්‍රකාශ කළ පරිදි “බල්ලන් සහ බළලුන් පවා” ප්‍රතික්ෂේප කරන මට්ටමේ ආහාරවලින් යැපීමට ඔවුන්ට සිදුව තිබේ. මීගමුව බන්ධනාගාරය යනු පද්ධතිමය අසාධාරණත්වයේ ප්‍රකාශනයක් බඳු වූ, ඕනෑම මොහොතක පුපුරා යාමට ආසන්නව තිබූ එකකි. දැඩි අධික තදබදය, සාගත මට්ටමේ ආහාර, කිසිසේත්ම  නොපවතින සනීපාරක්ෂක පහසුකම් සහ ආරක්ෂකයන්ගෙන් එල්ල වන දෛනික ප්‍රචණ්ඩත්වය එහි අනිවාර්‍ය අංග වේ. අවසානයේ එය පුපුරා ගිය විට, රාජ්‍යය ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ ප්‍රතිසංස්කරණවලින් නොව, වෙඩි උණ්ඩවලිනි.

මෙය පද්ධතියේ කිසියම් බිඳවැටීමක් හෝ දෝෂයක් නොවේ. එය පද්ධතිය සැලසුම් කර ඇති පරිදිම ක්‍රියාත්මක වීමකි. රාජ්‍යය විසින් මෙවැනි සිතාමතා සැලසුම් කරන ලද කුරිරු තත්ත්වයන් පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ, වැළැක්විය නොහැකි පිපිරීමක් සිදු වූ විට, ඊට එරෙහිව අතිමහත් මාරාන්තික බලයක් මුදා හැරීම සඳහා ය. මෙම පිපිරීම සමූලඝාතනයක් සඳහා අවශ්‍ය නිදහසට කරුණ සපයන අතර, එම සමූලඝාතනය බන්ධනාගාර පවුරෙන් පිටත සිටින වැඩකරන පන්තිය බිය ගැන්වීම සඳහා වන ආදර්ශයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

ආරක්ෂකයින්: නිල ඇඳුම් ඇඳි කම්කරුවෝ

මීගමුවේදී ගඩොල් සහ යකඩ පොලුවලින් පහර දී මරා දමන ලද බන්ධනාගාර නියාමකයින් සහ නිලධාරීන් සත්දෙනා ද දිළිඳු ග්‍රාමීය පවුල්වලින් සහ පහළ මධ්‍යම පාන්තික පසුබිමකින් පැමිණි අය වෙති. ඔවුන් මෙවැනි අනතුරුදායක සහ අවමන් සහගත රැකියාවන් තෝරාගත්තේ වෙනත් විකල්පයක් නොතිබූ බැවිනි. එහෙත්, ඔවුන් හුදෙක් තමන් විසින් නිර්මාණය නොකරන ලද පිපිරීමක දෙපාර්ශවයේ ගැටුමට මැදි වූ නිෂ්ක්‍රීය වින්දිතයන් නොවූහ. ඔවුහු එම පීඩනකාරී පරිසරය දිනපතා සෘජුවම නිර්මාණය කිරීමට දායක වූ මෙවලම් බවට පත්ව සිටියහ.

රැඳවියන්ට එල්ල වූ අතිශය කෲර වධහිංසා, අවමන් සහගත සහ අමානුෂික සැලකීම් මෙන්ම ක්‍රමානුකූල අවසංග්‍රහය (mistreatment) ක්‍රියාත්මක කරන ලද්දේ මෙම ආරක්ෂකයින් හරහා ය. පහරදීම් සිදු කළේ ඔවුන්ගේ දෑතින් ය. අපහාසාත්මක වදන් පිටවූයේ ඔවුන්ගේ මුවින් ය. කුසගින්නේ තැබීම, හුස්ම හිරවන සුලු දැඩි තදබදය සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර අහිමි කිරීම වැනි තත්ත්වයන් බලහත්කාරයෙන් පවත්වාගෙන ගියේ ඔවුන්ගේ මැදිහත්වීමෙනි. ශරීරයට ගඩොල් කැබලි සහ යකඩ මුගුරු වලින් ඇන ඔවුන්ව ඝාතනය කිරීමට හේතු වූ, එම දැඩි සහ පාලනය කරගත නොහැකි කෝපය, අරමුණක් නොමැතිව හෝ වැරදි දිශාවකට එල්ල වූවක් නොවේ. එය දිනෙන් දින, සතියෙන් සතිය සහ මාසෙන් මාසය රැඳවියන්ගේ ජීවිතය ජීවමාන අපායක් බවට පත් කළ සෘජු වගකිවයුත්තන් ඉලක්ක කර ගනිමින් පුපුරා ගිය කෝපයකි.

ධනේශ්වර දණ්ඩනීය යාන්ත්‍රණයේ ඇති ගැඹුරුම ඛේදවාචකය මෙයයි: එය හුදෙක් ශ්‍රමිකයන්ව අනතුරට මුහුණ දෙන පෙරමුණට ඇද දැමීම පමණක් සිදු නොකරයි. එය ක්‍රමානුකූලව ඔවුන්ගේ මිනිස්කම අහිමි කරමින් (dehumanize) ඔවුන්ව මිලිටරිකරණයට ලක් කරයි; ප්‍රචණ්ඩත්වය සඳහා ඔවුන්ව මානසිකව සූදානම් කරමින්, වධහිංසා පැමිණවීමට හුරු කරමින් සහ තමන්ගේම පන්ති සහෝදරයන් කෙරෙහි වෛර කිරීම සඳහා ඔවුන්ගේ මොළය සෝදා හරියි. කුසගින්නේ පසුවන රක්ෂිත බන්ධනාගාර රැඳවියෙකුට පහර දෙන බන්ධනාගාර නියාමකයා ද, සිරකුටි පුරවන එම ග්‍රාමීය අන්ත දිළිඳුකමේම තවත් එක් ප්‍රතිඵලයකි. නමුත්‍, රාජ්‍යය ඔහුගේ ආත්මය බිඳ දමා, ඔහුගේ සහෝදරත්වයේ හැඟීම උදුරාගෙන ඇත. වැලිකඩ බන්ධනාගාරයේ පිටත තාප්පයේ ලියා ඇති “සිරකරුවෝ ද මනුෂ්‍යයෝ ය” යන ව්‍යාජ සටන් පාඨයට පටහැනිව, සිරකරුවා යනු තමන් හා සමානවම එකම ක්‍රමවේදයක තවත් එක් ගොදුරක් ලෙස නොව, “කුඩුකාරයින් ”, “පාතාල නීචයන්” හෝ “මනුෂ්‍යයෙකු නොවන” අපරාධකරුවෙකු වැනි සතුරෙකු ලෙස දැකීමටත්, ඔහුට එල්ල කරනු ලබන ඕනෑම ප්‍රචණ්ඩත්වයකට ඔහු සුදුසු අයෙකු බව සිතීමටත් රාජ්‍යය එම නියාමකයාව පුහුණු කර ඇත. නිල ඇඳුම දරා සිටින තෙක්, මෙම නියාමකයා සවිඥානිකව මෙන්ම පූර්ණ වශයෙන්ම සේවය කරන්නේ ධනේශ්වර පාලක පන්තියට සහ එහි මර්දනකාරී යාන්ත්‍රණයටයි. බන්ධනාගාරයක් තුළට කිසි දිනෙක පය නොතබන පාලක පන්තිය, දුප්පතුන්ගේ එක් කොටසක් ලවා තවත් කොටසකට කෲර ලෙස වධහිංසා පැමිණවීම සඳහා යොදවන යාන්ත්‍රණයක් සාර්ථකව නිර්මාණය කර ඇත. අවසානයේදී මෙම ක්‍රියාවලිය තුළ ඒ දෙපාර්ශවයම විනාශ වී යයි.

සිරකරුවන්ගේ ක්‍රෝධය වැරදි ඉලක්ක කරා යොමු වූවක් නොවේ. එය එල්ල වූයේ පවත්නා ක්‍රමයේ කෲරත්වයේ සෘජු පාර්ශවකරුවන් බවට තමන්වම පත් කරගෙන සිටි පුද්ගලයන් වෙතය. මෙහි ඇති ඛේදවාචකය නම්, ධනවාදය පෙරලා දැමීමේ විප්ලවවාදී අරගලයේදී මේ දෙපාර්ශවයම දිළිඳුභාවයට ඇද දමන ධනේශ්වර පන්තියට එරෙහිව තම සගයන් විය හැකි සහ කම්කරු රාජ්‍යයක් යටතේ කිසිසේත්ම තමන්ගේ සතුරන් ලෙස ප්‍රතිපක්ෂ නොවන කම්කරුවන්ම, සිරකරුවන්ට ප්‍රහාර එල්ල කිරීම සඳහා පවත්නා ක්‍රමය තුළ ඉතිරි වී සිටි එකම ඉලක්කය බවට පත් වන පරිදි මෙම ව්‍යුහය සකස් කර තිබීමයි. මීගමුවේදී මියගිය බන්ධනාගාර නියාමකයින් එකවරම අපරාධකාරයන් මෙන්ම වින්දිතයන් ද වෙති. එනම් ඔවුහු ඝාතකයන් මෙන්ම ඝාතනයට ලක්වූවන් ද වෙති; පන්ති පීඩනයේ මෙවලම් වන අතරම තමන් ද පීඩාවට පත් වූවන් වෙති. තමන්ට ක්‍රියාත්මක වීමට වැටුප් ගෙවනු ලැබූ එම යන්ත්‍රණය විසින්ම ඔවුන්ව ද අමානුෂිකත්වයට (dehumanize) පත් කර ඇත. ආරක්ෂිත දුරක සිට මෙම සහෝදර ඝාතනය මෙහෙයවූ පාලක පන්තිය, සිරකරුවන් හෝ බන්ධනාගාර නියාමකයින් වෙනුවෙන් ශෝක නොවනු ඇත. එයට පුද්ගලික දේපළ ක්‍රමය පවත්වාගෙන යාම සඳහා ඔවුන් දෙපාර්ශවයේම මරණ අවශ්‍ය විය.

රාජ්‍ය ප්‍රචණ්ඩත්වයේ ඓතිහාසික ගමන් පථය

මීගමුව සමූලඝාතනය තේරුම් ගත යුත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ බලයට පත් වූ සෑම ධනේශ්වර පාලන තන්ත්‍රයක්ම අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන ගිය දණ්ඩන ප්‍රචණ්ඩත්වයේ ඉතිහාසය තුළ පිහිටා ගනිමිනි. එම ලැයිස්තුව බියජනක ය: 2020 වසරේ මහර (වෙඩි තබා 11 දෙනෙකු ඝාතනය කිරීම), 2012 වසරේ වැලිකඩ (පොලිස් විශේෂ කාර්ය බලකායේ කොමාන්ඩෝ භටයන් විසින් 27 දෙනෙකු ඝාතනය කිරීම), 2011 වසරේ අනුරාධපුරය, 2000 වසරේ කළුතර, සහ 2000 වසරේ බිඳුණුවැව (රාජ්‍යය නිහඬව බලා සිටියදී සිංහල අන්තවාදී පිරිසක් විසින් දෙමළ රැඳවියන් 27 දෙනෙකු කපා කොටා ඝාතනය කිරීම) ඒ අතර වේ. 1983 දෙමළ විරෝධී කළු ජූලියේ කෝලාහලය අතරතුර වැලිකඩ බන්ධනාගාරයේදී, බන්ධනාගාර බලධාරීන්ගේ සහයෝගය ඇතිව සිංහල වර්ගවාදී සිරකරුවන් විසින් දෙමළ දේශපාලන සිරකරුවන් 53 දෙනෙකු ඝාතනය කරන ලදී.

බන්ධනාගාර සමූලඝාතනයන්හි මෙම ගමන් පථය, කම්කරු පන්තියට සහ පීඩිත ජනතාවට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වූ රාජ්‍ය ප්‍රචණ්ඩත්වයේ පුළුල් ඉතිහාසයෙන් වෙන් කළ නොහැක්කකි. 1988-89 කාලසීමාවේ පැවති ජවිපෙ කැරැල්ල අතරතුර, රාජ්‍ය බලකායන් විසින් දිවයිනේ දකුණු ප්‍රදේශයේ ග්‍රාමීය තරුණයන් දස දහස් ගණනක් ඝාතනය කරන ලදී. එය රාජ්‍යයේ කිසිදු දේශපාලන හෝ මිලිටරි නායකත්වයක් මෙතෙක් වගවීමකට ලක් නොවූ සමූහ ඝාතන මෙහෙයුමකි. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ද එකී වකවානුව තුළම මව්බිම ආරක්ෂා කිරීමේ නාමයෙන්, කම්කරුවන්, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාධරයන් සහ දේශපාලන ප්‍රතිවාදීන් ඉලක්ක කර ගනිමින් දේශපාලන ඝාතන දියත් කිරීමේ ෆැසිස්ට්වාදී මෙහෙයුමක් දියත් කළේය. වත්මන් ජවිපෙ/ජාජබ (JVP/NPP) ආණ්ඩුව — එහි ප්‍රධාන ලේකම් ටිල්වින් සිල්වා මෑතකදී ප්‍රකාශ කර තිබුණේ “මෙම ආණ්ඩුවෙන් පසු වෙනත් ආණ්ඩු බිහි නොවන” බවයි — තමන්ගේම ශ්‍රේණීන් තුළ මෙම ඉතිහාසයට කිසිසේත්ම මුහුණ දී නොමැති අතර, වත්මන් ආණ්ඩුව සුජාත පාලක පක්ෂයක් ලෙස සලකන ධනේශ්වර මාධ්‍ය සහ දේශපාලන සංස්ථාපිතය විසින් ද එසේ කිරීමට ඔවුන්ට කිසිදු බලපෑමක් එල්ල කර නැත.

දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානයට එරෙහිව වසර 26ක් පුරා පැවති සිවිල් යුද්ධය 2009 වසරේදී අවසන් වූයේ, එවකට ආරක්ෂක ලේකම් ගෝඨාභය රාජපක්ෂගේ මෙහෙයවීම යටතේ අවසන් මාස කිහිපය තුළ පමණක් දළ වශයෙන් දෙමළ සිවිල් වැසියන් 40,000ක් ඝාතනය කරමිනි. 1979 වසරේදී පනවන ලද ත්‍රස්තවාදය වැලැක්වීමේ පනත (PTA), එය අහෝසි කරන බවට මැතිවරණ සමයේදී පැහැදිලි පොරොන්දු ලබා දී තිබුණද, අනුර කුමාර දිසානායකගේ වත්මන් ජවිපෙ/ජාතික ජන බලවේගය රජය විසින් ද තවදුරටත් පවත්වාගෙන යනු ලබයි. දේශපාලන ප්‍රතිවාදීන් රඳවා තබා ගැනීමට, වධහිංසා පැමිණවීමට සහ අතුරුදහන් කිරීමට දශක ගණනාවක් තිස්සේ මෙම පනත භාවිතා කර ඇත. ස්ත්‍රී දූෂණය ඇතුළු අනෙකුත් වධහිංසා පැමිණවීමේ ක්‍රමවේදයන් ඇතුළත් දරුණු මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් හියුමන් රයිට්ස් වොච් (Human Rights Watch) සංවිධානය විසින් ලේඛනගත කර ඇත. 2017 වසරේ රජයේ වාර්තාවලට අනුව, මෙම ත්‍රස්තවාදය වැලැක්වීමේ පනත යටතේ නඩු විභාගයකින් තොරව සිරකරුවන් 70 දෙනෙකු වසර පහකට වැඩි කාලයක් ද, 12 දෙනෙකු වසර 10කට වැඩි කාලයක් ද රඳවා තබා ගෙන සිට ඇත.

