politics

687F3615 00DB 42F7 BE41 D74213C6609E

ට්‍රම්ප් සටන් විරාමය දික්කිරීමේ ඇත්ත හේතුව කුමක්ද? – YouTube Podcast

The Socialist World

අපි මේ පොඩ්කාස්ට් එකෙන් කතා කරන්නෙ ඇමරිකාව ඉරානයට එරෙහිව අරන් යන යුද්ධයේ ඊනියා සටන් විරාමය අවසන් මොහොතේ දික් කරන්න ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තීරණය කළේ ඇයි කියලා. මේක සංවරකමේ ලක්ෂණයක් නෙවෙයි, කඩා වැටෙන අධිරාජ්‍යවාදී උපායමාර්ගයක් අතරමැද කරපු උපක්‍රමික ප්‍රයෝගයක්. මේ දික් කිරීමෙන් ඇත්තටම මොකක්ද වෙන්නේ, යුද්ධය පිටිපස්සේ තියෙන භෞතික අවශ්‍යතා මේකෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ කොහොමද වගේම, ලෝකේ පුරා ඉන්න කම්කරුවන්ට මේකෙන් ඇතිවන ක්ෂණික බලපෑම් මොනවාද කියලා අපි මේකෙදි විග්‍රහ කරනවා.

මේ චැනලය හරහා අපි ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවිය ආශ්‍රය කරගෙන ලෝක දේශපාලන ආර්ථික වර්ධනයන් ඒවායේ පුළුල් අධිරාජ්‍යවාදී සන්දර්භය ඇතුළෙ තියල කම්කරු පන්ති ආස්ථානයකින් වග විභාග කරනව. මේ විවරණය අහල, මේ පොඩ්කාස්ට් එක Like කරල, චැනල් එකත් Subscribe කරන්න කියල අපි ඔබට ආරාධනා කරනව. 

ට්‍රම්ප් සටන් විරාමය දික්කිරීමේ ඇත්ත හේතුව කුමක්ද? – YouTube Podcast Read More »

Cuba

කියුබාවට සහ ලතින් ඇමරිකාවට එරෙහි වොෂින්ටනයේ ප්‍රහාරය: 20 වන සියවස අහෝසි කිරීමේ ධනවාදී ධාවනයේ මුඛ්‍ය පෙරමුණක්

අන්ඩ්‍රියා ලෝබෝ විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 මාර්තු 18 වන දින  “Washington’s assault on Cuba and Latin America: A key front in the capitalist drive to abolish the 20th centuryයන හිසින් පළවූ අන්ඩ්‍රියා ලෝබෝ  විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි. 

Cuba
මතන්සාස්, කියුබාව [ඡායාරූපය Greg0611 / CC BY 4.0]

සඳුදා දිවයින (කියුබාව) පුරා සම්පූර්ණ විදුලි කප්පාදුවකට සමගාමීව, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් වාර්තාකරුවන්ට පුරසාරම් දෙඩුවේ, “කියුබාව අල්ලා ගැනීමේ ගෞරවය මට ලැබෙනු ඇතැයි මම විශ්වාස කරවා. ඒක ලොකු ගෞරවයක්”,යනුවෙනි.

“මම ඒක නිදහස් කළත්, ලබා ගත්තත්, මට හිතෙනවා  ඒකෙන් මට ඕන දෙයක් කරන්න පුළුවන් කියලා,” ඔහු එය පැවසුවේ, “බිග් ස්ටික්” ( Big Stick) රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකත්වයේ නිර්මාතෘ වන තියඩෝර් රූස්වෙල්ට් පවා ලැජ්ජාවට පත් කරන   ආකාරයේ මැර කල්ලිවාදයකිනි.

ජනවාරි 29 වන දින ට්‍රම්ප් විසින් කියුබාව “ජාතික හදිසි අවස්ථාවක්” ලෙස නම් කිරීමෙන් සහ මෙම දූපත් රාජ්‍යයට එරෙහිව සම්පූර්ණ බලශක්ති සම්බාධක පැනවීමෙන් පසු හවානා විසින් ලබා දුන් ප්‍රධාන අත් හැරීම් මාලාවකින් පසුව මෙම උද්දච්ච ප්‍රකාශ නිකුත් විය. 

සති කිහිපයක් ඇතුළත, කියුබානු රජය විසින් පෞද්ගලික ව්‍යාපාර පුළුල් කරමින් සහ රාජ්‍ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්වයන්ට ඉඩ සලසමින් පුළුල් ආර්ථික “ප්‍රතිසංස්කරණ” නිවේදනය කර ඇත. කියුබානු-ඇමරිකානු ත්‍රස්තවාදීන්ගේ සන්නද්ධ ආක්‍රමණයක් විමර්ශනය කිරීමට උදව් කිරීම සඳහා දිවයිනට FBI “විශේෂඥයින්”ට ආරාධනා කර තිබේ. මියාමි හි එක්සත් ජනපද සංගත සහ පිටුවහල් “ගුසානෝ (gusano)”ධනපතියන් හා සමග  සබදකම් සදහා විවෘතව තැත් කර ඇත. එමෙන්ම ඉන්ධන අවහිර කිරීම සහ “ආරක්ෂක සහයෝගීතාව” සම්බන්ධයෙන් ට්‍රම්ප් පරිපාලනය සමඟ අඛණ්ඩ සාකච්ඡා තහවුරු කර ඇත.

බදාදා දින, කියුබාවේ ජනාධිපති මිගෙල් ඩියාස්-කැනල් විසින් “දිනපතාම පාහේ” ට්‍රම්ප් සිදු කරනු ලබන තර්ජන හෙළා දුටු අතර, ඊට “නොනැමෙන ප්‍රතිරෝධය” ප්‍රකාශ කළ නමුත් ඔහුගේ පරිපාලනයේ ක්‍රියාමාර්ග යටත් වීමක් පෙන්නුම් කරයි. නියෝජ්‍ය අගමැති ඔස්කාර් පෙරෙස්-ඔලිවා එන්බීසී ප්‍රවෘත්ති වෙත පැවසුවේ “ඇමරිකානු සමාගම් සමඟ සහ එක්සත් ජනපදයේ වෙසෙන කියුබානුවන් සහ ඔවුන්ගේ පරම්පරාවන් සමඟ ද නම්‍යශීලී වාණිජ සම්බන්ධතාවයක් පැවැත්වීමට කියුබාව විවෘත” බවයි.

මෙය ෆිදෙල් කැස්ත්‍රෝ විසින් පිටුවහල් ප්‍රාග්ධනය සඳහා දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පනවා තිබූ තහනමේ ඓතිහාසික ආපසු හැරීමකි. ආක්‍රමණ, ත්‍රස්තවාදී බෝම්බ ප්‍රහාර සහ ඝාතන උත්සාහයන් හරහා අර්ධ යටත් විජිත යුගය නැවත ඇති කිරීමට උත්සාහ කළ ස්ථරවලට එරෙහිව ආරක්ෂාවක් ලෙස මෙය යුක්ති සහගත කරන ලදී.

එහෙත් මෙය පාලන තන්ත්‍ර වෙනසක් සඳහා ධවල මන්දිර බල කිරීම් සන්සුන් කිරීමට කිසිවක් කර නැත. අඟහරුවාදා ඕවල් කාර්යාලයේ ට්‍රම්ප් අසල වාඩි වී සිටි රාජ්‍ය ලේකම් මාර්කෝ රුබියෝ, හවානාහි ව්‍යාපාරික-ගැති පියවර ප්‍රමාණවත් නොවන බව පවසා ප්‍රතික්ෂේප කළේය: “ඔවුන්ට එය නිවැරදි කළ නොහැක. එබැවින් ඔවුන් බරපතල ලෙස වෙනස් විය යුතුය. ඔවුන් ඊයේ නිවේදනය කළ දෙය ප්‍රමාණවත් තරම් නාටකාකාර නොවේ. එය එය නිවැරදි කිරීමට සමත් නැත.”

කැස්ත්‍රෝ පවුල දිවයිනේ අඛණ්ඩව රැඳී සිටීම ගැනත්, ඩයස්-කැනල්  සම්බන්ධයෙන් “ඉවත් කිරීමේ” පියවරක් ගැනීම සහ “වරාය, බලශක්තිය සහ සංචාරක ව්‍යාපාරය සම්බන්ධ ගණුදෙනු” – වෙනත් වචන වලින් කිවහොත්, එකඟතාවයට එළඹුණු නැවත-යටත්විජිතකරණ පැකේජයක්– පිළිබඳව ට්‍රම්ප්ගේ කණ්ඩායම සාකච්ඡා කරමින් සිටින බව USA Today වාර්තා කර ඇත.

එක්සත් ජනපදය කියුබාව වටලෑම, අර්ධගෝලයේ සෑම රටකම ඉරණම සෘජුවම නියම කිරීමට සහ ඔවුන්ගේ සියලු සම්පත් අත්පත් කර ගැනීමට වොෂින්ටනයට ඇති අයිතිය තහවුරු කරන මොන්රෝ මූලධර්මයේ ට්‍රම්ප්ගේ “ට්‍රම්ප් අනුෂංගය” (Trump Corollary) යටතේ වන පුළුල් අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රහාරයක සංරචකයකි.

ඇමරිකානු මහජනතාවට එය අලෙවි කරන ආකාරය පිළිබඳ විවාදවලට අමතරව, පාලන තන්ත්‍රයන් වෙනස් කිරීමේ ජන සංහාරක මෙහෙයුමට පක්ෂ දෙකම සහ සංගත (large company) මාධ්‍ය සහාය දක්වයි. පක්ෂයේ “ප්‍රගතිශීලී” පාර්ශ්වයේ කොටසක් ලෙස සැලකෙන ඩිමොක්‍රටික් කොන්ග්‍රස් සභික රෝ ඛන්නා, X සමාජ මාධ්‍යය තුළ එයට අනුමැතිය දෙමින් “(එවැනි) ගිවිසුමක් ඇමරිකානු සහ කියුබානු ව්‍යවසායකයින්ට කියුබාවේ ආයෝජනය කිරීමට සහ කියුබාව ආර්ථික වශයෙන් යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට සහ නවීකරණය කිරීමට උපකාරී වනු ඇත,” යනුවෙන් ලිව්වේය.

මේ මස මුලදී මියාමි හි පැවති ෂීල්ඩ් ඔෆ් ද ඇමරිකාස් (Shield of the Americas) සමුළුවේදී, ට්‍රම්ප් විසින් ආර්ජන්ටිනාව, ඉක්වදෝරය, පැරගුවේ, චිලී සහ අර්ධගෝලයේ වෙනත් තැන්වල අන්ත දක්ෂිණාංශික පාලන තන්ත්‍ර සහ සහචරයින් පොදු වැඩසටහනක් සඳහා එක් කරන ලදී. එමගින් හමුදාකරණය, මහජන මර්දනය සහ ජීවන තත්වයන්ට සහ සමාජ වැඩසටහන් වලට දැවැන්ත ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීම අරමුණු කර ගෙන ඇත. 

ට්‍රම්ප් ෆැසිස්ට්වාදී කලාපීය නායකයින්ට පැවසුවේ “කියුබාව එහි ජීවිතයේ අවසාන මොහොතේ පසුවෙන,” බවයි. ඊට ඔවුහු අත්පොළසන් දෙමින් ප්‍රතිචාර දැක්වූහ. 

“මත්ද්‍රව්‍ය-ත්‍රස්තවාදීන්ට” එරෙහිව සටන් කරන බව පවසමින්, “සම්පූර්ණ සමූලඝාතන මෙහෙයුම” යටතේ එක්සත් ජනපදය ඉක්වදෝරයට හමුදා යොදවා FBI සහ හමුදා කාර්යාල විවෘත කර ඇත. මෙම ඒකාබද්ධ ප්‍රහාරයෙන් ගොවීන්ගේ නිවාස ගිනි තැබීම, ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවලට බෝම්බ හෙලීම සහ කම්කරුවන්ට වධහිංසා පැමිණවීම පමණක් නොව, ඉක්වදෝරයෙන් දියත් කරන ලද ගුවන් ප්‍රහාරයකින් තම භූමියේ පුද්ගලයින් 27 දෙනෙකු ඝාතනය වීම කොලොම්බියාව විසින් හෙළා දැකීමද සිදුවුණි. මේ අතර, ඉක්වදෝර අධිකරණ විසින් ප්‍රධාන ධනේශ්වර විරුද්ධ පක්ෂය වන රෆායෙල් කොරියාගේ “ පුරවැසි විප්ලවය ව්‍යාපාරය” අත්හිටුවා තිබේ.

පෙන්ටගනයේ දක්ෂිණ අධිකාරිය   කලාපය පුරා තම  කඳවුරු පිහිටුවා ගැනීමේ අයිතිවාසිකම් ආක්‍රමණශීලී ලෙස අත්කර ගනිමින් ද, කැරිබියන් සහ පැසිෆික් කලාපයේ නාවික මෙහෙයුම් පුළුල් කරමින් ද සිටී.  මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම පිළිබඳ සාක්ෂි නොමැතිව චෝදනා කරනු ලැබූ  ධීවරයින් 157 දෙනෙකුගේ ජීවිත බිලිගත් දැනුදු කෙරීගෙන යන අඛණ්ඩ බෝම්බ හෙලීමේ ව්‍යාපාරයක් ද ඊට ඇතුළත් ය.

පැනමා ඇළ සහ ග්‍රීන්ලන්තය මිලිටරිමය වශයෙන් අත්පත් කර ගන්නා බවට ට්‍රම්ප් නැවත නැවතත් තර්ජනය කර ඇති අතර, මෙක්සිකෝව ආක්‍රමණය කර බෝම්බ  හෙලීම සඳහා නිතර කැඳවුම් කරයි.

වෙනිසියුලාව යටත් කරගත් භූමියක් ලෙස සලකමින්, කැනඩාව පිළිබඳ ඒ හා සමාන ප්‍රකාශයන් අනුගමනය කරමින්, ට්‍රම්ප් මෑතකදී සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ යෝජනා කළේ, වෙනිසියුලාව එක්සත් ජනපදයේ 51 වන රාජ්‍යය බවට පත්විය හැකි බවයි. කැරකස් හි බෝම්බ හෙලීමේ ව්‍යාපාරයක් අතරතුර ජනාධිපති නිකොලස් මධුරෝ සහ ඔහුගේ බිරිඳ පැහැර ගැනීම, සීඅයිඒ සංවිධානයට රට විවෘත කර ඇති අතර, එහි තෙල් හා ඛනිජ සම්පත් කොල්ලකෑම සඳහා සංගතවලට විවෘත කර තිබේ.

ට්‍රම්ප්ගේ භාණ්ඩාගාර ලේකම්වරයා ආර්ජන්ටිනාව කලාපයේ ඇමරිකානු මූලෝපායික මාර්ගයේ “කේන්ද්‍රස්ථානය” ලෙස ප්‍රකාශ කිරීමත් සමඟ, හාවියර් මිලී, චීන ධීවර මෙහෙයුම්වලට එරෙහි වීමේ මුවාවෙන් දකුණු අත්ලාන්තික් සාගරයේ පාලනය පෙන්ටගනයට පවරා දී, වසර 100 කට වැඩි කාලයක් තිස්සේ කම්කරුවන්ගේ ජයග්‍රහණ මකා දැමීම අරමුණු කරගත් කම්කරු “ප්‍රතිසංස්කරණයක්” ක්‍රියාත්මක කර, එක්සත් ජනපද පිටුබලය ලත් අවසන් මිලිටරි ආඥාදායකත්වයේ අපරාධ ආරක්ෂා කර ඇත.

ආර්ජන්ටිනා, හොන්ඩුරාස් සහ කොස්ටාරිකාවේ අන්ත දක්ෂිණාංශික අපේක්ෂකයින් සදහා සිදුකල  සමාන ආකාරයේ බලහත්කාරී අනුමත කිරීම් වලින් පසුව, මිලීගේ ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරමින් ආර්ථික කම්පන-චිකිත්සක (shock therapy) වැඩසටහනක් දැනටමත් දියත් කරමින් සිටින, ඔගස්ටෝ පිනෝචෙට් ඒකාධිපතිත්වයේ විවෘත රසිකයෙකු වන හොසෙ ඇන්ටෝනියෝ කස්ට්ගේ චිලී මැතිවරණ ව්‍යාපාරයට ට්‍රම්ප් සහාය දැක්වීය.

