World Economy

France protests

ප්‍රංශයේ මහජන විරෝධතා යුරෝපය පුරා රැව්පිළිරැව් දෙයි

ඇලෙක්ස් ලැන්ටියර් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 ඔක්තෝම්බර් 22 දින “The mass protests in France are reverberating throughout Europe” යන හිසින් පළවූ ඇලෙක්ස් ලැන්ටියර් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

France protests
පැරිසියේ පාසැල්වල දරිද්‍රතා අධ්‍යාපන කොන්දේසිවලට එරෙහිව එක්රැස් වූ විරෝධතාකරුවෝ පොලිසියට මුහුණ් දේ. 2026 ඔක්තෝබර් 22 බ්‍රහස්පතින්දා. [AP Photo/Teresa Suarez]

මීට මාසයකට පෙර, ප්‍රංශයේ දිවිතීක පාසල් වටලා වසා දැමීමේ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ විය. එය ප්‍රංශ ආණ්ඩුව දැඩි ලෙස සොලවා තැබීමට පමණක් නොව, යුරෝපය පුරා පැතිර යාමට ද සමත් විය. සෑම යුරෝපීය රටකම තරුණයින් සහ කම්කරුවන් එකම ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කරද්දී සහ සෑම තැනකම ආණ්ඩු ඊට පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ මර්දනයෙන් පිළිතුරු දෙද්දී, ජාත්‍යන්තර ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගෙමින් පවතී.

මහාද්වීපය පුරා විප්ලවවාදී නැගී සිටීම් සිදු වූ 1848 වර්ෂයේ සිදුවීම්වල ප්‍රතිරාවයක් වර්තමාන සිදුවීම් තුළ දක්නට ලැබේ. මෙය නිසැකවම සාදෘශ්‍යයක්න්(analogy) මිස සංයුක්ත සංසන්දනයක් නොවේ. 2026 ලෝකය 1848 ලෝකයට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් ය. නමුත් ප්‍රංශයේ සිට යුරෝපය පුරා සහ ඊට ඔබ්බට ජන අරගල සීඝ්‍රයෙන් පැතිර යාම මගින් දැනට දිගහැරෙමින් පවතින ව්‍යාපාරයේ සාරාර්ථ වශයෙන් ගෝලීය වන ස්වභාවය ප්‍රකාශයට පත් වේ. වඩාත් මූලික වශයෙන්, මෙහි මතුවෙමින් පවතින සාමාජීය සහ දේශපාලනික සාරය ධනපති-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එකක් නොව, කම්කරු පන්තික සහ සමාජවාදී එකකි.

පසුගිය මාසය තුළ යුරෝපය පුරා මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවක් පොදුවේ දරන, නමුත් නිල දේශපාලනය විසින් දිගු කලක් තිස්සේ මර්දනය කර තිබූ අදහස් මතුපිටට පැමිණ ඇත. අධ්‍යාපනය, විශ්‍රාම වැටුප් සහ සාමාජීය සුභසාධන වියදම් වලින් යුරෝ බිලියන සිය ගණනක් හමුදාවට සහ යුක්‍රේනයේ රුසියාවට එරෙහි යුද්ධයට යොමු කිරීමටත්; නිවාස හා බලශක්ති මිල ඉහළ නංවන මූල්‍ය සමපේක්ෂනයන්ටත් (financial speculation); මූල්‍ය වෙළඳපොළවල් මගින් තීරණය කරනු ලබන සාමාජීය කප්පාදු වලටත්; පොලිස් මර්දනයට සහ නව-ෆැසිස්ට්වාදය ප්‍රවර්ධනය කිරීමටත් එරෙහිව දැඩි විරෝධයක් පවතී. මේවා ජාත්‍යන්තර ගැටලු වන අතර, ඒවා වෙනුවෙන් කෙරෙන අරගල ජාතික සීමා ඉක්මවා පුළුල් සහයෝගයක් දිනාගෙන ඇත.

බදාදා ග්‍රීසියේ, ඇතැන්ස්හි 20,000 කට ආසන්න පිරිසක් ඇතුළුව, නගර 50 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක සිසුහු, ගුරුවරු සහ රාජ්‍ය අංශයේ කම්කරුවෝ පාගමනින් ගමන් කළහ. ඔවුහු අඩු වේතන, රාජ්‍ය අධ්‍යාපනයේ තත්ත්වය සහ දැරිය නොහැකි ශිෂ්‍ය නිවාස මිල ගණන්වලට එරෙහිව විරෝධය පළ කළ අතර, ප්‍රංශයේ ජන අරගල දෙසට අවධානය යොමු කළහ. ඇතැන්ස්හි තිබූ බැනරයක “ග්‍රීසියේ සිට ප්‍රංශය දක්වා, අධ්‍යාපනයට මුදල් ලබා දෙනු” ලෙස සඳහන් වූ අතර ඇතැන්ස්, තෙසලෝනිකි (Thessaloniki) සහ පට්‍රාස් (Patras) යන නගරවල විරෝධතාකරුවන්ගේ කූඩාරම්වල “ග්‍රීසියේ සහ ප්‍රංශයේ, සැමතැනම කැරලි ගසනු—එකම ගැටලු, එකම සතුරා” යන සටන් පාඨය සටහන් වී තිබුණි. වෘත්තීය සමිති නායකත්වය නොවැම්බර් 25 තෙක් නැවත රට පුරා වැඩවර්ජනයක් කැඳවා නොමැත.

ඉතාලියේ, ශිෂ්‍ය කණ්ඩායම් ප්‍රංශය සමඟ සහයෝගය ප්‍රකාශ කරමින් මහා විරෝධතා සංවිධානය කර ඇත. ‘Rete degli studenti’ ජාලය ප්‍රංශ වැඩවර්ජකයින් වෙත ආයාචනයක් නිකුත් කරමින් ප්‍රකාශ කළේ: “අපි ඔබ සමග සිටිමු. අපි ඔවුන්ගේ යුද්ධ හැර යන්නෙමු. ආයුධවලට නොව පාසල්වලට මුදල් ලබා දෙනු” යන්නයි. ඔක්තෝබර් 16 වන දින, රට පුරා නගරවල සිසුහු පාගමනින් ගමන් කරමින්, “තත්ත්වය වෙනස් නොවන්නේ නම්, ප්‍රංශයේ කළ දේම අපිත් කරන්නෙමු” යනුවෙන් හඬ නැගූහ. ඉතාලිය, ප්‍රංශය, ග්‍රීසිය, තුර්කිය, මොරොක්කෝව සහ බාස්ක් කලාපයේ (Basque Country) වරාය කම්කරු වෘත්තීය සමිති විසින් ඔක්තෝබර් 30 වන දින යුද්ධයට සහ වරායවල් මිලිටරිකරණය කිරීමට එරෙහිව ජාත්‍යන්තර ක්‍රියාකාරී දිනයක් කැඳවා ඇත. ‘CGIL’ වෘත්තීය සමිති සම්මේලනය නොවැම්බර් 20 වන දින සඳහා එක්දින රට පුරා වැඩවර්ජනයක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

ප්‍රංශයේ පාසල් විරෝධතා, ලිඒජ් (Liège) සහ බ්‍රසල්ස් (Brussels) හි අධ්‍යාපන වියදම් ඉහළ යාමට එරෙහිව බෙල්ජියම් සිසුන්ගේ සහයෝගිතා විරෝධතාවලට ඉක්මනින්ම මග පෑදීය. මේවා සිදුවූයේ බෙල්ජියම් ආණ්ඩුවේ සමාජ වියදම් කප්පාදු (austerity) සහ හමුදා වියදම් ඉහළ නැංවීමේ ප්‍රතිපත්තිවලට එරෙහිව රට පුරා පැවැත්වෙන දීර්ඝකාලීන විරෝධතා සහ වැඩවර්ජන මාලාවක් අතරතුරදී ය. මෑතකදී, එනම් ඔක්තෝබර් 9 වන දින බ්‍රසල්ස්හි ජාතික උද්ඝෝෂණයක් සහ ඔක්තෝබර් 12 වන දින රාජ්‍ය අංශයේ වැඩවර්ජනයක් ද පැවැත්විණි.

ප්‍රංශ ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරයට සමාන්තරව නගර 50 කට වැඩි ගණනක සිය දහස් ගණන් ජනතාවගේ සහභාගීත්වයෙන් මහා නිවාස විරෝධතා ඇවිලී ගිය ස්පාඤ්ඤයේ, විරෝධතාකරුවෝ ප්‍රංශ විරෝධතාවලට තමුන්ගේ සහයෝගීතාව නැවත නැවතත් ප්‍රකාශ කර සිටිති. ස්පාඤ්ඤයේ නගර චතුරශ්‍ර අත්පත් කරගෙන සිටින විරෝධතාකරුවන්ගේ නැවත නැවතත් කියැවෙන පාඨය වන්නේ “අපි ප්‍රංශ ජාතිකයන්ගෙන් ඉගෙන ගත යුතුය” යන්නයි. නොවැම්බර් 11 වන දින සඳහා එක්දින දිවයින පුරා වැඩවර්ජනයක් කැඳවා ඇත.

“හමුදා බඳවා ගැනීම, සිවිල් සේවය සහ යුද්ධය එපා” සහ “පොහොසතුන්ට යුද්ධය අවශ්‍යයි, තරුණයින්ට අනාගතයක් අවශ්‍යයි” වැනි සටන් පාඨ භාවිතා කරමින් ජර්මනියේ, නගර 130 කට වැඩි ගණනක “හමුදාවට බඳවා ගැනීමට එරෙහි පාසල් වැඩවර්ජනය” ව්‍යාපාරය තුළ දස දහස් සංඛ්‍යාත තරුණයෝ සක්‍රියව සිටිති. බර්ලිනයේ ‘Französisches Gymnasium’ පාසල සිසුන් විසින් වටලනු ලැබූ අතර, “ප්‍රංශයේ සිට ජර්මනියට ගිනි පුපුර පැන්නීමට” කැඳවුම් කරන පත්‍රිකා හමු වූ බව පොලිසිය ප්‍රකාශ කළේය. ඔක්තෝබර් 20 වන දින මියුනිච් හි පැවැති පාසල් වැඩවර්ජනයෙන් පසුව, ඔක්තෝබර් අග භාගයේදී ජර්මානු නගර කිහිපයක හමුදාවට බඳවා ගැනීමට එරෙහිව තවත් විරෝධතා කැඳවා ඇත.