මීගමුව ඝාතන, “බන්ධනාගාර මත්ද්‍රව්‍ය ජාලයකට” එරෙහිව එල්ල කරන ලද කණගාටුදායක වුවද අවශ්‍ය වූ ප්‍රතිචාරයක් ලෙස දැන් හුවා දක්වන්නේ මෙන්න මේ කියන රාජ්‍යයයි. වධහිංසා පමුණුවන, අතුරුදහන් කරවන සහ සමූහ ඝාතන සිදු කරන රාජ්‍යයම, තමන් කළ දේ පිළිබඳව බොරු ගොතන රාජ්‍යය ද වෙයි. මෙම මුසාව ප්‍රචණ්ඩත්වයට ආනුශංගික වන්නේ නොවේ; එය ප්‍රචණ්ඩත්වයේම අත්‍යවශ්‍ය අංගයකි. වින්දිතයන් යනු සම්පූර්ණ මනුෂ්‍යයන් නොවන බව පිළිගැනීමට මහජන මතය මුලින්ම සකස් නොකර, මෙම ඝාතන ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට ගෙන යා නොහැක.

මතවාදී ප්‍රහාරය: අමානුෂිකකරණය (dehumanization) පන්ති යුද්ධයේ කොටසක් ලෙස 

මීගමුවේදී මියගිය පිරිස හැඳින්වීම සඳහා ආයතනික මාධ්‍ය විසින් “පාතාල අපරාධකරුවන්” සහ “කුඩුකාරයින් ” වැනි යෙදුම් භාවිත කිරීම පිටුපස නිශ්චිත මතවාදී කාර්යභාරයක් පවතී. එමඟින් මනුෂ්‍යත්වයට වඩා පහත් මට්ටමක ලා සැලකෙන පිරිසක් නිර්මාණය කෙරේ. ඔවුන්ගේ මරණ මනුෂ්‍ය ඝාතන ලෙස නොව, සමාජය පවිත්‍ර කිරීමේ ක්‍රියාවලියක් ලෙස අර්ථකථනය කෙරෙන අතර, එමඟින් රාජ්‍යයේ මාරාන්තික ක්‍රියාමාර්ග වෙනුවෙන් ඉහළ මධ්‍යම පාන්තික මහජන මතය බලමුලු ගන්වනු ලබයි. මෙය ෆැසිස්ට්වාදී ප්‍රතිමීත්වයේ තර්කනය වන අතර, ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් වැනි පුද්ගලයන් විසින් විදේශික භීතිකාව (xenophobia) යොදා ගනිමින් සංක්‍රමණිකයන්ව යක්ෂාරෝපණය කිරීම සෘජුවම ප්‍රතිභිම්බගත කරයි. මෙහි අරමුණ එකම එකකි: එනම් දරිද්‍රතාවය අපරාධයක් ලෙස හුවා දැක්වීම, රාජ්‍ය භීෂණය සාධාරණීකරණය කිරීම සහ “අපරාධය” මෙන්ම දඬුවම යන දෙකම බිහි කරන පන්ති සබඳතා වසන් කිරීමයි.

ජාත්‍යන්තරව මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාව තුළ ද ක්‍රියාත්මක වන “මත්ද්‍රව්‍යවලට එරෙහි යුද්ධය” යනු කිසිම දිනක මහජන සෞඛ්‍ය ප්‍රවර්ධනය උදෙසා ගනු ලැබූ පියවරක් නොවේ. එය අතිරික්ත ජනගහනය, එනම් ප්‍රාග්ධනයට ඔවුන්ගේ ශ්‍රම දායකත්වය අවශ්‍ය නොවන, එමෙන්ම ඔවුන්ගේ පැවැත්ම සමාජ ක්‍රමයේ ස්ථාවරත්වයට තර්ජනයක් සේ සැලකෙන, අතිමහත් බහුතරයක් සමාජයේ අතිශය දිළිඳුතම ස්ථරවලින් පැමිණෙන තරුණ පරපුර අපරාධකරුවන් බවට පත් කිරීම සහ ඔවුන්ව ගබඩා කර රඳවා තැබීම සඳහා සකස් කළ යාන්ත්‍රණයකි. රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාර පිරී ඉතිරී යන මත්ද්‍රව්‍ය නඩු අතරින් අතිමහත් බහුතරයක් ව්‍යාජ චෝදනා මත පදනම් වූ ඒවා වේ. කාල් මාක්ස් විසින් සිය කැපිටල් (Capital I) කෘතියේ විශ්ලේෂණය කරන ලද ප්‍රාග්ධන සමුච්චකරණයේ ප්‍රාථමික අවධියේදී පැවති “අයාලේ යන්නන්ට එරෙහි නීති” (vagrancy laws) ඉටු කළ කාර්යභාරයම මේවා මඟින් ද ඉටු කෙරේ. එනම්, දේපළ අහිමි කරන ලද දිළිඳු ජනතාව පාලනය කිරීමටත්, ධනේශ්වර සූරාකෑමට හිතකර කොන්දේසි බලහත්කාරයෙන් බලාත්මක කිරීමටත් දණ්ඩනීය නීතිය භාවිත කිරීමයි.

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ/ජාතික ජන බලවේගය රජය සිය දේශපාලන ප්‍රහාරයේ ප්‍රධානතම මෙවලමක් බවට “මත්ද්‍රව්‍යවලට එරෙහි යුද්ධය” පත් කර ඇත. මෙවර මැයි දින රැලියේදී අදහස් දක්වමින් ජනාධිපති දිසානායක  පාරට්ටු කර සිටියේ “2026 වසර ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයට එක්වනුයේ දූෂිතයන්, වංචාකරුවන් සහ සොරුන් සිරගත කළ වසරක් ලෙස” බවයි. දූෂණයට සහ මත්ද්‍රව්‍යවලට එරෙහි මෙම වාග් සංග්‍රාමය ද්විත්ව අරමුණක් ඉටු කරයි: එක් අතකින්, දුප්පත්කම සහ පීඩනය නිර්මාණය කරන ධනේශ්වර ක්‍රමයට එරෙහිව පවතින මහජන ක්‍රෝධය, සමාජ පරිහානියට වගකිව යුතු යැයි සැලකෙන තනි තනි “අපරාධකරුවන්” වෙත හරවා යැවීමට මෙය ඉවහල් වේ; අනෙක් අතින්, කප්පාදු පියවරයන් හේතුවෙන් පැන නගින විරෝධතා දැඩි වන විට කම්කරු පන්තියට එරෙහිව භාවිත කිරීම සඳහා මර්දනකාරී රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය පුළුල් කිරීමට ද මෙය මඟ පාදයි.

ජවිපෙ/ජජබ: මර්දනයේ අඛණ්ඩතාව

මීගමුව සමූලඝාතනය සිදු වූයේ ‘ක්‍රම වෙනසක්’ (systemic change) ඇති කරන බවට වූ පොරොන්දු මත 2024 වසරේදී බලයට පත් වූ ජවිපෙ/ජජබ රජය යටතේ ය. මෙම ජනවරම, ගෝඨාභය රාජපක්ෂ බලයෙන් පහ කළ 2022 අරගලයේ ජනතා පිබිදීම තුළ මුල් බැසගත් එකක් වුව ද, මහජන අරගලය විප්ලවීය ගැටුමකට යොමු කරනු වෙනුවට පාර්ලිමේන්තු මාවත වෙත හරවා යැවූ වෘත්තීය සමිති නිලධාරිවාදය සහ ජවිපෙ/ජජබය විසින්ම එය දේශපාලනිකව පීලි පන්නවන ලදී. එම පාවාදීම අවසානයේ වික්‍රමසිංහගේ අගමැතිකමටත්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) කප්පාදු ණය වැඩසටහනත්, අවසානයේ දිසානායකගේ ජයග්‍රහණයටත් මඟ පෑදීය. ඒ අනුව පොරොන්දු වූ “වෙනස” යනු එම ධනපති පන්ති පාලනයේම අඛණ්ඩ පැවැත්මක් බව දැන් ඔප්පු වී ඇත. බලයට පත් වූ දා සිට ජවිපෙ/ජජබ රජය, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ කප්පාදු වැඩපිළිවෙළ විශ්වාසවන්තව ක්‍රියාවට නංවා තිබේ: මහා පරිමාණ පෞද්ගලීකරණයන්, සේවා යෝජනය අනියම් තත්වයට හෙළීම හා රැකියා අහිමි කිරීම්, සහනාධාර කප්පාදු කිරීම්, ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) අහෝසි කරන බවට පොරොන්දු වුව ද එය දිගටම පවත්වාගෙන යාම, නව මර්දනකාරී නීති පැනවීම, හදිසි නීති බලතල ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ කම්කරු විරෝධතා ප්‍රචණ්ඩ ලෙස මර්දනය කිරීම ඒ අතර වේ.

මීගමුව සමූලඝාතනය යනු තමන්ට පෙර සිටි පාලකයන් නියෝජනය කළ ධනපති පන්තියම නියෝජනය කරන සහ එම දේපළ සබඳතාම ආරක්ෂා කරන රජයක ස්වාභාවික හා තර්කානුකූල ප්‍රතිඵලයකි. “මේ ආණ්ඩුවෙන් පස්සේ වෙන ආණ්ඩු එන්නේ නැහැ” යනුවෙන් මෙවර මැයි දින රැලියේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ප්‍රධාන ලේකම් ටිල්වින් සිල්වා කළ ප්‍රකාශය හුදු අතිශයෝක්තියක් නොවේ. එය විරුද්ධ පක්ෂයේ දේශපාලනඥයන් වෙත නොව, සෘජුවම කම්කරු පන්තිය වෙත එල්ල කරන ලද තර්ජනයකි. ආර්ථික අර්බුදය තවදුරටත් උග්‍ර වෙමින් පවතින පසුබිමක සහ ඉරානයට එරෙහිව එක්සත් ජනපද-නේටෝ (US-NATO) යුද්ධය හේතුවෙන් ගෝලීය බලශක්ති සැපයුමට බාධා පැමිණ ඉන්ධන හා ආහාර මිල ගණන් තවදුරටත් ඉහළ යද්දී, ඉන් පැන නගින වැඩෙන සමාජ විරෝධයට මුහුණ දීම සඳහා ජවිපෙ/ජජබ රජය මෙලෙස පන්ති යුද්ධයකට සූදානම් වෙමින් සිටී.

ශ්‍රී ලංකා ධනවාදයේ අර්බුදය

බන්ධනාගාර පද්ධතිය යනු ශ්‍රී ලංකා ධනවාදය විසින් නිර්මාණය කර ඇති පුළුල් සමාජ ව්‍යසනයේ සංකේන්ද්‍රිත ප්‍රකාශනයකි. ශ්‍රී ලංකාව ආසියා-පැසිෆික් කලාපයේ වඩාත්ම අසමානතාවයෙන් යුත් රටවල් අතරින් එකකි. 2016 වසරේදී, මෙරට ධනවත්ම 10% ක පිරිස සමස්ත නිවාස ඒකකවලින් 70% ක් උපයන මුළු ආදායමට සමාන ආදායමක් උපයා ඇත. දශක ගණනාවක් තිස්සේ පැවති පරපෝෂිත ධනේශ්වර සංවර්ධනයේ, දූෂණයේ සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනයට යටත් වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2022 වසරේදී විදේශ ණය පැහැර හැරීමට සිදුවීමත් සමඟ, මෙරට දරිද්‍රතා අනුපාතය වේගයෙන් ඉහළ නැංවූ ආර්ථික බිඳවැටීමක් ආරම්භ විය. නිවාස ඒකකවලින් අවම වශයෙන් 70% ක් වත් දිනකට එක් වේලක් මඟ හැරීම ඇතුළුව සිය ආහාර පරිභෝජනය සීමා කරමින් සිටි බව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය වාර්තා කළේය. නිල දත්තවලට අනුව ආහාර උද්ධමනය 57% ක් දක්වා ඉහළ ගියේය.

බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිතවාදය විසින් ඉන්දියාවෙන් රැගෙන එන ලද ගිවිසුම්ගත බද්ධ ශ්‍රමිකයන්ගෙන් පැවත එන්නන්, එනම් මධ්‍යම කඳුකරයේ වතු කම්කරුවන්, සියවසකට අධික කාලයකින් කිසිදු වෙනසකට ලක් නොවූ, ජරාජීර්ණ වූ “ලයින් කාමර” තුළ ජීවත් වෙති.  ඔවුහු යන්තම් ජීවිතය ගැටගසා ගැනීමට පවා ප්‍රමාණවත් නොවන වැටුප් ලබමින්, තවමත් අන්ත අසරණ දරිද්‍රතාවයේ කොන්දෙසි තුළ ජීවත් වෙති. කොළඹ මුඩුක්කු ආශ්‍රිතව වෙසෙන නාගරික දුප්පතුන්, ණය බරින් සහ පොහොර සහනාධාර අහිමි වීමෙන් පීඩාවට පත් ග්‍රාමීය ගොවීන් සහ ස්ථිර රැකියා විරහිතභාවයට මුහුණ දෙන තරුණ පරපුර ආදී සමාජ ස්ථරයන්ගෙන් බන්ධනාගාර ගත වන ජනගහනය බිහි වෙයි. 

මේ සමාජ ස්ථරයන් යනු මානුෂීය අවශ්‍යතාවලට වඩා පෞද්ගලික ලාභය මුල් කරගන්නා පද්ධතියකින් බිහි වූ මිනිස් ප්‍රතිඵලයන්ය. ඔවුන් ඊට එරෙහි වන විට, එනම් ඔවුන් විරෝධය පාන විට, වැඩ වර්ජනය කරන විට, හෝ ප්‍රචණ්ඩ ලෙස නැගී සිටින විට රජය ඊට පිළිතුරු දෙන්නේ උණ්ඩවලිනි. මෙය පද්ධතියේ  අසාර්ථකත්වයක් නොවේ. මෙම පද්ධතියේ ස්වභාවයම එයයි.

රාජ්‍යය පිළිබඳ මාක්ස්වාදී වටහා ගැනීම

ලෙනින්, රාජ්‍යය සහ විප්ලවය’ (The State and Revolution) යන කෘතියෙන් රාජ්‍යය අර්ථ දැක්වූයේ “පන්ති ප්‍රතිවිරෝධතාවල සමහන් කළ නොහැකි ස්වභාවයේ නිෂ්පාදනයක් සහ ප්‍රකාශනයක්” ලෙසය. එය මධ්‍යස්ථ බේරුම්කරුවෙකු හෝ සමාජ ගැටුම් විසඳීමේ යාන්ත්‍රණයක් නොවන අතර, එක් පන්තියක් විසින් තවත් පන්තියක් සංවිධානාත්මකව මර්දනය කිරීම සඳහා භාවිත කරන මෙවලමකි. රාජ්‍යය මූලික වශයෙන් සමන්විත වන්නේ “බන්ධනාගාර ආදිය තම අණසක යටතේ පවත්වාගෙන යන, අවිගත් මිනිසුන්ගෙන් සැදුම්ලත් විශේෂ බලකායන්ගෙන්” බව ඔහු අවධාරණය කළේය. බන්ධනාගාරය යනු රාජ්‍යයේ පන්තිමය ස්වභාවය සාමාන්‍යයෙන් වසා සිටින ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී-පාර්ලිමේන්තු පෙනුම ඉවත් කළ පසු දැකිය හැකි, එහි වඩාත්ම නිරුවත් ස්වරූපයයි. කොවිඩ් වසංගතය අතරතුර පී.සී.ආර්. (PCR) පරීක්ෂණ ඉල්ලා සිටි නිරායුධ සිරකරුවන්ට ආරක්ෂකයින් සහ කොමාන්ඩෝ භටයින් වෙඩි තබන විට, සහ බන්ධනාගාරයක් වටලා පිටත රැස්ව සිටින පවුල්වල සාමාජිකයින් බිය ගැන්වීම සඳහා රජය යුද, නාවික, ගුවන් හමුදා, විශේෂ කාර්ය බලකාය (STF) සහ සන්නද්ධ ඩ්‍රෝන යානා යොදවන විට, එහි වෙස්මුහුණ සම්පූර්ණයෙන්ම ගැලවී යයි.