මෙය හුදෙක් භූ දේශපාලනය නොවේ; එය පන්ති යුද්ධය යි. 20 වන සියවස පුරා මුළු ඇමරිකානු කලාපයේම කම්කරුවන් දිනා ගන්නා ලද සමාජ හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජයග්‍රහණ අතුගා දැමීම මෙහි අරමුණයි. එය පසුගිය සියවසේ මිලිටරි ඒකාධිපතිත්වයන් විසින් උත්සාහ කරන ලද සමාජ ප්‍රතිවිප්ලවය සම්පූර්ණ කිරීමකි. මෙය දේශීයව ෆැසිස්ට් තන්ත්‍රයක් ගොඩනැගීමට ට්‍රම්ප් දරන උත්සාහයන්ගෙන් වෙන් කළ නොහැකිය.

කියුබාවට සාමූහිකව දඬුවම් කිරීම

දිවයිනට එකදු මිසයිලයක් වත් එල්ල නොකර වුවද, කියුබාවේ ආර්ථික ගෙල සිර කිරීම මගින් සිදු කරන විනාශයේ  පරිමාණය යුද්ධයේ විනාශයට සමාන වේ.  2026 මුල් භාගයේදී මදුරෝ ඉවත් කිරීමෙන් පසුව, එක්සත් ජනපදය විසින් කියුබාව වෙනිසියුලානු තෙල් නැව්ගත කිරීම් කපා හැර ඇති අතර කියුබාවට ඉන්ධන අපනයනය කළහොත් මෙක්සිකෝව සහ අනෙකුත් සැපයුම්කරුවන්ට ආර්ථික අඩපණ කෙරෙන තීරුබදු පැනවීමට තර්ජනය කළේය. මෙක්සිකෝවේ ජනාධිපති ක්ලෝඩියා ෂයින්බෝම් ජනවාරි මාසයේදී තෙල් නැව්ගත කිරීම් නැවැත්වූවාය. “වාම” නායකයින් සහ ප්‍රධාන තෙල් අපනයනකරුවන් විසින් පාලනය කරනු ලබන බ්‍රසීලය සහ කොලොම්බියාව ද සම්බාධක බිඳ දැමීම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.

මෙය හුදෙක් යටත් වීමක් නොව, අර්ධගෝලය කපා කොටස් කිරීමේ වොෂින්ටනයේ නව යටත් විජිතවාදී ප්‍රතිපත්තියේ කනිෂ්ඨ හවුල්කරුවන් ලෙස තමන්ව ස්ථානගත කිරීමට උත්සාහ කරන දේශීය ධනේශ්වර අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කිරීමට සහාය වීමකි.

කියුබාවේ හුදකලාව තියුණු ය. ඉක්වදෝරය කියුබානු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් නෙරපා හැරියේය; නිකරගුවාව කියුබානුවන් සඳහා වීසා රහිත ගමන් සීමා කළේය; එසේම, සහ ග්වාතමාලාව, හොන්ඩුරාස් සහ ජැමෙයිකාව,  ඩොලර ඇතුලු ප්‍රධාන විදේශ මුදල් සැපයූ වෛද්‍ය සහයෝගීතා ගිවිසුම් අවසන් කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ.

බර බොරතෙල් දහනය කරන පැරණි සෝවියට් යුගයේ තාප බලාගාර සහ ඩීසල් ජනක යන්ත්‍ර ජාලයක් මත යැපෙන කියුබානු විදුලිබල ජාලය බිඳවැටීමේ ලක්ෂ්‍යයෙන් ඔබ්බට තල්ලු කර දමා ඇත. මාර්තු 16 වන දින, මුළු ජාතික විදුලිබල පද්ධතියම බිඳ වැටීමෙන් මුලු දිවයිනම අන්ධකාරයට ඇද වැටුණි . ඉන් පැය 29 කට පසුව, විදුලිය අර්ධ වශයෙන් පමණක් යථා තත්ත්වයට පත් කරන ලදී.

මැටන්සාස් හි සේවිකාවක් WSWS වෙත පැවසුවේ ඇගේ අසල්වැසි ප්‍රදේශයේ විදුලිය නොමැතිව දින ගණනක් ගෙවී ගොස් ඇති බවයි. පානීය ජලය සීමිත වුවද, ඉවුම් පිහුම් සඳහා අවශ්‍ය වන ගෑස් සොයා ගැනීමට නැත. සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතියේ බිඳවැටීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දැනටමත් ගණන් කළ නොහැකි ජීවිත ප්‍රමාණයක් අහිමි කරමින් පවතීම නිසා සමීප ඥාතියෙකු මෑතකදී මිය ගිය බව ඇය විස්තර කළාය.

වෛද්‍ය පද්ධතියෙ හි “හදිසි නොවන” ක්‍රියා පටිපාටි 100,000 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක පොරොත්තු ලේඛනයක් ඇති අතර, එයට ළමුන් 11,000 කට වඩා ඇතුළත් වේ. බොහෝ අවස්ථාවලදී, “හදිසි නොවන” යන්නෙහි සරල තේරුම “තවමත් මිය ගොස් නැත” යන්නයි.

බලශක්ති විශ්ලේෂක ජෝර්ජ් පිනෝන් අනතුරු අඟවා ඇත්තේ: “ඉන්ධනවලින් සියයට සියයක්ම අතුරුදහන් වන රටක් මම කිසි දිනෙක දැක හෝ අධ්‍යයනය කර නැත.”යනුවෙනි. 

මෙම තත්වයන් යටතේ, කුඩා නමුත් සැලකිය යුතු විරෝධතා පැන නැගී ඇත: බිඳ වැටෙන අධ්‍යාපනයට එරෙහිව විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් වාඩිලා ගැනීම, කම්කරු පන්ති නිවහන් ප්‍රදේශ වල භාජන වලට ගසමින්, විදුලිය සහ ආහාර ඉල්ලා සිටීම, මෑතකදී විරෝධතාකරුවන් විසින් කොමියුනිස්ට් පක්ෂ කාර්යාලයක ගෘහ භාණ්ඩ ගිනි තැබූ මොරොන්හි ඇති වූ කෝලාහල වැනි දේ සදහන් කල හැක. 

20 වන සියවස අහෝසි කිරීමේ ගාමකයේ පෙරමුණක්    

කියුබාවට එරෙහි අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රහාරය සුවිශේෂී ලෙස පළිගැනීමේ ස්වභාවයක් ගනී. වොෂින්ටනය හුදෙක් සංගත වල  හා මූල්‍ය අවශ්‍යතා පසුපස හඹා යනවා පමණක් නොව, ඇමරිකානු රූකඩ පාලන තන්ත්‍ර පෙරලා දැමූ 1959 කියුබාවේ සහ 1979 ඉරානයේ විප්ලව දෙකකට එරෙහිව එකවර ඓතිහාසික පළිගැනීමේ ව්‍යාපාරයක් දියත් කරමින් සිටී.

හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුව අවධාරනය කළ පරිදි, කියුබානු විප්ලවය කම්කරු පන්තියේ සවිඥානික නායකත්වය යටතේ ධනේශ්වර දේපළ සබඳතා සමාජවාදී ලෙස පෙරළා දැමීමක් නියෝජනය කළේ නැත. ඒ වෙනුවට, එක්සත් ජනපද සංගත වල දේපළ අත්පත් කර ගැනීම, ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ සහ සෞඛ්‍ය හා අධ්‍යාපනයේ සමාජ පියවර ක්‍රියාවට දැමිණි. ඒවා 20 වන සියවසේ ලොව බොහෝ ප්‍රදේශවල බලයට පත් වූ ධනේශ්වර ජාතිකවාදී සහ යටත් විජිත විරෝධී ව්‍යාපාරවල රැඩිකල් ප්‍රභේදයක් වූ අතර අවසාන විග්‍රහයේදී 1917 රුසියානු විප්ලවයෙන් ආභාෂය ලැබීය.

අද, ගෝලීය ධනේශ්වර අර්බුදයේ සහ යුද ධාවනයේ කස පහර යටතේ, පාලක පන්ති “20 වන සියවස අහෝසි කිරීමට” අධිෂ්ඨාන කරගෙන සිටී. එනම්, නග්න සූරාකෑම, යටත් විජිතකරණය සහ සීමා නොකළ පොලිස් මිලිටරි පාලනයන් පිහිටුවීම ආදීය මගින් මානව වර්ගයා 19 වන  සියවසේ පැවැති තත්වයන්ට නැවත ගෙන ඒමයි. 

ජනවාරි මාසයේ වාර්තාවක එක්සත් ජනපද චින්තන පර්ෂදයක් වන ජේම්ස්ටවුන් පදනම (Jamestown Foundation) සඳහන් කළේ, කියුබාවේ ඇද වැටීම “ රුසියාවට, චීනයට හෝ වෙනත් කිසිවෙකුට විකල්ප බල මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමට ඇති නොහැකියාව පිළිබඳ අවසාන සාක්ෂියක් ලෙස ගෝලීය දකුණ විසින් සැලකෙනු ඇති ” බවයි.

කියුබාවේ දුක්ඛිත තත්ත්වයට, ලතින් ඇමරිකාවේ ඊනියා “රෝස රැල්ලේ” (pink tide) රජයන් හා රුසියාව සහ චීනය දක්වන ප්‍රතිචාරය, ඔවුන්ගේ බංකොලොත්භාවය සහ ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයට ප්‍රතිවිරුද්ධ බලයක් ලෙස “කලාපීය ඒකාබද්ධතාවයෙ” නැතහොත් BRICS හි වංචාව හෙළිදරව් කරයි.

නමුත් කියුබාවට එරෙහි දරුණු ප්‍රහාරය සහ ලතින් ඇමරිකාවේ අන්ත දක්ෂිණාංශික පාලන තන්ත්‍රයන්ගේ ප්‍රති-විප්ලවවාදී අක්ෂයක් ගොඩනැගීමට දරන උත්සාහය, ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ ශක්තියේ සලකුණු නොව එහි ගැඹුරු දුර්වලතාවයේ සලකුණු වේ. 

කියුබාවේ කටුක වේදනාව, එක්සත් ජනපද ආර්ථික හා මිලිටරි ආධිපත්‍යය මත රැදුනු  1945 න් පසු ලෝක පර්යායේ පුළුල් බිඳවැටීම සහ බහු ධ්‍රැවීයතාව ඇතුළු වෙනත් කිසිදු ධනේශ්වර පදනමක් මත මෙම පර්යාය ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමේ නොහැකියාව සමඟ බැඳී ඇත.

ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තික ප්‍රහාරයක් දෙසට

කියුබාවේ ගෙල සිර කිරීම, ඊට අනුබල දෙන ධනේශ්වර-ජාතිකවාදී ආණ්ඩුවලට ආයාචනා කිරීමෙන් නැවැත්විය නොහැකි නම්, එයට විරුද්ධ විය හැක්කේ කුමන සමාජ පදනමක් මතද?

පිළිතුර පවතින්නේ ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තිය සතුවය. කියුබාව වටලෑම එක්සත් ජනපදය ඇතුළු සෑම තැනකම කම්කරුවන්ට එල්ල කරන ප්‍රහාරයෙන් වෙන් කළ නොහැකි ය. ඉරානයට එරෙහි සාපරාධී යුද්ධයෙන් මෙහෙයවනු ලබන තෙල් මිල ඉහළ යාම දැනටමත් උද්ධමනයට සහ කප්පාදුවලට ඉන්ධන සපයන අතර එය 1970 ගණන්වල සිදුවීම් සිහිපත් කරයි. එහි දී ඇති වූ තෙල් කම්පන මගින් ලතින් ඇමරිකාව සහ ඉන් ඔබ්බට දැවැන්ත පන්ති අරගල පුපුරුවා හැරියේය. 

කියුබාවට සිදු කරනු ලබන වධහිංසාවට එරෙහිව පන්ති ප්‍රතිචාරය අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට සහ සමාජ ප්‍රතිවිප්ලවයට එරෙහි පුළුල් අරගලයක කොටසක් ලෙස සංවිධානය කළ යුතුය. කියුබානු කම්කරු පන්තියේ සාගින්න අවසන් කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව, ලතින් ඇමරිකාව  ඇතුළු ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තිය විසින් සම්බාධක සහ සියලු අවහිර කිරීම් වහාම සහ කොන්දේසි විරහිතව අවසන් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිය යුතු අතර එමඟින් එයට (කම්කරු පන්තියට) තමන්ගේ පාලක ප්‍රභූව සමඟ ගණුදෙනු බේරා ගැනීමට ඉඩ සැලැසෙනු ඇත.

කියුබාව සුරැකීම ස්ටැලින්වාදී සහ ව්‍යාජ වාම සංවිධාන විසින් දිගු කලක් තිස්සේ ඔසවා ආරක්ෂා කරන ලද අර්ථයෙන් “ජාතික” ප්‍රශ්නයක් නොවේ.

ඩේවිඩ් නෝර්ත් ඔහුගේ 1993 “නොනවතින විප්ලවය සහ අද දින ජාතික ප්‍රශ්නය” දේශනයේදී පැහැදිලි කළ පරිදි, අධිරාජ්‍යවාදය “ජාතික රාජ්‍යයේම මළ බෙරය වැයූ බව”  ට්‍රොට්ස්කි  පෙන්වා දුන්නේය. එපමණක් නොව, “අධිරාජ්‍යවාදයේ යුගයේ දී, ජාතික පදනමක් මත මානව වර්ගයාගේ කිසිදු මූලික ගැටලුවක් විසඳීමේ නොහැකියාව”, ස්වදේශික ධනේශ්වර නායකත්වයක් යටතේ “ජාතික විමුක්තිය” පිළිබඳ ඉදිරිදර්ශනය ප්‍රතිගාමී යුතෝපියාවක් බවට පත් කර ඇත. කැස්ත්‍රෝ සහ අසංඛ්‍ය සංඛ්‍යාත  “ජාතික විමුක්ති” සංකේතවල වාර්තාව මෙය සනාථ කර ඇත: ඔවුන් සියල්ල ජාතික-රාජ්‍ය රාමුවක් මත රඳා පැවතුනි; අධිරාජ්‍යවාදය සහ ස්ටැලින්වාදය අතර සමතුලිතතාවය සදහා උත්සාහ කළ අතර, ඔවුන්ගේ මතුපිට ජයග්‍රහණ බිඳ වැටුණු විට  ඒ සදහා මිල ගෙවීම කම්කරු පන්තිය මත පැටවුනි.

කියුබාවේ සහ වෙනිසියුලාවේ රජයන් සමඟ “රෝස රැල්ලේ” ඉතිරි රටවල් වල වත්මන් යටත් වීමේ රැල්ල, ට්‍රොට්ස්කිගේ නොනවතින විප්ලව න්‍යාය නිශේධනීය ලෙස  සනාථ කරයි: එනම්, අධිරාජ්‍යවාදී යුගයේ දී, පීඩිත රටවල් මුහුණ දෙන මූලික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සහ සමාජීය කාර්යයන් කිසිවක්, ධනේශ්වර හෝ සුලු ධනේශ්වර නායකත්වයන් යටතේ ජාතික පදනමක් මත විසඳා ගත නොහැක. කියුබාව ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සහ 20 වන සියවසේ කම්කරුවන් විසින් දිනා ගන්නා ලද සියලු ජයග්‍රහණ ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ඇති ඇති එකම ශක්‍ය පදනම නම්, ලෝක සමාජවාදී විප්ලවයේ කොටසක් ලෙස බලය සඳහා කම්කරු පන්තිය ස්වාධීනව, ජාත්‍යන්තරව බලමුලු ගැන්වීමයි.

මෙහි තේරුම නම්, ඉදිරියේදී ඇතිවන පන්ති අරගලයට අවශ්‍ය දැනුවත් සමාජවාදී නායකත්වය ලබා දීම සඳහා කියුබාව තුළ සහ ලතින් ඇමරිකාව පුරා හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුවේ කොටස් ලෙස සැබෑ විප්ලවවාදී පක්ෂ ගොඩනැගීමයි.

(අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි)

කියුබාවට සහ ලතින් ඇමරිකාවට එරෙහි වොෂින්ටනයේ ප්‍රහාරය: 20 වන සියවස අහෝසි කිරීමේ ධනවාදී ධාවනයේ මුඛ්‍ය පෙරමුණක් Read More »

Podcast

කියුබාවට එරෙහි තර්ජන: ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ නව-යටත්විජිත සැලසුම් -YouTube Podcast

The Socialist World

මේ පොඩ්කාස්ට් එකෙන් අපි කියුබාවට පහර දීමේ පෙන්ටගනයේ යෝජිත සැලසුම් දේශපාලනිකව හෙළිදරව් කරනව. සම්පත්, වෙළඳ මාර්ගත්, ගෝලීය වෙළඳපොළවල් වලත් එක්සත් ජනපදයෙ අධිකාරිය ආපහු තහවුරු කරන්න වගේම, වෙනිසියුලාවේ ඉඳල ඉරානය හරහා චීනය සමඟ ගැටුමකට සූදානම් වීම අරමුණු කරගනිපු අධිරාජ්‍යවාදී කොල්ලකෑමේ පුළුල් සංයුක්ත ව්‍යාපාරයක සන්දර්භය ඇතුළෙ අපි මේ කියුබාවට එරෙහි තර්ජන පිහිටුවන්න ඕන.

