“මහා ඊශ්රායලය” න්යාය පත්රය හඹා යාම සඳහා නෙතන්යාහු ඉරාන යුද්ධය භාවිතා කරයි
ජීන් ෂෝල් විසිනි
මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 මාර්තු 18 වන දින ‘Netanyahu uses Iran war to pursue “Greater Israel” agenda’ යන හිසින් පළවූ ජීන් ෂෝල් විසින් ලියන ලද ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.
අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහුගේ අන්ත දක්ෂිණාංශික රජය, ලෙබනන්, පලස්තීන සහ ඉරාන යන සියලු ප්රතිරෝධයන් තලා දමමින්, මහා ඊශ්රායලයක් ස්ථාපිත කිරීම සඳහා ඉරානයට එරෙහි එක්සත් ජනපද-ඊශ්රායල යුද්ධය භාවිතා කරමින් සිටී.
ඉරානයට පහර දී දින කිහිපයක් ඇතුළත, ඊශ්රායල ආරක්ෂක හමුදා (IDF) හිස්බුල්ලා සංවිධානයට එරෙහිව යුද්ධ ප්රකාශ කළේය. මෙය, ඉරානයේ උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනි ඊශ්රායලය විසින් ඝාතනය කිරීමට ප්රතිචාර වශයෙන් එම කණ්ඩායම (හිස්බුල්ලා) සංකේතාත්මක රොකට් ප්රහාර මාලාවක් එල්ල කිරීමට කළකට පෙර (IDF) කෙටුම්පත් කරන ලද සැලැස්මක් සක්රීය කිරීමකි.

ඊශ්රායලය හිස්බුල්ලා සංවිධානය සමඟ 2024 දී අති කළ සටන් විරාම ගිවිසුම 10,000 වතාවකට වඩා බිද දමා ඇති අතර, එමඟින් එය කිසිදු සාකච්ඡා විසඳුමක් ප්රතික්ෂේප කරන බව පෙන්නුම් කරයි. එහි අරමුණ හිස්බුල්ලා විනාශ කිරීම, ඉරානයේ බලපෑම ඉවත් කිරීම සහ ලෙබනනය යටත් කර ගැනීමයි.
1980 ගණන්වල ෂියා දුප්පතුන්ගේ මහජන ව්යාපාරයක් ලෙස හිස්බුල්ලා සංවිධානය මතු වූ අතර, එය ලෙබනනයේ සිවිල් යුද්ධයේ–එක්සත් ජනපද මැදිහත්වීම මගින් අවුලුවන ලද යුද්ධයේ–කෝව සහ 1982 සිට 2000 දක්වා ඊශ්රායලය දකුණේ කුරිරු අත්පත් කර ගැනීම හේතුවෙන් මතු විය. ඊශ්රායලයේ ලෙබනනයේ ආධිපත්යයට ඇති ප්රධාන බාධකය එයයි.
ඊශ්රායලයේ මහජන විකාශන ආයතනයක් වන KAN වාර්තා කරන්නේ, පූර්ණ පරිමාණයේ ගොඩබිම් ආක්රමණයක් අපේක්ෂාවෙන්, සංචිත හමුදා (reservists) බලමුලු ගැන්වීමේ සීමාව සංචිත භටයින් 450,000 දක්වා ඉහළ නැංවීමට රජය සලකා බලමින් සිටින බවයි. එය වත්මන් අවසර ලත් සීමාව මෙන් දෙගුණයකට ආසන්නය. ලෙබනනයට ගොඩබිම් හමුදා යවන අතරතුර, ලිටානි ගඟට දකුණින් ජීවත් වන සහ බේරූට්හි දකුණු තදාසන්න ප්රදේශවල පදිංචිකරුවන් සමූහ වශයෙන් ඉවත් කිරීමට IDF නියෝග කර ඇත.
මෙය 1996 වසරේ ක්රියාත්මක කරන ලද පරිමාණයෙන් අතිශයින් විනාශකාරී වූ ඔපරේෂන් ග්රේප්ස් රැත් (Operation Grapes of Wrath) මෙහෙයුමේ නැවත නිරූපණයකි. එම මෙහෙයුමෙන් සිවිල් වැසියන් මිලියන භාගයක් පමණ අවතැන් වූ අතර, කානාහි එක්සත් ජාතීන්ගේ ගොඩනැගිලි සංකීර්ණයකට එල්ල වූ ෂෙල් වෙඩි ප්රහාරයක් හේතුවෙන් 106 දෙනෙකු මිය ගියේය.