මෙම රටවලට අමතරව, පෘතුගාලය, අයර්ලන්තය සහ ඇල්බේනියාව යන රටවල ද වැඩවර්ජන හෝ තරුණ විරෝධතා ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී.

යුරෝපය පුරා තරුණයින් සහ කම්කරුවන් විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ඉල්ලීම් ජාතික මට්ටමින්, ධනපති ආණ්ඩු මගින් ඉහළින් ලබා දෙන ප්‍රතිසංස්කරණ මගින් දිනාගත නොහැක. පාලක පන්තිය සහන දීමට කැමති ද නැත, ඊට හැකියාවක් ද නැත. මූල්‍ය කතිපයාධිකාරය විසින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලන ක්‍රමයන් සමඟ පෑහෙන්නේ නැති තරම් විශාල ධන ඒකරාශී කිරීමක් සිදුකර ඇත.

ප්‍රංශය, ඉතාලිය, බෙල්ජියම සහ ග්‍රීසිය යන රටවල් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) සියයට 100 කට වඩා වැඩි රාජ්‍ය ණය ප්‍රමාණයක් දරන අතර ස්පාඤ්ඤයේ ණය ප්‍රමාණය ද ඊට ආසන්නය. ණයහිමියන්ගේ පීඩනයට ලක්වෙමින් සහ තම ණයවලට එරෙහි මූල්‍ය සමපේක්ෂනයන්ට මුහුණ දෙමින් සිටින මෙම ආණ්ඩුවලට සාමාජීය සහන සඳහා මුදල් සපයා ගත හැක්කේ කතිපයාධිකාරය මත බදු පැනවීමෙන් පමණි; නමුත් ඔවුහු එය කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කරති.

ඒ වෙනුවට, ඔවුහු සම්පත් යුද්ධය වෙත මුදා හරිමින් සිටිති. පසුගිය මාසය පුරා, වැඩිදුර යුද උත්සන්න කිරීම් න්‍යෂ්ටික යුද්ධයකට මග පාදනු ඇතැයි මොස්කව් විසින් කරන ලද අනතුරු ඇඟවීම් නොතකා, යුරෝපීය බලවතුන් රුසියාවට එරෙහි යුද්ධය අවදානම නොතකමින් උත්සන්න කළහ. නේටෝව (NATO) කලිනින්ග්‍රෑඩ් (Kaliningrad) වටලෑමට සූදානම් වෙද්දී, මොස්කව්, ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් සහ අනෙකුත් රුසියානු නගරවලට දැවැන්ත ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර එල්ල කිරීම සඳහා ඔවුහු යුක්‍රේන පාලන තන්ත්‍රය සන්නද්ධ කළහ.

ඔවුහු “යුරෝපය ප්‍රතිසන්නද්ධ කිරිමේ” (“ReArm Europe”) සැලසුම යටතේ අතිරේක යුරෝ බිලියන 800 ක් දක්වා හමුදා වියදම් සඳහා වෙන් කිරීමට සැලසුම් කරති. තවද ජර්මනිය දැවැන්ත නැවත-සන්නද්ධ වීමේ වැඩසටහනකට මුදල් සැපයීම සඳහා තම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත ණය සීමාවෙන් හමුදා වියදම් නිදහස් කර ඇත. මෙවැනි විශාල මුදලක් එකතු කර ගැනීමට ඔවුන්ට හැකි වන්නේ සාමාජීය සුභසාධන වියදම් තදබල ලෙස කපා හැරීමෙන් පමණි.

යුරෝපයේ සෑම ආණ්ඩුවක්ම මෙම ව්‍යාපාරයට එකම ආකාරයකින් පිළිතුරු දෙන්නේ එබැවිනි. තම ධනයට අත තැබීමට හෝ තම යුද අරමුණු අතහැර දැමීමට කැමති නැති පාලක පන්තියකට මෙම ප්‍රතිපත්ති පැනවිය හැක්කේ ඒකාධිපති පාලන ක්‍රම මගින් පමණි. එය මහජන විරෝධයට පිළිතුරු දෙන්නේ පොලිස්-රාජ්‍ය ක්‍රියාමාර්ග සහ නව-ෆැසිස්ට් බලවේග ප්‍රවර්ධනය කිරීම මගිනි.

මෙය කම්කරු පන්තිය හමුවේ මෙම ගැටලුවල මූලික හේතුව වන ධනපති ක්‍රමයටම එරෙහිව සටන් කිරීමේ කාර්යය මතු කරයි.

ප්‍රංශයේ අර්බුදය පෙන්නුම් කරන්නේ කම්කරුවන්ට සහ තරුණයින්ට ඡන්ද දේශපාලනයේ සහ ධනපති රාජ්‍යය සමඟ කෙරෙන වෘත්තීය සමිති සාකච්ඡාවල රාමුව තුළ මෙම සටන ගෙන යා නොහැකි බවයි. වෘත්තීය සමිති නිලධාරිවාදය සහ ෂෝන්-ලුක් මෙලොන්ෂොන් (Jean-Luc Mélenchon) වැනි “ජනතාවාදී” (populist) දේශපාලනඥයන් ආණ්ඩුව පස්සට යනු ඇතැයි යන මෝහය ප්‍රවර්ධනය කරද්දී, ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රොන් (Emmanuel Macron) නිර්දය මූලෝපායක් අනුගමනය කරමින් සිටී. ඔහුගේ ආණ්ඩුව විරෝධතා ව්‍යාපාරයට පිළිතුරු දී ඇත්තේ මහා පරිමාණ අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ සිසුන් දුසිම් ගණනකගේ අතපය අබලන් කළ පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වය මගිනි.

ඔක්තෝබර් 17 වන දින, ඇමරිකා-නේටෝ යුද්ධ සහ රුසියාවට හා ඉරානයට එරෙහි බලශක්ති තහනම් කිරීම් නිසා ඇති වූ ඉන්ධන සහ ජීවන වියදම් ඉහළ යාමට එරෙහිව, මහා තරුණ ජනකායක්  “කහ කබාකාරයන්” (yellow vests) සමඟ පාගමනින් ගමන් කළහ. විරෝධතාව නිසා නගර කිහිපයක කැරලි මර්දන පොලිසිය අඩපණ වූ අතර, අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍ය ලෝරන්ට් නූනෙස් (Laurent Nuñez) “පාලනය ගිලිහී ගිය බවට” පිළිගත්තේය. එතැන් සිට, බලධාරීන් ප්‍රධාන නගර කිහිපයක ඇඳිරි නීතිය පැනවූ අතර, ව්‍යාපාරය ආරම්භ වූ තැන් සිට අත්අඩංගුවට ගත් සංඛ්‍යාව 10,000 ඉක්මවා ඇත. 

ඔක්තෝබර් 24 විරෝධතාව සඳහා ආණ්ඩුව හමුදාව යොදවමින් සිටී. ‘Operation Sentinelle’ හි සෙබළුන් රැකවල් රාජකාරි භාර ගනු ඇති අතර, එමගින් පොලිසියට සහ ජෙන්ඩාර්ම්වරුන්ට (gendarmes) GIGN, RAID සහ BRI ප්‍රහාරක ඒකක, සන්නද්ධ රථ, හෙලිකොප්ටර් සහ ජල ප්‍රහාරක රථ සමඟ එකතු වී විරෝධතාකරුවන්ට මුහුණ දීමට ඉඩ සැලසේ. බලකායන් වඩාත් චලනශීලී විය යුතු බව නූනෙස් (Nuñez) පවසන අතර, ඔහු පූර්ව දැනුම්දීමකින් තොරව පවත්වන විරෝධතා තහනම් කිරීම ද සලකා බලමින් සිටී.

රාජ්‍ය නිලධාරීහු මූලික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිවාසිකම් අත්හිටුවන හදිසි නීති තත්ත්වයක් ගැන සාකච්ඡා කරමින් සිටිති. ලබන වසරේ ජනාධිපතිවරණයේ මත විමසුම්වලින් ඉදිරියෙන්ම සිටින නව-ෆැසිස්ට්වාදී නැෂනල් රැලි (RN) පක්ෂය, 2032 වන විට යුරෝ බිලියන 140 ක අයවැය කප්පාදුවක් ඉල්ලා සිටින අතර, එහි සභාපති ජෝර්ඩන් බාර්ඩෙල්ලා (Jordan Bardella) විරෝධතාකරුවන් “අරාජිකත්වයේ වෘත්තිකයන්” ලෙස හෙළා දැක ඇත. දක්ෂිණාංශික ලි රෙපබ්ලිකන්ස් (Les Républicains) පක්ෂයේ ජනාධිපති අපේක්ෂක බෲනෝ රෙටයිලෝ (Bruno Retailleau) LFI පක්ෂය තහනම් කිරීමේ අදහස මතු කර ඇත. 2022 දී එම පක්ෂයේ අපේක්ෂක මෙලොන්ෂොන් ඡන්ද මිලියන 8 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් දිනාගත්තේය.