ධනේශ්වර දණ්ඩන පද්ධතිය ප්‍රතිසංස්කරණය කළ නොහැක. මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභා වාර්තා, බන්ධනාගාර නවීකරණය පිළිබඳ පොරොන්දු, සහ විමර්ශන කමිටු ආදී මේ සියල්ලම මහජන ක්‍රෝධය සමනය කර, එය නැවතත් ධනේශ්වර නීත්‍යානුකූලභාවය නමැති ආවෘත අන්තයකට යොමු කිරීම සඳහා වූ යාන්ත්‍රණයන් පමණි. මෙම සමූල ඝාතන ඇති කරන තත්ත්වයන්, එනම් සිරකරුවන් අධික ලෙස පිරී ඉතිරී යාම, දරිද්‍රතාවය නිසා සිදු කෙරෙන රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීම්, දුප්පතුන් අපරාධකරුවන් බවට පත් කිරීම සහ ආරක්ෂක අංශවලට හිමි වී ඇති දඬුවම් නොලබා බේරීමේ හැකියාව (වගවීමෙන් මුක්තිය) ආදිය පද්ධතියේ කිසියම් දෝෂයන් නොවේ. ඒවා පද්ධතිය සැලසුම් කර ඇති ආකාරයටම නිවැරදිව ක්‍රියාත්මක වීමකි.

පාලනයට පත් වූ අනුප්‍රාප්තික ආණ්ඩු බන්ධනාගාර ප්‍රචණ්ඩත්වයට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ එකම හිස් චාරිත්‍රයකිනි. මහින්ද රාජපක්ෂ පුනරුත්ථාපනය පොරොන්දු විය. ගෝඨාභය රාජපක්ෂ පස් අවුරුදු ප්‍රතිසංස්කරණ සැලසුම් පොරොන්දු විය. සිරිසේන සංක්‍රාන්ති යුක්තිය පොරොන්දු විය. ජවිපෙ/ජාජබ “පද්ධතිමය වෙනසක්” පොරොන්දු විය. කමිටු පත් කරනු ලැබේ, සැලසුම් ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලැබේ, නමුත් ප්‍රචණ්ඩත්වය ඇති කරන තත්ත්වයන්, එනම් සිරකරුවන් අධික ලෙස පිරී ඉතිරී යාම, නඩු විභාගයකින් තොරව රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කර තැබීම, කුසගින්න සහ වධහිංසා පැමිණවීම් ආදිය තව තවත් නරක අතට හැරේ. ඒවා නරක අතට හැරෙන්නේ ධනේශ්වර රාජ්‍යයට ඒවා අත්‍යවශ්‍ය බැවිනි. බන්ධනාගාරය පවතින්නේ දුප්පතුන් ශික්ෂණය කිරීමට, අතිරික්ත ශ්‍රමිකයන් ගබඩා කර රඳවා තැබීමට සහ කම්කරු පන්තිය බිය ගන්වා අවනත කර ගැනීමටය. එහි කාර්යභාරය සහමුලින්ම මර්දනකාරී එකක් වන බැවින්, එය කිසිසේත්ම ප්‍රතිසංස්කරණය කළ නොහැක.

විප්ලවවාදී පිළිතුර

මීගමුව බන්ධනාගාරයේදී මියගිය සිරකරුවන් මෙන්ම ආරක්ෂකයින්ද, ඝාතනය කරනු ලැබුවේ, පාලක පන්තිය පසෙකට වී බලා සිටිමින් පීඩිතයන් එකිනෙකාට එරෙහිව පොලඹවන අතර, එය සාධාරණය ඉටු කිරීමක් ලෙස හඳුන්වන ක්‍රමවේදයක් මගිනි. සිරකරුවන් ඝාතනය කරනු ලැබුවේ ඔවුන්ගේ ශ්‍රමය ප්‍රාග්ධනයට වටිනාකමක් නොමැති බැවින් ඔවුන්ගේ ජීවිතද වටිනාකමක් නොමැති දේ ලෙස සලකන රාජ්‍යයක් විසිනි. බන්ධනාගාර ආරක්ෂකයින් ඝාතනයට ලක් වූයේ ද එකී ක්‍රමය විසින්ම වන අතර, ඔවුන් එයට බඳවා ගෙන තිබුනේ එමඟින් තමන්ට කිසිසේත් ගැලවිය නොහැකි පරිදි මෙන්ම, තමන් එය නිර්මාණය කිරීමේ අවසාන මෙවලම් පමණක් වූ පුපුරණ සුලු කෝපයක මාවතට තමන්ව ඇද දමන භූමිකාවක් සඳහාය. 

මීගමුව, මහර, වැලිකඩ මෙන්ම ධනේශ්වර දණ්ඩන ක්‍රමයේ මුළු මහත් ලේවැකි ඉතිහාසයටම ඇති එකම පිළිතුර නම්, සමස්ත ධනපති රාජ්‍යයට එරෙහිව වැඩකරන පන්තිය ස්වාධීන දේශපාලන බලවේගයක් ලෙස බලමුලු ගැන්වීමයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ, වාර්ගික බෙදීම් අභිබවා යමින් සිංහල, දෙමළ සහ මුස්ලිම් කම්කරුවන්ගේ එක්සත්කම උදෙසා සටන් වදින සහ ඔවුන්ව එකිනෙකාගෙන් වෙන් කර ධනේශ්වර පන්ති පාලනය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා ඔවුන් අතර බෙදීම් ඇති කරන පාලක පන්තියට එරෙහිව, කම්කරු පන්තිය හා සියලු පීඩිත ස්ථරයන්, ගොවි ජනතාව සහ තරුණයින් අතර සන්ධානයක් ගොඩනඟන, සමාජවාදී ජාත්‍යන්තරවාදයේ වැඩපිළිවෙළින් සන්නද්ධ වූ විප්ලවවාදී පක්ෂයක් ගොඩනැගීමයි.

කර්මාන්තශාලා, කාර්යාල, වතුකරය සහ ග්‍රාමීය ප්‍රජාවන් නියෝජනය කරන රට පුරා සිටින කම්කරුවන්, සියලුම ධනේශ්වර පක්ෂවලින් සහ ඒවාට අනුබද්ධ වෘත්තීය සමිති නිලධාරිවාදයෙන් ස්වාධීන වූ තමන්ගේම ක්‍රියාකාරී කමිටු පිහිටුවා ගත යුතුය. මෙම කමිටු, සමාගම් ලාභය වෙනුවට මානුෂීය අවශ්‍යතා මුල් කරගත් වැඩපිළිවෙළක් ඉදිරියට ගෙන යන කම්කරුවන්ගේ සහ ග්‍රාමීය ජනතාවගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සහ සමාජවාදී මහා සම්මේලනයක පදනම විය යුතුය. එම වැඩපිළිවෙළට: විදේශ ණය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම, කම්කරුවන්ගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලනය යටතේ බැංකු සහ ප්‍රධාන සමාගම් ජනසතු කිරීම, ජීවන වියදමට සරිලන සේ වැටුප් සංශෝධනය කිරීම, සැමට රැකියා සහතික කිරීම සහ දිළිඳු ගොවීන්ගේ හා සුළු ව්‍යාපාරිකයන්ගේ ණය අවලංගු කිරීම ඇතුළත් විය යුතුය.

ධනේශ්වර දණ්ඩන පද්ධතියට එරෙහි අරගලය, ධනවාදයට එරෙහි අරගලයෙන් වෙන් කළ නොහැක. බන්ධනාගාර ක්‍රමය මුළුමනින්ම තුරන් කළ හැක්කේ, ඒ සඳහා පසුබිම සකසන පන්ති සමාජය විප්ලවීය ලෙස පෙරළා දැමීමෙන් පමණි. ශ්‍රී ලංකාවේ සහ දකුණු ආසියාවේ සමාජවාදී නායකත්වයෙහි (SLLA) කර්තව්‍යය වන්නේ, එම අරගලය සඳහා කම්කරු පන්තිය සංවිධානය කිරීමට සමත් දේශපාලන නායකත්වය ගොඩනැඟීමයි. එය කළ හැක්කේ, ශ්‍රී ලංකාව තුළ සහ සමස්ත දකුණු ආසියාව පුරා, ලෝක සමාජවාදී විප්ලවයේ පක්ෂය වන හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුවේ (ICFI) ජාත්‍යන්තර අරගලයේ කොටසක් ලෙසින් පමණි. 

මීගමුවේදී මියගියවුන් ඉල්ලා සිටින්නේ ඊට අඩු කිසිවක් නොවේ.

මීගමුව බන්ධනාගාර සමූලඝාතනය: පන්ති ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ ශ්‍රී ලංකා ධනේශ්වර රාජ්‍යය Read More »

Negombo prison riot

The Negombo Prison Massacre: Class Violence and the Capitalist State in Sri Lanka

By the Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia (SLLA).

Negombo prison riot
A prison guard shooting indiscriminately at the inmates through a hole of the gate during the Negombo prison riot on 7 July 2026. Image from social media.

The carnage at Negombo Remand Prison on July 5–6, which left at least 28 dead and nearly 100 wounded, is not an aberration. It is the latest and most lethal expression of a penal system that functions, by design, as an instrument of class war against the most impoverished and marginalized layers of Sri Lankan society. The massacre lays bare, with the clarity that only blood can provide, the essential character of the capitalist state: a body of armed men, deployed against the poor, in defense of property relations that produce immiseration as their normal condition.

The postmortem evidence now emerging from Negombo General Hospital and preliminary judicial examinations confirms what the government’s hastily assembled narrative of “underworld drug gang rivalries” was constructed to conceal. The 20 deceased inmates were killed overwhelmingly (14 inmates) by high-velocity gunshot wounds to the head, chest, and upper torso — the signature of a deliberate, lethal shoot-to-kill policy, not crowd control. The seven prison guards and officials who died (a toll that rose to eight when a sergeant succumbed to injuries on July 8) were killed by blunt instruments, shattered bricks, and iron rods — the weapons of the utterly dispossessed, wielded in explosive, visceral rage. Two distinct modes of death, produced by one class system.

The state’s tactical choices confirm that de-escalation was never the objective. No loudspeaker warnings were issued. No tear gas, water cannons, or rubber bullets were deployed. No attempt at dialogue or negotiation was made. Instead, the police, military, and Special Task Force (STF) — the same notorious paramilitary unit responsible for the 2012 Welikada prison massacre — opened fire indiscriminately into crowds of prisoners trapped inside a walled compound. The area around the prison was transformed into what could be witnessed as a war zone, with heavily armed security forces, armored vehicles, military jeeps, and drones deployed to intimidate the hundreds of relatives — mothers, wives, children of prisoners, most of them poor villagers — who gathered outside, weeping and screaming for information as gunfire echoed through the complex.

The killing did not end on July 6. Amnesty International confirmed on July 9 that at least two inmates died after being transferred from Negombo to secondary facilities, amid severe allegations of retaliatory torture and beatings by guards. The Committee for Protecting the Rights of Prisoners warned that five inmates accused of leading the unrest have been placed in secret isolation, creating “a severe threat to their lives.” The massacre continues in the form of organized reprisals.

The Lie Machine

The government’s explanation for the carnage is a lie from start to finish, and it is a lie with a well-documented genealogy. Justice Minister Harshana Nanayakkara claimed the violence erupted from a dispute over a prison drug-trafficking network. The prisoners, in this telling, were “underworld criminals” and “drug residue” — a dehumanizing lexicon that functions to prepare public opinion for the acceptance of state murder. Acting Commissioner General of Prisons Prasad Hemantha Kumara defended a prison officer filmed firing through a narrow opening in the main gate, claiming the shots were “necessary to prevent a catastrophic prison breach.”

This narrative is a political cover for killings that fold neatly into the JVP/NPP government’s escalating “war on drugs” — itself a well-worn mechanism for criminalizing poverty and justifying the expansion of police-state powers.

The genealogy of official lies is instructive. After 11 inmates were shot dead at Mahara Prison in 2020, the Rajapaksa government blamed psychiatric drugs and drug-dealer conspiracies for the incident — claims the College of Psychiatrists debunked as baseless, and the postmortems confirmed that all victims were shot. The 2012 Welikada prison killings of 27 inmates followed the same script: the government blamed a “hard-core criminal” riot, but a prisoner’s BBC Sinhala account showed STF commandos themselves provoked the confrontation — cuffing, beating, and tear-gassing inmates — before carrying out the massacre.

The pattern is invariant across decades and across regimes: provoke, kill, lie, investigate — where “investigate” means appoint a committee of retired judges to produce a report that suppresses the truth and exonerates the killers. Nanayakkara’s announcement of a three-member committee headed by a retired Supreme Court judge is the latest iteration of a ritual so predictable it scarcely merits the name of politics.

Who fills these Prisons?

The Negombo dead were not “underworld criminals.” They were, overwhelmingly, unconvicted remand prisoners — members of a class that constitutes approximately 75 percent of Sri Lanka’s total prison population. They were held in a facility built for 900 that currently warehouses nearly 2,400 human beings. Nationally, Sri Lanka’s prisons — built to accommodate 11,762 inmates — now hold more than 42,000, nearly four times their intended capacity.

Victims
Some of the victims who succumbed to injuries during the Negombo prison riot and shooting. Image from social media.

These are not people serving sentences for proven crimes. They are people who have been arrested — overwhelmingly on drug-related charges — and then held in indefinite judicial limbo, often for years, because they cannot afford bail or legal representation. They are punished not for what they have been proven to have done, but for who they are: poor, marginalized, and surplus to the requirements of capital. The remand prisoner is the purest expression of the class logic of bourgeois “justice.”

The conditions in which they are held constitute systematic torture. The Human Rights Commission of Sri Lanka’s 2021 report documented prisoners forced to sleep standing, defecate into shopping bags, and survive on food that, as one inmate stated, “even cats and dogs” would reject. Negombo Prison was a pressure cooker of systemic injustice — severe overcrowding, starvation-level nutrition, non-existent sanitation, and daily violence from guards — waiting to explode. And when it exploded, the state responded not with reform but with bullets.

This is not a malfunction of the system. It is the system functioning exactly as designed. The state maintains conditions of deliberate, calculated brutality so that when the inevitable explosion occurs, it can be met with overwhelming lethal force. The explosion provides the pretext for the massacre, and the massacre serves as a demonstration effect for the working class outside the prison walls.

The Guards: Workers in Uniform

The seven prison guards and officials killed at Negombo — beaten to death with bricks and iron rods — were themselves drawn from impoverished rural families and lower-middle-class strata. They took these dangerous, degrading jobs because they had no alternative. But they were not merely passive victims caught in the crossfire of an explosion they did not create. They were the immediate, daily instruments of its production.