මේ චැනලය හරහා අපි ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවිය ආශ්‍රය කරගෙන ලෝක දේශපාලන ආර්ථික වර්ධනයන් ඒවායේ පුළුල් අධිරාජ්‍යවාදී සන්දර්භය ඇතුළෙ තියල කම්කරු පන්ති ආස්ථානයකින් වග විභාග කරනව.

මෑත සතිවලදී ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවිය කියුබාවට එරෙහිව එක්සත් ජනපදය ගෙනයන හොඳින් සම්බන්ධීකරණ කරපු  ප්‍රහාරයක් පිළිබඳව හෙළිදරව් කරල තියෙනව. මේක ඇමරිකානු පාලක පන්තිය තමන්ට අහිමි වෙලා තියෙනව කියල දකින කලාපීය බලපෑම නැවත ලබා ගැනීම සඳහා අර්ධගෝලය පුරාම ක්‍රියාත්මක කරල තියෙන උපාය මාර්ගයක කොටසක්. ඇමරිකානු පරිපාලනයේ තර්ජන, බලශක්ති සම්බාධක ඇතුලු දිවයිනේ ගෙල සිර කරන කුරිරු ආර්ථික අවහිර කිරීම් වගේම මිලිටරි බලහත්කාරකම්, කියුබාව එක්සත් ජනපද ආයතනික අවශ්‍යතාවලට යටත් කිරීමටත්, එරට වරාය, තෙල් හා සංචාරක ආර්ථිකය පෞද්ගලික ලාභයට විවෘත කිරීමටත් සැලසුම් කරල තියෙන නැවත යටත් විජිතකරණ කිරීමේ (recolonization කිරීමේ) වැඩසටහනකට සමානයි. 

කියුබාවට එරෙහි තර්ජන: ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ නව-යටත්විජිත සැලසුම් -YouTube Podcast Read More »

Hormuz

එක්සත් ජනපදය හෝමූස් සමුද්‍ර  සන්ධිය අවහිර කිරීමෙන් ප්‍රධාන බලවතුන් අතර ගැටුම් ගැඹුරු වේ

ජෝර්ඩන් ෂිල්ටන් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 අප්‍රේල් 16 වන දින  ‘US blockade of Strait of Hormuz deepens conflicts between major powers’ යන හිසින් පළවූ ජෝර්ඩන් ෂිල්ටන් විසින් ලියන ලද ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි. 

සඳුදා සිට වොෂින්ටනයේ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර කිරීම බලාත්මක වූ අතර එය ඉරානයට එරෙහි යුද්ධයේ ප්‍රධාන  තීව්‍රවීමක් සනිටුහන් කරයි. ඉරාන වරායන් වෙත සහ ඉන් පිටතට යන සියලුම තෙල් නැව් වල ගමනාගමනය නැවැත්වීමට එක්සත් ජනපද හමුදා දරන උත්සාහයේ අරමුණ වන්නේ, ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය සදහා පුළුල් සහන ලබා දීමට ටෙහෙරානයට බල කිරීම සහ, බලශක්ති ආනයනයන්ගෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් සඳහා ඉරානයෙන් සහ පුළුල් ගල්ෆ් කලාපයෙන් ලැබෙන ලාභ තෙල් මත යැපෙන චීනයේ අවශ්‍යතා වලට වල  කැපීමයි.

Hormuz
එක්සත් ජනපද-ඊශ්‍රායල් හමුදා මෙහෙයුම අතරතුර පසුගියදා ගුවන් ප්‍රහාර කිහිපයකින් ඉරානයේ කෙෂ්ම් දූපතේ වරායේ ධීවර තොටුපළට සිදු වූ හානිය. හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ නැව් පසුබිමේ. 2026 අප්‍රේල් 13 වන සඳුදා. [AP ඡායාරූපය/අස්ගාර් බෙෂාරති]

ඇමරිකානු උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වැන්ස් අඟහරුවාදා පැහැදිලි කළේ, මෙම ඇමරිකානු ආක්‍රමණශීලී යුද්ධය මැද පෙරදිග ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම අරමුණු කරගත් එකක් බවයි. ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් “කුඩා ගනුදෙනු” ගැන උනන්දුවක් නොදක්වන නමුත් ඉරානය සමඟ “මහා කේවල් කිරීමක්” සොයන බවත්, එමඟින් එක්සත් ජනපදය ඉරානයට “ආර්ථික වශයෙන් සාමාන්‍ය රටක් ලෙස” සලකනු ඇති බවත් ඔහු උත්සවයකදී ප්‍රකාශ කළේය. ට්‍රම්ප් සහ වැන්ස්ට අවශ්‍ය වන්නේ මිලියන 93 ක ජනතාවක් සිටින, 1979 දී ඉරාන විප්ලවය මගින් ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ මූල්‍ය හා මිලිටරි ආධිපත්‍යය අවසන් කළ මෙම රට,1979 ට පෙර පැවති තත්ත්වය කරා ආපස්සට හැරවීමටයි.

යුද්ධයේ ආරම්භයේ සිටම ට්‍රම්ප් කළ ප්‍රකාශවලින් පෙනී යන්නේ, ලෝකයේ වැදගත්ම බලශක්ති අපනයන කලාපය කෙරෙහි තම ප්‍රමුඛත්වය සුරක්ෂිත කර ගැනීම සඳහා ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය ඉතාමත් කුරිරු ම්ලේච්ඡත්වයට යොමු වනු ඇති බවයි. ඔහු ඉරානය “ආපසු ගල් යුගයට” ඇද දැමීමට, බෝම්බ හෙලන බවට සපථ කළ අතර, අප්‍රේල් 7 වන දින, “සම්පූර්ණ ශිෂ්ටාචාරයක්” අතුගා දැමිය හැකි බවට වන සමූල ජන සංහාරක (genocidal) තර්ජනයක් කළේය.ඉරානයට එල්ල කරන ලද ඇමරිකානු/ඊශ්‍රායල බෝම්බ හෙලීම අවිචාරවත් ලේ පිපාසිත  මනසකින් සිදු කරන ලද අතර, යුද්ධයේ පළමු දිනයේම, ළමුන් 160 කට වැඩි පිරිසක් මරා දැමීමට හේතු වූ බාලිකා පාසලක් විනාශ කිරීමෙන් එය පෙන්නුම් කළේය. පසුගිය සතියේ සටන් විරාමයෙන් පසුව නිකුත් වූ ස්වාධීන විමර්ශන සහ භූමි වාර්තාවලින් හෙළි වූයේ එක්සත් ජනපදය හමුදා ඉලක්කවලට පහර දෙන බව ප්‍රකාශ කළ විට පවා, අවට සිවිල් යටිතල පහසුකම් සහ නේවාසික ගොඩනැගිලිවලට සිදු වූ අනුබද්ධ හානිය (collateral damage) පුළුල් බවයි.

මේ සතියේ ෆොක්ස් බිස්නස් සමඟ පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී, යුද අපරාධකරු ට්‍රම්ප් ඉරානය ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදී නියෝගවලට හිස නැමීම ප්‍රතික්ෂේප කළහොත් තවත් යුද අපරාධ සිදු කරන බවට තර්ජනය කළේය. මාෆියා නායකයෙකු මෙන් කතා කරමින් ට්‍රම්ප් පැවසුවේ, “මම දැන් ඔක්කොම පටන් ගත්තොත්, ඒ රට නැවත ගොඩනැගීමට ඔවුන්ට වසර 20 ක් ගතවනු ඇත. එමෙන්ම අපි ඉවර නැහැ… අපට ඔවුන්ගේ සෑම පාලමක්ම පැයකින් විනාශ කළ හැකියි.…. ඔවුන්ගේ සෑම බලාගාරයක්ම”

ට්‍රම්ප් ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය වෙනුවෙන් කතා කරන අතර, එය එක්සත් ජනපදය මුදල් සපයන ලද ෂා රජුගේ මර්දනකාරී ආඥාදායකත්වය පෙරලා දැමූ 1979 විප්ලවය සඳහා ඉරාන ජනතාවට කිසි විටෙකත් සමාව දී නැත. ඔහුගේ  උත්සුකය ඉරාන ජනතාවගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිවාසිකම් ගැන තබා ඉරාන “ත්‍රස්තවාදය” ගැනවත් නොවේ. ඒ වෙනුවට, බර්ලිනයේ හම්බෝල්ට් විශ්ව විද්‍යාලයේ මෑතකදී පැවති දේශනයකදී එක්සත් ජනපද අධිරාජ්‍යවාදය සහ ඉරානය අතර ඓතිහාසික සම්බන්ධතාවය සාරාංශ ගත කරන විට ඩේවිඩ් නෝර්ත් පැවසූ පරිදි, ඒ සියල්ල “තෙල්, භූ දේශපාලනික බලපෑම සහ ඇමරිකානු ධනවාදයේ පන්ති අවශ්‍යතා” දක්වා  සිඳ වේ.

බ්‍රහස්පතින්දා යුද්ධය පිළිබඳ පැවති සාකච්ඡාවකදී, ෆැසිස්ට් යුද ලේකම් පීට් හෙග්සෙත්, එක්සත් ජනපද හමුදාව “උන්ඩ යලි පුරවමින්  සිටින” බවට අනතුරු ඇඟවූ අතර, ඒකාබද්ධ මාණ්ඩලික ප්‍රධානීන්ගේ සභාපති ඩෑන් කේන් ප්‍රකාශ කළේ “වචනාර්ථයෙන් මොහොතක දැනුම්දීමකින්” හමුදාවට නැවත සටන් ආරම්භ කළ හැකි බවයි. ඉරාන වරාය අවහිර කිරීම ආරම්භ වූ දා සිට නැව් 13 ක් ආපසු හැරී ඇති බව කේන් තවදුරටත් පැවසීය. පසුව එම දිනම මෙම අගය 14 දක්වා වැඩි කරන ලදී.

ලෝකයේ සිව්වන විශාලතම තෙල් සංචිත සහ දෙවන විශාලතම ස්වාභාවික ගෑස් සංචිත ඇති රට වන ඉරානය, එහි තෙල්වලින් සියයට 80 ත් 90 ත් අතර ප්‍රමාණයක් චීනයට අපනයනය කළේය. ට්‍රම්ප් සිය පළමු ධුර කාලය තුළ 2018 දී ටෙහෙරානය සමඟ එක්සත් ජාතීන්ගේ අනුග්‍රහය ලත් න්‍යෂ්ටික ගිවිසුම ඒකපාර්ශ්විකව අවලංගු කළ විට, ඔහු රටට පනවන ලද කුරිරු සම්බාධක හේතුවෙන් මෑත වසරවලදී ඉරාන තෙල් අඩු මිලට  ලබා ගැනීමෙන් බීජිනය ප්‍රතිලාභ ලබා ඇත. 2021 දී, චීනය ඉරානය සමඟ වසර 25 ක  මූලෝපායික හවුල්කාරිත්වයක් අත්සන් කළ අතර එයට චීන ආර්ථිකය සඳහා ඩොලර් බිලියන 400 ක තෙල් සැපයුමට හුවමාරුවක්  ලෙස ඉරාන යටිතල පහසුකම් සඳහා ප්‍රධාන ආයෝජන ඇතුළත් විය. වොෂින්ටනය දැන් බලාපොරොත්තු වන්නේ තම සම්බාධක මගින් ඉටු කළ නොහැකි දේ ම්ලේච්ඡ මිලිටරි බලයෙන් ලබා ගත හැකි බවයි. නමුත් මෙම යුද්ධයේ පළමු සති හය තුළ පෙන්නුම් කර ඇත්තේ ලෝකයේ බලවත්ම හමුදාවට පවා ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ දිග්ගැස්සුනු  ජරපත් වීමේ බලපෑම ජය ගත නොහැකි බවයි.

යුද්ධයට පෙර චීනය ඉරානයෙන් දිනකට තෙල් බැරල් මිලියන 1.4 ක් සහ සමස්තයක් ලෙස ගල්ෆ් කලාපයෙන් දිනකට බැරල් මිලියන 5 කට වඩා ලබා ගනිමින් සිටියේය. එක්සත් ජනපද අවහිරය අනෙකුත් ගල්ෆ් රාජ්‍යයන්ගෙන් චීනයට සිදු කරන අපනයනය කිරීම් වලට සෘජුවම බාධාවක් නොවුනත්, කලාපයේ නිෂ්පාදනය යුද්ධයෙන් තියුනු ලෙස පීඩාවට පත්ව ඇති අතර එය ගෝලීය ආර්ථික  අවුල් කිරීමට  තර්ජනය කරයි. වාර්තා වන පරිදි චීනයේ මාස 5 ක ඉල්ලුම සපුරාලීමට හැකි තෙල් සංචිත ඇති නමුත්, සැපයුමේ දිගුකාලීන අඩුවීම් එහි දැනටමත් බිඳෙනසුලු ආර්ථිකය බරපතල ලෙස දුර්වල කළ හැකිය. එපමණක් නොව, මෙම සතියේ IMF වාර්තාවකින් මතු කරන ලද ගෝලීය ආර්ථික අවපාතයක අපේක්ෂාව, ආර්ථික වර්ධනය පවත්වා ගැනීම සඳහා බීජිංහි ස්ටැලින්වාදී තන්ත්‍රය විශ්වාසය තබන චීන අපනයන සඳහා ක්ෂීන වන වෙළඳපොළක් අදහස් කරනු ඇත.

බදාදා බීජිං සංචාරයකදී රුසියානු විදේශ අමාත්‍ය සර්ජි ලැව්රොව් ප්‍රකාශ කළේ මැදපෙරදිග යුද්ධය හේතුවෙන් චීනයට ඇති වන ඕනෑම තෙල් හිඟයක්, මොස්කව් මගින් පියවා ගත හැකි බවයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්‍රකාශය සැක සහිත ය. රුසියාව සහ චීනය අතර නල මාර්ග දැනටමත් සම්පූර්ණ ධාරිතාවයෙන් ක්‍රියාත්මක වන බව වාර්තා වන අතර, චීනයට ළඟා වන දිනකට තෙල් බැරල් මිලියන 2 ක් පමණ වන තෙල් පරිමාව සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කිරීමට අවශ්‍ය  තෙල් ප්‍රවාහන යාත්‍රා රුසියාවට නොමැත. ඉරාන තෙල් අපනයන සම්පූර්ණයෙන්ම පියවා ගැනීමට සහ අනෙකුත් ගල්ෆ් රටවලින් ලැබෙන තෙල් වල පහත වැටීමෙන් කොටසක් හෝ  ආවරණය කිරීම සඳහා, රුසියාව චීනයට කරන වර්තමාන අපනයන, දෙගුණයකට වඩා වැඩි කිරීමට සිදුවනු ඇත.

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ නාසි පාලන තන්ත්‍රයෙන් පසු ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ අසමසම ආක්‍රමණශීලීත්වය සහ අපරාධකාරීත්වයට මුහුණ දී සිටින බීජිනය, සියලු රාජ්‍යයන්ගේ අවශ්‍යතාවලට ගරු කරන ස්ථාවර “බහු-ධ්‍රැවීය ලෝකයක” අපේක්ෂාව ඉදිරිපත් කරමින් එක්සත් ජනපද අවහිරයට ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත. ෂින්හුවා වාර්තාවකට අනුව, බීජිනය සහ මොස්කව් “බහුපාර්ශ්වික සහයෝගීතාව ශක්තිමත් කළ යුතු අතර, බහුපාර්ශ්විකත්වය ස්ථිරව ආරක්ෂා කර ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය. එක්සත් ජාතීන්ගේ අධිකාරය සහ ජීව ශක්තිය පුනර්ජීවනය කිරීමට අත්වැල් බැඳ ගත යුතු අතර, ෂැංහයි සහයෝගිතා සංවිධානයේ (Shanghai Cooperation Organization) සහ බ්‍රික්ස් රටවල රාමු තුළ සමීප සම්බන්ධීකරණය හා සහයෝගීතාවයේ නිරත විය යුතුය. ජාත්‍යන්තර පිළිවෙල වඩාත් සාධාරණ හා යුක්තිසහගත දිශාවකට සංවර්ධනය කිරීම ප්‍රවර්ධනය කළ යුතු” බව ෂී ජින්පින් ලැව්රොව්ට පැවසීය.