මේ අතරතුර, CGT නිලධරය නොවැම්බර් 5 වන දින පැවැත්වෙන එක්දින දිවයින පුරා වැඩවර්ජනය තෙක් වැඩවර්ජන ක්‍රියාමාර්ග කල් දමමින්, තරුණයින් සහ “කහ කබාකාරයන්” හුදකලා කර ඇත. එදින කම්කරුවන් මහා පරිමාණයෙන් වැඩවර්ජනය කළහොත් මැක්‍රොන් පස්සට යනු ඇතැයි CGT හි ප්‍රධාන ලේකම් සොෆී බිනේ (Sophie Binet) කියා සිටී: “කම්කරුවන් වැඩ කිරීම නැවැත්වූ විට, රට අඩපණ වේ, ආර්ථිකය ඇහිරේ, එවිට අපගේ ඉල්ලීම්වලට සවන් යොමුවනු ඇත.”

මෙලොන්ෂොන් ඔහුගේ පැත්තෙන් අදහස් දක්වමින්, මැක්‍රොන් තරුණයන්ගේ ඉල්ලීම්වලට එකඟ වූ පසු විරෝධතා අවසන් විය හැකි බව පවසයි: “අපගේ තරුණයින්ට මෙම සිදුවීම් මාලාවට යහපත් අවසානයක් අවශ්‍ය වේ. ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම්වලට සවන් දිය යුතුය.” ධනපති පාලනය සුරක්ෂිත කර ගනිමින් 1968 මැයි ප්‍රංශ මහා වැඩවර්ජනය පාවා දී අවසන් කිරීම සාධාරණීකරණය කිරීමට ධනපති රාජ්‍යය සහ ස්ටාලින්වාදී ප්‍රංශ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය අතර සීමිත සමාජ සහන සාකච්ඡා වීම තුළින් ආණ්ඩුවට ආභාසය ලබා ගත හැකි බවට ඔහු අනුමාන කරයි.

නමුත් මැක්‍රොන් සූදානම් වන්නේ සම්මුතියකට නොව, ඒකාධිපතිත්වයකට ය. බිනේ සහ මෙලොන්ෂොන් ජාතිකවාදී මෝහයන් ප්‍රවර්ධනය කරන අතර යුද්ධයට එරෙහි අරගලය, ධනපති කතිපයාධිකාරියේ දේපළ රාජසන්තක කිරීම හෝ යුරෝපය පුරා පන්ති සටන ඇවිලී යාම ගැන කිසිවක් නොකියති. ඔවුහු ප්‍රංශ කම්කරුවන් සහ තරුණයින් යුරෝපයේ අන් තැනක සිටින ඔවුන්ගේ පන්ති සහෝදර සහෝදරියන්ගෙන් වෙන් කරන අතර පාලක පන්තියේ සැලසුම්වලට එරෙහිව සටන් කිරීමට කිසිදු මගක් ලබා නොදෙති.

ප්‍රංශයේ සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය (Parti de l’égalité socialiste – PES) සහ යුරෝපයේ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුවේ (ICFI) එහි සහෝදර පක්ෂ, පාසල්, විශ්වවිද්‍යාල, වැඩබිම් සහ ප්‍රදේශ තුළ ක්‍රියාකාරී කමිටු (committees of action) ගොඩනැගීමට කැඳවුම් කරයි.

අරගලයේ නිරත කම්කරුවන් සහ තරුණයින් විසින් තේරී පත්කර ගනු ලබන සහ පාලනය කරනු ලබන, වෘත්තීය සමිති නිලධාරිවාදයන්ගෙන් සහ ධනපති පක්ෂවලින් ස්වාධීන වූ මෙම කමිටුවලට, නිලධරය විසින් පනවන ලද කාලසටහන්වලින් තොරව වැඩවර්ජන පුළුල් ලෙස ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා සටන් කළ හැකිය.

ක්‍රියාකාරී කමිටුවල කේන්ද්‍රීය කාර්යයක් වන්නේ දැනට යුරෝපය පුරා ඇවිලෙමින් පවතින අරගල ඒකබද්ධ කිරීමයි. මැක්‍රොන්ගේ පොලිස් රාජ්‍යයට එරෙහිව, ප්‍රංශ කම්කරුවන්ගේ සහ තරුණයන්ගේ ප්‍රබලතම මිත්‍රයින් වන්නේ දැනට යුරෝපය පුරා අරගලයේ යෙදී සිටින කම්කරුවන් සහ තරුණයින් ය. ඔවුන්ගේ එකවිට සිදුවන නැගී සිටීම මගින් යුරෝපීය මහා වැඩවර්ජනයක අවශ්‍යතාව මතු කරන අතර, එය සූදානම් කළ හැක්කේ වෘත්තීය සමිති නිලධරයේ ජාතික රාමුව බිඳ දැමීමෙන් පමණි. හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුව (ICFI), ක්‍රියාකාරී කමිටුවල ජාත්‍යන්තර කම්කරු සන්ධානය (IWA-RFC) හරහා මෙම කමිටු ජාත්‍යන්තරව සම්බන්ධ කිරීමට සටන් කරයි.

එවැනි කමිටුවලට අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධය නැවැත්වීමේ, නව-ෆැසිස්ට්වාදයේ නැගී සිටීම නතර කිරීමේ සහ ධනපති කතිපයාධිකාරයේ දේපළ රාජසන්තක කිරීම මගින් ණය අර්බුදය විසඳීමේ ව්‍යාපාරයක මධ්‍යස්ථානය බවට පත්විය හැකිය. එම කතිපයාධිකාරය විසින් ආර්ථිකය සහ රාජ්‍යය පාලනය කරන තාක් කල්, නිසි පාසල්, දැරිය හැකි නිවාස සහ හමුදා සේවා බඳවා ගැනීම් හා යුද්ධය අවසන් කිරීම සඳහා වූ තරුණයින්ගේ ඉල්ලීම් ඉටු කළ නොහැක. එබැවින් PES සහ එහි සහෝදර පක්ෂ කම්කරු පන්තිය විසින් බලය අත්පත් කර ගැනීම සඳහා සහ යුරෝපීය සංගමය වෙනුවට යුරෝපයේ එක්සත් සමාජවාදී ජනරජයක් පිහිටුවීම සඳහා සටන් කරයි.

[අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි]

socialismai.com logo

මෙම ලිපිය ගැන ප්‍රශ්න තිබේද? Socialism AI වෙතින් අහන්න

ප්‍රංශයේ 1968 මැයි මහා වැඩවර්ජනය යනු හරියටම කුමක්ද, සහ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ වෘත්තීය සමිති නිලධාරිවාදය විසින් එය අවසන් කරනු ලැබුවේ කෙසේද?

What exactly is the May 1968 general strike in France, and how was it brought to an end by the Communist Party and union bureaucracy?

ක්‍රියාකාරී කමිටුවල ජාත්‍යන්තර කම්කරු සන්ධානය (International Workers Alliance of Rank-and-File Committees) යනු කුමක්ද, සහ එය විවිධ රටවල් පුරා කෙරෙන අරගල සම්බන්ධ කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ කෙසේද?

What is the International Workers Alliance of Rank-and-File Committees, and how does it try to link struggles across different countries?

ප්‍රථමයෙන්ම, යුරෝපීය ආණ්ඩු මූල්‍ය වෙළඳපොළවලට මෙතරම් දැවැන්ත රාජ්‍ය ණයබරිත තත්වයට පත් වූයේ කෙසේද, සහ මෙය සමාජ වියදම් කපා හරින අතරතුර හමුදා අය-වැය ඉහළ නැංවීමට  ඔවුන්ට බල කරන්නේ මන්ද?

How did European governments accumulate such massive public debts to financial markets in the first place, and why does this force them to cut social spending while raising military budgets?

තවත් ප්‍රශ්න SocialismAI.com වෙතින් අහන්න

ප්‍රංශයේ මහජන විරෝධතා යුරෝපය පුරා රැව්පිළිරැව් දෙයි Read More »

IMG 3677

තරුණයින්ගේ සහ “කහ කබාකාරයින්ගේ”  දැවැන්ත බලමුලු ගැන්වීම ප්‍රංශ රජය සොලවයි

WSWS වාර්තාකරණ කණ්ඩායම.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 ඔක්තෝම්බර් 18 දින “Mass mobilisation of youth and “Yellow Vests” shakes the French government” යන හිසින් පළවූ ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

IMG 3677
2026 ඔක්තෝබර් 17 වන දින පැවැති විරෝධතාවයේදී දස දහස් සංඛ්‍යාත විරෝධතාකරුවෝ පැරිස් නුවර බුලවාර්ඩ් සෙන්ට්-මාටින් (Boulevard Saint-Martin) ඔස්සේ ප්ලාස් ඩි ලා රෙපුබ්ලික් (Place de la République) දෙසට පාගමනින් ගමන් කරති.

ද්විතීයික පාසල් (high school) ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරයට එල්ල කෙරෙන මර්දනයට සහ ඉහළ යන බලශක්ති ගාස්තු හා ජීවන වියදමට එරෙහිව ඊයේ ප්‍රංශය පුරා අතිවිශාල ජනකායක් විරෝධතාවල නිරත වූහ. ද්විතීයික පාසල් සිසුන් සමූහ වශයෙන් අත්අඩංගුවට ගැනීමට සහ පොලිසිය විසින් ඔවුන්ට සිදු කරන ලද තුවාල කිරීම්වලට එරෙහිව කෝපය ඇවිලී යද්දී, විරෝධතාකරුවන් සහ පොලිසිය අතර ගැටුම් ඇති විය. බොහෝ නගරවල පැමිණි අතිවිශාල විරෝධතාකරුවන් හමුවේ පොලිසිය අසරණ විය.