The guards were the vehicle through which the hellish torture, the degrading and inhumane treatment, and the systematic mistreatment of the inmates were implemented. It was their hands that administered the beatings. It was their voices that delivered the abuse. It was their bodies that enforced the starvation, the suffocating overcrowding, and the denial of medical care. The explosive, visceral rage that killed them — the shattered bricks and iron rods driven into their bodies — was not an abstract or misdirected fury. It was a rage whose immediate object was precisely those who had, day after day, week after week, month after month, made the prisoners’ existence a living torment.

This is the deepest tragedy of the capitalist penal apparatus: it does not merely place workers in the line of fire. It systematically dehumanizes and militarizes them, psychologically preparing them for violence, conditioning them to torture, brainwashing them to hate their own class brothers. The guard who beats a starving remand prisoner is himself a product of the same rural immiseration that fills the cells. But the state has broken him, stripped him of solidarity, trained him to see the prisoner not as a fellow victim of the same system but as an enemy — “drug residue,” “underworld scum,” a criminal presumed “non-human” (contrary to the sham slogan emblazoned on the perimeter walls of Welikada prison declaring that “prisoners are also human”) — deserving of whatever violence is inflicted upon him. While in uniform, the guard is consciously and fully in the service of the capitalist ruling class and its oppressive apparatus. The ruling class, which never sets foot inside the prison, has successfully constructed a machinery in which one layer of the poor is conscripted to brutalize another, and both are destroyed in the process.

The prisoners’ rage was not misdirected. It struck those who had made themselves the immediate face of the system’s cruelty. The tragedy is that the system is so constructed that the prisoners’ only available targets were other workers — men who, in the revolutionary struggle to overthrow capitalism, would be their allies against the bourgeoisie that immiserates them both, and who, under a workers’ state, would no longer be set against them as enemies at all. The guards who died at Negombo were perpetrators and victims simultaneously — killers and killed, instruments of class oppression who were themselves oppressed, dehumanized by the same machine they were paid to operate. The ruling class, which orchestrated this fratricide from a safe distance, will mourn neither the prisoners nor the guards. It required both their deaths to sustain the order of private property.

The Historical Trajectory of State Violence

The Negombo massacre must be understood within the unbroken history of penal violence maintained by every successive bourgeois regime in Sri Lanka. The list is staggering: Mahara in 2020 (11 shot dead), Welikada in 2012 (27 killed by STF commandos), Anuradhapura in 2011, Kalutara in 2000, Bindunuwewa in 2000 (27 Tamil detainees hacked to death by a Sinhala extremist mob while the state stood by). At Welikada in 1983, during the Black July anti-Tamil pogrom, 53 Tamil political prisoners were murdered by Sinhala racialist inmates aided by prison authorities.

This trajectory of prison massacres is inseparable from the broader history of state violence against the working class and oppressed. During the JVP insurrection of 1988–89, state forces killed tens of thousands of rural youth in the island’s south — a campaign of mass murder for which no political nor military leadership of the state has ever been held accountable. The JVP itself carried out a fascistic campaign of assassinations during that same period, targeting workers, trade unionists, and political opponents, in the name of defending the motherland. The current JVP/NPP government — whose general secretary Tilvin Silva recently declared that “there will be no other governments after this government” — has never confronted this history within its own ranks, nor has it ever been compelled to do so by the bourgeois media and political establishment that now treat it as a legitimate party of government.

The 26-year civil war against the Liberation Tigers of Tamil Eelam concluded in 2009 with the slaughter of an estimated 40,000 Tamil civilians in the final months alone, under the direction of then-Defense Secretary Gotabhaya Rajapaksa. The Prevention of Terrorism Act, enacted in 1979 and retained — despite explicit campaign promises to abolish it — by the current JVP/NPP government of Anura Kumara Dissanayake, has been used for decades to detain, torture, and disappear political opponents. Human Rights Watch has documented severe abuses, including rape and other torture methods. Government figures from 2017 indicated that 70 prisoners had been held in pretrial detention under the PTA for more than five years, and 12 for over 10 years.

This is the state that now presents the Negombo killings as a regrettable but necessary response to a “prison drug network.” The state that tortures, disappears, and massacres is the same state that lies about what it has done. The lie is not incidental to the violence; it is an essential component of it. The killing cannot proceed without first preparing public opinion to accept that the victims are not fully human.

The Ideological Offensive: Dehumanization as Class Warfare

The corporate media’s deployment of terms like “underworld criminals” and “drug residue” to describe the Negombo dead performs a precise ideological function. It constructs a subhuman category — people whose deaths are not murders but a form of social sanitation — and mobilizes upper-middle-class public opinion behind the state’s lethal operations. This is the logic of fascistic reaction, and it directly mirrors the xenophobic demonization of immigrants by figures like Donald Trump internationally. The purpose is identical: to criminalize poverty, to justify state terror, and to obscure the class relations that produce both the “crime” and the punishment.

The “war on drugs” in Sri Lanka, as internationally, has never been a public health initiative. It is a mechanism for the criminalization and warehousing of surplus population — young people, overwhelmingly from the poorest layers of society, whose labor is not required by capital and whose existence therefore constitutes a threat to social order. The drug cases that fill the remand prisons are, in the vast majority of instances, frame-ups. They serve the same function that vagrancy laws served in the period of primitive accumulation that Marx analyzed in Capital: the use of penal law to discipline the expropriated poor and enforce the conditions of capitalist exploitation.

The JVP/NPP government has made the “war on drugs” a centerpiece of its political offensive. At the May Day rallies this year, President Dissanayake boasted that “2026 will go down in Sri Lanka’s history as the year when corrupt individuals, fraudsters, and thieves were sent to prison.” This anti-corruption and anti-drug rhetoric serves a dual purpose: it diverts popular anger away from the capitalist system that produces immiseration and toward individual “criminals” who can be blamed for social decay, while simultaneously expanding the repressive apparatus that will be used against the working class when austerity-driven opposition intensifies.

The JVP/NPP: Continuity in Repression

The Negombo massacre took place under the JVP/NPP government elected in 2024 on promises of “systemic change,” a mandate rooted in the 2022 Aragalaya uprising that ousted Gotabhaya Rajapaksa but was politically derailed by trade union bureaucracies and the JVP/NPP itself, which redirected mass struggle into parliamentary channels rather than revolutionary confrontation. That betrayal led to Wickremesinghe’s premiership, the IMF’s austerity loan, and ultimately Dissanayake’s election — with the promised “change” proving to be continuity of the same capitalist class rule. In office, the JVP/NPP has faithfully executed IMF austerity dictates: mass privatizations, casualization of employment and job losses, subsidy cuts, retention of the PTA despite pledges to abolish it, new repressive legislation, emergency powers, and violent suppression of workers’ protests.

The Negombo massacre is the logical expression of a government that represents the same capitalist class as its predecessors and defends the same property relations. The JVP’s general secretary Tilvin Silva’s declaration at this year’s May Day rally that “there will be no other governments after this government” is not hyperbole. It is a threat — directed not at opposition politicians but at the working class itself. Faced with mounting social opposition as the economic crisis deepens and the US-NATO war on Iran disrupts global energy supplies, driving fuel and food prices still higher, the JVP/NPP is preparing for class war.

The Crisis of Sri Lankan Capitalism

The prison system is a concentrated expression of the broader social catastrophe produced by Sri Lankan capitalism. The country is among the most unequal in the Asia-Pacific region. In 2016, the richest 10 percent earned the equivalent of the total amount earned by 70 percent of all households. The 2022 default on foreign debt — the result of decades of parasitic capitalist development, corruption, and subordination to international finance capital — triggered an economic collapse that pushed the poverty rate sharply upward. The UN reported that at least 70 percent of households were reducing meals, including skipping one meal a day. Officially, food inflation reached 57 percent.

The plantation workers of the central hill country — the descendants of indentured laborers brought from India by British colonialism — continue to live in conditions of abject poverty, earning wages that scarcely permit survival, housed in decrepit “line rooms” unchanged for over a century. The urban poor of Colombo’s slums, the rural farmers crushed by debt and the removal of fertilizer subsidies, the youth who face permanent unemployment — these are the social layers from which the prison population is drawn.

They are the human products of a system that subordinates human need to private profit. And when they resist — when they protest, when they strike, when they explode — the state answers with bullets. This is not a failure of the system. It is the system.

The Marxist Understanding of the State

Lenin, in The State and Revolution, defined the state as “the product and the manifestation of the irreconcilability of class antagonisms.” It is not a neutral arbiter, not a mechanism for resolving social conflicts, but an instrument for the organized suppression of one class by another. The state, he stressed, was fundamentally composed of “special bodies of armed men having prisons, etc. at their command.” The prison is the state in its most naked form — stripped of the democratic-parliamentary veneer that normally obscures its class character. When guards and commandos open fire on unarmed prisoners demanding PCR testing during the COVID pandemic, when the state deploys the army, navy, air force, STF, and armed drones to surround a prison and intimidate the families gathered outside, the mask falls away entirely.

The capitalist penal system cannot be reformed. The Human Rights Commission reports, the promises of prison modernization, the committees of inquiry — all of it is a mechanism for absorbing popular outrage and channeling it back into the dead end of bourgeois legality. The conditions that produce these massacres — overcrowding, poverty-driven remand detention, the criminalization of the poor, impunity for security forces — are not dysfunctions of the system. They are the system functioning exactly as it is designed to function.

Successive governments have responded to prison violence with the same empty ritual. Mahinda Rajapaksa promised rehabilitation. Gotabhaya Rajapaksa promised five-year reform plans. Sirisena promised transitional justice. The JVP/NPP promised “systemic change.” Committees are appointed, plans are published, and the conditions that produce violence — overcrowding, remand without trial, starvation, torture — only worsen. They worsen because the capitalist state requires them. The prison exists to discipline the poor, to warehouse surplus labor, to terrorize the working class into submission. It cannot be reformed because its function is irreducibly repressive.

The Revolutionary Answer

The Negombo dead — prisoners and guards alike — were killed by a system that pits the oppressed against each other while the ruling class looks on and calls it justice. The prisoners were killed by a state that views their lives as worthless because their labor is worthless to capital. The guards were killed by the same system, conscripted into a role that placed them in the path of an explosive rage of which they were only the final instruments of creation and which they could not escape.

The only answer to Negombo, to Mahara, to Welikada, to the entire bloody history of the capitalist penal system, is the mobilization of the working class as an independent political force against the capitalist state in its entirety. This means building a revolutionary party, armed with the program of socialist internationalism, that fights for the unity of Sinhala, Tamil, and Muslim workers across ethnic divisions and builds an alliance of the working class with all oppressed layers, the peasantry and the youth against the ruling class that foments divisions among them to divide and strengthen capitalist class rule.

Workers across the country — in the factories, offices, plantations, and rural communities — must form their own action committees, independent of all capitalist parties and their affiliated trade union bureaucracies. These committees must be the basis for a democratic and socialist congress of workers and rural masses, advancing a program that begins from human need, not corporate profit: the repudiation of foreign debt, the nationalization of the banks and major corporations under workers’ democratic control, the indexing of wages to the cost of living, guaranteed jobs for all, and the cancellation of debts for poor farmers and small business holders.

The fight against the capitalist penal system is inseparable from the fight against capitalism itself. The prison can only be abolished through the revolutionary overthrow of the class society that requires it. The task of the Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia (SLLA) is to build the political leadership capable of organizing the working class for that struggle — in Sri Lanka and across South Asia, as part of the international struggle of  the the International Committee of the Fourth International (ICFI), the world party of socialist revolution.

The Negombo dead demand nothing less.

The Negombo Prison Massacre: Class Violence and the Capitalist State in Sri Lanka Read More »

Fire in Horana

The Mawpiya Sevana Fire: Twelve Dead because Capitalism has no use for the Elderly

By Sanjaya Jayasekera, Member, The Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia (SLLA), the Revolutionary Left Faction of the Socialist Equality Party (SEP) of Sri Lanka.

Fire in Horana
Mawpiya Sevana Home engulfed in flames. Image courtesy of nagalandpost.com

On the evening of June 3, 2026, fire consumed the Mawpiya Sevana care facility in Batagoda, Anguruwatota, near Horana in the Kalutara District. Twelve residents — elderly men and women, people living with mental illness, people with intellectual disabilities — died. Eight more were severely injured. Seventy-one human beings were packed into a building designed for fifteen. The first instinct of the bourgeois press, the political establishment, and the state apparatus is to render this a story about regulatory failure: the home was unregistered, the owner has been arrested, the Defence Secretary visited the ruins. Officials speak of stricter enforcement, mandatory inspections, and compliance frameworks. A proprietor sits in remand custody. The machinery of bourgeois law performs its theatre of accountability.

We reject this framing entirely. The deaths at Mawpiya Sevana are not a regulatory scandal. They are a systemic indictment — the concentrated and visible expression of what capitalist society does to human beings who can no longer be profitably exploited.

The Fundamental Logic: Discarded Lives

To understand this tragedy scientifically, one must begin with the logic of capital itself. Under capitalism, the value of a human being — in the brutal calculus of the system — is indexed to their capacity to generate surplus value. The worker sells their labour power; capital extracts from that labour power more value than it returns in wages; the difference constitutes profit, the lifeblood of the system. This is the elementary truth established by Marx in Capital and confirmed by every hour of every working day across the planet.

What, then, of those who can no longer labour? What of the elderly, the severely disabled, those living with serious mental illness? In the language of capital, they are unproductive. They generate no surplus value. They are, from the standpoint of the system, a cost — a drain on resources that could otherwise be directed toward accumulation. Capitalism does not produce sentimentality toward those it cannot exploit. It produces neglect, abandonment, and, at the sharp end of underdevelopment, mass death.

This is the political truth behind the twelve corpses at Mawpiya Sevana. These were human beings whom the system had already written off. They had no social security worth the name. They had no public institutions capable of housing and caring for them with dignity. They were deposited — warehoused — in an overcrowded, unregistered private facility, in a building designed for fifteen, because their families, themselves workers ground down by decades of austerity, had no alternative. The capitalist state knew this was happening. It tolerated it, because the alternative — a publicly funded, adequately staffed, universally available system of elder care and disability support — would require precisely the kind of social expenditure that the ruling class and its international creditors have placed beyond political possibility.

The IMF and the Deliberate Dismantling of Social Provision

This brings us to the immediate political context, which is inseparable from the structural one. Sri Lanka is presently in the grip of one of the most savage austerity programs in its history, administered under the direct supervision of the International Monetary Fund. The 2022 foreign debt default and the social explosion that swept former President Gotabaya Rajapaksa from power opened the door to an IMF bailout — and with it, the full subordination of Sri Lankan economic and social policy to the demands of international finance capital.

Every government since — from Wickremesinghe to the present JVP/NPP administration of Anura Kumara Dissanayake — has functioned as a transmission belt for IMF dictates. The 2026 budget allocates a staggering 4.5 trillion rupees (450,000 crores Rupees. Approximately US $13 billion) for debt servicing alone — money extracted from the labour of Sri Lankan workers and the rural poor and transferred to international bondholders, banks, and multilateral creditors. To meet this obligation, the government has slashed public expenditure across every social domain: health, education, welfare.

The health system is collapsing under the pressure of these cuts. Public hospitals run out of essential medicines — insulin, antibiotics, cancer drugs, psychiatric medications. Patients wait over a year for MRI scans and die during the wait. Nurses are so overworked and under-resourced that they have no chairs to sit on. The government’s own health minister, confronted with the medicine shortage, told patients to “buy them from the cheapest places.” This is not negligence. This is deliberate policy, enforced under IMF conditionality and praised by international financial institutions as evidence of “fiscal discipline.”