දකුණු ලෙබනනය, බේරූට් හි දකුණු සහ මධ්යම දිස්ත්රික්ක සහ බෙකා නිම්නය වෙත ඊශ්රායලය විසින් එල්ල කරන ලද වත්මන් බෝම්බ හෙලීම් හේතුවෙන් අසල්වැසි ප්රදේශ සහ යටිතල පහසුකම් සමතලා වී ඇත. අවම වශයෙන් ළමුන් 111 දෙනෙකු ඇතුළුව 912 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගොස් ඇත; තුවාල ලබා ඇති පිරිස 2,200 ක් වන අතර ලෙබනනයේ ජනගහනයෙන් සියයට 17 ක්, එනම් මිලියනයකට ආසන්න සංඛ්යාවක් ඔවුන්ගේ නිවාසවලින් පලවා හැර ඇත.
සිවිල් වැසියන් සහ සිවිල් යටිතල පහසුකම් හිතාමතා ඉලක්ක කිරීම යුද අපරාධයක් බවත්, ඊශ්රායලයේ පුළුල් අවතැන්වීමේ නියෝග ජාත්යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කළ හැකි බවත් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලය අනතුරු අඟවා තිබේ.
පාසල්, නාගරික ගොඩනැගිලි සහ පොදු ශාලා තාවකාලික නවාතැන් බවට පත් කර ඇතත්, දහස් ගණනක් මෝටර් රථවල හෝ වීදිවල නිදා සිටිති. ලෙබනන් සමාජයේ වඩාත්ම සූරාකෑමට ලක් වූ ස්ථර වන්නේ සංක්රමණික ගෘහ සේවිකාවන්, ලේඛනගත නොකළ සරණාගතයින් සහ අප්රිකාවෙන් සහ ආසියාවෙන් පැමිණි කම්කරුවන් වේ. ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙකු නවාතැන් වලින් ඉවතට හරවා යවා ඇති අතර, ඔවුන්ට ආධාර ලැබීම අහිමි කරනු ලැබ තිබේ. ලෝකයේ ඉහළම ඒක පුද්ගල සරණාගත ජනගහනයක් ඇති රට ලෙස දැනටමත් සත්කාරකත්වය දරන ලෙබනනය එහි අද්දරට තල්ලු වෙමින් පවතී: දළ වශයෙන් සිරියානුවන් මිලියන 1.3 ක් (නිල වශයෙන් ලියාපදිංචි කර ඇත්තේ 716,000 ක් පමණි), පලස්තීන සරණාගතයින් 200,000 කට වැඩි පිරිසක් සහ ඉතියෝපියාව, බංග්ලාදේශය, පිලිපීනය, කෙන්යාව සහ වෙනත් තැන්වල සිට සංක්රමණික සේවකයින් 160,000 ක් පමණ ඊට ඇතුළත්ය.
ලෙබනනයේ ජනාධිපති ජෝසප් අවුන් පවසා ඇත්තේ බේරූට් ඊශ්රායලය සමඟ සෘජු සාකච්ඡා සඳහා සූදානම් බවත් සාකච්ඡා සඳහා සටන් විරාමයක් ඉල්ලා සිටින බවත්ය. නමුත් ලෙබනන් රජය හිස්බුල්ලා සංවිධානයට නැවත සන්නද්ධ වීමට සහ නැවත ගොඩනැගීමට ඉඩ දී ඇති බව පවසමින් ඊශ්රායලය මෙය ප්රතික්ෂේප කළේය. හිස්බුල්ලා සංවිධානය නිරායුධ කරන තුරු අමතර ලෙබනන් භූමි ප්රදේශ අත්පත් කර ගන්නා බවත් ජාතික යටිතල පහසුකම් විනාශ කිරීම දිගටම කරගෙන යන බවත් ආරක්ෂක අමාත්ය ඊශ්රායල් කැට්ස් තර්ජනය කළේය. ජනතාව භීතියට පත් කිරීමෙන් ඔවුන් හිස්බුල්ලා සංවිධානයට එරෙහිව හැරෙනු ඇති බවත්, ලෙබනන් හමුදාවට ඊශ්රායලයේ නියෝජිතයා (proxy) ලෙස ක්රියා කිරීමට බල කෙරෙනු ඇති බවත් ගණනය කරමින් ලෙබනනයට “මිල ගෙවීමට” සිදුවන බව ඔහු ප්රකාශ කළේය.