ඊයේ රාත්‍රී අගභාගයේදී, ප්‍රංශ ස්වදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය මෙන්ම අන්තර්-වෘත්තීය සමිති සන්ධානය විසින් ගණනය කරන ලද විරෝධතාකරුවන්ගේ සංඛ්‍යාව, ප්‍රංශය පුරා 400,000 සිට 550,000 දක්වා ඉහළ දමමින් සිය තක්සේරුව සංශෝධනය කළේය. පැරිස් නුවර විරෝධතාකරුවන් 110,000 ක් ද, මොන්පෙලියර් හි 35,000 ක් ද, ටූලූස් හි 32,000 ක් ද, නැන්ට්ස් සහ ලියොන් හි 20,000 බැගින් ද සිටි බව එය වාර්තා කළේය. ප්‍රදේශයේ සංවිධායකයින් වාර්තා කළේ ලිල් හි 80,000 ක් ද, රෙනස් සහ කාන් හි 30,000 බැගින් ද, ස්ට්‍රාස්බර්ග් හි 20,000 ක් ද, බ්‍රෙස්ට් සහ බෙසන්කොන් හි 10,000 බැගින් ද, සහ සමස්ත ප්‍රංශය පුරා 800,000 ක ජනතාවක් එකතු වී සිටි බවයි.

මෙම සංඛ්‍යාලේඛන තවමත් සැබෑ තත්ත්වයට වඩා අඩුවෙන් දක්වන්නකි. බෝඩෝ හි, ප්‍රාදේශීය පරිපාලනය විසින් විරෝධතාකරුවන් 7,000 ක සංඛ්‍යාවක් ඉදිරිපත් කළ අතර CGT (වෘත්තීය සමිති සන්ධානය) 100,000 ක් ගණනය කළේය. මාර්සෙයි හි ද ඊට සමාන සංඛ්‍යාවක් සහ පැරිස් නුවර සිය දහස් ගණනක් විරෝධතා දැක්වූහ. නිවාස අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් ස්පාඤ්ඤයේ මිලියන ගණනක ජනතා විරෝධතා සිදුවෙද්දී සහ බෙල්ජියම, පෘතුගාලය හා අයර්ලන්තය යන රටවල සමාජ කප්පාදුවලට එරෙහිව දැවැන්ත වැඩවර්ජන පැවැත්වෙද්දී, ඊයේ ප්‍රංශයේ විරෝධතාවලට එක්වූ පිරිස සැකයකින් තොරව මිලියන ගණනක් විය.

මැක්‍රොන් බලයෙන් පහ කිරීමටත්, සමාජ කප්පාදුව සහ යුරෝපයේ යුද්ධ උත්සන්න කිරීම නතර කිරීමටත් මහා වැඩවර්ජනයක් මෙතෙක් සිදුව නැත්තේ සටන් කිරීමට ඇති කැමැත්ත නොමැතිකම නිසා නොවේ. එය වෘත්තීය සමිති නිලධාරිවාදයේ සහ ජෝන්-ලුක් මෙලෙන්ෂොන්ගේ (Jean-Luc Mélenchon) ‘ලා ෆ්‍රාන්ස් ඉන්සුමීස්’ (La France Insoumise) වැනි ඔවුන්ගේ දේශපාලන මිත්‍රයින්ගේ විරෝධය සහ කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියා හේතුවෙනි. අන්තර්-වෘත්තීය සමිති සන්ධානය නොවැම්බර් 5 වන දිනට නියම කර ඇත්තේ එක් දින ක්‍රියාමාර්ගයක් පමණි. ඒ, පන්ති අරගලයේ වර්ධනය පමා කිරීමට සහ කම්කරුවන් හා අප්‍රසාදයට පත් ප්‍රංශ රජය අතර විප්ලවවාදී ගැටුමක් ඇතිවීම වැළැක්වීමේ උත්සාහයක් ලෙසයි.

IMG 3678
2026 ඔක්තෝබර් 17 වන දින පැවැති විරෝධතාවයේදී පැරිස් නුවර ප්ලාස් ඩි ලා රෙපුබ්ලික් (Place de la République) හි දකුණු අර්ධයේ පැනෝරාමා දර්ශනය.

ප්‍රධානතම කාර්යය වන්නේ නිලධාරි තන්ත්‍රය විසින් වැළැක්වීමට උත්සාහ කරන මහා වැඩවර්ජනය සූදානම් කිරීම සඳහා, වෘත්තීය සමිති උපකරණවලින් ස්වාධීනව ක්‍රියාකාරී කමිටු තුළ කම්කරු පංතිය සංවිධානය කිරීම සහ සූදානම් කිරීමයි. කෙසේ වෙතත්, දැනටමත් තත්ත්වය රාජ්‍ය යන්ත්‍රණය සමඟ කෙරෙන ගැටුමක් බවට පත්වෙමින් තිබේ. විරෝධතාකරුවෝ ලිමෝජ් නගර සභාව ගිනිබත් කළහ, මාර්සෙයි සහ ලිල් නගර සභාවලට කඩා වැදුණහ, සහ බෝඩෝ හි පොලිස් ප්‍රධානියාගේ නිල නිවසට කඩා වැදුණහ. ටූලූස් සහ මෙට්ස් නගර සභා දෙසට මෙන්ම පැරිසියේ එලිසි (Elysée) මාළිගාව දෙසට ගමන් කළ පාගමන් පොලිසිය විසින් ආපසු හරවා යවන ලදී.

රජයේ සහ පාර්ලිමේන්තු පක්ෂවල නායකයින් සියලු දෙනාම, තම තමන්ගේ ආකාරයෙන් මෙම ව්‍යාපාරය පිළිබඳ බිය සහ විරෝධය ප්‍රකාශ කර ඇත. “අවුල් වියවුල් වපුරන අයට එරෙහිව අපි සියලු දෙනාම එකට සිටගන්නෙමු” යි මැක්‍රොන් පොරොන්දු විය. රිපබ්ලිකන් පක්ෂය (LR) වෙනුවෙන් බෲනෝ රෙටායෝ (Bruno Retailleau), විරෝධතාවල පැවැති “පෙර නොවූ විරූ තීව්‍රතාවය” හෙළා දුටු අතර, “රාජ්‍යයේ නොපසුබට බලය” සහ විරෝධතාකරුවන්ට “සිරදඬුවම්” දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.

IMG 3679
2026 ඔක්තෝබර් 17 වන දින ප්ලාස් ඩි ලා රෙපුබ්ලික් වටා ඇති වීදි විරෝධතාකරුවන්ගෙන් පිරී පැවති අයුරු

මෙලෙන්ෂොන් (Mélenchon) සිය මිලියන සංඛ්‍යාත ඡන්දදායකයින් සහ කම්කරුවන් මහා වැඩවර්ජනයක් සහ විප්ලවවාදී අරගලයක් සඳහා බලමුලු ගන්වන ලෙස ඉල්ලා නොසිටියි. X හි සටහනක් තබමින් ඔහු පැවසුවේ “පොලිසිය නොමැති විට සෑම තැනකම අතිවිශාල පිරිසක්, ඉතා සන්සුන්ව සහ ප්‍රීතියෙන්” සිටින බවයි. සියල්ලටම වඩා, පොලිස් මර්දනය මගින් “අවුල් වියවුල් සඳහා දොරටු විවෘත කර ඇති බවට” පැමිණිලි කළ ඔහු, “කොල්ලකෑම් සහ විනාශ කිරීම්” හෙළා දුටු අතර, “දේශපාලන අර්ථයක් නැති සහ අපගේ ක්‍රමවේදයන්ට පටහැනි ක්‍රියාමාර්ගවලට සහභාගී වීම අප ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතුය” යි අවධාරණය කළේය.

නව-ෆැසිස්ට්වාදී නැෂනල් රැලි (RN) පක්ෂය වෙනුවෙන් මරීන් ලෙ පෙන් (Marine Le Pen), “අති-වාමාංශිකයන් විසින් ප්‍රාණ ඇපයට ගෙන ඇති” සහ “රට අවුල් ජාලයකට හෙළීමට උත්සාහ කරන” විරෝධතා හෙළා දුටුවාය. සැබවින්ම, ඊයේ සිදු වූ දැවැන්ත බලමුලු ගැන්වීම, ප්‍රංශයේ සහ යුරෝපය පුරා ප්‍රධාන ධාරාවේ මාධ්‍ය විසින් “අති-වාමාංශිකයන්” ලෙස හඳුන්වන සංවිධානවල නායකයින්ගේ කුමන්ත්‍රණයක් නොවේ. එය අරගලය හරහා ඒ සංවිධානවලින් මිදීමට කම්කරුවන් සහ තරුණයන් දැරූ උත්සාහයකි.

පැරිසියේදී, ද්විතික පාසල් විරෝධතාකරුවන් සමූහ වශයෙන් අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ ඔවුන් අඩපණ කිරීමට එරෙහිව තමන්ගේ ඇති විරෝධය, විශේෂයෙන්ම බලශක්ති ගාස්තු ඇතුළු ඉහළ යන බඩු මිල පිළිබඳ කෝපය, සහ පුළුල් ලෙස යුද්ධයට, පොලිස් රාජ්‍යයට හා ධනපති කතිපයාධිකාරයට (oligarchy) එරෙහි තමන්ගේ විරෝධය ගැන විරෝධතාකරුවෝ WSWS වෙත පැවසූහ. ඇල්ජීරියානු නිදහස් යුද්ධය පැවැති සමයේ, 1961 ඔක්තෝබර් 17 වන දින පැරිස් පොලිසිය විසින් ඇල්ජීරියානු විරෝධතාකරුවන් සමූලඝාතනය කිරීම සලකුණු කිරීම සඳහා බොහෝ විරෝධතාකරුවෝ ඇල්ජීරියානු ජාතික කොඩිය රැගෙන සිටියහ.