Into this landscape of deliberate social destruction, the question of elder care and disability support does not even register as a policy priority. The JVP/NPP government moved in late 2025 to slash the Aswesuma welfare program — a meagre cash transfer scheme paying between 5,000 and 17,500 rupees per month (approximately US$16 to $57) to the disabled, the elderly, kidney patients, and the extreme poor. Even this minimal safety net is under attack, with the World Bank pressing for a reduction in the number of beneficiaries and a JVP minister publicly declaring that welfare recipients should “feel ashamed” — calling it “legal begging.” As the World Socialist Web Site (WSWS) has noted, this language carries chilling historical echoes: it frames the destitute not as victims of a system, but as parasites upon it.

It is in this context that Mawpiya Sevana existed. The state did not build, fund, or staff adequate public residential facilities for the elderly and the disabled — not because it lacked the administrative capacity to do so, but because the entire fiscal framework of Sri Lankan capitalism, as restructured by the IMF, prohibits such expenditure. The government allocates debt repayments nearly nine times the health budget. There are simply no resources directed toward the systematic, universal care of those who cannot work. In their place, a black market of unregistered, unregulated, overcrowded private facilities fills the vacuum — precisely because working-class and poor families, themselves crushed by falling real wages, rising prices, and the destruction of social services, cannot provide the full-time care that the state refuses to provide.

The State Knew, and the State Did Not Care

It would be politically dishonest to attribute what happened at Mawpiya Sevana to ignorance or inattention on the part of state authorities. The Director of the National Secretariat for Elders has confirmed that the facility was known to the authorities, that it was unregistered, and that it had previously been warned to comply with regulations. Officials knew. They did not act, not because the machinery of enforcement was insufficiently developed, but because the state had no institutional alternative to offer the residents. To shut down Mawpiya Sevana without providing a publicly funded substitute would have been to condemn seventy-one people to destitution or homelessness. The state permitted the facility’s continued operation because the alternative — genuine social provision — is structurally excluded by the political and economic priorities of the ruling class.

This is the functioning logic of the capitalist state in an underdeveloped country operating under IMF tutelage. It is not an aberration from the normal functioning of the system. It is the system functioning normally. The capitalist state in Sri Lanka — as in every neocolonial country — is not an instrument of social welfare. It is an instrument of capital accumulation, debt repayment, and the maintenance of the conditions necessary for the exploitation of labour. Those who cannot be exploited — the elderly, the severely disabled, those with serious mental illness — fall outside this framework entirely. They are residue. They are waste. The system does not know what to do with them except minimize the cost of their existence and, when they die in preventable fires, process the deaths through the criminal justice system to defuse political pressure.

The Feudal Supplement and Its Limits

In the absence of any meaningful social security system, the burden of care for the elderly and disabled in Sri Lanka — as throughout the countries of the periphery — falls on the feudal-cultural obligations of family and kinship networks. Sons and daughters are expected to provide, to sacrifice their own economic lives, to absorb the cost that the state refuses to bear. This system of informal social reproduction (provision of public goods — healthcare, education, social security — necessary to maintain a productive workforce) does not represent cultural high standards. It is a structural necessity for capital: it permits the ruling class to avoid the costs of social reproduction that workers in more developed capitalist countries extracted through generations of struggle — pension systems, public health systems, residential care facilities, disability support.

But this feudal supplement is itself being eroded by the same forces of capitalist development and austerity that make it necessary. As real wages collapse — down 24 percent in the public sector and 14 percent in the private sector since 2022, according to World Bank data — working-class families have fewer resources to provide informal care. Emigration, driven by economic desperation, separates families across continents. The nuclear family unit, under the pressure of capitalist commodity (property) relations and austerity, cannot substitute for the collective social infrastructure that only a socialist society can build and sustain.

The result is the proliferation of informal, unregistered, unregulated private facilities like Mawpiya Sevana — a catastrophic market response to a catastrophic social failure. People with nowhere to go, and nowhere else to put their relatives, are concentrated in buildings not designed to hold them, run by proprietors operating outside any regulatory framework, because the regulated, publicly funded alternative does not exist. The owner of Mawpiya Sevana now faces criminal charges. He may be guilty of negligence. But the system that created the conditions in which he operated — the IMF, the successive Colombo governments, the entire apparatus of neocolonial austerity — faces no charges at all.

The Question of Political Responsibility

The JVP/NPP government of Anura Kumara Dissanayake bears direct political responsibility for the conditions that produced this tragedy. This is a government that came to power presenting itself — fraudulently — as a movement of the working people, invoking the language of “people’s power” and social transformation. Its actual record is one of ruthless implementation of IMF directives, attacks on welfare recipients, the deployment of the military against striking postal workers, the invocation of Essential Services legislation to suppress workers opposing privatization, and the systematic underfunding of health and education.

But responsibility does not end with the current government. Every government that has administered Sri Lankan capitalism since independence — the SLFP, the UNP, the SLPP, and now the JVP/NPP — has presided over the gradual destruction of whatever social provision existed and its replacement with the “free market”: privatization, commercialization, the withdrawal of the state from any domain of social reproduction that cannot generate profit for capital. The entire political establishment is complicit. The opposition parties — the SJB, the SLPP, the UNP — offer only “token criticisms” while accepting the IMF framework in its entirety.

The trade union bureaucracies, which claim to represent the interests of working people, are equally implicated. They have systematically suppressed independent workers’ action, called off strikes on the basis of empty promises, and functioned as transmission belts for the very governments and institutions that are dismantling social provision. Their loyalty is to the capitalist system, not to the workers they nominally represent.

The Only Answer: Socialist Transformation

The twelve people who died at Mawpiya Sevana on June 3, 2026, cannot be brought back. But the conditions that killed them can, and must, be ended — not through regulatory reform, not through stricter enforcement of existing laws, not through the arrest of a single proprietor, but through the socialist transformation of society.

The Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia (SLLA), in solidarity with the programme of the International Committee of thenFourth International (ICFI), insist on this with complete clarity: there is no solution to the crisis of elder care, disability support, public health, or any other domain of social reproduction within the framework of capitalism and IMF austerity. The resources required to build a genuine, universal, publicly funded system of care for those who cannot work — the elderly, the disabled, the mentally ill — exist. They are being extracted from the labour of Sri Lankan workers and transferred to international creditors in the form of 4.5 trillion rupees in annual debt repayments. They are being accumulated by the corporate elite whose tax rates the JVP/NPP government has left intact. They are being hoarded in the offshore accounts and investment portfolios of those who profit from the exploitation of Sri Lankan labour.

These resources must be expropriated — through the repudiation of the foreign debt, the nationalization of the banks and major corporations under democratic workers’ control, and the reorganization of production to serve human need rather than private profit. Public residential care, universal healthcare, free education, disability support, and social security for the elderly are not luxuries. They are social rights, achievable only through the defeat of capitalism and the construction of a socialist society.

This requires the independent political mobilization of the working class — against the JVP/NPP government, against the IMF, against the entire capitalist political establishment, and against the trade union bureaucracies that serve as its labour lieutenants. It requires the building of rank-and-file action committees in workplaces, plantations, and communities, independent of all capitalist parties and institutions, coordinating a unified movement for a workers’ and peasants’ government committed to a socialist program.

The deaths at Mawpiya Sevana are a concentrated expression of a social order in terminal crisis. The answer to them is not to manage that crisis more humanely — it is to end it, through the international socialist revolution that the Fourth International was founded to advance.

We, the SLLA demand: full public accountability for the deaths at Mawpiya Sevana; immediate public funding for a universal system of residential care for the elderly and disabled; the cancellation of IMF debt obligations and the reallocation of all debt-servicing funds to social provision; and the expropriation of the major banks, corporations, and private hospital networks under democratic workers’ control.

The Mawpiya Sevana Fire: Twelve Dead because Capitalism has no use for the Elderly Read More »

Congo

එබෝලා වසංගතය ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින පසුබිමක, ට්‍රම්ප් මහජන සෞඛ්‍යය අවියක් ලෙස යොදා ගනියි

බෙන්ජමින් මාටියස් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 මැයි 22 දින “Trump weaponizes public health as Ebola epidemic expandsයන හිසින් පළවූ බෙන්ජමින් මාටියස්  විසින් ලියන ලද ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි. 

මධ්‍යම අප්‍රිකාව පුරා බන්ඩිබුගියෝ එබෝලා වසංගතය වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින පසුබිමක, ඇමරිකා එක්සත් ජනපද රජය ඊට ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ වෛද්‍ය සම්පත් බලමුලු ගැන්වීමකින් නොව, මීට පෙර ආගමන විගමන නීති බලාත්මක කිරීම සඳහා යොදා ගැනීමට තමන් සූදානම් බව දැනටමත් ඔප්පු කර ඇති සහ දැන් විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ මෙවලමක් ලෙස යොදා ගැනීමට අදහස් කරන, මහජන සෞඛ්‍ය පිළිබඳ ප්‍රඥප්තියක් වන “ටයිටල් 42” (Title 42) නමැති වගන්තිය ක්‍රියාත්මක කිරීමෙනි.

පෙර පැවති සෑම එබෝලා මර්දන ක්‍රියාවලියකටම වඩා පැහැදිලි ලෙසම මෙහිදී බැහැර වෙමින්, වෛරසයට නිරාවරණය වූ ඇමරිකානු පුරවැසියන් තම රට තුළදීම උසස් මට්ටමේ ජෛව-ආරක්ෂිත (biocontainment) සත්කාර සඳහා නැවත ගෙන්වා ගැනීම වොෂින්ටන පාලනය ප්‍රතික්ෂේප කරයි. ඒ වෙනුවට, ඔවුන්ව සම්පූර්ණයෙන්ම රටින් බැහැරව තබා ගැනීමට කටයුතු සූදානම් කරමින්, ආසාදනය වී ඇතැයි සැක කෙරෙන ඇමරිකානුවන් කෙන්යාවේ පිහිටි නිරෝධායන සහ ප්‍රතිකාර මධ්‍යස්ථානයක් වෙතද, අවශ්‍යතාව පරිදි යුරෝපයේ පිහිටි ඉහළ මට්ටමේ ජෛව-ආරක්ෂිත ඒකක වෙතද යොමු කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටී.

ටයිටල් 42 (Title 42) යනු විදේශ රටක පවතින නිරෝධායනය කළ යුතු රෝගයක් මහජන සෞඛ්‍යයට බරපතල තර්ජනයක් ලෙස සලකනු ලබන අවස්ථාවලදී, විදේශ රටවලින් පුද්ගලයන් ඇතුළු වීම වැළැක්වීම සඳහා ෆෙඩරල් රජයට බලය ලබා දෙන 1944 මහජන සෞඛ්‍ය සේවා පනතේ ප්‍රතිපාදනයකි. 2020 මාර්තු මාසයේදී, ධවල මන්දිර සහකාර ස්ටීවන් මිලර් (Stephen Miller) විසින් සැලසුම් කරන ලද උපක්‍රමයකට අනුව, ට්‍රම්ප් පරිපාලනය කොවිඩ්-19 පාලනය කිරීමේ මුවාවෙන් ටයිටල් 42 වගන්තිය ක්‍රියාත්මක කළ අතර සංක්‍රමණිකයන් 400,000ක් රටින් පිටුවහල් කිරීම සඳහා එය භාවිතා කළේය. බයිඩන් පරිපාලනය ද වසර ගණනාවක් තිස්සේ මෙම ක්‍රමවේදය පවත්වා ගෙන යමින් තවදුරටත් පුළුල් කළ අතර, 2023 මැයි මාසයේදී එම ප්‍රතිපත්තිය නිල වශයෙන් අවසන් වීමට පෙර තවත් සංක්‍රමණිකයන් මිලියන 2.3ක් පිටුවහල් කිරීමට පියවර ගත්තේය. 

Congo
රතු කුරුස සේවකයින් කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ සේවයේ නිරත වෙමින්(ග්‍රේඩෙල් මුයිසා මුම්බරේ / REUTERS)

මෙම ප්‍රතිපත්තිය කොවිඩ්-19 සඳහා ක්‍රියාත්මක කළ මුළු කාලය පුරාම, මහජන සෞඛ්‍ය විශේෂඥයෝ සහ මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීහු එය පැහැදිලිවම හෙළා දුටහ. ඇමරිකානු මහජන සෞඛ්‍ය සඟරාවේ (American Journal of Public Health) පළ වූ 2022 අධ්‍යයනයකදී පර්යේෂකයන් පෙන්වා දුන්නේ, මෙම ප්‍රතිපත්තිය තුළ ආසාදන පාලනය සඳහා කිසිදු සැබෑ තාර්කික පදනමක් නොතිබූ බවයි. ඒ වෙනුවට, ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කරමින්, සංක්‍රමණික-විරෝධී සහ විදේශික-විරෝධී (xenophobic) දේශසීමා ක්‍රියාමාර්ග සාධාරණීකරණය කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ලද දේශපාලන අවියක් ලෙස එය ක්‍රියා කර ඇති බව ඔවුහු සඳහන් කළහ.

ට්‍රම්ප් පරිපාලනය දැන් එම ක්‍රමවේදයම නැවත ක්‍රියාත්මක කර තිබේ. රෝග පාලනය සහ වැළැක්වීමේ මධ්‍යස්ථානය (CDC) විසින් 2026 මැයි 18 වන දින නිකුත් කරන ලද නියෝගයක් මඟින්, පසුගිය දින 21 ඇතුළත කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (DRC), උගන්ඩාව හෝ දකුණු සුඩානය යන රටවල රැඳී සිටි පුරවැසියන් නොවන පුද්ගලයන්ට ඇතුළු වීම තහනම් කිරීම සඳහා ටයිටල් 42 (Title 42) වගන්තිය ක්‍රියාත්මක කරන ලදී. දින කිහිපයක් ඇතුළත, සෞඛ්‍ය හා මානුෂීය සේවා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් අතුරු අවසන් රීතියක් නිකුත් කරමින් එම සීමාවන්ම නීත්‍යානුකූල ස්ථිර පදිංචිකරුවන් සඳහා ද දීර්ඝ කිරීමට පියවර ගත්තේය. ඒ අනුව, ඊට පෙර සති තුන ඇතුළත එම රටවල් තුනෙන් කවර හෝ රටක රැඳී සිටි ග්‍රීන් කාඩ් (Green card) හිමියන්ට නැවත ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට පැමිණීම තහනම් විය.

මෙම උපක්‍රමය මඟින් කොවිඩ්-19 වසංගත සමයේ පැවති කුරිරු තර්කනය නැවත මතු කරයි. පුද්ගල යන් වෙන් වෙන් වශයෙන් අවදානම් තක්සේරු කිරීම්, විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ සහ පහසුකම් සහිත නිරෝධායන ක්‍රමවේදයන් ක්‍රියාත්මක කිරීම වෙනුවට, පරිපාලනය විසින් දැඩි ලෙස බලපෑමට ලක් වූ අප්‍රිකානු රටවල ජනතාව දෙස බලන්නේ සමූහ වශයෙන් බැහැර කළ යුතු රෝග වාහකයන් ලෙසය. ඉලක්කගත වෛද්‍යමය මැදිහත්වීම් වෙනුවට පුළුල් භූගෝලීය සීමාවන් පදනම් කරගත් නිර්ණායක භාවිත කිරීම තුළින් දේශපාලන යථාර්ථය හෙළිදරව් වේ: එනම්, පෙරදී ලතින් ඇමරිකානු සංක්‍රමණිකයන්ට දේශපාලන රැකවරණ අහිමි කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ලද මෙවලමම, දැන් එබෝලා මුවාවෙන් අප්‍රිකානු සංචාරකයන්ට සහ ඇමරිකානු පදිංචිකරුවන්ට එරෙහිව යොදා ගනිමින් පවතී.