එක්සත් ජනපදයේ සහාය ලබන අන්තර්කාලීන සිරියානු ජනාධිපති අහමඩ් අල්-ෂාරාගේ සැබෑ සහයෝගය මගින් ඊශ්රායලය ගෙනියන මෙම ව්යාපාරය තවදුරටත් ශක්තිමත් වේ. සටන්කරුවන් සහ ආයුධ සංචලනය සීමා කිරීම සඳහා ඔහුගේ හමුදා ලෙබනන් සහ ඉරාක දේශසීමා මත පාලනය දැඩි කර ඇති අතර, ලෙබනනය එහි නැගෙනහිර අභ්යන්තරයට සම්බන්ධ කළ කොරිඩෝව වසා දමා සිරියාවේ ආරක්ෂක උපකරණ ඊශ්රායලයේ යුද අරමුණු සමඟ පෙළගස්වා ඇත. හිස්බුල්ලා නිරායුධ කිරීමට සහාය වීම සඳහා නැගෙනහිර ලෙබනනයට හමුදා යෙදවීම සලකා බලන ලෙස එක්සත් ජනපදය සිරියාවෙන් ඉල්ලා තිබේ.
ඊශ්රායලය ගාසා තීරයේ සාගත ප්රතිපත්තිය නැවත ආරම්භ කරයි
ඉරානයට එරෙහි එක්සත් ජනපද-ඊශ්රායල ප්රහාරය ආරම්භ වූ විගසම ඊශ්රායලය විසින් ගාසා තීරය කුසගින්නෙන් පුරවා ලීම නැවත ආරම්භ කළ අතර එය සාගතය පිළිබඳ බිය නැවත ඇති කළේය. එය (ඊශ්රායලය) “ආරක්ෂක හේතූන් මත” සෑම හරස් මාර්ගයක්ම වසා දමා ආහාර, අත්යවශ්ය සැපයුම් සහ මානුෂීය සේවකයින්ගේ සේවය කපා දැමීය. මෙමගින්, ඔක්තෝබර් 10 වන දින එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ වංචනික ෂර්ම් එල්-ෂෙයික් ගිවිසුම විධිමත් ලෙස වළලා දැමීය.
හරස් මාර්ග නැවත විවෘත කරන ලෙස එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් ඊශ්රායලයෙන් ඉල්ලා සිටීමෙන් පසුව, ඊශ්රායල බලධාරීහු අකමැත්තෙන් කෙරෙම් ෂාලොම් හි තනි ගේට්ටුවක් විවෘත කර සංකේතාත්මක ආධාර බිඳුවක් ගලා ඒමට ඉඩ සැලසීය. මාර්තු 8 වන දින වන විට ගාසා තීරයට ඇතුළු වූයේ ට්රක් රථ 83 ක් පමණි: ඉන් 50 ක් මානුෂීය සැපයුම් රැගත් අතර වාණිජ භාණ්ඩ රැගෙන ලොරි 33ක් පැමිණියේය. මාර්තු 10 වන දින, ට්රක් රථ 200ක්, එනම් ආධාර සහිත ට්රක් රථ 200 ක් සහ වෙළඳපොළ සඳහා ආහාර සහිත ට්රක් රථ 30 ක් පමණක් ඇතුළුවීමට අවසර දෙන ලදී. මෙම සොච්චම් ප්රමාණයන් පවා සිරකර දැමීමත් සමඟ ආහාර මිල ගණන් අහස උසට ඉහළ නැග ඇත. වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා දීම සඳහා ඊජිප්තුවට යැවීම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වී ඇති අතර, එමගින් ළමුන් 4,000 ක් ඇතුළුව 18,000 ක ජනතාවක් සෞඛ්ය පිරිහීමට හෝ මරණයට පත් වීම සඳහා අතහැර දමා තිබේ.

ගාසා තීරයට එරෙහි ඊශ්රායල ගුවන් ප්රහාර අඛණ්ඩව සිදුවෙමින් පවතින අතර, ඉරානයට එරෙහි යුද්ධය මගින් නව මහා පරිමාණ ප්රහාරයක් යට ගහනු ඇතැයි යන බිය මතු කරයි. ගාසා නගරයේ අවතැන් වීමට බල කෙරුණු පවුල් සඳහා වූ කඳවුරුවලට යුද ගුවන් යානා බෝම්බ හෙලා තිබේ. ෂර්ම් එල්-ෂෙයික් ගිවිසුමෙන් පසු, ඊශ්රායලය ගාසා තීරයේ පලස්තීනුවන් 648 දෙනෙකු ඝාතනය කර ඇති අතර තවත් 1,728 දෙනෙකුට තුවාල සිදු කර තිබේ.