“කහ කබාකාරයෙකු” සහ පාපැදි අලුත්වැඩියා කරන්නෙකු වන ඔගස්ටින් පැවසුවේ තමා ද්විතීක පාසල් සිසුන්ට සහය පල කිරීමට සහ ආර්ථික අසමානතාවයට එරෙහිව විරෝධතාවල නිරත වන බවයි: “මැක්‍රොන්ගේ අවුරුදු 10 ඇතුළත, සාමාන්‍ය ප්‍රංශ ජාතිකයෙකුගේ වේතනයේ ක්‍රය ශක්තිය (මිලදී ගැනීමේ හැකියාව) සියයට 4 කින් 5 කින් අඩුවෙලා තියෙනවා. ඒත් බර්නාඩ් අර්නෝ (Bernard Arnault) තමන්ගේ වත්කම හතර ගුණයකින් වැඩි කරගෙන තියෙනවා. අපි දැක්කේ ඉතා දකුණාංශික ලිබරල් ප්‍රතිපත්තියක්. හාම්පුතුන්ගේ දායකත්වයන් අවුරුදු 10 ක කාලය තුළ අඩුම මට්ටමට අඩුවෙලා. ධන බද්ද අහෝසි කළා. කෝටිපතියන්ගෙන්, සාපේක්ෂව, අපෙන් අය කරනවාට වඩා අඩුවෙන් බදු අය කරන්නේ.”

IMG 3681
ඔගස්ටින් (Augustin)

විශේෂයෙන්ම රුසියාවට සහ ඉරානයට එරෙහි යුද්ධ හේතුවෙන් තෙල් සහ ගෑස් සැපයුම් අඩාල වී මිල ගණන් අහස උසට ඉහළ යන පසුබිමක, යුද්ධයට එරෙහි සිය විරෝධය ඔගස්ටින් අවධාරණය කළේය: “අපි යුද්ධය සමනය කළ යුතුයි, ඒ වගේම හමුදාවේ ප්‍රමාණය අඩු කළ යුතුයි, අපේ සන්නද්ධ බලකායන් අඩු කළ යුතුයි, මොකද… අපේ අරමුණ ලෝක සාමය ඇති කිරීම නම්, ඒක හමුදා සම්පත් වැඩි කිරීමෙන් සිදු වෙන්නේ නැහැ.”

2027 ජනාධිපතිවරණයේදී මෙලෙන්ෂොන් පත්වීම මගින් යම් වෙනසක් සිදුවනු ඇතැයි තමා බලාපොරොත්තු වන බව පැවසූ ඔහු, මෙලෙන්ෂොන්ගේ පාලනය බලාපොරොත්තු කඩ කළහොත් තමන් වීදි බසින බව පැවසීය: “මෙලෙන්ෂොන් අපිට ද්‍රෝහි වුණොත්, අපි දස ගුණයක ශක්තියෙන් පාරට බහිනවා. මොකද ඇත්තටම, ඔහු අපේ අවසාන බලාපොරොත්තුව… මට නම්, මෙලෙන්ෂොන් කියන්නේ එක් අධියරක් විතරයි, අවසාන අරමුණ නෙවෙයි. ඒක ඇත්තටම අවසානය නෙවෙයි.”

IMG 3683
ආතර් (Arthur)

ශිෂ්‍යයෙකු වන ඊතන් (Ethan) මෙසේ පැවසීය: “ජාතික අධ්‍යාපන පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම කඩා වැටෙමින් තියනවා. ප්‍රංශයේ කම්කරුවන්ට නරක ලෙසට සලකන්නේ. ප්‍රාග්ධනය — අපි ප්‍රාග්ධනයට විශාල තෑගි දෙන අතරේ ශ්‍රමයට වටිනාකමක් දෙන්නේ නැහැ. මධ්‍යම පංතිය සහ කම්කරු පංතිය දැඩි ලෙස පීඩාවට පත්වෙනවා. ඒක අවමානයක්, ඒ නිසයි අපි මෙතනට ආවේ, අපිට මේක එපා කියලා කියන්න.” ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය, “මම වෘත්තීය සමිති එක්ක සම්බන්ධ නැහැ, මට තොරතුරු නැහැ, ඒත් මම හිතන්නේ ඒක නින්දා සහගතයි. බලය සහ සංවිධානාත්මක සම්පත් තියෙන වෘත්තීය සමිතිවලට වඩා වේගයෙන් ජනතාවට තමන්ම සංවිධානය වෙන්න පුළුවන් වෙලා තියෙනවා.”

IMG 3682
ප්ලාස් ඩි ලා රෙපුබ්ලික් (Place de la République) රැලියෙන් පසුව, බැනියොලෙට් (Bagnolet) හි සිට පැමිණි තරුණයින් සහ ගුරුවරුන් අවසර නොලත් විරෝධතාවයක යෙදෙමින් පැරිස් වීදි ඔස්සේ ගමන් කරති

ආතර් (Arthur) ලොරේන් හි කුරුසය (Cross of Lorraine) සහිත කොඩියක් රැගෙන ගියේ ප්‍රංශ ස්වෝත්තමවාදයෙන් නොව, ෆැසිස්ට් විරෝධය සහ ප්‍රතිරෝධී (Resistance) ව්‍යාපාරයේ මතකයට වාමාංශික අන්තර්ගතයක් ලබා දීම සඳහාය: “ලොරේන් හි කුරුසය කියන්නේ නිදහස් ප්‍රංශයේ, ඒ කියන්නේ 1940 ගණන්වල නාසීන්ට සහ ෆැසිස්ට්වාදීන්ට එරෙහිව සටන් කළ ‘ප්‍රතිරෝධය’ ව්‍යාපාරයේ සංකේතයයි. අද, හොලෝකොස්ට් (යුදෙව් සමූලඝාතනය) නැතැයි කියන පිරිස් විසින් මෙම සංකේතය කෙලෙසනවා අපි දකිනවා. මෙම සංකේතය නැවත අත්පත් කර ගැනීම වැදගත්; එය ෆැසිස්ට් විරෝධයේ ශක්තිමත් සංකේතයක් ලෙස පවතිනවා… මම උත්සාහ කරන්නේ ඊට නැවත වාමාංශික අන්තර්ගතයක් දෙන්න.”

කොලින් (Coline) WSWS වෙත මෙසේ පැවසුවාය: “මම ද්විතීක පාසල් ශිෂ්‍යාවක්, මම මෙතන ඉන්නේ සියලුම අවාසිදායක තත්ත්වයන්හි පවතින ද්විතීක පාසල්වලට සහය දක්වන්න. උද්ධමනය, ඩීසල් මිල, ප්‍රංශයේ සෑම දෙයකම මිල ඉහළ යාම, සහ අපගේ පෙර බලමුලු ගැන්වීම්වලට එල්ල වූ පොලිස් මර්දනය යන සියල්ල සමග අරගලයන් එකිනෙක බද්ධ වීමක් මෙතන තියෙනවා. … බලයේ සිටින රජය ඉවත් විය යුතුයි, මොකද ඒක හොඳ රජයක් නෙවෙයි, ඒක ජනතාවට ඇහුම්කන් දෙන්නේම නැහැ.”

IMG 3684
කොලින් (Coline)

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ නාසීන් සමග සහයෝගයෙන් කටයුතු කළ ආඥාදායක පේටන්ගේ (Pétain) නම සඳහන් කරමින්, ඇගේ පුවරුවේ ආණ්ඩුව “පේටන්ගේ බල්ලන්” ලෙස හඳුන්වා තිබූ බව WSWS පෙන්වා දුන් විට, කොලින් පිළිතුරු දුන්නේ: “පැහැදිලිවම” යනුවෙනි. ප්‍රතිරෝධී ව්‍යාපාරය (Resistance) යනු ප්‍රධාන වශයෙන්ම කම්කරු පංතිය මත පදනම් වූ යුරෝපීය කැරලිකාර ව්‍යාපාරයක් වූ බවත්, යුරෝපය සහ ලෝකය පුරා ජාත්‍යන්තර ව්‍යාපාරයක් වර්ධනය වෙමින් පවතින බවත්, එය නැවත වරක් මහා වැඩවර්ජනයකට සහ විප්ලවවාදී අරගලයකට මග පාදන බවත් WSWS මතක් කර දුන්නේය. කම්කරුවන්ගේ ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී බලමුලු ගැන්වීමේ ඉදිරිදර්ශනයට තමා එකඟ වන බව කොලින් පැවසුවාය.

වත්මන් ව්‍යාපාරය ගැන ඇය මෙසේ පැවසුවාය, “මෙය සමාජ පංති මට්ටමේ ව්‍යාපාරයක් ද වෙනවා, මොකද බලද්දී, දැන් අති-ධනවතුන් ඉන්නවා, ජනගහනයේ අනිත් කොටස් එක්ක බලද්දී ප්‍රංශයේ ඔවුන් කවදාවත් මෙච්චර ධනවතුන් වෙලා නැහැ. ඒ නිසා මෙය ද්විතීක පාසැල් සමාජ ව්‍යාපාර විතරක් නෙවෙයි, සමාජ පංති අරගලයක් ද විය යුතුයි. අපි අති-ධනවතුන්ට සහ බිලියනපතියන්ට එරෙහිව ද කැරලි ගැසිය යුතුයි. ඒ නිසා ඔව්, මෙය පෙර පැවැති ප්‍රතිරෝධී ව්‍යාපාරය හා දැඩි ලෙස දේංකාර දෙනවා, මොකද මෙය කම්කරු පංතියේ ව්‍යාපාරයක් විය යුතුයි.”

IMG 3685
2026 ඔක්තෝබර් 17 වන දින 8,000 කට ආසන්න පිරිසක් පාගමනින් ගිය ඇමියන්ස් (Amiens) හි තරුණයින් බලමුලු ගැන්වීම.