විදේශිකයන්ට ඇතුළු වීම තහනම් කිරීමෙන් අනතුරුව, පරිපාලනය එම මූලික තර්කනයම තම රටේ පුරවැසියන්ට ද අදාළ කිරීමට පියවර ගත්තේය. මෙම වෙනස් වීම ඉතා වේගවත් වූ අතර එහි ප්‍රතිවිපාක බරපතල ය. ඇමරිකානු එබෝලා මර්දන ඉතිහාසය තුළ මෙයට පෙර කිසිදු පූර්වාදර්ශයක නොමැති අයුරින්, බන්ඩිබුගියෝ (Bundibugyo) වෛරසයට නිරාවරණය වී ඇතැයි සැක කෙරෙන ඇමරිකානු පුරවැසියන්ව සත්කාර සඳහා නැවත මව් රටට ගෙන්වා ගැනීම වෙනුවට, ඔවුන්ව කෙන්යාවේ පිහිටි නිරෝධායන සහ ප්‍රතිකාර මධ්‍යස්ථානයක් වෙත යැවීමේ සැලසුම් ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

මෙම ප්‍රතිපත්තිය කිසිදු පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමකින් තොරව මතු වූවක් නොවේ. මැයි මාසයේ මුල් භාගයේදී, පරිපාලනය විසින් රෝග ලක්ෂණ මතු වූ ඇමරිකානු වෛද්‍යවරයෙකුව ගුවන් මඟින් ජර්මනිය වෙත රැගෙන ගිය අතර, වෛරසයට නිරාවරණය වූ තවත් ඇමරිකානුවන් හය දෙනෙකු නිරීක්ෂණ කටයුතු සඳහා ජර්මනිය සහ චෙක් ජනරජය වෙත මාරු කර යැවීය. එම මාරු කිරීම් පූර්ව සැලසුමකින් තොරව හදිසියේ සිදු කරන ලද ඒවා වූ අතර, කෙන්යානු මධ්‍යස්ථානය මඟින් නියෝජනය කරන්නේ මෙම ප්‍රතිපත්තිය විධිමත් ලෙස ආයතනිකකරණය කිරීමයි.

නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් (New York Times) පුවත්පතේ වාර්තාවලට අනුව, රාජ්‍ය හා ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තු සහ සෞඛ්‍ය හා මානුෂීය සේවා දෙපාර්තමේන්තුව ඒකාබද්ධව මෙම මධ්‍යස්ථානය පිහිටුවනු ලබන අතර, කෙන්යාව වෙත අනුයුක්ත කිරීම සඳහා මේ වන විටත් මහජන සෞඛ්‍ය සේවා නිලධාරීන් දුසිම් ගණනක් පුහුණු කරමින් සිටී. එහි ආරම්භක සැලසුම වූයේ වෛරසයට නිරාවරණය වූ ඇමරිකානුවන් එහිදී නිරීක්ෂණය කිරීම සහ රෝග ලක්ෂණ මතු වන ඕනෑම අයෙකු යුරෝපය වෙත මාරු කර යැවීමයි; එතැන් සිට එම සැලසුම රජයේ විද්‍යාඥයන් සහ වෛද්‍යවරුන් ද ඇතුළුව, කෙන්යාව තුළදීම ප්‍රතිකාර ලබා දීම දක්වා පුළුල් කර තිබේ.

මෙම වාර්තාකරණයන් තුළ එක් කරුණක් කෙරෙහි අවධානය යොමු වී නොමැති තරම්ය: එනම් කෙන්යානු මධ්‍යස්ථානය සඳහා තවමත් කෙන්යානු රජයේ නිල අනුමැතිය අවශ්‍යව පවතින බවයි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, එය පවත්වාගෙන යාම සඳහා තවමත් නිල වශයෙන් එකඟතාව පළ කර නොමැති රටක් තුළ විදේශීය එබෝලා කඳවුරක් පිහිටුවීමට සූදානම් වෙමින් සිටී. මෙය හුදු පාදසටහනක් පමණක් නොවේ. කලාපීය අර්බුදයේ දරුණුතම බලපෑමට දැනටමත් මුහුණ දී සිටින, ස්වාධීන යැයි කියනු ලබන රටක ස්වෛරීභාවය අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් විසින් නොතකා ක්‍රියා කරන ආකාරය මෙයින් මනාව පැහැදිලි වේ.

ලොව ධනවත්ම රටවල්, ගෝලීය දකුණේ (Global South) රටවල සෞඛ්‍ය පද්ධතීන් පවත්වාගෙන යාමට උපකාරී වන අරමුදල් කපා හරින අතරතුර, අනතුරුදායක කාර්මික සහ වෛද්‍යමය ක්‍රියාකාරකම් අඛණ්ඩව එම රටවල් වෙත පවරා දෙයි. ඉන්පසු, එමඟින් ඇති වන ව්‍යසනය දේශසීමා රේඛාවෙන් අනෙක් පැත්තේම රඳවා තබා ගැනීම සහතික කිරීම සඳහා ඔවුහු දේශසීමා පාලනයන් යොදා ගනිති.

2014 බටහිර අප්‍රිකානු වසංගත තත්ත්වයේදී එබෝලා රෝගීන්ට සාර්ථකව ප්‍රතිකාර කළ නෙබ්‍රැස්කා විශ්වවිද්‍යාලයීය වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථානයේ පිහිටි නෙබ්‍රැස්කා ජෛව-ආරක්ෂිත ඒකකය (Nebraska Biocontainment Unit) ඇතුළුව, අතිනවීන ජෛව-ආරක්ෂිත පහසුකම් කිහිපයක් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සතුව පවතී. එබැවින්, ඒවා භාවිතා නොකිරීමට ගත් තීරණය ප්‍රායෝගික හෝ සංවිධානමය (logistical) ගැටලුවක් නිසා ගත්තක් නොවේ. එය, “ටයිටල් 42” (Title 42) වගන්තිය බිහි කිරීමට හේතු වූ ජාතිකවාදී ගණන් බැලීම් මතම පදනම් වූ දේශපාලනික තීරණයකි. මෙම පරිපාලනයට අනුව, ඇමරිකානු භූමිය තුළ එබෝලා සත්කාර සැපයීමෙන් ඇති විය හැකි යැයි සැලකෙන දේශපාලනික සහ ජීව විද්‍යාත්මක අවදානම කිසිසේත්ම පිළිගත නොහැකිය. ඇමරිකානු පුරවැසියන් සම්බන්ධයෙන් වුවද දේශසීමා බාධක එලෙසම පැවතිය යුතු බව මෙයින් පෙන්වා දෙන අතර, එය අනාගතය සඳහා අනතුරු හඟවන  පූර්වාදර්ශයක් සපයයි.

2026 මැයි 26 වන දින වන විට, කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ (DRC) සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය විසින් මරණ 17ක් ඇතුළුව තහවුරු කරන ලද රෝගීන් 121ක් සහ සැකකටයුතු මරණ 238ක් ඇතුළුව සැකකටයුතු රෝගීන් 1,077ක් වාර්තා කර ඇත. උගන්ඩාව විසින් තහවුරු කරන ලද රෝගීන් හතක් සහ එක් මරණයක් වාර්තා කර තිබේ. ඉටුරි (Ituri), උතුරු කිවු (North Kivu) සහ දකුණු කිවු (South Kivu) යන පළාත් තුන පුරා පැතිර පවතින සැකකටයුතු සහ තහවුරු කරන ලද සමස්ත ආසාදිතයන් සංඛ්‍යාව 1,200 ඉක්මවයි. මෙය වාර්තාගත ඉතිහාසයේ තුන්වන විශාලතම එබෝලා වසංගතය වේ.

මැයි 17 වන දින ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය විසින් ජාත්‍යන්තර සැලකිල්ලට භාජනය විය යුතු මහජන සෞඛ්‍ය හදිසි තත්ත්වයක් (PHEIC) ප්‍රකාශයට පත් කරන විට ඉටුරි (Ituri) පළාතේ නිල සංඛ්‍යාලේඛනවල දැක්වුණේ තහවුරු කරන ලද රෝගීන් අටක්, සැකකටයුතු රෝගීන් 246ක් සහ සැකකටයුතු මරණ 80ක් පමණි. එය එබෝලා වසංගතයක් එම මට්ටමට ළඟා වූ තෙවන අවස්ථාවයි. එතැන් සිට එම සංඛ්‍යාලේඛන ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගිය වේගයම බරපතල චෝදනාවකි. දේශීය සෞඛ්‍ය යටිතල පහසුකම් සඳහා අත්‍යවශ්‍ය සම්පත් සහ පරීක්ෂණ ධාරිතාවන් අහිමි වී තිබූ පසුබිමක, අප්‍රේල් මාසයේ සති ගණනාවක් පුරා වෛරසය කිසිදු හඳුනා ගැනීමකින් තොරව ව්‍යාප්ත විය. මෙය, USAID වැඩසටහන් නතර කිරීම හේතුවෙන් තවදුරටත් වේගවත් වූ, ප්‍රතිපාදන හිඟයේ සෘජු ප්‍රතිඵලයකි.

මැයි 23 වන දින, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (DRC) සඳහා වන ජාතික අවදානම් තක්සේරුව ‘ඉහළ’ මට්ටමේ සිට ‘ඉතා ඉහළ’ මට්ටමක් දක්වා ඉහළ නැංවීය. දින දෙකකට පසුව, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ මහලේකම් ටෙඩ්‍රොස් (Tedros) ජාත්‍යන්තර සෞඛ්‍ය නායකයන්ගේ මාර්ගගත (virtual) අමාත්‍ය මට්ටමේ දැනුවත් කිරීමේ හමුවක් අමතමින් මෙවැනි විවෘත පිළිගැනීමක් සිදු කළේය: ““අපි කඩිනමින් අපගේ මෙහෙයුම් කටයුතු පුළුල් කරමින් සිටිමු, නමුත් මේ මොහොත වන විට වසංගතය අපව අභිබවා යමින් පවතී.” මෑත මාසවලදී ඇති වූ සටන් හේතුවෙන් 100,000 කට අධික පිරිසක් අලුතින් අවතැන් වූ ඉටුරි (Ituri) සහ උතුරු කිවු (North Kivu) පළාත්වල පවතින දැඩි අනාරක්ෂිත භාවය; පීඩාවට පත් ප්‍රජාවන් තුළ බාහිර සෞඛ්‍ය බලධාරීන් කෙරෙහි ඇති දැඩි අවිශ්වාසය; සහ බුන්ඩිබුග්යෝ (Bundibugyo) වෛරස් ප්‍රභේදය සඳහා අනුමත එන්නත් හෝ නිශ්චිත ප්‍රතිකාර ක්‍රම කිසිසේත්ම නොමැතිවීම ඔහු මේ සඳහා හේතු වශයෙන් පෙන්වා දුන්නේය.”

එම පිළිගැනීම පිළිබඳව වඩාත් සැලකිලිමත්ව විමසා බැලිය යුතුය. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) එම අසාර්ථකත්වය පෙන්වා දුන්නද, ඊට හේතු වූ සැබෑ කරුණු සඳහන් කළේ නැත.ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් ඇමරිකානු ජාත්‍යන්තර සංවර්ධන ආයතනය (USAID) මඟින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද ගෝලීය වැඩසටහන්වලින් සියයට 83ක් කපා හැර තිබේ. කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ (DRC) නැගෙනහිර ප්‍රදේශය  සන්නද්ධ කණ්ඩායම්වල ප්‍රහාර හේතුවෙන් දැඩි ලෙස විනාශ වී ඇති අතර, එමඟින් මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවක් අධික තදබදයකින් යුත් අවතැන් කඳවුරු වෙත අවතැන් වී සිටිති. රට පුරා ඇස්තමේන්තුගත මිලියන 25.6ක ජනතාවක් අර්බුදකාරී හෝ හදිසි මට්ටමේ ආහාර අනාරක්ෂිතතාවයකට මුහුණ දී සිටින අතර, එමඟින් ඇති වන දරුණු මන්දපෝෂණය හේතුවෙන් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය දුර්වල වන අතර බෝවන රෝග නිසා සිදු වන මරණ අනුපාතය ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යයි. මේවා හුදෙක් පසුබිම් සාධක නොවේ. ඒවා වසංගතයක බරපතලකම තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධක වන අතර, අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රතිපත්තියේ සෘජු ප්‍රතිඵල වේ.

භූගෝලීය වශයෙන් රෝග ව්‍යාප්තිය සීමා කිරීමේ උත්සාහයන් හුදු ප්‍රබන්ධයක් බවට පත් කරමින්, ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් මාර්ග ඔස්සේ ව්‍යාප්ත වූ සැකකටයුතු රෝගී අවස්ථා මේ වන විටත් ඉතාලියෙන් සහ ඉන්දියාවෙන් වාර්තා වී ඇති අතර ඒවා මේ වන විට පරීක්ෂාවට ලක් කෙරෙමින් පවතී. බන්ඩිබුගියෝ (Bundibugyo) වෛරස් ප්‍රභේදයේ බීජෞෂණ කාලය (incubation period) දින 21 ක් දක්වා විය හැකි බැවින්, රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වන ආසාදිත සංචාරකයන්ට දේශසීමා පරීක්ෂාවන් මඟින් ඔවුන්ව හඳුනා ගැනීමට බොහෝ කලකට පෙර, සංකීර්ණ ගෝලීය ගුවන් ගමන් ජාල ඔස්සේ සංක්‍රමණය වීමේ හැකියාව පවතී. කිසිදු “ටයිටල් 42” (Title 42) නියෝගයකට හෝ විදේශීය නිරෝධායන කඳවුරකට එම ජීව විද්‍යාත්මක යථාර්ථය වෙනස් කළ නොහැකිය.

ප්‍රධාන පෙළේ මාධ්‍ය සහ නිල ප්‍රකාශ මඟින් ජාත්‍යන්තර සෞඛ්‍ය බලධාරීන් පෙන්වා දෙන්නේ, වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වන වෛරසයට සාපේක්ෂව ගෝලීය ප්‍රතිචාරය මන්දගාමී වී ඇති බවයි.නමුත්, මෙම වසංගතය සැබෑ ගෝලීය බලමුලු ගැන්වීමක් (සූදානමක්) අභිබවා යන්නක් නොවේ. එය අභිබවා යමින් තිබෙන්නේ, ප්‍රමුඛ ධනේශ්වර බලවතුන් විසින් හිතාමතාම ප්‍රමාණවත් නොවන මට්ටමක පවත්වාගෙන ගිය ප්‍රතිචාරයකි.මෙය හිතාමතාම කරන ලද තේරීමකි. එනම්, මහජන සෞඛ්‍ය මෙවලම් ජාතිකවාදී මෙවලම් බවට පරිවර්තනය කර ඇත; එමෙන්ම සම්පත් පිළිබඳව, යුද්ධය පිළිබඳව සහ මධ්‍යම අප්‍රිකාව නැවත නැවතත් වසංගත ව්‍යසනයන්හි කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත් කරන ව්‍යුහාත්මක තත්ත්වයන් පිළිබඳව සිදු විය යුතු සැබෑ සාකච්ඡාව කිසිසේත්ම සිදු නොවේ.

එම අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රතිපත්තියේ ක්ෂණික සහ මාරාන්තික ප්‍රතිවිපාකවලට සෘජුවම මුහුණ දීමට සිදු වී ඇත්තේ කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ (DRC) කම්කරු පන්තියට සහ පීඩිත පොදු ජනතාවටය.

(අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි)

එබෝලා වසංගතය ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින පසුබිමක, ට්‍රම්ප් මහජන සෞඛ්‍යය අවියක් ලෙස යොදා ගනියි Read More »

Ebola

එබෝලා වසංගතය, අධිරාජ්‍යවාදය සහ සමාජ මිනීමැරීමේ දේශපාලන ආර්ථිකය

එවාන් බ්ලේක් විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 මැයි 22 දින The Ebola epidemic, imperialism and the political economy of social murderයන හිසින් පළවූ එවාන්  බ්ලේක් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි. 

එක් පුද්ගලයෙකු තවත් පුද්ගලයෙකුට මරණය සිදුවන අයුරින් ශාරීරික තුවාල සිදු කළ විට, අපි එම ක්‍රියාව සාවද්‍ය මනුෂ්‍ය ඝාතානයක් ලෙස හඳුන්වමු; ප්‍රහාරකයා එම තුවාලය මාරාන්තික වන බව කල්තියා දැන සිටියේ නම්, අපි ඔහුගේ ක්‍රියාව සිතාමතා කළ මිනීමැරුමක් ලෙස හඳුන්වමු. නමුත් සමාජය විසින් සිය ගණනක් වූ නිර්ධන පන්තිකයින්ව, ඔවුන්ට අකාලයේ සහ අස්වාභාවික මරණයකට අනිවාර්යයෙන්ම මුහුණ දීමට සිදුවන තත්ත්වයකට පත් කරන විට… මෙම දහස් සංඛ්‍යාත වින්දිතයින් විනාශ වී යා යුතු බව දැන දැනත්, එම තත්ත්වයන් එලෙසම පැවතීමට ඉඩ හරින විට, එහි ක්‍රියාව ද තනි පුද්ගලයෙකුගේ ක්‍රියාවක් මෙන්ම ස්ථිර වශයෙන්ම මිනීමැරුමකි… කිසිවෙකු මිනීමරුවාව දකින්නේ නැත… නමුත් එය මිනීමැරුමක් ලෙසම පවතියි.

—ප්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස්, එංගලන්තයේ කම්කරු පන්තියේ තත්ත්වය (1845)

Ebola
සෞඛ්‍ය කාර්ය මණ්ඩලයක් විසින් 2026 මැයි 21 වන බ්‍රහස්පතින්දා දින කොංගෝවේ රුවන්පාරා හි පිහිටි ප්‍රතිකාර මධ්‍යස්ථානයක් වෙත එබෝලා රෝගියෙකු රැගෙන යනු ලබයි. [ඒපී ඡායාරූපය/මෝසස් සවාසාවා]

කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (DRC) සහ උගන්ඩාව මේ වන විට දැඩි ලෙස වෙළාගෙන පවතින එබෝලා වසංගතය, ස්වභාවික විපතක් ලෙස මාධ්‍ය මඟින් නිරන්තරයෙන් හඳුන්වනු ලබයි. මෙය සත්‍යය වසන් කිරීමකි. “දේව ක්‍රියාවක්” යන පැරණි යෙදුම මෙන්ම, “ස්වභාවික විපත” යන්න ද ඉරණමට අවනත වීම සඳහා වූ සූත්‍රයකි. එමඟින් සිදු කරන්නේ, සැබවින්ම හඳුනාගත හැකි මෙන්ම වගකීමට බැඳ තැබිය හැකි තීරණ, ව්‍යුහයන් සහ අභිලාෂයන්හි ප්‍රතිඵලයක් වන දෙයක්, හුදෙක් දෛවය ලෙස පෙන්වා දීමයි. 

සත්ව ලෝකයෙන් රෝග කාරකයක් (pathogen) මතුවීම, මූලික වශයෙන් ගත් කල ස්වභාවික සිදුවීමකි. නමුත් නවීන විද්‍යාව විසින් එවැනි සිදුවීම් සමඟ මානව වර්ගයාට ඇති සම්බන්ධතාවය පරිවර්තනය කර තිබේ. රෝග ව්‍යාප්තියක් එහි මුල් දිනවලදීම හඳුනා ගැනීමට, එහි පැතිරීම සොයාගෙන එය හුදකලා කිරීමට සහ ආසාදිතයන්ට ප්‍රතිකාර කිරීමට අවශ්‍ය මෙවලම් දැනටමත් පවතී. එබැවින්, සතුන්ගෙන් මිනිසුන්ට රෝගයක් සම්ප්‍රේෂණය වීම (zoonotic spillover) පාලනය කළ හැකි රෝගී පොකුරක් බවට පත්වන්නේද නැතහොත් කලාපීය ව්‍යසනයක් බවට පත්වන්නේද යන්න ස්වභාවධර්මය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් නොව, සමාජය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකි.

එවැනි රෝග සම්ප්‍රේෂණයන් (spillovers) සිදු වන තත්ත්වයන් ද සමාජ සංවර්ධනයේ ම ප්‍රතිඵල වේ. එනම්, හුදකලා වූ පරිසර පද්ධති තුළට සම්පත් නිස්සාරණය කිරීමේ කටයුතු ආක්‍රමණය කිරීම, වේගවත් වන වන විනාශය, අවතැන් වූ ජනතාව අවිධිමත් ජනාවාසවල ඒකරාශී වීම සහ සියල්ලටමත් වඩා දේශගුණික විපර්යාසයන්හි බාධාකාරී බලපෑම් ය. නේචර් (Nature) සඟරාවේ පළ වූ 2022 අධ්‍යයනයකින් පුරෝකථනය කර ඇති පරිදි, දේශගුණය සහ භූමි පරිහරණය හේතුවෙන් සතුන් ගැවසෙන කලාපවල සිදු වන වෙනස්වීම් නිසා ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ විවිධ ජීවී විශේෂ අතර වෛරස් සම්ප්‍රේෂණය වීම සඳහා (cross-species viral transmission) නව අවස්ථා දහස් ගණනක් නිර්මාණය වනු ඇත. මේවා ප්‍රධාන වශයෙන් ආසියානු සහ අප්‍රිකානු කලාපයන්හි කේන්ද්‍රගත වනු ඇත.

ලෝකය වඩාත් අනතුරුදායක බවට පත් කර ඇති එම තාක්ෂණික දියුණුවම, මෙම අනතුරු මැඩපැවැත්වීම සඳහා අවශ්‍ය මඟ ද මානව වර්ගයාට ලබා දී ඇත. නමුත් එම හැකියාව, එය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට අපොහොසත් වූ අරාජික සමාජ ක්‍රමයක් තුළ සිරවී පවතී. දැවැන්ත නිෂ්පාදන බලයකින් යුත්, ගෝලීය වශයෙන් ඒකාබද්ධ වූ ආර්ථිකයක්, ප්‍රතිවාදී ජාතික රාජ්‍යයන් ලෙස කැබලි වී පවතින අතර, තාර්කිකව සැලසුම් කිරීමට හෝ පොදු යහපත උදෙසා ක්‍රියා කිරීමට නොහැකි මූල්‍ය කතිපයාධිකාරියක ලාභය වෙනුවෙන් යටත් වී තිබේ.

උත්සන්න වෙමින් පවතින එබෝලා වසංගතය “සමාජ ඝාතනයක්” ලෙස සැලකිය හැක්කේ හරියටම මේ නිශ්චිත අර්ථයෙනි. අද වන විට මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ සිදුවෙමින් පවතින මෙම සමූහ මරණ, එය වැළැක්වීම සඳහා සෑම හැකියාවක්ම සතු වූ, එහෙත් ඒ සඳහා හරස්ව පැවති ආරක්ෂක විධිවිධාන බිඳ දැමීමට තෝරාගත් පාලක පන්තියක් විසින්, යමක් කිරීමෙන් මෙන්ම නොකර හැරීමෙන් (පැහැර හැරීමෙන්) සිදු කරන ලද අපරාධයන්හි ප්‍රතිඵලයකි.

සැකකටයුතු රෝගීන් 650 කට අධික සංඛ්‍යාවක් සහ සැකකටයුතු මරණ 150 කට වඩා වාර්තා වෙමින්, බුනියා (Bunia), ගෝමා (Goma) සහ කම්පාලා (Kampala) යන නගර කරා වෛරසය දැනටමත් ව්‍යාප්ත වී ඇති පසුබිමක, වැළැක්විය හැකිව තිබූ මෙම මරණ සංඛ්‍යාව ඉදිරි මාසවලදී දහස් ගණනක් හෝ ඇතැම් විට දස දහස් ගණනක් දක්වා ඉහළ යාමට බොහෝ දුරට ඉඩ තිබේ. දැනට ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින ‘බුන්ඩිබුග්යෝ’ (Bundibugyo) ප්‍රභේදය සඳහා අනුමත කරන ලද එන්නතක් හෝ නිශ්චිත ප්‍රතිකාරයක් නොමැති අතර, මීට පෙර සිදු වූ වසංගත ව්‍යාප්ත වීම් දෙකකදීම ඉන් ආසාදනය වූවන්ගෙන් 30% ත් 50% ත් අතර ප්‍රමාණයක් මියගොස් තිබේ. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ (WHO) නිලධාරීන් ද පිළිගන්නේ පරීක්ෂණ මට්ටමේ පවතින එන්නතක් (candidate vaccine) සඳහා වුවද තවමත් මාස හයක සිට නවයක දක්වා කාලයක් ගතවනු ඇති බවයි.

පෘථිවිය මත පවතින බරපතලම මානුෂීය අර්බුදවලින් එකකට දැනටමත් මුහුණ දෙමින් සිටින කලාපයක මෙම වෛරසය මතු වී තිබේ. නැගෙනහිර කොංගෝව වසර 30කට වැඩි කාලයක් තිස්සේ පැවති යුද්ධයකින් බැටකා ඇති අතර, ඉන් මිලියන 6කට අධික ජනතාවක් මියගොස් තිබේ. ඔවුන්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයක් මියගොස් ඇත්තේ රෝගාබාධ සහ සාගින්න හේතුවෙනි. මිලියන 7කට අධික පිරිසක් රට තුළම අවතැන් වී සිටින අතර, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් පිරිසිදු ජලය හෝ සනීපාරක්ෂක පහසුකම් නොමැති කඳවුරුවල තදබදව ජීවත් වෙති; එසේම මිලියන 27කට ආසන්න පිරිසක් දැඩි සාගින්නකට මුහුණ දී සිටිති. කොලරාව, සරම්ප සහ එම්පොක්ස් (mpox) වැනි රෝග ද එහි අඛණ්ඩව ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතී. රක්තපාත උණක් (hemorrhagic fever) වර්ධනය වීමට සහ සීඝ්‍රයෙන් පැතිරී යාමට වඩාත්ම හිතකර වන්නේ හරියටම මෙවැනි තත්ත්වයන් ය. ඖෂධ, එන්නත් සහ ආරක්ෂිත උපකරණ නොමැති වීම හේතුවෙන් තමන් “භීතියෙන් කලබල  වූ තත්ත්වයක” (panic mode) පසුවන බව අප්‍රිකානු රෝග පාලන සහ වැළැක්වීමේ මධ්‍යස්ථානයේ (Africa CDC) අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ජීන් කසෙයා (Jean Kaseya) පැවසූ අතර, “පුද්ගලික ආරක්ෂක උපකරණ (PPE) නිෂ්පාදනය කිරීමේ පහසුකම් අප සතුව නැතැ” යි ඔහු ඍජුවම වැඩිදුරටත් ප්‍රකාශ කළේය.

Map
නැගෙනහිර කොංගෝව සහ උගන්ඩාව පුරා එබෝලා වසංගතයේ භූගෝලීය ව්‍යාප්තිය; මෙහිදී වැඩිම රෝගීන් සංඛ්‍යාවක් ඉටූරි පළාතේ (Ituri Province) කේන්ද්‍රගත වී ඇති අතර, දේශසීමා හරහා සිදු වූ ආසාදනයන් කම්පාලා (Kampala) දක්වා ළඟා වී ඇත. [ඡායාරූප මූලාශ්‍ර: Natural Earth, geoBoundaries. සිතියම: WSWS. / CC BY 4.0]

මෙම පසුබිම හමුවේ, ට්‍රම්ප් පරිපාලනයේ ප්‍රතිචාරය වී ඇත්තේ ජාතිකවාදී සහ විද්‍යා-විරෝධී ප්‍රතිපත්තිවල සංකලනයකි. මෑතකදී කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (DRC), උගන්ඩාව හෝ දකුණු සුඩානය යන රටවල රැඳී සිටි පුරවැසියන් නොවන පුද්ගලයින්ට ඇතුළු වීම තහනම් කිරීම සඳහා එය කලාතුරකින් භාවිත වන “Title 42” බලතල ක්‍රියාත්මක කළ අතර, එවැනි සංචාරකයින් රැගත් ඇමරිකාව බලා පැමිණෙන සියලුම ගුවන් යානා එක් ගුවන් තොටුපළක් වෙත පමණක් යොමු කිරීමට ද නියෝග කළේය.පසුගිය බදාදා, රේගු සහ දේශසීමා ආරක්ෂණ බලකාය (CBP) විසින් පැරිසියේ සිට ඩිට්‍රොයිට් බලා පියාසර කළ එයාර් ෆ්‍රාන්ස් (Air France) ගුවන් යානයක් මොන්ට්‍රියල් වෙත හරවා යැවීමට බල කරන ලදී. ඒ, කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොපෙන්වූ සහ කිසිදු අනතුරක් නොමැති කොංගෝ ජාතික මගියෙකු “වැරදීමකින්” ඊට ගොඩවී තිබීම හේතුවෙනි. රෝග ලක්ෂණ නොමැතිව එබෝලා වෛරසය පැතිර යා නොහැකි බැවින්, මෙම ගුවන් යානය හරවා යැවීම මහජන සෞඛ්‍ය ක්‍රියාමාර්ගයක් නොව, හුදෙක් දේශීයත්වයට (ජාතිකවාදයට) පක්ෂපාතී දේශපාලන සංදර්ශනයක් පමණි.වසංගතය එහි ආරම්භක ස්ථානයේදීම මර්ධනය කිරීම සඳහා වොෂින්ටනය (ඇමරිකානු රජය) ලබා දී ඇති එකම දායකත්වය වන්නේ දළ වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 13ක් ලබා දීමට පොරොන්දු වීම පමණි. එය සැබවින්ම අවශ්‍ය වන ප්‍රමාණය හා සසඳන විට සාගරයට වැටුණු දිය බින්දුවක් වැනි ඉතා අල්ප ප්‍රමාණයකි.

වඩාත් මූලික වශයෙන්, පසුගිය මාස 15 පුරා ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් මෙම වසංගතය එහි ආරම්භක ස්ථානයේදීම නැවැත්වීමට හැකියාව තිබූ වැඩසටහන්ම විනාශ කිරීම අරමුණු කරගත්, සහමුලින්ම විනාශ කර දැමීමේ (scorched-earth) ප්‍රතිපත්තියක් දියත් කර ඇත. 2025 ජනවාරි මාසයේ සිට, හරියටම මෙම කලාපය තුළ රක්තපාත උණ හඳුනා ගැනීම සඳහා නිර්මාණය කර තිබූ ඩොලර් මිලියන 100ක ස්ටොප් ස්පිල්ඕවර් (STOP Spillover) වැඩසටහන එය විසින් අත්හිටුවා ඇති අතර, ජාත්‍යන්තර සංවර්ධනය සඳහා වූ එක්සත් ජනපද නියෝජිතායතනය (USAID) විසුරුවා හැර තිබේ. එමෙන්ම අප්‍රිකානු රෝග නිරීක්ෂණ කටයුතුවල කොඳු නාරටිය බඳු වූ, ඒඩ්ස් සහන සඳහා වූ ජනාධිපතිවරයාගේ හදිසි සැලැස්ම (PEPFAR) ජාලයන් බරපතල ලෙස අඩපණ කර ඇත; ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයෙන් (WHO) ඉවත් වී ඊට ප්‍රතිපාදන සැපයීම ද නතර කර ඇති අතර, රෝග පාලන සහ වැළැක්වීමේ මධ්‍යස්ථානය (CDC) එහි ජාත්‍යන්තර සමගාමී ආයතනවලින් වෙන් කරමින් නිහඬ කිරීමේ නියෝගයක් (gag order) ද පනවා තිබේ.