සෝවියට් ස්ටැලින්වාදී නිලධරයේ “සාමකාමී සහජීවනය” පිළිබඳ ප්‍රතිපත්තියේ මෙම නවීන අනුවාදය, 20 වන සියවසේදී, ස්ටැලින්වාදීන් රුසියානු ධනවාදය අධිරාජ්‍යවාදී ලෝක පර්යායට ඒකාබද්ධ කිරීමේ අසාර්ථක උත්සාහයක දී සෝවියට් සංගමය දියකර හැරීමට හේතු වූ විට, ලෝක ධනවාදයේ යථාර්ථයන් තුළ එයට තිබූ පදනමට වඩා අඩු පදනමක් අද තිබේ. ‘වෙන්ඩ-ඒකාධිපති’ (ඒකාධිපති වීමට නියමිත) ට්‍රම්ප් යටතේ, ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය එහි වේගවත් වන ආර්ථික පරිහානිය මධ්‍යයේ එහි ගෝලීය ආධිපත්‍යය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා තුන්වන ලෝක යුද්ධයක් දියත් කිරීමට සම්පූර්ණයෙන්ම කැපවී සිටී. ඉරාන ශිෂ්ටාචාරය අතුගා දැමීමට ට්‍රම්ප්ගේ ලේ  කැටි ගැස්සෙන තර්ජන සාක්ෂි දරන්නේ ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය තමන්ගේ වියදමින් “බහුපාර්ශ්විකත්වයේ”  ධජය යටතේ චීන සහ රුසියානු බලපෑම පුළුල් කිරීම සාමකාමීව පිළිගන්නේ නැති බවයි.

වසර ආරම්භයේ සිට ට්‍රම්ප්ගේ ක්‍රියාමාර්ගවලින් නිසැකවම පැහැදිලි වී ඇත්තේ ඔහුගේ අවසාන ඉලක්කය චීනයේ නැගීම අවහිර කිරීම බවයි. චීනයයේ ප්‍රධාන තෙල් සැපයුම්කරුවෙකු වන වෙනිසියුලාව මත මිලිටරි ප්‍රහාරයක් දියත් කළේ, එහි ජනාධිපතිවරයා අල්ලා ගැනීමට සහ රටේ බලශක්ති සංචිත ඇමරිකානු ප්‍රාග්ධනයට විවෘත කිරීම  උදෙසා එක්සත් ජනපද රූකඩ පාලනයක් ස්ථාපිත කිරීම සඳහා ය. ඉරානයට එරෙහිව මෙහෙයුමක් පහසුවෙන් කළ හැකි බවට විශ්වාස කරමින් එක්සත් ජනපද අධිරාජ්‍යවාදය විනාශකාරීව වැරදි ලෙස ගණනය කළ ද, කෙසේ වෙතත් එය සමස්ත මැද පෙරදිග පුරා චීන ආර්ථික සබඳතා කඩාකප්පල් කිරීමේ ඉලක්කය හඹා යමින් සිටී. මෙය යුද්ධය අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමේ ස්වරූපයක් ගත්තද නැතහොත් ඉරානය සමඟ “මහා කේවල් කිරීමක” ස්වරූපයක් ගත්තද, ධනවාදය යටතේ විසඳිය නොහැකි මෙම ගැටුමේ වෛෂයික තර්කනය න්‍යෂ්ටික සන්නද්ධ බලවතුන් අතර විනාශකාරී මිලිටරි ගැටුමකි. නෝර්ත් ඔහුගේ බර්ලින් දේශනයේදී නිරීක්ෂණය කළ පරිදි,

“(මෙහිදී), ඉතිහාසය තමන් විසින්ම පනවන ලද ඓතිහාසික සමාන්තරය වන්නේ 1991 ගල්ෆ් යුද්ධය හෝ 2003 ඉරාක ආක්‍රමණය නොව, 1914 අගෝස්තු මාසයයි. පළමු ලෝක යුද්ධය බෝල්කන් කලාපයේ කලාපීය ගැටුමක් ලෙස ආරම්භ වූ අතර, සන්ධාන වල තර්කනය, අධිරාජ්‍ය එදිරිවාදිකම් සහ වැරදි ගනන් බැලීම්  හරහා අධිරාජ්‍ය හතරක් විනාශ කර මිලියන 20 ක ජනතාවක් මරා දැමූ ගෝලීය ව්‍යසනයක් දක්වා ව්‍යාප්ත විය.”

මෙයින් ගැලවිය හැකි එකම මග වන්නේ ධනේශ්වර ලාභ ක්‍රමය අවසන් කර සමාජවාදය ස්ථාපිත කිරීම සඳහා කම්කරු පන්තිය විසින් මෙහෙයවනු ලබන ජාත්‍යන්තර යුද විරෝධී ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමයි. ඉරානයේ සහ මැද පෙරදිග පුරා කම්කරුවන් අධිරාජ්‍යවාදී ආක්‍රමණයට එරෙහි ඔවුන්ගේ අරගල, නිමක් නැති යුද්ධ සහ මූල්‍ය කතිපයාධිකාරයේ පොහොසත් කිරීම සඳහා තම ජීවන තත්වයන් මත දරුණු ප්‍රහාරයකට මුහුණ දෙන උතුරු ඇමරිකාවේ සහ යුරෝපයේ අධිරාජ්‍යවාදී මධ්‍යස්ථානවල කම්කරු පන්තිය සමඟ සහ චීනයේ සහ රුසියාවේ  ධනවාදී-පුනස්ථාපන පාලන තන්ත්‍ර දෙක,  අර්බුද- ග්‍රස්ථ ධනවාදය තුළට තමන්ව ගලපාගෙන ස්ථානගත කර ගැනීමට දරන උත්සාහයන් සමඟ ගැටෙන  කම්කරුවන් සමඟ ඒකාබද්ධ කළ යුතුය. මෙය හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුව සහ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවිය විසින් සටන් වදින  වැඩ පිළිවෙළයි.
(අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එකතු කෙරිණි)

එක්සත් ජනපදය හෝමූස් සමුද්‍ර  සන්ධිය අවහිර කිරීමෙන් ප්‍රධාන බලවතුන් අතර ගැටුම් ගැඹුරු වේ Read More »

Starmer Macron

ඉරානය ඉලක්ක කරගත් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ ඇමරිකානු අවහිර කිරීමට එක්වීම යුරෝපීය රාජ්‍යයන් ප්‍රතික්ෂේප කරයි

ඇලෙක්ස් ලැන්ටියර් විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 අප්‍රේල් 15 වන දින  “European states refuse to join in US blockade of Strait of Hormuz targeting Iranයන හිසින් පළවූ ඇලෙක්ස් ලැන්ටියර් විසින් ලියන ලද ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි. 

පසුගිය සතියේ ඉරානයට එරෙහි ආක්‍රමණශීලී යුද්ධයේදී සටන් විරාමයක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසු, ට්‍රම්ප් ඉරිදා ප්‍රකාශයට පත් කළ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ අවහිර කිරීමට සම්බන්ධ වන ලෙස ට්‍රම්ප් පරිපාලනය කළ ඉල්ලීම් යුරෝපීය ආන්ඩු ප්‍රතික්ෂේප කර තිබේ. එමගින්, එක්සත් ජනපදය සමඟ වන යුරෝපීය සබඳතාවල දුරදිග යන සහ ඓතිහාසික බිඳවැටීමක් සිදුවෙමින් පවතින බව පෙන්නුම් කරයි. 

ඒ සමගම, යුරෝපීය ධනේශ්වරයේ ප්‍රතිචාරය සියල්ලටම වඩා බියගුලුකම සහ කුහකකම මගින් සලකුණු කර ඇත. හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර කිරීම යුද ක්‍රියාවක් පමණක්ම නොව, මෙම වසා දැමීම මගින් යුරෝපයට සහ මුළු ලෝකයටම අත්‍යවශ්‍ය තෙල්, ගෑස් සහ පොහොර සැපයුම් කපා හරිනු ඇත. එහෙත් යුරෝපීය රජයන් කිසිවක් අවහිර කිරීම හෙළා දැකීමට, එය අවසන් කිරීම සදහා කැඳවීමට, යුද්ධය නතර කිරීමට ඉල්ලා සිටීමට හෝ එක්සත් ජනපද රජයට මිලිටරි හා මූල්‍ය ආධාර දීම අවසන් කිරීමට එඩිතර වී නැත.

ඒ වෙනුවට, ඔවුන් නියෝජනය කරන දූෂිත ධනේශ්වර කතිපයාධිකාරයේ දෘෂ්ටිය පිළිබිඹු කරමින්, යුරෝපීය ආන්ඩු පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ නාවික මැදිහත්වීමක් පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීම දිගටම කරගෙන යන්නේ, එවැන්නක් මෙතෙක් එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව ඉරානයේ වෙරළට පහර දීමෙන් වළක්වා ඇති ඉරාන මිසයිල තර්ජනයටම මුහුණ දෙනු ඇති තත්ත්වයක් තුළය. වොෂින්ටනයෙන් ස්වාධීනව හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියට සම්බන්ධීකරණය කරන ලද නාවික මෙහෙයුමක් සූදානම් කිරීම සඳහා සිකුරාදා දින, බ්‍රිතාන්‍යය සහ ප්‍රංශය රටවල් 40 ක සන්ධානයක සමුළු රැස්වීමක් කැඳවා ඇත.

“සටන් වැද සිටින පාර්ශවයන්ගෙන් වෙන් වූ මෙම දැඩි ආරක්ෂක මෙහෙයුම, තත්වය ඉඩ දුන් වහාම යොදවනු ඇත,” ප්‍රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රොන් පැවසීය. “රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මාර්ගය හරහා මැද පෙරදිග ගැටුමට ස්ථිර හා කල් පවතින විසඳුමක්, සෑම කෙනෙකුටම සාමයෙන් හා ආරක්ෂාවෙන් ජීවත් විය හැකි ශක්තිමත් රාමුවක් කලාපයකට සපයන විසඳුමක්” ඔහු ඉල්ලා සිටියේය. “ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික සහ බැලස්ටික් ක්‍රියාකාරකම් මෙන්ම කලාපය තුළ එහි අස්ථාවර ක්‍රියාවන්” ඔහු හෙළා දුටුවේය.

Starmer Macron
යුක්රේනය පිළිබඳ සාකච්ඡා සඳහා 2025 පෙබරවාරි 17 වන දින එලිසී මාලිගයේදී ප්‍රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රොන් විසින් පවත්වන ලද රැස්වීමකට එක්සත් රාජධානියේ අගමැති ශ්‍රීමත් කීර් ස්ටාර්මර් (වමේ, මැද) සහභාගී වේ. [ඡායාරූපය සයිමන් ඩෝසන්/අංක 10 ඩව්නිං වීදිය/ෆ්ලිකර් / CC BY-NC-ND 2.0]

මැක්‍රොන්ගේ මුසාවන් විශ්මයජනකය. මැද පෙරදිග සාමය හා ආරක්ෂාවට මූලික තර්ජනය පැමිණෙන්නේ මෙම යුද්ධය හෝ තමන්ට එරෙහිව දියත් කරන ලද වෙනත් කිසිදු යුද්ධයක් ආරම්භ නොකළ ඉරානයෙන් නොව, වොෂින්ටනයෙන් සහ ඇමරිකාවේ ෆැසිස්ට් ජනාධිපතිවරයා විසින් දියත් කරන ලද මෙම සමූලඝාතන යුද්ධයෙන් ය. මැද පෙරදිග සාමය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ගාසා තීරයේ  සමූල ජන සංහාරය මධ්‍යයේ ඊශ්‍රායල රජය සමඟ මැක්‍රොන්ගේ මිත්‍රත්වය නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කිරීමෙන් පැරිසිය එයට වල කැපීමට හවුල් වේ.

ජර්මනියේදී ආරක්ෂක අමාත්‍ය බොරිස් පිස්ටෝරියස් ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ, “මේ යුද්ධය අපේ යුද්ධයක් නොවේ, අපි එය ආරම්භ කළේ නැහැ… බලවත් එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවට පවා හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත කර ගැනීම කල නොහැකි වූ විට, යුරෝපීය යුද නැව් අතලොස්සක් මගින් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට හෝර්මූස් සමුද්‍ර සන්ධිය තුළ ඉටු කර ගැනීමට අවශ්‍ය වන්නේ කුමක්ද?” චාන්සලර් ෆ්‍රෙඩ්රික් මර්ස්ගේ කාර්යාලය ප්‍රකාශයක් නිකුත් කළේ ඉරානයට එරෙහි ට්‍රම්ප්ගේ යුද්ධය “නේටෝව සමඟ කිසිදු සම්බන්ධයක් නැත” යනුවෙනි.

මර්ස්ගේ ප්‍රකාශය කණගාටුදායක මගහැරීමකි, මන්ද ට්‍රම්ප් ඉරානය සමඟ කරන යුද්ධය සහ විශේෂයෙන් ඔහු හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර කිරීම යුරෝපයට ප්‍රධාන බලශක්ති සැපයුම් කපා හරින බව පැහැදිලි හෙයිනි. මෙය සිදු වන්නේ, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ජෝ බයිඩන් රුසියාවට යන ජර්මනියේ නෝර්ඩ්ස්ට්‍රීම් නල මාර්ගය විනාශ කරන බවට තර්ජනය කිරීමෙන් පසුව එය විනාශ කිරීමෙනි. මෙසේ යුරෝපයේ බලශක්ති සැපයුම කපා හැරීමට සෘජුවම තර්ජනය කරමින් සිදුවන මෙම ස්ථාවර එක්සත් ජනපද ප්‍රතිපත්තිය, නිසැකවම “නේටෝව සමඟ සම්බන්ධ වේ.”

බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති කීර් ස්ටාර්මර් බීබීසී රේඩියෝවට මෙසේ පැවසීය: “අපි මෙම අවහිර කිරීමට සහාය නොදෙන්නෙමු; සියලු ආකාරයේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික දක්ෂතාවහන්, දේශපාලනිකව සහ හැකියාවන් …ඒ සියල්ල අපගේ දෘෂ්ටි කෝණයෙන්, සමුද්‍ර සන්ධිය සම්පූර්ණයෙන්ම විවෘත කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත.” ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය: “පීඩනය කුමක් වුවත්–එමෙන්ම ඒ සඳහා සැලකිය යුතු පීඩනයක් තිබුණිද–අපි යුද්ධයට ඇදී  නොයමු. එය අපගේ ජාතික අවශ්‍යතාවයන් සපුරන්නේ නොවේ, මන්ද එයට පැහැදිලි, නීත්‍යානුකූල පදනමක් සහ පැහැදිලි සිතා බලා කළ හැකි සැලැස්මක් නොමැති නම් මම ක්‍රියා නොකරමි.”

කම්කරු මුල් (කාලීන)අධ්‍යාපන අමාත්‍ය ඔලිවියා බේලිගෙන් ප්‍රශ්න කිරීමේදී යුරෝපීය රජයන්ගේ  දෙබිඩි ස්ථාවරය මතු විය.  ස්කයි නිවුස් මාධ්‍යවේදීන් ඇය එක්සත් ජනපද අවහිරයට සහාය දක්වන්නේ දැයි හය වතාවක් විමසීය. බේලි ඔව් හෝ නැත යනුවෙන් පිළිතුරු දීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, ඒ වෙනුවට ඇය නැවත නැවතත් පිළිතුරු දුන්නේ: “අපි අවහිරයට සහභාගී  නොවන්නෙමු,   එමෙන්ම මුහුදේ නිදහස් සංචලනයේ ඉතා වැදගත් මූලධර්මය අපි විශ්වාස කරන අතර හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය තුල නිදහස් සංචලනයක් දැකීමට අපට අවශ්‍යයි.”යනුවෙනි. 

යුරෝපීය ආන්ඩු වල ප්‍රතිපත්තිය එක් මූලික පරස්පර විරෝධයක් සනිටුහන් කරයි. එක්සත් ජනපද රජය ඔවුන් ඉලක්ක කර ගනිමින් යුද පියවර ගන්නා විට, ඔවුන් පළිගන්නේ එක්සත් ජනපදයට එරෙහිව නොව ඉරානයට සහ මැද පෙරදිගට එරෙහිව ය. ට්‍රම්ප් සමඟ ඔවුන්ගේ සහයෝගිතාවයට යටින් පවතින්නේ පුද්ගලික බියගුලුකම පමණක් නොව, සියල්ලටත් වඩා වෛෂයික අධිරාජ්‍යවාදී අවශ්‍යතා ය. යුරෝපීය බලවතුන් මැදිහත් වන්නේ තමන්ගේම හමුදා කඳවුරු සහ මැද පෙරදිගින් ලබාගත් ලාභ ආරක්ෂා කර ගැනීමට සහ වෝල් වීදිය හා මූල්‍ය සබඳතා මෙන්ම ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය සමඟ ඔවුන්ගේ නේටෝ මිලිටරි සන්ධානය පවත්වා ගැනීමට ය.