ඇය තවදුරටත් මෙසේ පැවසුවාය, “ඒ නිසා විප්ලවයක් වෙනවාට මම කැමතියි, සැබෑ විප්ලවයක් — ඒක ටිකක් සැර වැඩි ඇති — ඒත් සෑම දෙයක්ම පෙරළනවාට, අපිට අලුත් ක්‍රමයක් ලැබෙනවාට මම කැමතියි.“

ප්‍රංශයේ ද්විතීක පාසල් ව්‍යාපාරයේ සහ යුරෝපය පුරා කම්කරුවන්ගේ හා තරුණයන්ගේ දැවැන්ත බලමුලු ගැන්වීම් මගින් එවැනි ප්‍රතිඵලයකට මග පාදමින් සිටී. ධනපති ආණ්ඩු ඔවුන්ගේ පැත්තෙන් යුද්ධය, මර්දනය හෝ ආඥාදායකත්වයේ නැගීම නතර කරන්නේ නැත. ප්‍රංශයේ, ධනපති පන්තිය ඒ වෙනුවට මර්දනය තීව්‍ර කරන බවට පොරොන්දු වෙමින් සිටින අතර, ඊයේ පැවැති විරෝධතාවලදී පමණක් පොලිසිය විසින් පුද්ගලයින් 2,000 කට වැඩි පිරිසක් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති අතර ව්‍යාපාරය ආරම්භ වූ තැන් සිට 8,000 කට ආසන්න පිරිසක් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත. සෙන්ට්-එටියන් (Saint-Étienne) හිදී පොලිස් අත්බෝම්බයක් නිසා විරෝධතාකරුවෙකුගේ අතක් වෙන් වී ගිය අතර, ඊයේ මර්දනයේ සමස්ත හානිය තවමත් අනාවරණය වී නොමැත.

1968 මැයි මාසයේදී මෙන්, මහා වැඩවර්ජනයක් පිළිබඳ පූර්ව අපේක්ෂාව විරෝධතාකරුවන් අතර එකහෙළා පාහේ පිළිගැනීමට ලක්ව ඇත. එවැනි ව්‍යාපාරයක් දැන් සූදානම් කළ යුතු අතර, එයින් පැනනගින විප්ලවවාදී කාර්යයන් සඳහා කම්කරු පංතිය සූදානම් කළ යුතුය. ප්‍රංශයේ සහ  යුරෝපයේ සෙසු ප්‍රදේශවල දැනටමත් බලමුලු ගැන්වී ඇති තරුණයන් සහ කම්කරුවන් ක්‍රියාකාරී කමිටු තුළ එක්රැස් කිරීමත්, සේවකයින් සිටින ස්ථාන වෙත ගොස් කම්කරුවන් වඩාත් පුළුල් ලෙස බලමුලු ගන්වන ලෙස ඉල්ලා සිටීමත් මීට අවශ්‍ය වේ. කාර්යය වන්නේ අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට, කප්පාදුවලට සහ ආඥාදායකත්වයට එරෙහිව මහා වැඩවර්ජනයකින් බලමුලු ගැන්වීමයි. එයින් ධනපති කතිපයාධිකාරයෙන් බලය උදුරාගෙන එය කම්කරුවන්ට පැවරීමේ අවශ්‍යතාවය මතු කරනු ඇත. 

(අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි)

තරුණයින්ගේ සහ “කහ කබාකාරයින්ගේ”  දැවැන්ත බලමුලු ගැන්වීම ප්‍රංශ රජය සොලවයි Read More »

IMG 3674

​බ්‍රසල්ස් හි පැවැත්වුණු යුරෝපීය සංගමයේ සමුළුව: යුරෝපීය බලවතුන් රුසියාවට එරෙහි යුද ධාවනය තීව්‍ර කරයි

​යොහානස් ස්ටර්න් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 ඔක්තෝම්බර් 16 දින “​EU summit in Brussels: European powers intensify war drive against Russia” යන හිසින් පළවූ ​යොහානස් ස්ටර්න් විසින් ලියන ලද ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

IMG 3674
​වමේ සිට, යුරෝපීය මණ්ඩලයේ සභාපති අන්තෝනියෝ කොස්ටා (Antonio Costa), යුක්‍රේන ජනාධිපති වොලොඩිමීර් සෙලෙන්ස්කි (Volodymyr Zelenskyy) සහ යුරෝපීය කොමිසමේ සභාපති උර්සුලා ෆොන් ඩෙර් ලෙයන් (Ursula von der Leyen) 2026 ඔක්තෝබර් 16 වන සිකුරාදා බ්‍රසල්ස් හි පැවැත්වුණු EU සමුළුව වෙත පැමිණෙති. [AP පින්තූරය/ඕමාර් හවානා]

​බ්‍රසල්ස් නුවරදී බ්‍රහස්පතින්දා සහ සිකුරාදා දිනවල පැවැත්වුණු යුරෝපීය සංගමයේ (EU) සමුළුව, ජාත්‍යන්තර යුද අර්බුදයේ අන්තරායකර උත්සන්න වීම ප්‍රකාශයට පත් කළ තැනක් විය. ට්‍රම්ප් පාලනාධිකාරිය යුරෝපීය බලවතුන් සමඟ පවතින ගැටුම් මධ්‍යයේ, අවම වශයෙන් මේ මොහොතේ හෝ රුසියාව සමඟ යම් එකඟතාවකට පැමිණීමට උත්සාහ කරමින් සිටින අතර, බර්ලිනය ප්‍රමුඛ EU ආණ්ඩු යුක්‍රේන යුද්ධය ඉදිරියට ගෙනයෑමට සහ පුළුල් කිරීමට බලපෑම් කරමින් සිටියි. මූල්‍යමය සහ හමුදාමය බරින් වැඩි කොටසක් තමන්ම දරා ගනිමින් යුරෝපය ස්වාධීන හමුදා බලවතෙකු ලෙස ගොඩනැගීමට ඔවුහු අපේක්ෂා කරති.

​න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක් ද ඇතුළත්ව, නේටෝ සංවිධානය සහ රුසියාව අතර ඍජු යුද්ධයක් ඇවිලවීමේ තර්ජනය මතු කරන උත්සන්න වීමක් ද මෙයට සමගාමීව සිදු වේ. එමෙන්ම, යළි ආයුධ සන්නද්ධ වීම, “තරඟකාරීත්වය”, වෙළඳ යුද්ධය සහ සංක්‍රමණය පිළිබඳ සමුළුවේදී සිදුවූ සාකච්ඡා මගින් අවධාරණය වන්නේ, විදේශයන්හි ක්‍රියාත්මක වන යුද ව්‍යාපාරය දේශීයව එල්ල කෙරෙන තීව්‍ර සමාජීය ප්‍රහාරයන්ට සහ අධිකාරීවාදී ක්‍රියාමාර්ගයන්ට වෙන් කළ නොහැකි ලෙස බද්ධ වී ඇති බවයි.

​වොෂින්ටනය සහ යුරෝපය අතර ගැටුම්

​සමුළුවේ ප්‍රධාන අවධානය යොමු වූයේ යුක්‍රේන ජනාධිපති වොලොඩිමීර් සෙලෙන්ස්කිට ප්‍රකාශිතව සහය දැක්වීම කෙරෙහිය. රුසියානු ඩීසල් සැපයුම් සම්බන්ධයෙන් පුටින් සමඟ ඇති කරගත් එකඟතාවයකින් පසුව, ට්‍රම්ප් සම්බාධක ලිහිල් කළ අතර රුසියානු තෙල් පිරිපහදු වෙත යුක්‍රේනය එල්ල කළ ප්‍රහාර විවේචනය කළේය. යුක්‍රේනයේ නායකත්වයේ වෙනසක් ද ඔහු ඉල්ලා සිටියේය. ඊට පටහැනිව, යුරෝපීය ආණ්ඩු රුසියාවේ බලශක්ති යටිතල පහසුකම්වලට එල්ල කරන ප්‍රහාර තවදුරටත් කරගෙන යාමට සහ සම්බාධක තද කිරීමට තීරණය කර ඇත.

​සිකුරාදා සෙලෙන්ස්කි අසල සිටගනිමින් යුරෝපීය මණ්ඩලයේ සභාපති අන්තෝනියෝ කොස්ටා ප්‍රකාශ කළේ: “දැන් යුක්‍රේනයට දක්වන සහය ආපසු ගැනීමට කාලය නොවේ. දැන් රුසියාවට එරෙහි සම්බාධක ලිහිල් කිරීමට කාලය නොවේ.” ඒ වෙනුවට EU සංවිධානය යුක්‍රේනයට දක්වන සහය සහ රුසියාවට එල්ල කරන බලපෑම වැඩි කළ යුතුය. යුරෝපීය කොමිසමේ සභාපති උර්සුලා ෆොන් ඩෙර් ලෙයන් 22 වන සම්බාධක පැකේජය සඳහා වන සූදානම නිවේදනය කළාය.

​ජර්මානු රජය විශේෂයෙන්ම ආක්‍රමණශීලී ස්ථාවරයක් ගනිමින් සිටී. චාන්ස්ලර් ෆ්‍රීඩ්රික් මෙර්ට්ස් (Friedrich Merz) ප්‍රකාශ කළේ යුක්‍රේනයට “ස්ථාවර සහයෝගයක් ලබා දීම” සඳහා EU සංවිධානය කීව් (Kiev) වෙත ලබා දෙන ප්‍රතිපාදන “නැවත වරක් … වැඩි කළ යුතු” බවයි. “යුරෝපයේ දේශපාලන පටිපාටිය” ආරක්ෂා කිරීම සඳහා එය අවශ්‍ය බව ඔහු පැවසීය. වොෂින්ටනය සමඟ පවතින ගැටුම දැන් යුරෝපයේ අත්හිටුවා ඇති රුසියානු මහ බැංකුවේ යුරෝ බිලියන 210 කට ආසන්න වත්කම් පාලනය කිරීම කෙරෙහි ද යොමු වී ඇත. වාර්තාවලට අනුව, ඇමරිකානු ගනුදෙනු සාකච්ඡාකරුවන්ට (negotiators) අවශ්‍ය වන්නේ මොස්කව් සමඟ පැවැත්වෙන  ගනුදෙනු සාකච්ඡාවලදී මෙම වත්කම්වලින් කොටසක් භාවිත කිරීමටයි. මෙර්ට්ස් එය එකහෙළා ප්‍රතික්ෂේප කළේය: “එය අපගේ කාර්යයක්, ඒ ගැන තීරණය කරන්නේ අපි.”