පසුගිය සතියේ යුරෝ-මෙඩ් මානව හිමිකම් නිරීක්ෂන සංවිධානය විසින් ඊශ්රායලය ගාසා තීරයේ අධ්යාපන පද්ධතිය ක්රමානුකූලව විනාශ කිරීම විස්තර කළේ “ජනගහනයේ අධ්යාපනය යථා තත්වයට පත් කිරීම වැළැක්වීම අරමුණු කරගත් හිතාමතාම සිදු කරන ප්රතිපත්ති” ලෙසයි. IDF විසින් පාසල් ගොඩනැගිලි 668 කට බෝම්බ හෙලා, රජයේ පාසල් 179 ක් විනාශ කර, තවත් 118 කට දැඩි ලෙස හානි සිදු කර ඇත. එය UNRWA (මැදපෙරදිග පලස්තීන සරණාගතයින් සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ සහන සහ වැඩ ඒජන්සිය)පාසල් 100 කට පහර දී, විශ්ව විද්යාල ගොඩනැගිලි 63 ක් විනාශ කර, ඉතිරි උසස් අධ්යාපන ආයතන නටබුන් බවට පත් කර ඇත.
මාතෘ හා නවජ සෞඛ්ය සේවා බිඳ වැටී ඇති බව ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් වාර්තා කරයි. සියලුම සෞඛ්ය පහසුකම්වලින් සියයට හැටක් අක්රීය පවතී. දරු ප්රසූතියට අත්යවශ්ය ඖෂධ ඇතුළුව සියලුම ඖෂධ තොග වලින් අඩක් පමණ කිසිවක් ඇත්තේ නැත.
ඊශ්රායල් වටලෑම යුද්ධයේ අවියකි: එය, සාගින්න, රෝග සහ ජීවිතය පවත්වා ගැනීමට හැකියාව ඇති සෑම සමාජ ආයතනයක්ම විනාශ කිරීම මගින් ගාසා තීරයේ ජනගහනය බිඳ දැමීමට සැලසුම් කර ඇති ගණන් බලා කරන ලද මහා පරිමාණ අහිමි කිරීමේ ප්රතිපත්තියකි.
ඊශ්රායලය බටහිර ඉවුර සහ ගාසා තීරය වාර්ගිකව සුද්ධ කිරීමට සූදානම් වේ
පසුගිය මාසයේ දී, බටහිර ඉවුරේ සිවිල් පරිපාලනය සඳහා වගකීම දරන ෆැසිස්ට් මුදල් අමාත්ය බෙසලෙල් ස්මොට්රිච් ප්රකාශ කළේ, පලස්තීන ප්රශ්නයට ඔහුගේ “දිගුකාලීන විසඳුම” ජනවාර්ගික සුද්ධ කිරීම බවයි. ඊළඟ ඊශ්රායල රජය “ඔස්ලෝ ගිවිසුම් අවලංගු කර ඊශ්රායල ස්වෛරීභාවය බටහිර ඉවුරට ව්යාප්ත කළ යුතු” බවත්, බටහිර ඉවුරෙන් සහ ගාසා තීරයෙන් පලස්තීනුවන් “සංක්රමණය කිරීම දිරිමත් කිරීම සඳහා ප්රායෝගික පියවර” ගත යුතු බවත් ඔහු පැවසීය.

ඉරානයට එරෙහි යුද්ධය ආරම්භ වූ විගසම IDF විසින් අල්ලාගෙන සිටි බටහිර ඉවුර සම්පූර්ණයෙන්ම මිලිටරිමය වශයෙන් වසා දැමීය. එමගින්, ග්රාමීය පලස්තීන ප්රජාවන් ඔවුන්ගේ භූමියෙන් නෙරපා හැරීමට ඊශ්රායල ආක්රමණික පදිංචිකරුවන්ට (settlers) නිදහස ලබා දුන්නේය. එය (IDF) “පූර්වභංග ආරක්ෂක වළල්ලක් පැනවීය.” පලස්තීන භූමිය පුරා ඇති සියලුම මුරපොලවල් වසා දමන ලදී. නගර සහ ගම් අතර මාර්ග යකඩ ගේට්ටු සහ පස් ගොඩැලි වලින් අවහිර කරන ලද අතර, කලින් කිසිවක් නොතිබූ ස්ථානවල යකඩ ගේට්ටු සවි කරන ලදී. ගාසා යුද්ධයෙන් පසු හමුදාව වසා දැමූ ප්රදේශවල පලස්තීනුවන්ගේ තාවකාලික මාර්ග ඊශ්රයෙල් ආක්රමණික පදිංචිකරුවන් විසින් මුද්රා තබන ලදී. මෙය බටහිර ඉවුරේ විවිධ ප්රදේශ අතර සියලු සංචලනය වළක්වන අතර, මිනිසුන්ට රැකියාවට යාමට, වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගැනීමට සහ සමහර අවස්ථාවල සාප්පුවකට යාමට අවකාශය අසුරයි.