යුද්ධයේ ජීවිත හානි සහ ගැටුමෙන් මිලියන සංඛ්‍යාත කම්කරුවන්ගේ රැකියා සහ සමස්ත ජනගහනයේ මිලදී ගැනීමේ ශක්තිය කෙරෙහි ඇති කරන විනාශකාරී ආර්ථික බලපෑම පිළිබඳව මැක්‍රොන්, ස්ටාර්මර් සහ යුරෝපය පුරා අනෙකුත් ධනේශ්වර ආණ්ඩු වල නායකයින්ට එතරම් වැඩක් නැත. යුරෝපයේ හෝ ලෝකයේ වැඩ කරන ජනතාවගේ යහපැවැත්මට වඩා ට්‍රම්ප්ගේ යුද්ධයේ ආරම්භක අසාර්ථකත්වයෙන් වඩ වඩාත් තර්ජනයට ලක්ව ඇති ලෝක අධිරාජ්‍යවාදයේ මැද පෙරදිග ආධිපත්‍යය බේරා ගැනීම ගැන ඔවුන් ඊට වඩා බොහෝ සෙයින් සැලකිලිමත් වෙයි. 

ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදී විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ වඩාත්ම ප්‍රතිගාමී අංගවලට අභියෝග කිරීම යුරෝපීය බලවතුන් ප්‍රතික්ෂේප කළද, වොෂින්ටනය සහ එහි යුරෝපීය නේටෝ “සහචරයින්” අතර භේදය දිනෙන් දින පුළුල් වෙමින් හා පුපුරන සුලු ලෙස වර්ධනය වෙමින් පවතී.

මේ සඳහා එක් ඇඟවීමක් වන්නේ නේටෝ අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් අතර වැඩෙන මූල්‍ය හා ආර්ථික ආතතීන් ය. යුරෝපය ට්‍රම්ප්ගේ තීරුබදු වලට යටත් නොවන්නේ නම්, එක්සත් ජනපද ස්වාභාවික ද්‍රව ගෑස් අපනයනය කපා හැරීමට ට්‍රම්ප් තර්ජනය කරන විට, යුරෝපීය පන්තියේ බලවත් බලවේග එක්සත් ජනපද ඩොලරයට එරෙහිව මාරුවක් ගවේෂණය කරමින් සිටී. මැදපෙරදිග තෙල් හා ගෑස් වෙළඳාමෙන් ඩොලරය  කපා හැරීම නිසා බලශක්තිය මිලදී ගැනීම සඳහා රටවල් ඩොලර් තබා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය අඩු වන බැවින්, ඔවුන් ඩොලරයට විකල්ප කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන බවට සංඥා කරයි.

මෙම මස මුලදී, ප්‍රංශයේ මහ බැංකුව පැරිසියේ තම සංචිත සුරක්ෂිතාගාරයේම තබා ගැනීම සඳහා  රත්‍රන් මිලදී ගැනීමට එක්සත් ජනපදයේ ඉතිරිව ඇති රන් සංචිත ඈවර කළේය. ජර්මනියේ, ඉතාලියේ සහ අනෙකුත් ප්‍රමුඛ යුරෝපීය බලවතුන්ගේ නිලධාරීන් එක්සත් ජනපදයේ තබා ඇති තමන්ගේම රන් සංචිත යුරෝපයට ආපසු ලබා ගැනීමේ හැකියාව පිළිබඳව විවාද කරන අතරතුර මෙය සිදු වේ.

යුරෝක්ලියර් ගෙවීම් නිෂ්කාශන පද්ධතිය (Euroclear payment-clearing system), චීන බැඳුම්කරවල වැඩිපුර ආයෝජනය කිරීම සහ ඇමරිකානු ඩොලර් වත්කම්වලින් චීන රෙන්මින්බි-නාමික වත්කම් වෙත ප්‍රාග්ධනය මාරු කිරීම මගින් ඩොලරයෙන් ඈත් වීම සලකා බලන බවට ද සංඥා කර ඇත. එය ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් මෙසේ පැවසීය: “විවිධාංගීකරණය (Diversification) යනු ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොළවල සැබවින්ම ක්‍රියාත්මකවීමට පටන්ගෙන ඇති  දෙයකි. ගෝලීය ආයෝජකයින් සොයන ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් සමඟ චීනයේ අවශ්‍යතා සහ නියාමන අවශ්‍යතා සපුරාලිය හැකි ආකාරය බැලීම සඳහා උත්සාහ කිරීමේ විවෘත කිරීමක් තිබේ.”

බලශක්ති කප්පාදුවක් පිළිබඳ එක්සත් ජනපද තර්ජන දෘශ්‍යමාන ලෙස යුරෝපීය ආර්ථිකයට මාරාන්තික තර්ජනයක් එල්ල කරන අතර, එවැනි මූල්‍ය පියවරයන් එක්සත් ජනපද ආර්ථිකයට ද ඒ හා සමාන තර්ජනයක් එල්ල කරයි. යුරෝපීය ආයෝජකයින් එක්සත් ජනපද වත්කම්වල ඇස්තමේන්තුගත මුළු ඩොලර් ට්‍රිලියන 8 ක්, භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර, කොටස් සහ ආයතනික (සංගත) බැඳුම්කර ලෙස තබාගෙන සිටින අතර එය එක්සත් ජනපද ස්වෛරී ණයෙන් සියයට 24 කට සමාන වේ. ඇමරිකානු ඩොලර් වත්කම් මත වැඩි වැඩියෙන් අඩු වන ප්‍රතිලාභ හේතුවෙන් හෝ එක්සත් ජනපද තීරුබදු හෝ බලශක්ති තර්ජනවලට පළිගැනීමක් ලෙස හෝ යුරෝපීය ආයෝජකයින් ඔවුන්ගේ එක්සත් ජනපද භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර ඉවත දැමුවහොත්, එය ඇමරිකානු ඩොලර් ට්‍රිලියන 38 ක ස්වෛරී ණයෙහි දැවැන්ත අර්බුදයක් සහ එක්සත් ජනපද පොලී අනුපාත ඉහළ යාමක් ඇති කළ හැකිය.

නේටෝ අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් අතර ඇති මෙම පුපුරන සුලු ගැටුම්, ධනේශ්වර ක්‍රමය තුළ ලෝක ආර්ථිකය සහ ජාතික රාජ්‍ය පද්ධතිය අතර ඇති මූලික ප්‍රතිවිරෝධතාව නැවතත් පෙන්නුම් කරයි. 20 වන සියවසේ ශ්‍රේෂ්ඨ මාක්ස්වාදීන් එම සියවසේ ලෝක යුද්ධ දෙකෙහි මූලාශ්‍රය ලෙස එය හඳුනා ගෙන තිබුණි. 21 වන සියවසේ කම්කරුවන් සඳහා තීරනාත්මක කර්තව්‍යය වන්නේ අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට එරෙහිව කම්කරු පන්තිය තුළ ජාත්‍යන්තර ව්‍යාපාරයක් වර්ධනය කිරීම මගින් ධනවාදය ගෝලීය යුද්ධයට සහ සමූල ජන සංහාරයට වේගයෙන් ඇද වැටීම නැවැත්වීම සහ ධනේශ්වර කතිපයාධිකාරය අතින් බලය ලබාගෙන සමාජවාදය ස්ථාපිත කිරීමයි. (අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එකතු කෙරිණි)

ඉරානය ඉලක්ක කරගත් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ ඇමරිකානු අවහිර කිරීමට එක්වීම යුරෝපීය රාජ්‍යයන් ප්‍රතික්ෂේප කරයි Read More »

IMG 0858

ට්‍රම්ප් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර කිරීම: ඉරාන යුද්ධයේ ඊළඟ අදියර

ඇන්ඩ්‍රේ ඩේමන් විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 අප්‍රේල් 13 වන දින  “Trump’s blockade of the Strait of Hormuz: The next phase in the Iran warයන හිසින් පළවූ ඇන්ඩෲ ඩේමන් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

Image Not Found
2026 මාර්තු 18 වන දින එපික් ෆියුරි මෙහෙයුම අතරතුර ආර්ලී බර්ක් පන්තියේ නියෙමු මිසයිල විනාශ කරන යාත්‍රාවක් වන USS ෆ්‍රෑන්ක් ඊ. පීටර්සන් ජූනියර්, අරාබි මුහුදේ යාත්‍රා කරන ආකාරය [ඡායාරූපය: එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව]

පකිස්ථාන අගමැති ෂෙබාස් ෂරීෆ් විසින් දින හයකට පෙර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සටන් විරාමය, එක්සත් ජනපදය විසින් සඵල ලෙස අවලංගු කිරීම සනිටුහන් කරමින්,ඉරාන වරායන්ට ඇතුළු වන හෝ පිටවන සියලුම නැව් අවහිර කිරීම ආරම්භ කර ඇති බව එක්සත් ජනපද හමුදාව සඳුදා නිවේදනය කළේය. එය ඉරානයට එරෙහි එක්සත් ජනපද යුද්ධයේ ප්‍රධාන උත්සන්න වීමක් සලකුණු කරයි. 

එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඉරිදා ඔහුගේ Truth Social  වේදිකාවේ  ප්‍රකාශ කළේ නාවික හමුදාව “හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියට ඇතුළු වීමට හෝ පිටව යාමට උත්සාහ කරන ඕනෑම සහ සියලුම නැව් අවහිර කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කරන” බවයි. සෙනසුරාදා, නියෙමු මිසයිල ඩිස්ට්‍රොයර් (guided-missile destroyers) යාත්‍රා දෙකක් සමුද්‍ර සන්ධියට ඇතුළු වූ අතර, වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නලය වාර්තා කළේ අවහිරය  බලාත්මක කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපද යුද නැව් 15 ක් දැන් යොදවා ඇති බවයි.

මෙම අවහිර කිරීම යුද ක්‍රියාවක් සහ ජාත්‍යන්තර මුහුදු කොල්ලකාරී ක්‍රියාවකි. ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවිය ඉරානයට සහ සමස්ත ලෝකයේ කම්කරු පන්තියට එරෙහිව එල්ල කරන ලද මෙම සාපරාධී ක්‍රියාව හෙළා දකී. ඉහළ යන බලශක්ති පිරිවැය, ආහාර හිඟය සහ නිරන්තරයෙන් පුළුල් වන මිලිටරි ගැටුමක අන්තරාය මගින් කම්කරු පන්තිය එහි  මිල ගෙවනු ඇත. 

ට්‍රම්ප්ගේම වාක්‍ය ඛණ්ඩයම භාවිතා කරන්නේ නම්, සටන් විරාමය යුද්ධයේ ඊළඟ අදියර සඳහා “උණ්ඩ නැවත පුරවා ගැනීමට” අවස්ථාවක් වූ බව ඔප්පු වී තිබේ. එනම් 2025 ජනවාරි මාසයේ ගාසා තීරයේ සිට 2025 ජුනි මාසයේදී ඉරානය දක්වා වූ සටන් විරාමය සහ සටන් විරාමයෙන් පැය කිහිපයකට පසු මධ්‍යම බේරූට් වෙත ඊශ්‍රායලය එල්ල කළ ප්‍රහාරයෙන් 250 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගිය, අප්‍රේල් 7 වන දින ඉරාන සටන් විරාමය දක්වා, ට්‍රම්ප් මැද පෙරදිග ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති සෑම සටන් විරාමයක්ම, ඊළඟ ප්‍රහාරය සඳහා නැවත කණ්ඩායම් ගත වීමමේ  විරාමයක් වී තිබේ.

හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ පාලනය, සහ ඒ සමඟ ඉරානයේ සහ සමස්තයක් ලෙස පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ තෙල් නිෂ්පාදනය සහ බෙදා හැරීම පාලනය කිරීම ආරම්භයේ සිටම යුද්ධයේ කේන්ද්‍රීය මූලෝපායික ඉලක්කයක් වී පැවතිණි.

යුද්ධය ආරම්භ වූ දා සිට, සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා නවුක ගමනාගමනය බිඳ වැටී ඇත. යුද්ධයට පෙර මට්ටමට වඩා ප්‍රවාහන පරිමාවන් සියයට 90 කට වඩා පහත වැටී ඇත. ඉතිරිව ඇති ගමනාගමනය මත ආධිපත්‍යය දැරුවේ ඉරානයේ තෙල් අපනයනයෙන් සියයට 80 සිට 90 දක්වා ප්‍රමාණයක් ආනයනය කරන එහි විශාලතම පාරිභෝගිකයා වන චීනයට බොරතෙල් රැගෙන යන ග්‍රීසියට අනුබද්ධ තෙල් නැව් සහ ඉරානයේ සෙවනැලි නැව් කණ්ඩායම  (shadow fleet)  විසිනි. ඉරානය තමන්ගේ මිතුරු වෙළඳ හවුල්කරුවන්ගේ, අන් සියල්ලටත් වඩා චීනයේ නැව්වලට ගමන් කිරීම සඳහා දිගටම  ඉඩ දී ඇත.

දැන්, ඉරාන වරායකට ළඟා වීම සඳහා සමුද්‍ර සන්ධියට ඇතුළු වීමට උත්සාහ කරන ඕනෑම නෞකාවක් ඇමරිකානු අවසරයකින් තොරව එසේ කරන අතර, ඉරානය සමඟ නාවික වෙළඳාමේ යෙදෙන ඕනෑම රටකට එරෙහිව භෞතික ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමේ හැකියාව විවෘත කරයි. චීන ආරක්ෂක අමාත්‍ය ඩොං ජුන් සඳුදා ප්‍රකාශ කළේ: “අපගේ නැව් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය තුළට සහ ඉන් පිටතට ගමන් කරමින් තිබේ. අපට ඉරානය සමඟ වෙළඳ හා බලශක්ති ගිවිසුම් තිබේ. අපි ඒවාට  ගරු කරන්නෙමු, ඒවා ඉටු කරන්නෙමු, එමෙන්ම අපගේ වැඩකටයුතු වලට සෙසු අය මැදිහත් නොවේ ඇයි අපේක්ෂා කරමු.”

ප්‍රායෝගිකව, හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර කිරීම, ඉරානයට එරෙහිව මෙන්ම චීනයට එරෙහිව ද ආර්ථික යුද්ධ ක්‍රියාවකි. චීනයේ තෙල්වලින් අඩක් පමණ සහ එහි ද්‍රව ස්වාභාවික වායුවෙන් (liquefied natural gas) තුනෙන් එකකට වඩා හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගලා යයි. මෙම අවහිර කිරීම මගින් ඇමරිකානු හස්තය එහි ප්‍රධාන ප්‍රතිවාදියාගේ [චිනයේ] බලශක්ති සැපයුම මත තබන අතරම, එම ප්‍රවාහයන් මතම රඳා පවතින, ජපානය, දකුණු කොරියාව සහ යුරෝපීය සංගමයේ රාජ්‍යයන් ආදී එහි “සගයන්ගේ” බලශක්ති සැපයුම මත ද අත තබයි. 

සඳුදා පැවති මාධ්‍ය හමුවකදී ට්‍රම්ප් එක්සත් ජනපද හමුදා මූලෝපායඥයින්ගේ චින්තනය ගැන ඉඟි කළේ: “අපට මෙම වෙළඳාම අවශ්‍ය නැත. අපට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අපේම තෙල්, ගෑස් තිබේ. … එබැවින් අපට එය අවශ්‍ය නැත, නමුත් ලෝකයට එය අවශ්‍ය වන අතර, මේ අප කතා කරද්දීම, බොහෝ නැව් බඩු පවටා ගැනීම පිණිස අපේ රටට යමින් සිටී.” යනුවෙනි. 

මෙම අවහිර කිරීම ලෝකයේ මූලෝපායික ඇවිරුම් ස්ථාන (chokepoints), එනම් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය, පැනමා ඇළ, ග්‍රීන්ලන්තය සදහා වන වන ප්‍රවේශයන් ආදිය අල්ලා ගැනීමේ පුළුල් එක්සත් ජනපද ව්‍යාපාරයක කොටසකි. දිගුකාලීන ආර්ථික පරිහානියක නිමග්න ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය, ගෝලීය වෙළඳ මාර්ගවල මිලිටරි ආධිපත්‍යය  හරහා එම පරිහානිය පියවා ගැනීමට උත්සාහ කරමින් සිටී. ලෝකයේ ජල මාර්ග සහ අමුද්‍රව්‍ය තමන්ටම සුරක්ෂිත කර ගනිමින් සහ  ඒවා තම ප්‍රතිවාදීන්ට, විශේෂයෙන් චීනයට, අහිමි කරමින් සිටී.