​මෙම වෙනස්කම් පිටුපස පවතින්නේ ප්‍රතිපක්ෂ භූ-මූලෝපායික සහ ආර්ථික අභිලාෂයන්ය. ට්‍රම්ප්, පුටින් සමඟ ඇති කරගන්නා එකඟතාවයකින් තමන්ගේම යුද අරමුණු සහ නැගෙනහිර යුරෝපය මත පවතින බලපෑම අඩපණ විය හැකි බවට යුරෝපීය බලවතුන් බිය වෙති. ඒ සමගම, යුක්‍රේනයේ යුද ප්‍රයත්නය ඇමරිකානු හමුදා තාක්ෂණය සහ බුද්ධි තොරතුරු සහය මත තවදුරටත් රැඳී පවතී. චන්ද්‍රිකා මත පදනම් වූ ස්ටාර්ෂීල්ඩ් (Starshield) පද්ධතියට පනවා ඇති සීමාවන් පිළිබඳ වාර්තා මගින් මෙම පරායත්තතාව විශේෂයෙන්ම පැහැදිලි වේ.

​යුද්ධය සඳහා තව තවත් බිලියන ගණනින්

​සෙලෙන්ස්කි 2027 වසර සඳහා යුක්‍රේනයේ යුද වියදම යුරෝ බිලියන 155 ක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ අතර අතිරේක යුරෝපීය සහය ලෙස අවම වශයෙන් යුරෝ බිලියන 70 ක් ඉල්ලා සිටියේය. මෙම මුදල් මගින් යුක්‍රේනයට දෙගුණයක සිට තෙගුණය දක්වා ඩ්‍රෝන යානා ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කිරීමටත්, රුසියාවට එල්ල කරන හමුදාමය බලපෑම දැවැන්ත ලෙස වැඩි කිරීමටත් හැකි වනු ඇත. 2026 සහ 2027 වසර සඳහා යුරෝ බිලියන 90 ක ණය මුදලක් EU සංවිධානය විසින් මේ වන විටත් ක්‍රියාත්මක කර ඇත. බිලියන ගණනක මෙම නව ඉල්ලීම් සම්බන්ධයෙන් බ්‍රසල්ස් හිදී කිසිදු තීරණයකට එළඹුණේ නැත; මූල්‍යකරණ විකල්පයන් සකස් කිරීමේ කාර්යය කොමිසමට පවරා ඇත.

​දැනටමත් යොදවා ඇති මුදල් ප්‍රමාණය අතිවිශාලය. ලෝක ආර්ථිකය පිළිබඳ කීල් ආයතනයේ (Kiel Institute for the World Economy) අධ්‍යයනයකට අනුව, ජර්මානු රජය, පොරොන්දු වූ මුදල් ද ඇතුළුව, මේ දක්වා යුක්‍රේනයට ලබා දී ඇති සහය යුරෝ බිලියන 100 කට ආසන්න ලෙස දක්වයි. ආසන්න වශයෙන් යුරෝ බිලියන 41.7 ක් යුක්‍රේනයට ලබා දුන් ඍජු ආධාර ලෙස සටහන් වී ඇති අතර, තවත් යුරෝ බිලියන 22 ක් අනාගත හමුදාමය පොරොන්දු සහ විය හැකි වියදම් ලෙස පවතී. එකතුව ගත් කල මෙය යුරෝ බිලියන 63.7 ක් වන අතර, එයින් යුරෝ බිලියන 56.3 ක්ම හමුදාමය ආධාර වේ. මීට අමතරව, ජර්මනියේ සිටින යුක්‍රේන යුද අනාථයන් සඳහා ප්‍රධානවම යුරෝ බිලියන 35.9 ක් වියදම් කර ඇත. ලේඛනගත කර ඇති සියලුම අයවැය ප්‍රතිපාදන තවම නිදහස් කර නොමැත.

​කීල් අධ්‍යයනයේ දේශපාලනික ගම්‍යතාවය කරුණු අනාවරණීය වේ. යුක්‍රේනයට සැබවින්ම ගියේ යුරෝ බිලියන 41.7 ක මුදලක් “පමණක්” බව අවධාරණය කරන සිරස්තලයක් යටතේ, යුද අනාථයන් සඳහා වන වියදම් මගින් “යුක්‍රේන රජයේ ආරක්ෂක ප්‍රයත්නයන්ට සහයක් නොලැබෙන” බව එය පෙන්වා දෙයි. මෙම සසඳා දැක්වීමෙන්ම දේශපාලන නැඹුරුව පැහැදිලි වේ: අනාථයන් සඳහා වන සහන සහ අනෙකුත් සමාජ වියදම් කපා හැරීම් සඳහා බලපෑම වැඩෙමින් පවතින අතර, යුද ප්‍රයත්නය සඳහා තව තවත් විශාල මුදල් ප්‍රමාණයක් යෙදවීමට කටයුතු සංවිධානය කෙරේ. මීට අමතරව ඉදිරි වසරවලදී හමුදා අයවැය වෙත ගලා යාමට නියමිත තවත් බිලියන සිය ගණනක් ද මෙයට එකතු වේ.

​නේටෝ-රුසියානු යුද්ධයක් සඳහා වන ප්‍රායෝගික සූදානම්වීම්

​සමුළුවට සමාන්තරව, හමුදාමය ගැටුම තීව්‍ර වෙමින් පවතී. යුරෝපයේ නේටෝ උත්තරීතර මිත්‍රපාක්ෂික අණදෙන නිලධාරී ඇලෙක්සස් ග්‍රින්කෙවිච් (Alexus Grynkewich) වෝර්සෝ හිදී ඔහුගේ “ජයග්‍රහණයේ න්‍යාය” (Theory of Victory) ඉදිරිපත් කළේය: “වැළැක්වීම, අඩපණ කිරීම, විනාශ කිරීම” (Block, Blunt, Break). එල්ල විය හැකි ප්‍රහාරයක් පළමුව වළක්වාලීම, පසුව ප්‍රතිපක්ෂ සන්නද්ධ බලකායන් විනාශ කිරීම, සහ අවසානයේදී ඔවුන්ට සහය දක්වන අණදෙන, සැපයුම් සහ නිෂ්පාදන ව්‍යුහයන් අක්‍රිය කිරීම මෙහි අරමුණයි. ග්‍රින්කෙවිච් මෙම උපායමාර්ගය ආරක්ෂාකාරී එකක් ලෙස විස්තර කළද, මහා යුද්ධයකදී සැලසුම් කළ මෙහෙයුම් රුසියානු භූමිය අභ්‍යන්තරයටම විහිදී යා හැකිය. ඔහු ජර්මනිය “නේටෝ සංවිධානයේ එන්ජිම” ලෙස පැසසුමට ලක් කළේය.

​ඒ සමගම, ජර්මානු ටොර්නාඩෝ (Tornado) ප්‍රහාරක ජෙට් යානා ද ඇතුළත්ව රටවල් 17 ක සහභාගීත්වයෙන් නේටෝ සංවිධානය මෙම සතියේ ඉතාලියේදී “ස්ටෙඩ්ෆාස්ට් නූන්” (Steadfast Noon) න්‍යෂ්ටික යුද අභ්‍යාසය පැවැත්වීය. නේටෝව මෙය සැබෑ න්‍යෂ්ටික ආයුධ නොමැති සාමාන්‍ය අභ්‍යාසයක් ලෙස විස්තර කරයි. එහෙත් යුද තත්ත්වය උත්සන්න වීමේ අවදානම ශීඝ්‍රයෙන් වැඩි වන මොහොතක න්‍යෂ්ටික මෙහෙයුම් සඳහා වන ක්‍රියාපටිපාටීන් මෙහිදී පුහුණු කෙරිණි.

​නේටෝ සංවිධානයේ අඛණ්ඩ කුපිත කිරීම්වලට රුසියාව පිළිතුරු දෙන්නේ න්‍යෂ්ටික තර්ජන එල්ල කරමිනි. ඔක්තෝබර් මුලදී පුටින් අනතුරු ඇඟවූයේ කලිනින්ග්‍රාඩ් (Kaliningrad) වටලෑමක් සිදු වුවහොත් රුසියාවට තම සම්පූර්ණ අවි ගබඩාවම භාවිත කළ හැකි බවයි. දැන්, රාජ්‍ය ඩූමා (Duma) නියෝජිත ඇලෙක්සි ෂුරාව්ලියොෆ් (Alexei Zhuravlyov) Lenta.ru වෙත පවසා ඇත්තේ, නේටෝ ප්‍රහාරයක් සිදු වුවහොත්, රුසියානු න්‍යෂ්ටික ප්‍රහාරයන් නේටෝ මූලස්ථානය මෙන්ම ජර්මනිය, බෙල්ජියම, ඉතාලිය සහ තුර්කියේ පිහිටි ඇමරිකානු න්‍යෂ්ටික ආයුධ කඳවුරු ඉලක්ක කරගත හැකි බවයි. ෂුරාව්ලියොෆ්ගේ තර්ජනය නිල රජයේ ප්‍රකාශයක් නොවේ. එසේ වුවද, ඔහුගේ අදහස් මගින් රුසියානු පාලක තන්ත්‍රයේ කොටස් යුරෝපයේ න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක් ගැන කෙතරම් ප්‍රායෝගිකව සාකච්ඡා කරන්නේද යන්න පෙන්නුම් කරයි.

​නේටෝ සංවිධානයේ මූලෝපාය “පූර්වභංග” (preemptive) ප්‍රහාර සඳහා ආවරණයක් ලෙස සේවය කළ හැකි බවට රුසියානු හමුදා විචාරකයෝ අනතුරු අඟවති. සෝවියට් සංගමයට එරෙහිව හිට්ලර් (Hitler) ගෙන ගිය පූර්ණ විනාශක යුද්ධයට ඔවුහු මෙය සමාන කරති. නාසි ප්‍රචාරණයන් විසින් ද එකල එම යුද්ධය සාධාරණීකරණය කළේ සැලසුම් කර තිබූ බව කියන සෝවියට් ප්‍රහාරයකට එරෙහි “ආරක්ෂාව” ලෙසය.