මෙම සෑම ක්‍රියාමාර්ගයකටම ක්ෂණිකවම මාරාන්තික ප්‍රතිවිපාක ඇති විය. රසායනාගාරවල කටයුතු අක්‍රීය වූ අතර, ආසාදිතයන් ඇසුරු කළ අය සොයාගැනීමේ ක්‍රියාවලිය (contact tracing) බිඳ වැටී, පුහුණු සේවකයින් විසිරී ගියහ. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, වෛරසය කිසිදු හඳුනාගැනීමකින් තොරව සති හයකට ආසන්න කාලයක් ඉටූරි (Ituri) කලාපය තුළ ව්‍යාප්ත විය. මෙය එංගල්ස් අදහස් කළ නිශ්චිතම අර්ථයෙන්ම සමාජ මිණීමැරීමකි. එනම්, මෙම මරණ සිදු කරනු ලබන්නේ කිසියම් තනි පුද්ගලයෙකු අතින් නොව, එම මරණය අනිවාර්යයෙන්ම සිදුවන තත්ත්වයන් දැන දැනම එලෙසම පවත්වාගෙන යන පාලක පන්තියක් විසිනි. 

ට්‍රම්ප් පරිපාලනයේ අපරාධ යනු සියවසකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ පැවති අධිරාජ්‍යවාදී යටත් කරගැනීම් සහ කොල්ලකෑම්වල නවතම පියවර පමණි. බෙල්ජියමේ දෙවන ලියෝපෝල්ඩ් රජු යටතේ, බලහත්කාර ශ්‍රමය සහ භීෂණය රජකළ පාලන තන්ත්‍රයක් තුළ මිලියන 10ක් තරම් විශාල කොංගෝ වැසියන් පිරිසක් මියගියහ. මෙම තත්ත්වයන් වසංගත රෝග වර්ධනය වීමට මඟ පෑදූ අතර, ජානමය අධ්‍යයනයන් මඟින් 1920 අවට කාලයේදී කින්ෂාසා (Kinshasa) නගරයෙන් ආරම්භ වූ බවට හඳුනාගෙන ඇති එච්.අයි.වී. (HIV) වෛරස් ප්‍රභේදය ද ඊට ඇතුළත් ය. 1961 දී, සී.අයි.ඒ. (CIA) සංවිධානය විසින් පැට්‍රිස් ලුමුම්බා (Patrice Lumumba) ඝාතනය සැලසුම් කිරීමට සහාය දුන් අතර, ඇමරිකානු අනුග්‍රහය ලත් ඒකාධිපති මොබුටු සේසේ සෙකෝ (Mobutu Sese Seko) බලයට පත් කරන ලදී. ඔහු යටතේ රටේ සෞඛ්‍ය යටිතල පහසුකම් මුළුමනින්ම විනාශ වී ගියේය.

Image Not Found
දෙවන ලියෝපෝල්ඩ් රජුගේ පාලන සමයේදී රබර් නිෂ්පාදන ඉලක්ක සපුරාලීමට අපොහොසත් වීම හේතුවෙන් අත් පා කපා දමා (විකෘති කර) දණ්ඩනයට ලක් වූ දරුවන්

රුවන්ඩාවේ සහය ලබන M23 මිලීෂියා කණ්ඩායම විසින් දැනට මෙහෙයවනු ලබන, 1996 වසරේ සිට නැගෙනහිර කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (DRC) තුළ ඇවිලෙමින් පවතින යුද්ධ, සැබවින්ම කිවූ (Kivus) සහ ඉටූරි (Ituri) කලාපවල පවතින කොල්ටන් (coltan) සහ රත්තරන් අත්පත් කර ගැනීම සඳහා කෙරෙන අරගලයන් ය. දැනට එබෝලා වසංගතය දරුණු ලෙස පැතිර යන්නේ ද හරියටම මෙම ප්‍රදේශය තුළ ය. මෙම ඛනිජ වර්ග, දකුණු දිග ප්‍රදේශයෙන් ලබාගන්නා කොබෝල්ට් (cobalt) ද සමඟින්, ලොව විශාලතම සමාගම්වල සැපයුම් දාමයන් ඔස්සේ දියුණු ආර්ථිකයන් සහිත රටවල ස්මාර්ට්ෆෝන්, ලැප්ටොප් පරිගණක සහ විද්‍යුත් වාහන නිෂ්පාදනය සඳහා ගලා යයි. මේ හරහා ‘ග්ලෙන්කෝර්’ (Glencore) වැනි මහා පරිමාණ කැණීම් සමාගම් මෙන්ම, ඔවුන් විසින් අමුද්‍රව්‍ය සපයනු ලබන ලොව දැවැන්ත තාක්ෂණික සමාගම් ද තවදුරටත් පොහොසත් වේ.පසුගිය වසරේදී ඇති කරගත් ට්‍රම්ප් පරිපාලනයේ “වොෂින්ටන් සම්මුතිය” (Washington Accord) යනු,  ඇමරිකාව  සදහා මෙම ඛනිජ සම්පත් වෙත වරප්‍රසාදිත ප්‍රවේශයක් තහවුරු කර ගැනීම සඳහා ගත් නිරුවත් උත්සාහයකි. මෙම සම්මුතිය තහවුරු කරගනු ලැබුවේ, දැනට එම කලාපයේ සේවය කරන කම්කරුවන්ට මියයෑමට ඉඩ හැර නිහඬව බලා සිටින එම පාලක කල්ලි විසින්ම ය.

තවද, වත්මන් ව්‍යසනය යනු වෙනත් මුහුණුවරකින් සිදුවන කොවිඩ්-19 (COVID-19) වසංගතයේම අඛණ්ඩ පැවැත්මකි. එම වසංගතයට බොහෝ කලකට පෙර සිටම, ධනේශ්වර පන්තියේ පුළුල් කොටස් අතර නව-මැල්තස්වාදයක් (neo-Malthusianism) නැවත ඉස්මතු වී තිබුණි. එනම්, සීමිත “දැරීමේ ශක්තියක්” (carrying capacity) සහිත ග්‍රහලෝකයක් මත ජීවත් වන දුප්පතුන්ව අතිරික්ත බරක් ලෙස නැවත අර්ථ දැක්වීමයි. මෙම ධර්මතාවය විසින් සමූහ මරණ සලකනු ලැබුවේ වැළැක්විය යුතු ව්‍යසනයක් ලෙස නොව, අමිහිරි අවශ්‍යතාවයක් ලෙසය. ලොව පුරා මිලියන 30කට අධික ජනතාවක් බිලිගත් සහ මිලියන 400කට වැඩි පිරිසකට ‘ලෝන්ග් කොවිඩ්’ (Long COVID) තත්ත්වයෙන් පීඩා විඳීමට සලස්වා ඇති කොවිඩ්-19 වසංගතය, මෙම දෘෂ්ටිකෝණය සමූහ මරණ සාමාන්‍යකරණය කරන විවෘත ෆැසිස්ට්වාදී සහ සුජනකවාදී (eugenicist) මතවාදයක් බවට පරිවර්තනය කළේය. එය දැන් එබෝලා වසංගතය සඳහා දක්වන ප්‍රතිචාරය තුළින් ද ප්‍රකාශයට පත් වේ.

මූල්‍ය කතිපයාධිකාරිය උකහාගත් ප්‍රධානතම පාඩම වූයේ ඊළඟ වසංගතය වළක්වා ගන්නේ කෙසේද යන්න නොව; නිරෝධායන කටයුතු, සම්පත් බලමුලු ගැන්වීම් හෝ නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලීන් අත්හිටුවීම් වැනි කිසිදු දෙයකට, තම ලාභ ගලායාමට බාධා කිරීමට ඉඩ නොදෙන බව සහතික කරන්නේ කෙසේද යන්නයි.

පවතින ක්‍රමයේ කිසිදු පාර්ශ්වයක් මින් මිදීමට මඟක් ඉදිරිපත් කරන්නේ නැත. සමස්ත ධනේශ්වර මාධ්‍යයම මෙය ඈත බැහැර සිදුවන ප්‍රාදේශීය සිදුවීමක් ලෙස හුවා දැක්වීමට කුමන්ත්‍රණය කරන අතර, ගෝලීය මානව වර්ගයාගේ මූලික අන්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධතාවයෙන් මෙන්ම, මෙම ව්‍යසනය ඇති කිරීමට හේතු වූ වොෂින්ටනයේ සහ අනෙකුත් අධිරාජ්‍යවාදී අගනගරවල ප්‍රතිපත්තිවලින් ද එය මුළුමනින්ම වෙන් කර දක්වයි.

අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ට මූල්‍යමය වශයෙන් බැඳී සිටින ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට (WHO), කප්පාදු කිරීම් මඟින් ගෝලීය ප්‍රතිචාරය අකර්මණ්‍ය කළ රජයේ නම සඳහන් කිරීමට පවා නොහැකි වී ඇත.මේ සතියේ පැවැති ලෝක සෞඛ්‍ය සමුළුවේදී (World Health Assembly) සිය ප්‍රධාන දේශනය පවත්වමින්, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ටෙඩ්රොස් අධනොම් ගෙබ්‍රෙයෙසස් (Tedros Adhanom Ghebreyesus) , කිසිදු පන්ති බෙදීමක් හෝ අධිරාජ්‍යවාදයක් නොමැති වන්නාක් මෙන්, “ආධාර කප්පාදු කිරීම්” පිළිබඳව කර්මවාචකයෙන්  සදහන් කරමින් වගකිවයුත්තන් නම් නොකර මුළු ලෝකයම “එකම ඔරුවක” සිටින බවක් ගැන කතා කළේය. එහි නිලධාරීන්ගේ චේතනාවන් කුමක් වුවත්, ව්‍යසනයේ නියම මූලාශ්‍රය හඳුනා ගැනීමට අපොහොසත් වන ආයතනයක් කෙරෙහි එය නැවැත්වීම සඳහා විශ්වාසය තැබිය නොහැකිය.

මෙම වසංගතය නැවැත්වීමට සහ ඊළඟ ගෝලීය වසංගතය වැළැක්වීමට අවශ්‍ය ක්‍රියාමාර්ග අභිරහස් දේවල් නොවන අතර, ඒවා මානව වර්ගයාට ළඟා විය නොහැකි මට්ටමක පවතින්නේ ද නැත. හදිසි මහජන සෞඛ්‍ය වැඩසටහනක් ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ලෝකයේ සම්පත් ක්ෂණිකව බලමුලු ගැන්වීම ඒ සඳහා අවශ්‍ය වේ:

  • ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් විනාශ කරන ලද වැඩසටහන්වලින් ආරම්භ කරමින්, ගෝලීය රෝග නිරීක්ෂණ ක්‍රියාවලිය නැවත ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම සහ එය විශාල වශයෙන් පුළුල් කිරීම.
  • එම කාර්යයන්හි සැබවින්ම නිරත වන පුද්ගලයන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ, වෛද්‍ය කාර්ය මණ්ඩල, රසායනාගාර සහ ආරක්ෂිත උපකරණ බලපෑමට ලක් වූ කලාපය වෙත ලබාදීම.
  • බලපෑමට ලක් වූ කලාපයේ සිටින සියලුම දෙනා අතර සමානව බෙදා හැරීම සඳහා, නොමිලේ ලබාදෙන සහ ආරක්ෂිත එන්නත් මෙන්ම ප්‍රතිකාර ක්‍රම කඩිනමින් නිපදවීම (සංවර්ධනය කිරීම). බන්ඩිබුගියෝ (Bundibugyo) වෛරසයට එරෙහිව ඵලදායී බව තහවුරු වී ඇති සහ ඇමරිකානු රජයට පූර්ණ අයිතිය හිමි MBP134 ප්‍රතිදේහ ප්‍රතිකාරය, දැනට සිදු කෙරෙන පරිදි “අධික අවදානමක් ඇති ඇමරිකානුවන්” සඳහා පමණක් තොග රැස්කර තබා නොගෙන, කොංගෝ සහ උගන්ඩා රෝගීන් සඳහා මුදාහැරීම හා අත්හදා බැලීම සිදු කළ යුතුය.
  • කොංගෝවෙන් ලාභ ලබන මහා පරිමාණ කැණීම් සමාගම් සහ තාක්ෂණික සමාගම් විසින් රැස් කරගෙන ඇති අතිමහත් ධනය පවරා ගැනීම සහ එම ධනය සමස්ත කලාපය පුරා නවීන සෞඛ්‍ය යටිතල පහසුකම් ගොඩනැගීම සඳහා යෙදවීම.

ධනවාදී සහ ජාතික-රාජ්‍ය පද්ධතියේ රාමුව තුළ මෙම  විසඳිය නොහැකි  ගැටළුවට (impasse) කිසිදු විසඳුමක් නොමැත. අධිරාජ්‍යවාදී ආණ්ඩු, මහා පරිමාණ සමාගම් (සංස්ථා) හෝ ඔවුන්ට යටත් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) වැනි ආයතන විසින් මෙම ක්‍රියාමාර්ග කිසිවක් ක්‍රියාවට නංවනු නොලැබේ. සෑම ධනේශ්වර පක්ෂයකින්ම සහ වෘත්තීය සමිති නිලධාරිවාදයකින්ම ස්වාධීනව බලමුලු ගැන්වුණු ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තියට, ක්‍රියාකාරී කමිටුවල ජාත්‍යන්තර කම්කරු සන්ධානයේ (IWA-RFC) ධජය යටතේ සෑම දේශසීමාවක් හරහාම කම්කරුවන් සම්බන්ධ කරන තමන්ගේම අරගල සඳහා සංවිධානය වන ක්‍රියාකාරී කමිටු හරහා පමණක් ඒවා වෙනුවෙන් සටන් කළ හැකිය.

වසංගත සහ බෝවන රෝගවලින් ගෝලීය සමාජය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා, පෞද්ගලික ලාභය වෙනුවට මිනිස් අවශ්‍යතා පදනම් කරගනිමින් නිෂ්පාදනය සහ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ තාර්කික මෙන්ම ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් සංවිධානය කිරීම අවශ්‍ය වේ.මෙය කළ හැකි වන්නේ ලෝක සමාජවාදය සඳහා වන අරගලය තුළ කම්කරු පන්තියේ ජාත්‍යන්තර ඒකාබද්ධතාවය මගින් පමණි. දරිද්‍රතාවයේ සහ යුද්ධයේ සෑම රෝගයකටම එරෙහි සටන මෙන්ම, එබෝලා (Ebola) වලට එරෙහි සටන ද මෙම විප්ලවවාදී වැඩපිළිවෙලෙන් වෙන් කළ නොහැක්කකි.

(අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි)

එබෝලා වසංගතය, අධිරාජ්‍යවාදය සහ සමාජ මිනීමැරීමේ දේශපාලන ආර්ථිකය Read More »

Scroll to Top