2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී, වෙනිසියුලානු වෙරළට ඔබ්බෙන්, වෙනිසියුලානු බොරතෙල් බැරල් මිලියන 1.8 ක් රැගෙන  චීනය බලා යන තෙල් ටැංකියක් එක්සත් ජනපද හමුදා විසින් අල්ලා ගන්නා ලදී. හෝමූස් අවහිර කිරීම එම පූර්වාදර්ශය පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය දක්වා  විහිදුවන  අතර  එක්සත් ජනපද යුද නැව් චීනය බලා යන තෙල් නැව් හරවා යැවීමට උත්සාහ කළහොත් චීනය සමඟ මිලිටරි ගැටුමක සෘජු අනතුර මතු කරයි.

ඉරානයට එරෙහි ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ සාපරාධී යුද්ධයේ ආර්ථික ප්‍රතිවිපාක දැනටමත් විනාශකාරී ය. අවහිර කිරීමට පෙර පවා, හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමනාගමනය සැලකිය යුතු ලෙස කපා හැරීම, ජාත්‍යන්තර බලශක්ති ඒජන්සිය ( International Energy Agency) විසින් ඉතිහාසයේ නරකම තෙල් අර්බුදය ලෙස හැඳින්වූ දෙය ජනනය කර ඇති අතර එය 1979 අර්බුදය ඉක්මවා ගියේය. තෙල් බැරලය ඩොලර් 100 ට වඩා වැඩිය, පෙට්‍රල් මිල ජාතිකව ගැලුමකට ඩොලර් 4.13 ක් වන අතර, නැව් 600 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ගල්ෆ් කලාපයේ සිරවී ඇත. ගෝල්ඩ්මන් සැක්ස් (Goldman Sachs) ආයතනය විසින් එක්සත් ජනපද අවපාතයක සම්භාවිතාව සියයට 30 දක්වා ඉහළ නංවා තිබේ.

ගෝලීය පොහොර සැපයුමෙන් තුනෙන් එකක් සාමාන්‍යයෙන් මේ සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරයි. යුද්ධය ක්ෂණික වෙළඳාමට බාධා ඇති කළා පමණක් නොව, ඉදිරි කන්නයේ බෝග අස්වැන්න කෙරෙහි ද දැඩි බලපෑමක් ඇති කරනු ඇත. එනම්, අප්‍රිකාව, දකුණු ආසියාව සහ ලතින් ඇමරිකාව පුරා අස්වනු අඩු කරනු ඇති අතර, ගල්ෆ් කලාපය හා සෘජු බැඳීමක් නොමැති රටවල ආහාර මිල කම්පන ඇති කරනු ඇත. මිලියන සිය ගණනක් ආහාර අනාරක්ෂිතභාවයට මුහුණ දෙන අතර මිලියන ගණනක් මිය යා හැකිය. ගෝලීය සාගතයක සැබෑ හැකියාවක් පවතී. 

ලෝක ආධිපත්‍යය සඳහා වූ එහි සැලැස්ම තුළ, යුද්ධයේ සැබෑ හැසිරීම වඩ වඩාත් මංමුලා සහගත අනුවර්තනය වීම් මගින් සංලක්ෂිත වී ඇත. පෙබරවාරි 28 වන දින එක්සත් ජනපදය යුද්ධය දියත් කර උත්තරීතර නායක අලි කමේනි සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ ඉරාන නිලධාරීන් දුසිම් ගනනක් ඝාතනය කළේය. ට්‍රම්ප් ඉරාන වැසියන්ට ඔවුන්ගේ රජයට එරෙහිව නැගී සිටින ලෙස ඉල්ලා සිටි නමුත් ඔවුන් එසේ කළේ නැත. ඉන්පසු සිදුකළ බෝම්බ හෙලීමේ ව්‍යාපාරය ඉරානයේ විදුලි සංදේශ පද්ධතිය විනාශ කළ අතර එහි නගරවල දිස්ත්‍රික්ක සමතලා කළ නමුත් ඉරානය යටත් වූයේ නැත. මාර්තු මාසය පුරාම ඉරාන නායකයින් තවදුරටත් ඝාතනය කිරීමෙන්ද රජය ඇද වැටුණේ නැත. නාවික ගමන් අවහිර කිරීම ඊළඟ පියවරයි.

ඉරාන මිසයිල බැටරි, වෙරළබඩ ආරක්ෂක පද්ධති සහ දහස් ගණනක් නාවික බෝම්බ වලින් වට වූ පටුම ස්ථානයේ සමීප පරාසයේ සැතපුම් 21 ක් පළල ජල මාර්ගයක් තුළ ඇමරිකානු යුද නැව් දැන් ක්‍රියාත්මක වේ. මෙම නාවික අවහිරයට ළඟා වන ඕනෑම ඉරාන නෞකාවක් “වහාම වනසන” බව ට්‍රම්ප් සඳුදා පැවසීය.

ඩිස්ට්‍රොයර් නෞකාවක් අහිමි වීම හෝ විශාල ජීවිත හානි සිදුවීමක් හේතුවෙන්, ඉරානයේ තෙල් අපනයනයෙන් සියයට 90 ක් සැකසෙන කාර්ග් දූපත අත්පත් කර ගැනීම ඇතුළුව භූමි ආක්‍රමණයක් සඳහා ඇමරිකානු දේශපාලන සංස්ථාපිතය තුළ ඇති ඉල්ලීම් තීව්‍ර වනු ඇත. 82 වන ගුවන් අංශයේ  භට පිරිස් හා මැරීන් භටයින් දැනටමත් යොදවා ඇති අතර, 50,000 කට වැඩි එක්සත් ජනපද භට පිරිසක් රංග පතයේ සිටිති. පෙබරවාරි 28 වන දින සිට එක්සත් ජනපද හමුදා සාමාජිකයින් දහතුන් දෙනෙකු මිය ගොස් ඇත.

ට්‍රම්ප් පාලනය පුදුමාකාර නොසැලකිලිමත්කමකින් යුතුව ඉදිරියට යමින් සිටී. එක්සත් ජනපදය ඉරානයේ තෙල් අත්පත් කර ගන්නා බව ඔහු විවෘතව පවසා ඇත. එය, පසුගිය පරිපාලනයන් සම්බාධක සහ ජාත්‍යන්තර නීතියේ භාෂාව පිටුපස සැඟව සිට සිදුකළ ආකාරයේ කොල්ලකාරී ප්‍රකාශයකි. අපරාධකාරී පාතාලයේ ක්‍රම දැන් නිල රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තිය වී ඇත. 

දේශපාලන සංස්ථාපිතය ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් මේ කිසිවකට විරුද්ධ නොවේ. නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් කතුවැකි මණ්ඩලය ට්‍රම්ප්ගේ හැසිරීම “පැහැදිලි  නොහැකියාව” ලෙස හැඳින්වූ අතර “කොංග්‍රසය සම්බන්ධ කර ගනිමින් හා ඇමරිකානු සහචරයින්ගෙන් උදව් ලබා ගන්නා ලෙස” ඔහුගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. එය, යුද්ධයේ ඊළඟ අදියර ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ද්විපාර්ශ්වික සහයෝගීතාවයක් සඳහා කරන  කැඳවීමකි. වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නලය ට්‍රම්ප්ගේ ජයග්‍රහණ ප්‍රකාශය  නිසි කලට පෙර කළ එකක් ලෙස හැඳින්වූ අතර “වැඩේ කොහෙත්ම අවසන් වී නැත” යනුවෙන් අනතුරු ඇඟවීය.

ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂ සෙනෙට් සභික Tim Kaine ඉරිදා ABC ප්‍රවෘත්ති සේවය වෙත පැවසුවේ ඉරානය “කලාපීය තර්ජනයක්” බවත් “ඉරානයට න්‍යෂ්ටික අවියක් නොලැබෙන බවට අප සහතික විය යුතු” බවත්ය. ට්‍රම්ප් සතියකට පෙර “සටන් විරාමය” නිවේදනය කළ විට, හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ පාලනය ඉරානය අත ඉතිරි කිරීම මත පදනම්ව ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය එය විවේචනය කිරීමට  පැන ගත්තේය. ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය මූලෝපායික අරමුණු පිළිගන්නා අතර  ක්‍රියාවට නැගීම පිළිබඳව  පමණක් විරුද්ධ වේ.

ඇමරිකානු දේශපාලන සංස්ථාපිතයේ සෑම අංශයක්ම යුද්ධය අනුමත කරන්නේ නම්, එයට එරෙහි විරෝධය පැමිණිය හැක්කේ මුළුමනින්ම සංස්ථාපිතයට පිටතින් පමණි. කම්කරු පන්තිය තමන්ගේම ස්වාධීන දේශපාලන බලමුලු ගැන්වීම හරහා නාවික අවහිර කිරීමට සහ සමස්තයක් ලෙස යුද්ධයට විරුද්ධ විය යුතුය. වැඩ කරන ජනතාවගේ ජීවත් වීම සඳහා පවතින සමාජ වැඩසටහන් වලට ඓතිහාසික ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීම හරහා යුධ වියදම්  ගෙවනු ලැබේ. අප්‍රේල් 1 වන දින ධවල මන්දිරයේ දිවා  භෝජනයකදී ට්‍රම්ප් පැවසුවේ රජය යුද්ධ කරන බැවින් මෙඩිකෙයාර් (Medicare) ,මෙඩිකේඩ් (Medicaid) සහ අනෙකුත් සමාජ වැඩසටහන් සඳහා මුදල් ගෙවිය නොහැකි බවයි.

අත්‍යවශ්‍ය වැඩසටහන් කපා හැරීමෙන් යුද්ධය සඳහා ගෙවීම් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිනු ලබන එම පන්තියෙන්ම (කම්කරු පන්තියෙන්ම) යුද්ධය සඳහා සටන් කිරීමටද කැඳවුම් කරනු ලැබේ.

2026 ජාතික ආරක්ෂක බලය පැවරීමේ ( National Defense Authorization Act) පනතේ කොටසක් ලෙස ට්‍රම්ප් විසින් අත්සන් කර නීති ගත කරන ලද, වයස අවුරුදු 18 සිට 26 දක්වා සියලුම පිරිමින් සඳහා  හමුදාවලට බැඳීමේ ස්වයංක්‍රීය ලියාපදිංචිය, 2026 දෙසැම්බර් මාසයේදී ක්‍රියාත්මක වේ. ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය වෙනුවෙන් චීනයෙන් බලශක්ති සැපයුම සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා, වානේ කම්කරුවන්ගේ සහ ගබඩා සේවකයින්ගේ, පතල් කම්කරුවන්ගේ සහ සංක්‍රමණික ගොවිපල කම්කරුවන්ගේ දරුවන්, ඩිස්ට්‍රෝයර් යාත්‍රා මත හා පර්සියානු ගල්ෆ් වෙරළ තීරය මත මිය යාමට යවනු ලැබේ. 

යුද්ධයට එරෙහි සටන, සමාජ වැඩසටහන් විනාශ කිරීමට, බලහත්කාරයෙන් හමුදා සේවයට බඳවා ගැනීමට සහ මිලිටරි-පොලිස් ආඥාදායකත්වයක් ස්ථාපිත කිරීමට එරෙහි සටනෙන් වෙන් කළ නොහැකි ය. රැකියා, වැටුප් සහ ජීවන තත්වයන් ආරක්ෂා කිරීමේ සටන අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට සහ මෙම සමාජ ව්‍යාධීන්ගේ මූල හේතුව වන ධනේශ්වර ක්‍රමයට එරෙහි අරගලය සමඟ ඒකාබද්ධ කළ යුතුය. (අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි)

ට්‍රම්ප් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර කිරීම: ඉරාන යුද්ධයේ ඊළඟ අදියර Read More »

Blockade

හෝමුස් අවහිර කිරීම, චීනය සහ කම්කරු පන්තිය: ඉරාන යුද්ධයේ ඊළඟ අදියර – YouTube Podcast

ඉරාන වරායන් කරා මෙන්ම ඉන් පිටතට නැව් ගමනාගමනය යුද නැව් මගින් අවහිර කරන බවට එක්සත් ජනපදය නිවේදනය කිරීම – ඉරානයේ imports සහ exports අවහිර කිරීම – යුදමය ක්‍රියාවක් මෙන්ම ආර්ථික කොල්ලකෑම් ක්‍රියාවක්. මේ අවහිර කිරීම ඉරානයේ ගෙල සිර කිරීමක් පමණක් නොව ලෝක බලශක්ති සහ අමුද්‍රව්‍යවල වැදගත් මර්මස්ථාන ඇමරිකානු ග්‍රහනයට ගැනීම අරමුණු කර ගනී.

මේ පිළිබඳ අපගේ YouTube නාලිකාව වන The Socialist World හි පළකෙරුණු පැහැදිලි කිරීම අසන්න. ඔබගේ හිතවතුන් අතර එය බෙදා හරින්න. ජාත්‍යන්තර යුද විරෝධී සමාජවාදී ජාත්‍යන්තරවාදී ව්‍යාපාරයක් ගොඩ නගන්න. සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය ගොඩ නගන්න. අප හා එක්වන්න.

හෝමුස් අවහිර කිරීම, චීනය සහ කම්කරු පන්තිය: ඉරාන යුද්ධයේ ඊළඟ අදියර – YouTube Podcast Read More »

2E0876F9 A306 4B5B 9FFD 613BABCDBDF0

“සටන් විරාම” ප්‍රෝඩාව: ලෙබනනයේ සහ මැද පෙරදිග අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධය දිගටම – YouTube Video

එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර සටන් විරාමයක් ඇති කර ගැනීමෙන් පැය කිහිපයක්  ගත වීමට මත්තෙන් එම සටන් විරාමය ව්‍යාජයක් බව නෙතන්‍යාහු ලෙබනනයට දැවැන්ත බෝම්බ ප්‍රහාරයක් එල්ල කිර්‍ර්මෙන් හෙළිදරව්  විය.

මේ පිළිබඳ අපගේ YouTube නාලිකාව වන The Socialist World හි පළකෙරුණු පැහැදිලි කිරීම අසන්න. ඔබගේ හිතවතුන් අතර එය බෙදා හරින්න. ජාත්‍යන්තර යුද විරෝධී සමාජවාදී ජාත්‍යන්තරවාදී ව්‍යාපාරයක් ගොඩ නගන්න. සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය ගොඩ නගන්න. අප හා එක්වන්න.

“සටන් විරාම” ප්‍රෝඩාව: ලෙබනනයේ සහ මැද පෙරදිග අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධය දිගටම – YouTube Video Read More »

IMG 0756

සටන් විරාම ගිවිසුම සම්බන්ධයෙන් ගැඹුරු බෙදීම් මධ්‍යයේ, ඊශ්‍රායලය ලෙබනනයට දැවැන්ත ප්‍රහාරයක් එල්ල කරයි

ඇන්ඩෲ ඩේමන් විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 අප්‍රේල් 08 වන දින  “Amid deep divisions over ceasefire agreement, Israel launches massive attack on Lebanonයන හිසින් පළවූ ඇන්ඩෲ ඩේමන් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

Image Not Found
2023 දෙසැම්බර් 14 වන දින, ගුවන් යානා ප්‍රවාහන නෞකාවක් වන යූඑස්එස් ඩ්වයිට් ඩී. අයිසන්හවර් (USS Dwight D. Eisenhower) සහ වේගවත් සටන් ආධාරක නෞකාවක් වන යූඑස්එන්එස් සප්ලයි (USNS Supply) හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරයි. [Photo: Navy Petty Officer 2nd Class Keith Nowak]

මැද පෙරදිග පුරා සිදුවෙමින් පවතින බෝම්බ ප්‍රහාර සහ එක්සත් ජනපදය තුළම තීව්‍ර වන අභ්‍යන්තර අර්බුදයක් මධ්‍යයේ, ට්‍රම්ප් විසින් අඟහරුවාදා රාත්‍රියේ ඉරානය සමඟ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සති දෙකක “සටන් විරාමය” එක් දිනක් ඇතුළත දැනටමත් බිඳ වැටෙමින් තිබේ. තම අරමුණු සාක්ෂාත් කර නොගත් යුද්ධයකින් පසු, ඉදිරියට යා යුතු ආකාරය සම්බන්ධයෙන් පාලක පන්තිය සහ රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය තුළ තියුණු බෙදීම් ඇති වී තිබේ.

සමස්ත තත්වයම, ඉරානයට එරෙහි අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට යම් ආකාරයක සාමකාමී විසඳුමක් සඳහා බලාපොරොත්තු මත විශ්වාසය නොතැබීමටත්, ස්වාධීන මහජන, යුද විරෝධී ව්‍යාපාරයක් වර්ධනය කිරීමේ හදිසි අවශ්‍යතාවයක් කම්කරු පන්තිය තුළ මතු කරයි.