2024 නොවැම්බර් මාසයේ සිට මාස 12ක් තුළ, වාඩිලාගෙන ඇති බටහිර ඉවුර පුරා පලස්තීනුවන් 36,000කට වැඩි පිරිසක් බලහත්කාරයෙන් අවතැන් කර ඇති බව එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් මහ කොමසාරිස්වරයා වාර්තා කර ඇත. නීති විරෝධී ඊශ්රායල ජනාවාස ව්යාප්තිය සහ භූමිය ඈඳා ගැනීමේ තල්ලුව වේගවත් වෙමින් පවතින බවට කාර්යාලය අනතුරු ඇඟවීය. එම කාලය තුළම ජීවිත හානි හෝ දේපළ හානි සිදු කරමින් ඊශ්රායල ආක්රමණික පදිංචිකරුවන්ගේ ප්රචණ්ඩත්වය පිළිබඳ සිදුවීම් 1,732ක් වාර්තා කර ඇත. මාර්තු මස ආරම්භයේ සිට අවම වශයෙන් පලස්තීන ජාතිකයින් පස් දෙනෙකු ඝාතනය කරමින් ආක්රමණික පදිංචිකරුවන් ග්රාමීය ප්රජාවන්ට එල්ල කරන ප්රහාර උත්සන්න කර ඇත. ඉරාන යුද්ධයේ පළමු දින හතර තුළ පමණක් විවිධ පලස්තීන ප්රජාවන් 37කට, ඊශ්රායල් ආක්රමණික පදිංචිකරුවන් විසින් සිදු කරන ලද ප්රචණ්ඩත්වය පිළිබඳ සිදුවීම් 50ක් පිළිබඳව රාජ්ය නොවන ඊශ්රායල මානව හිමිකම් සංවිධානයක් වන යෙෂ් ඩින් විසින් වාර්තා කර ඇත. මෙම ආක්රමණික පදිංචිකරුවන් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ හමුදාවේ සහාය සහිතව ක්රියාත්මක වේ. දිවි ගලවා ගැනීම සඳහා සමහර පලස්තීනුවන්ට තම ඉඩම් සොච්චම් මුදලකට ආක්රමණික පදිංචිකරුවන්ට විකිණීමට බල කෙරෙමින් පවතී.
ගාසා යුද්ධය ආරම්භ වත්ම, ආණ්ඩුව පලස්තීනුවන් ඊශ්රායලයට ඇතුලු වීම තහනම් කළේය. 140,000 කට අධික පිරිසක් එහි ඉදිකිරීම් හා කෘෂිකර්මාන්තයේ සේවය කරමින් සිටි අතර, එමගින් ඔව්හු, බටහිර ඉවුරේ සාමාන්ය දෛනික වැටුප මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා උපයා ගත්හ. මෙය 2025 අවසානය වන විට විරැකියා අනුපාතය සියයට 40 දක්වා ඉහළ නැංවීය. මෙම භයානක තත්වය තවත් උග්ර කරන්නේ පලස්තීන අධිකාරිය වෙනුවෙන් එකතු කරන ලද බදු ආදායම ඊශ්රායලය විසින් රඳවා තබා ගැනීමයි. එහි කාර්ය මණ්ඩලය කෙටි පැය ගණනකට යෙදවීමෙන් සහ වැටුප් ගෙවීම් ප්රමාද කිරීමෙන් පසු, එය දැන් බිඳවැටීමට මුහුණ දී සිටී.
“මහා ඊශ්රායලය” න්යාය පත්රය හඹා යාම සඳහා නෙතන්යාහු ඉරාන යුද්ධය භාවිතා කරයි Read More »