සටන් විරාමයේ පදනම ලෙස එකඟ වූ දේ පවා සම්පූර්ණයෙන්ම අපැහැදිලිය, එමෙන්ම මතභේදාත්මක ය. ගිවිසුම ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පැය කිහිපයකට පසු, බදාදා ඊශ්‍රායලය ලෙබනනයට දැවැන්ත බෝම්බ ප්‍රහාරයක් එල්ල කළේය. 2006 සිට ඊශ්‍රායල ප්‍රහාරවලින් පසු, එරටට ප්‍රහාර එල්ල වූ මාරාන්තිකම දිනය එය විය. අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 254 දෙනෙකු මිය ගිය අතර ළමුන් 35 දෙනෙකු ඇතුළුව 1,100 කට වැඩි පිරිසක් තුවාල ලැබූහ. මධ්‍යම බේරූට් සහ දකුණු තදාසන්න ප්‍රදේශ හරහා මහල් නිවාස ගොඩනැගිලි, නේවාසික වීදි සහ ජනාකීර්ණ වාණිජ ප්‍රදේශවලට ඊශ්‍රායල ජෙට් යානා මගින් ප්‍රහාර එල්ල විය.

එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර සටන් විරාමය මුලින්ම ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ ගිවිසුමට මැදිහත් වූ පකිස්ථාන අගමැති ෂෙබාස් ෂරීෆ් විසිනි. අඟහරුවාදා සවස ඔහුගේ නිවේදනයේ දී ෂරීෆ් ප්‍රකාශ කළේ එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය “ඔවුන්ගේ සහචරයින් සමඟ ලෙබනනය සහ වෙනත් තැන්වල ඇතුළුව සෑම තැනකම ක්ෂණික සටන් විරාමයකට එකඟ වී ඇති” බවයි.

බදාදා දින, ඉරාන පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායක මොහොමඩ් බාගර් ගලිබාෆ් විසින්  එක්සත් ජනපදය, තම ඊශ්‍රායල සගයා හරහා ලෙබනනයට දිගින් දිගටම පහර දීමෙන් සටන් විරාමය උල්ලංඝනය කරන බවට චෝදනා කරමින්, “එවැනි තත්වයක් තුළ, ද්විපාර්ශ්වික සටන් විරාමයක් හෝ සාකච්ඡා අයුක්ති සහගත වේ ” යනුවෙන් ලිවීය. ලෙබනනය ගිවිසුමෙන් ආවරණය නොවූ බව ඊශ්‍රායලය ප්‍රකාශ කරයි.  ට්‍රම්ප් සහ ධවල මන්දිර මාධ්‍ය ලේකම් කැරොලයින් ලෙවිට් යන දෙදෙනාම බදාදා දින ඊට සහාය දුන් ප්‍රකාශයක් නිකුත් කළ අතර, ට්‍රම්ප් එය “වෙනම ගැටුමක්” ලෙස සඳහන් කළේය.

එක්සත් ජනපද-ඉරාන සටන් විරාම ගිවිසුම කඩාකප්පල් කිරීම සඳහා ඊශ්‍රායලය ලෙබනනයට ප්‍රහාරයක් එල්ල කළ බවට වන ඇඟවීම්   තිබේ. වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නලය බදාදා “සටන් විරාම ගිවිසුම පිළිබඳව ඊශ්‍රායලයට දැනුම් දුන්නේ ප්‍රමාද වී ය, ඒ පිළිබඳව එය සතුටින් සිටියේ නැත” යන මාතෘකාව යටතේ ලිපියක් ප්‍රකාශයට පත් කරමින්, ඊශ්‍රායලය “ඉරාන සාකච්ඡාවලට විධිමත් ලෙස සහභාගී නොවූ” බව වාර්තා කළේය.

කෙසේ වෙතත්, ඇමරිකානු දේශපාලන සංස්ථාපිතය තුළ සැලකිය යුතු කන්ඩායම්වල සහාය නොමැතිව ඊශ්‍රායලය මෙවැනි පරිමාණයක ප්‍රහාරයක් දියත් නොකරනු ඇත.

එක්සත් ජනපද දේශපාලන සංස්ථාපිතය තුළ, ඩිමොක්‍රටික් සහ රිපබ්ලිකන් යන දෙපාර්ශවයේම විවේචන කේන්ද්‍රගත වූයේ, ට්‍රම්ප්ගේ සටන් විරාම නිවේදනය ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයට පරාජයක් ලෙසත් ඉරානයට ලබා දෙන  අන්තරාදායක  හා පිළිගත නොහැකි සහනයක් ලෙස හෙළා දැකීම මත ය.

සටන් විරාමය “යුද්ධයට තුඩු දුන් කිසිදු මූලික ගැටලුවක් විසඳුවේ නැත,”යි නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතේ ජ්‍යෙෂ්ඨ ජාතික ආරක්ෂක වාර්තාකරු ඩේවිඩ් සැන්ගර් බදාදා ලිවීය. “සමුද්‍ර සන්ධියේ පාලනය ඉරානය යටතේ පවතින” බව ප්‍රකාශ කළ නව ඇමරිකානු ආරක්ෂක මධ්‍යස්ථානයේ ( Center for a New American Security) රිචඩ් ෆොන්ටේන් උපුටා දක්වමින් සැන්ගර් මෙසේ පැවසීය:”ඉරානය ප්‍රධාන බලශක්ති මුරපොලක පාලනය දින නියමයක් නොමැතිව තබා ගන්නා තත්වයක් එක්සත් ජනපදයට සහ ලෝකයට පිළිගත හැකි යැයි විශ්වාස කිරීමට අපහසුය. එය යුද්ධයට පෙර පැවති තත්වයට වඩා  සැලකිය යුතු ලෙස වඩාත් නරක ප්‍රතිඵලයක් වනු ඇත.”

වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල් කර්තෘ මණ්ඩලය බදාදා “ට්‍රම්ප් ඉරානයේදී නියමිත කාලයට පෙර ජයග්‍රහණයක්” ප්‍රකාශ කරයි” යන මාතෘකාව යටතේ ලිපියක් මගින් ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, “ඉරාන තන්ත්‍රය හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ තර්ජනයක් ලෙස පවතින අතර  කාර්යය තවමත් අවසන් වී නැත” යනුවෙන් තර්ක කළේය. ට්‍රම්ප්ගේ “යුද්ධය පිළිබඳ අසංගත වාචාලකම” විවේචනය කළ ජර්නලය මෙසේ නිගමනය කළේය: “ට්‍රම්ප් මහතා සඳහා ඊළඟ පරීක්ෂණය වනුයේ ඔහු සති දෙකක සටන් විරාම කාල සීමාව බැරෑරුම් ලෙස සලකන්නේද යන්නයි. ඔහු එසේ කරන්නේ නම් සහ ඉරානය එහි සුපුරුදු ක්‍රීඩාවන්හි යෙදෙන්නේ නම්, ඔහුට සැබවින්ම ‘වැඩ අවසන් කිරීමට (finish the job)” සිදුවනු ඇත.”

වොෂින්ටන් පෝස්ට් තීරු රචක මැක්ස් බූට් බදාදා දින මෙසේ ලිවීය, ඉරානය “අඩුම තරමින් දැනට හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන නැව් පාලනය කිරීමට සමත් වී ඇත. මෙම යුද්ධය ආරම්භ වන විට එය එසේ නොවීය.”

දින කිහිපයකට පෙර “තුන්වන ලෝක යුද්ධය” ගැන අනතුරු ඇඟවූ, ට්‍රම්ප්ට “යුද අපරාධ” පිළිබඳව චෝදනා කළ සහ ඔහුගේ නියෝග ක්‍රියාත්මක කරන සොල්දාදුවන්ට යුද නීති යටතේ නඩු පවරනු ලබන බවට අනතුරු ඇඟවූ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය, ඔවුන්ගේ විවේචනවල ස්වරය වෙනස් කරමින් සිටී: එනම්, ට්‍රම්ප් ඕනෑවට වඩා ගිය බව නොව, ඔහු ඔටුනු ආභරණ විකුණා දැමූ බවත්, ඔහු එක්සත් ජනපද අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රතිපත්තිය නිව්යෝර්ක් දේපළ වෙළඳාම් ගනුදෙනුවක් ලෙස සලකන බවත්ය. 

“නමුත් ඉරානයට දැන් සමුද්‍ර සන්ධිය ස්ථිරවම තිබේ නම්, මෙම මුළු උත්සාහයම මොනතරම් වැරැද්දක්ද, මොනතරම් වැරදි ගණනය කිරීමක්ද,” යනුවෙන් ඩිමොක්‍රටික් සෙනෙට් සභික ක්‍රිස් මර්ෆි බදාදා CNN වෙත පැවසීය.

ට්‍රම්ප් පරිපාලනයේ දෘෂ්ටි කෝණයෙන් බලන කල, “සටන් විරාමයක්” යනු කිසිදු අර්ථයක් නැත.  මැද පෙරදිග ට්‍රම්ප් විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෑම “සටන් විරාමයක්ම” තවදුරටත් ලේ වැකි මිලිටරි ක්‍රියාමාර්ග සඳහා පූර්විකාවක් ලෙස ක්‍රියා කර ඇත. ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික මධ්‍යස්ථානවලට B-2 බෝම්බ හෙලීමේ Operation Midnight Hammer මෙහෙයුමෙන් පසු 2025 ජුනි මාසයේ එළැඹි සටන් විරාමයෙන් මාස අටක් ඇතුළත, පෙබරවාරි 28 වන දින මෙම පූර්න පරිමාණ යුද්ධය ආරම්භ විය.

බදාදා අගභාගයේදී ට්‍රම්ප් Truth Social හි පළ කළේ, “දැනටමත් සැලකිය යුතු ලෙස පිරිහී ඇති සතුරෙකුට මාරාන්තික ප්‍රාහාරයක් එල්ල කිරීමට සහ විනාශ කිරීමට සුදුසු සියලුම එක්සත් ජනපද නැව්, ගුවන් යානා සහ හමුදා පිරිස්, අතිරේක පතොරම්, ආයුධ සහ වෙනත් ඕනෑම දෙයක්, එළඹෙන සැබෑ ගිවිසුමේ කොන්දේසි සම්පූර්ණයෙන්ම ඉටුකරන තෙක් ඉරානය තුළ සහ අවට පවතිනු ඇත,” යනුවෙනි. “කවුරුත් කවදාවත් දැක නැති තරම් විශාල, සහ වඩා හොඳ සහ ශක්තිමත්” ලෙස ඉරානයට පහර දීමට ට්‍රම්ප් තර්ජනය කළේය. “අපගේ ශ්‍රේෂ්ඨ හමුදාව ආයුධ සූදානම් කර ගෙන විවේක ගනිමින් සිටින අතර, ඇත්ත වශයෙන්ම, එහි ඊළඟ ජයග්‍රහණය බලාපොරොත්තුවෙන් සිටී,” යනුවෙන් ඔහු තවදුරටත් සඳහන් කළේය. 

එක්සත් ජනපදයේ මූලෝපායික අරමුණු වෙනස් වී නැත. වොෂින්ටනය මෙම යුද්ධය දියත් කළේ පර්සියානු ගල්ෆ් සහ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය මත සිය  සෘජු පාලනය පැනවීමට සහ 1979 ඉරාන විප්ලවයේ ප්‍රතිවිපාක ආපසු හැරවීමට ය. ඉරානයට එරෙහි යුද්ධය යනු මැද පෙරදිග සිට රුසියාව සහ චීනය සමඟ ගැටුම දක්වා විහිදෙන උත්සන්න වන ගෝලීය යුද්ධයක කොටසකි. මෙමඟින් අලුත් මිලිටරි උත්සන්න කිරීම් සඳහා පීඩනය තීව්‍ර වනු ඇත.

පසුගිය සති දෙකේ සමස්ත අත්දැකීමම එක්සත් ජනපද සහ ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තියට කරන ලද දැවැන්ත අනතුරු ඇඟවීමක් ලෙස වටහා ගත යුතුය. පැය 24 කට පෙර, ට්‍රම්ප් ඉරාන ශිෂ්ටාචාරය “අවසන්” කරන බවට ප්‍රතිඥා දෙමින් සිටියේය. එනම්, ගාසා සංහාරයේ ක්‍රමවේදයන් මිලියන 90 ක ජනතාවක් සිටින රටකට මාරු කරන බවට තර්ජනය කළේය. ට්‍රම්ප්ගේ ජන සංහාරක භාෂාව සිතලුවක් නොවේ; ජන සංහාරය ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයෙකු විසින් නිල වශයෙන් යුද්ධ කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙස පිළිගෙන පැවතිණි.

හිට්ලර්වාදී වාගාලංකාර සහ ශිෂ්ටාචාරමය විනාශ කිරීමේ තර්ජන භාවිතා කිරීම මගින් ට්‍රම්ප්, එක්සත් ජනපද අධිරාජ්‍යවාදී මැදිහත්වීම් “මානව හිමිකම්” හෝ “ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ” නාමයෙන් සිදු කරන බවට කෙරුණු ප්‍රචාරයේ  අවසාන ශේෂයන් ද බිඳ දමා ඇත. බාධක ලෙස ගැනෙන සමස්ත සමාජයන්ම යටත් කර ගැනීම සඳහා ඒවා සුන් කර දැමිය හැකි දේ ලෙස සලකන අපරාධකාරී කතිපයාධිකාරීත්වයක් විසින් එක්සත් ජනපදය මෙහෙයවනු ලබන බව ලෝකයට පෙන්වා දී ඇත.

මෙම යුද්ධය නැවැත්වීමට ඇති එකම මාර්ගය කම්කරු පන්තිය පන්ති බලවේගයක් ලෙස ස්වාධීනව බලමුලු ගැන්වීමයි. ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය හෝ දේශපාලන සංස්ථාපිතයේ කිසිදු කන්ඩායමක් ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට විරුද්ධ නොවනු ඇත. ට්‍රම්ප් සමඟ ඔවුන්ගේ උපායශීලී ආරවුල් කුමක් වුවත්, ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය එකම උපායමාර්ගික අරමුණු, එනම් මැද පෙරදිග ඇමරිකානු ආධිපත්‍යය ආරක්ෂා කරන අතර සියල්ලටම වඩා ධනේශ්වර පාලනයේ සමස්ත ව්‍යුහයටම තර්ජනයක් වන පහළින් මතු වන ව්‍යාපාරයක් මැඩපැවැත්වීමට ක්‍රියා කරයි. 

අධිරාජ්‍යවාදී ම්ලේච්ඡත්වයට එරෙහි සටන සඳහා, යුද්ධයට, සමාජ වැඩසටහන් වලට එල්ල වන ප්‍රහාරයට සහ යුද්ධයට, ආඥාදායකත්වයට සහ සමාජ අසමානතාවයට මූල හේතුව වන ධනේශ්වර ක්‍රමයට එරෙහිව, සේවා ස්ථානවල, කර්මාන්ත හරහා සහ දේශසීමා හරහා, ස්වාධීන කම්කරු පන්ති ව්‍යාපාරයක් වර්ධනය කිරීම අවශ්‍ය වේ.
(අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එකතු කෙරිණි)

සටන් විරාම ගිවිසුම සම්බන්ධයෙන් ගැඹුරු බෙදීම් මධ්‍යයේ, ඊශ්‍රායලය ලෙබනනයට දැවැන්ත ප්‍රහාරයක් එල්ල කරයි Read More »

Trump

ඉරානයට එරෙහි  සමූල ජන සංහාරයේ තර්ජනයෙන්  පසුව   ට්‍රම්ප් සති 2ක “සටන් විරාමයක්” ප්‍රකාශ කරයි

ජෝෂප් කිෂෝර් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 අප්‍රේල් 08 වන දින Trump follows genocidal threat against Iran with 2-week “ceasefire” යන හිසින් පළවූ ජෝෂප් කිෂෝර් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

“අද රාත්‍රියේ මුළු ශිෂ්ටාචාරයක්ම මිය යනු ඇත” යනුවෙන් තර්ජනය කිරීමෙන් පැය දහයකට පසු, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අඟහරුවාදා සවස ට්රුත් සෝෂල් (Truth Social) හි ප්‍රකාශයක් පළ කරමින් කියා සිටියේ, ඉරානය “හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය සම්පූර්ණයෙන්, වහාම සහ ආරක්ෂිතව විවෘත කිරීමට” එකඟ වීම මත කොන්දේසි සහිතව “ඉරානයට බෝම්බ හෙලීම සහ ප්‍රහාරය සති දෙකක කාලයක් සඳහා අත්හිටුවන” බවයි. එක්සත් ජනපදය “දැනටමත් සියලු මිලිටරි අරමුණු සපුරා ඇති අතර ඒවා ඉක්මවා ගොස් ඇති” බවත්,එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය “නිශ්චිත ගිවිසුමක් කරා බොහෝ දුර ගොස් සිටින බවත්”  ට්‍රම්ප් තවදුරටත් කියා සිටියේය.

Trump
“අපිට දිවා සුරැකුම් මධ්‍යස්ථාන බලාගන්න බෑ… අපි යුද්ධ කරමින් ඉන්නෙ,” ට්‍රම්ප් 2026 අප්‍රේල් 1 වන දින වොෂින්ටන් ඩී.සී. හි ධවල මන්දිරයේදී පැවසීය.

ඉරාන නිලධාරීන් උපුටා දක්වන මාධ්‍ය වාර්තාවලට අනුව, චීනය  අවසන් මොහොතේ සිදු කළ මැදිහත්වීමෙන් පසුව, පාකිස්තානය විසින් යෝජනා කරන ලද “සටන් විරාමයක්” ඉරානය පිළිගෙන ඇත. ඊට, ඉරානයේ නව උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා මොජ්තාබා කමෙයිනි විසින් අවසාන අනුමැතිය ලබා දී ඇති බව වාර්තා වේ.

මෙම ලිපිය ලියන අවස්ථාව වන විට, ගිවිසුමේ පදනම කුමක්ද යන්න පැහැදිලි නැත. අඟහරුවාදා සවස ට්‍රම්ප් ඉරානය සම්බන්ධයෙන් CNN  දැඩි ලෙස හෙළා දැකීමක් පල කරමින් , “සීඑන්එන් වර්ල්ඩ් නිවුස් (CNN World News) විසින් නිකුත් කරන ලදැයි කියන ප්‍රකාශය, සීඑන්එන් (CNN) හොඳින් දන්නා පරිදි වංචාවක් බව” සදහන් කර, සමාගමට එරෙහිව නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගන්නා බවට තර්ජනය කළේය. CNN විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද “ඉරානය ජයග්‍රහණය ප්‍රකාශ කරයි, එය එක්සත් ජනපදයට කරුණු 10 ක සැලැස්මක් පිළිගැනීමට බල කළ බව පවසයි” යන මාතෘකාව යටතේ වන වාර්තාවක් හා සම්බන්ධ බව අනුමාන කළ  හැකිය.

කෙසේ වෙතත්, මෙම 11 වන පැයෙහි ඇති වූ ගිවිසුම ට්‍රම්ප්ගේ පසුබැසීමක් ලෙස දකිනු ඇත. ඔහුගේ තර්ජන ඉරානය බිය ගැන්වීමට අසමත් වූ නමුත්, ඒවා ඔහුගේ රජය තුළ දේශපාලන අර්බුදය තීව්‍ර කර තිබේ.

එයමත් යුධ අපරාධ යක් වන, මිලියන 93 ක ජනතාවක් සිටින ශිෂ්ටාචාරයක් සමූලඝාතනය කිරීමට ට්‍රම්ප් කළ තර්ජනය සහ, සමස්තයක් ලෙස මෙම යුද්ධය, ඓතිහාසික පරිමාණයේ දේශපාලන අර්බුදයක් ඇති කර තිබේ. මෙම ප්‍රකාශ මගින් ඇමරිකානු රජය අපරාධකාරී පාතාලය විසින් මෙහෙයවනු ලබන නීති විරෝධී පාලනයක් ලෙස හෙලිදරව් කර ඇත. එය එක්සත් ජනපදය පුරා සහ ජාත්‍යන්තරව කම්පනයක් සහ පිළිකුලක් ජනනය කළේය. එක්සත් ජනපදයේ  සදාචාරාත්මක අධිකාරිය යයි කියා  පාන දෑ හි ඉතිරිව යමක් තිබූනේ නම්, ඇමරිකානු සමාජයට වඩාත්ම දුරදිග යන ප්‍රතිවිපාක ඇති කරමින් ඒ සෑම දෙයක්ම ස්ථිරවම සහ ආපසු හැරවිය නොහැකි ලෙස බිඳ දමා ඇත. 

වොෂින්ටනය සහ එහි සහචරයින් විසින් ඝාතනය සහ භීෂණය මගින් තීරණය කළ හැකි යැයි උපකල්පනය කළ යුද්ධයක් දියත් කළ නමුත්, ඉරාන ජනතාවගේ ප්‍රතිරෝධයේ මට්ටම ඔවුහු බරපතල ලෙස වැරදි ලෙස ගණනය කළහ. ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය දැන් විසඳිය නොහැකි උභතෝකෝටිකයකට මුහුණ දී සිටී. ප්‍රහාරක උත්සන්න කිරීම, ජයගත නොහැකි යුද්ධයක අපරාධකාරීත්වයේ අපකීර්තිය ගැඹුරු කරන අතර පුපුරන සුලු දේශීය ප්‍රතිවිපාකවල අවදානමක් ඇති කරයි; පසුබැසීම ජාත්‍යන්තරව පරාජයක් ලෙස කියවා ගනු ඇති  අතර එක්සත් ජනපදය තුළ දේශපාලන තත්වය තවදුරටත් අස්ථාවර කරනු ඇත.

අඟහරුවාදා සිදුවීම් මගින් අවධාරනය කරන්නේ අර්බුදය කෙතරම් අත්‍යසමාන වී ඇත්ද යන්නයි. මිලිටරිය තුළ, ට්‍රම්ප්ගේ නියෝග ක්‍රියාත්මක කිරීමේ කාර්යය භාර අය, යුද අපරාධ ලෙස විශ්වීය ලෙස පිළිගත් මෙහෙයුම් සිදු කිරීමේ තත්ත්වයකට පත් කරමින් ඇති අතර,  ඒ, ගන්නා  ඕනෑම ක්‍රියාමාර්ගයක් සඳහා සන්නද්ධ හමුදා “වගකිව යුතු” විය හැකියාව  මත වැඩෙන නොසන්සුන්තාව මධ්‍යයේය.

මෙම යථාර්ථය රිපබ්ලිකන් සහ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂ දෙකෙහිම කොටස් ඇතුළුව දේශපාලන සංස්ථාපිතය තුළින්ම ප්‍රකාශ විය. කැලිෆෝනියාවේ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂ නියෝජිත සාරා ජේකබ්ස් ලීවේ, “ජනාධිපතිවරයා ජන සංහාරයක් කිරීමට මේ දැන්  තර්ජනය කළ” බවයි. ​​ෆෙඩරල් සහ ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කරන ඕනෑම නියෝගයක් නොසලකා හරින ලෙස ඒකාබද්ධ මාණ්ඩලික ප්‍රධානීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටි ඇය “දෝෂාභියෝගය ඇතුළුව සියලු විකල්ප” සලකා බැලිය යුතු බව පැවසුවාය. කැලිෆෝනියාවේ නියෝජිත ටෙඩ් ලියු (Ted Lieu) හමුදා අණදෙන අධිකාරිය කෙලින්ම අමතමින්, හමුදා යුක්තිය පිළිබඳ ඒකාකාර සංග්‍රහය (Uniform Code of Military Justice) සහ ෆෙඩරල් නීතිය යුද අපරාධ තහනම් කරන බව අවධාරනය කළේය.

එවැනි ප්‍රකාශ නිකුත් කිරීමම අර්බුදයේ පරිමාණයේ දර්ශකයකි. එහෙත් ඒවා “විපක්ෂයේ” පක්ෂාඝාතය සහ  වංචනිකත්වය ද හෙළි කරයි. ගාසා තීරයේ ජන සංහාරයට සහාය දුන්, ඉරානයට එරෙහි යුද්ධයට ඉඩ සැලසූ, මිලිටරි යන්ත්රනයට අරමුදල් සැපයූ සහ ට්‍රම්ප්ගේ ආඥාදායකත්වයට එරෙහිව කිසිදු බැරෑරුම් සටනක් දියත් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ එම ඩිමොක්‍රටිකයින්ම දැන් ආසන්න යුද අපරාධ පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කරන අතර ඒවා නැවැත්වීමට කිසිදු සංයුක්ත ක්‍රියාමාර්ගයක් යෝජනා නොකරයි.

අඟහරුවාදා නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩල ඩිමොක්‍රටික් නායකත්වය විසින් නිකුත් කරන ලද නිල ප්‍රකාශයේ සඳහන් වූයේ, “ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සම්පූර්ණයෙන්ම  සිහි විකල් ” බවත්, “ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අපේ රට තුන්වන ලෝක යුද්ධයට ඇද දැමීමට පෙර, මැද පෙරදිග මෙම  තෝරා ගත්   අවධානම්කාරී යුද්ධය අවසන් කිරීමට මන්ත්‍රී මණ්ඩලය වහාම සැසිවාරයට කැඳවා ඡන්දය දිය යුතු” බවත්ය.

සතියකට යන්තමින්  පෙර, ට්‍රම්ප්ට එරෙහිව ” රජුන් එපා -No Kings ” විරෝධතා සඳහා මිලියන 8 කට අධික ජනතාවක් වීදි බැස සිටියහ. ඉරානයට එරෙහි යුද්ධයට විරෝධය සහභාගී වූවන් අතර ප්‍රමුඛ හැඟීමක් වූ අතර,”තුන්වන ලෝක යුද්ධය” පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම් කිරීම පසෙක තබා, ඉරානයට එරෙහි යුද්ධය පිළිබඳ කිසිදු බැරෑරුම් සඳහනක් කිරීම පවා ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂ සංවිධායකයින් ක්‍රමානුකූලව බැහැර කරන ලදී. 

අනිවාර්යයෙන්ම න්‍යෂ්ටික අවි භාවිතය ඇතුළත් වන ලෝක යුද්ධයක අද්දර ලෝකය සිටින බව දැන් ඩිමොක්‍රටිකයො ලියති. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ගේ ආයාචනය ජනතාවට නොව රිපබ්ලිකන් පක්ෂයට ය. “පක්ෂයට තිබෙන පක්ෂපාතිත්වයට වඩා දේශප්‍රේමී යුතුකම ඉටු කිරීමටත්, මෙම පිස්සුව නැවැත්වීමට ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය සමඟ එක්වීමටත් රිපබ්ලිකන් පක්ෂ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට කාලය පැමිණ තිබේ” යැයි ප්‍රකාශය අවසන් කර තිබේེ.

සෙනෙට් සභාවේ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂ නායක චක් ෂූමර් සහ සෙනෙට් සභාවේ අනෙකුත් ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයන්  හා එක්ව අඟහරුවාදා ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින්, “මිලියන ගණනක් සිවිල් වැසියන් යැපෙන විදුලිය, ජලය හෝ මූලික යටිතල පහසුකම් හිතාමතාම විනාශ කිරීම … යුද අපරාධයක් වනු ඇති බව”  පිළිගත්තේය. නමුත් මෙහි ක්‍රියාකාරී වැකිය ආයාචනයකි: “ජනාධිපතිවරයා මෙම තර්ජනය  ක්‍රියාත්මක නොකළ යුතුය.” වෙනත් වචන වලින් කිවහොත්, සති පහක නීති විරෝධී යුද්ධයකින් පසුව, සෙනෙට් සභාවේ ඩිමොක්‍රටිකයන්, මහා සමූහ ඝාතන තර්ජනයකට ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ, ට්‍රම්ප්ගෙන් එය නොකරන ලෙස ආචාරශීලී ලෙස ඉල්ලා සිටීමෙනි.

ට්‍රම්ප්ගෙන් වඩා හොඳ විනිශ්චයකට සහ රිපබ්ලිකන් “දේශප්‍රේමීත්වයට” ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය ආයාචනා කරන අතරම, ජනගහනය තුළ පවතින දැවැන්ත විරෝධය බලමුලු ගැන්වීම ඔවුහු ප්‍රතික්ෂේප කරති. මන්ද එවැනි බලමුලු ගැන්වීමක් ට්‍රම්ප්ට වඩා ඔවුන් බිය වන කරැනු කාරණා වහාම මතු කරනු ලබන බැවිනි.

එපමණක් නොව, බයිඩන් යටතේ ආරම්භ කරන ලද ගාසා තීරයේ සමූල ජන සංහාරයෙන් ගලා එන මැද පෙරදිග ඇමරිකානු ආධිපත්‍යයේ මූලික අරමුණට සහ ඉරානයට එරෙහි යුද්ධයට ඩිමොක්‍රටික්වරු සහාය දෙති. ට්‍රම්ප්ගේ තර්ජන ” ල්සදාචාරාත්මකව අතිශයින්ම වැරදි” සහ “නපුරු” ලෙස එදිනම කලින් හැඳින්වූ ඩිමොක්‍රටික සෙනෙට් සභික ක්‍රිස් මර්ෆි, සටන් විරාම කොන්දේසි පිළිබඳ වාර්තාවලට අඟහරුවාදා සවස මෙසේ ප්‍රතිචාර දැක්වීය: “ඉරානයට ඉතිහාසය වෙනස් කරන ජයග්‍රහණයක් වන හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ පාලනය එරටට ලබා දීමට ට්‍රම්ප් එකඟ වූ බව පෙනේ”. “අසාමාර්ථභාවයේ මට්ටම විශ්මයජනක හා හද කම්පා කරවන සුළුය,” මර්ෆි ලිවීය.

පාලක පන්තිය විදේශ ප්‍රතිපත්තිය තුළ විසඳිය නොහැකි උභතෝකෝටිකයකට මුහුණ දෙන්නේ නම්, එය ඊට අනුරූපව දේශීය ප්‍රතිපත්තිය තුළද විසඳිය නොහැකි උභතෝකෝටිකයකට මුහුණ දෙයි. එය, ගෝලීය යුද්ධය සහ සමාජ ප්‍රතිවිප්ලවය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා – නීතිමය හෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රම හරහා ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීම සදහා – ට්‍රම්ප් තුළ මූර්තිමත් වූ දේශපාලන පාතාලය බලයට ගෙනැවිත් ඇත. නමුත් ඒවා පැනවීමට දරන උත්සාහය, පාලක පන්තිය වඩාත්ම බිය වන සමාජ බලවේගයන්ම පුපුරුවා හරිමින් පවතී: එනම්, එක්සත් ජනපදය තුළ පුපුරන සුලු පන්ති ගැටුමේ වර්ධනය සිදු වෙමින් පවතී. 

පහළින් එන එවැනි ව්‍යාපාරයකට ධනේශ්වරයේ සියලුම කොටස්  ස්ථීරසාරවම විරුද්ධ වන්නේ එය නිශ්චිත පරිපාලනයකට පමණක් නොව ධනේශ්වර පාලනයේ අත්තිවාරම් වලටම තර්ජනය කරන බැවිනි. පාලක පන්තියේ ප්‍රතිචාරය වනු ඇත්තේ පසුබැසීම නොව දේශීය මර්දනය උත්සන්න කිරීම සහ තීව්‍ර කිරීමයි.

ක්ෂණික වර්ධනයන් කුමක් වුවත්, යුද්ධය දේශපාලන සංස්ථාපිතයට පාලනය කළ නොහැකි සහ එයින් ගැලවිය නොහැකි ප්‍රතිවිපාක ජනනය කරමින් තිබේ. සංගත පාලිත දේශපාලන ක්‍රමයේ සාමාන්‍ය යාන්ත්‍රණයන් හරහා මෙම අර්බුදය විසඳිය නොහැක.

සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය අවධාරනය කරන තීරණාත්මක කාරණය වන්නේ සමාජීය හා දේශපාලන බලවේගයක් ලෙස කම්කරු පන්තියේ ස්වාධීන මැදිහත්වීමයි. සති දෙකක සටන් විරාමය දිගටම පැවතුනහොත් එය උත්සන්න වන දේශපාලන අර්බුදයක කාල පරිච්ඡේදයක් වනු ඇත. යුද්ධයට සහ ට්‍රම්ප් පරිපාලනයට එරෙහිව දැවැන්ත කම්කරු පන්ති විරෝධයක් ගොඩනැගීමට මෙම කාල පරිච්ඡේදය භාවිතා කළ යුතුය.

මෙම අරගලය ධනේශ්වර කතිපයාධිකාරයට සහ එය ආරක්ෂා කරන ධනේශ්වර ක්‍රමයට එරෙහිව කම්කරු පන්තියේ දේශපාලන බලමුලු ගැන්වීමෙන් වෙන් කළ නොහැකි ය. පාලක පන්තිය මානව වර්ගයා ව්‍යසනයේ අද්දරට තල්ලු කරමින් සිටී. කම්කරු පන්තිය සමාජවාදී විප්ලවය සඳහා වූ සටන හරහා ඊට ප්‍රතිචාර දැක්විය යුතුය. (අවධරණය පරිවර්තනයෙදී එක් කෙරුණි)

ඉරානයට එරෙහි  සමූල ජන සංහාරයේ තර්ජනයෙන්  පසුව   ට්‍රම්ප් සති 2ක “සටන් විරාමයක්” ප්‍රකාශ කරයි Read More »

Scroll to Top