​යුද්ධය සඳහා නේටෝ සංවිධානයේ නිශ්චිත කාලසටහන කුමක් වුවත්, පවතින අන්‍යෝන්‍ය තර්ජන මගින්ම තත්ත්වය පාලනයෙන් තොරව ශීඝ්‍රයෙන් උත්සන්න විය හැකි බව පෙන්නුම් කරයි. කළු මුහුදේ වෙළඳ නැව් වෙත එල්ල වූ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරවලින් පසුව, රොමේනියාව සහ බල්ගේරියාව රුසියාවට එරෙහිව අතිරේක නේටෝ ක්‍රියාමාර්ග ඉල්ලා සිටිති.

​බ්‍රසල්ස් හි පැවැත්වුණු යුරෝපීය සංගමයේ සමුළුව: යුරෝපීය බලවතුන් රුසියාවට එරෙහි යුද ධාවනය තීව්‍ර කරයි Read More »

Russia

ලෝකය න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක අද්දර ද?

ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ කර්තෘ මණ්ඩලය  විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 සැප්තැම්බර් 30 දින “Is the world on the brink of nuclear war?” යන හිසින් පළවූ ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

Russia
2022 පෙබරවාරි 10 වන දින රුසියානු ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ මාධ්‍ය සේවය විසින් නිකුත් කරන ලද මෙම ඡායාරූපයේ දැක්වෙන්නේ, රුසියානු නාවික හමුදාවට අයත් ‘කාලිනින්ග්‍රාඩ්’ (Kaliningrad) උභය ප්‍රහාරක නෞකාව (amphibious assault ship) ක්‍රිමියාවේ සෙවාස්ටොපෝල් (Sevastopol) වරායට ඇතුළු වන අයුරුයි. [AP ඡායාරූපය/රුසියානු ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ ප්‍රවෘත්ති සේවාව]

පෝලන්තය සහ ලිතුවේනියාව අතර බෝල්ටික් (Baltic) කලාපයේ පිහිටි රුසියානු භූමියක් වන කාලිනින්ග්‍රාඩ් (Kaliningrad) වටලෑමට නැටෝව (NATO) පියවර ගන්නේ නම්, න්‍යෂ්ටික ආයුධ භාවිතා කිරීමට තමන් සූදානම් බව රුසියාව මේ සතියේ ප්‍රකාශ කළේය. මෙම අනතුරු ඇඟවීම සෙප්තැම්බර් 28 සහ 29 යන දිනවල බෙල්ජියම, බ්‍රිතාන්‍යය සහ අයර්ලන්තය යන රටවල පිහිටි රුසියානු තානාපති කාර්යාල හරහා මෙන්ම නැටෝව වෙත යැවූ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සටහනක් (diplomatic note) මගින් ද නිකුත් කරන ලදී.

නැටෝ සංවිධානය කාලිනින්ග්‍රාඩ්හි “ගුවන් සහ නාවික වටලෑමක්” සඳහා සූදානම් වන බව පවසමින් අයර්ලන්තයේ රුසියානු තානාපති කාර්යාලය මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය: “කිසිදු වරදවා වටහාගැනීමක් තිබිය නොහැක — නැටෝ රටවල් කාලිනින්ග්‍රාඩ් කලාපය රටේ සෙසු කොටස්වලින් හුදෙකලා කිරීමට උත්සාහ කළහොත්, තමන්ගේ භූමිය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා න්‍යෂ්ටික ආයුධ ඇතුළු සියලු ආයුධ ගබඩාවන් භාවිතා කිරීමට රුසියාව සූදානම් වනු ඇත.”

නැටෝ මාධ්‍ය ප්‍රකාශිකා ඇලිසන් හාට් (Allison Hart) අඟහරුවාදා ඊට ප්‍රතිචාර දක්වමින් ප්‍රකාශ කළේ, “නැටෝව යනු ආරක්ෂක සන්ධානයක් (defensive alliance) වන අතර අපගේ කිසිදු ක්‍රියාකාරකමක් හෝ අභ්‍යාසයක් රුසියාවේ කිසිදු කොටසකට තර්ජනයක් එල්ල නොකරයි” යනුවෙනි. තවද ඇය, “බලය භාවිතා කිරීමේ තර්ජනය සහ ඕනෑම වගකීම් විරහිත න්‍යෂ්ටික වාචාලකමක්” (nuclear rhetoric) හෙළා දුටුවාය.

IMG 3644

මෙම ප්‍රකාශය මුළුමනින්ම අසත්‍ය වේ, මන්ද නැටෝ සන්ධානය රුසියාව අභ්‍යන්තරයට එල්ල කරන යුක්‍රේන ප්‍රහාර සන්නද්ධ කරමින් සහ මෙහෙයවමින් සිටින බැවිනි. ට්‍රම්ප් පාලනාධිකාරිය විසින් “රුසියාව තුළ පිහිටි තෙල් සහ ගෑස් පහසුකම්වලට ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට” කියෙව් (Kiev) පාලනයට උපකාර වන බුද්ධි තොරතුරු සපයනු ඇති බව NBC News 2025 ඔක්තෝබර් මාසයේදී වාර්තා කළේය. ජූලි 30 වන දින යුරෝපීය කොමිසම විසින් “දිගු දුර ජෙට් බලගැන්වූ ඩ්‍රෝන යානා” (long-range jet-powered drones) සඳහා වන අරමුදල් ද ඇතුළුව යුරෝ බිලියන 3.47 ක් කියෙව් වෙත ගෙවන ලදී. සැප්තැම්බර් 19-20 රාත්‍රියේ, යුක්‍රේනය විසින් මොස්කව් නගරයට සහ ඊට අවට කලාපයට යුද්ධයේ සිදු කල විශාලතම ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරය එල්ල කරන ලදී. අගෝස්තු 28 වන දින, යුක්‍රේන බලකායන් විසින් එංගල්ස් (Engels) ගුවන් හමුදා කඳවුරේ තිබූ, රුසියාවේ න්‍යෂ්ටික බලකායන්ගේ කොටසක් වන ‘Tu-95’ මූලෝපායික බෝම්බ හෙලන යානයකට (strategic bomber) ප්‍රහාර එල්ල කළේය.

එපමණක් නොව, නැටෝවේ “ක්‍රියාකාරකම් සහ අභ්‍යාස” එල්ල වී ඇත්තේ කාලිනින්ග්‍රාඩ් දෙසටමය. රොයිටර් පුවත් සේවය උපුටා දැක්වූ බටහිර හමුදා මූලාශ්‍රයකට අනුව, අගෝස්තු මැද භාගයේදී නැටෝ ගුවන් යානා දුසිම් ගණනක් මෙම බාහිර භූමිය (enclave-රටට පිටින් පිහිටි) වටා පූර්ව දැනුම්දීමකින් තොර මෙහෙයුමක නිරත විය. එමගින් එහි රේඩියෝ සහ රේඩාර්  මෙන්ම ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති අක්‍රිය කළ හැකි බව එම මෙහෙයුමෙන් පෙන්නුම් කෙරිණි. ජනවාරි මාසයේ සිට, කොඩි වෙනස් කරන හෝ තමන්ගේ ට්‍රාන්ස්පොන්ඩර් (transponders) අක්‍රිය කරන රුසියානු සබඳතා සහිත තෙල් නැව්, බලහත්කාරයෙන් ගොඩවීමට විවෘත, “රාජ්‍යයක් නොමැති නාවික යාත්‍රා” (stateless vessels) ලෙස යුරෝපීය රාජ්‍යයන් 14 ක් විසින් සලකනු ලබන අතර, මාර්තු මාසයේදී ස්වීඩනය විසින් එවැනි එක් යාත්‍රාවක් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී.

සෙප්තැම්බර් 11 වන දින පෝලන්ත විදේශ අමාත්‍ය රඩොස්ලාව් සිකෝර්ස්කි (Radosław Sikorski), කාලිනින්ග්‍රාඩ් ගැන සඳහන් කරමින් කියා සිටියේ, “එහි හමුදා ඇත්තේම නැති තරම්” බවයි. නැටෝව “අපගේ පාර්ශවයෙන් කොතරම් ආක්‍රමණශීලී ලෙස අභ්‍යාසයන්හි නිරත විය යුතුද යත්, අප කරන්න  යන්නේ කුමක්ද පිළිබඳව [පුටින්ට] අවිනිශ්චිතතාවයක් ඇති කල යුතුය” යි ඔහු යෝජනා කළේය. “රුසියාව සමඟ අපගේ ගැටුම යුක්‍රේනයට පමණක් සීමා වූවක් ලෙස අප නොසිතිය යුතුය” යි ද ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.

යුරෝපීය බලවතුන් ක්‍රියා කරන්නේ  මොස්කව්  කරන්නේ හිස් තර්ජනයක් යන උපකල්පනය මත ය. බ්‍රසල්ස් නුවර පැවැති යුරො නිව්ස් ආරක්ෂක සහ අභ්‍යවකාශ සමුළුවේදී (Euronews Defense and Space Summit) නැටෝ මහලේකම් මාර්ක් රූටේ (Mark Rutte) බදාදා මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය: “මම මෙය බරපතල ලෙස ගණන් ගන්නේ නැහැ. … [පුටින්ට] නැටෝවට එරෙහිව කිසි විටෙකත් ජයග්‍රහණය කළ නොහැකි බව කවුරුත් දන්නවා.”

මෙහි තර්කනය වන්නේ නොකඩවා සිදුවන යුද උත්සන්නියයි. යුරෝපීය බලවතුන් තමන්ගේ ප්‍රතිපත්තිය යුක්‍රේන ජයග්‍රහණයක් සමඟ ගැටගසා ඇත. “යුද්ධය රුසියාවටම පැමිණෙන බව පුටින්ට දැනෙන්නට සැලැස්විය යුතුය” යි යුරෝපීය සංගමයේ ආරක්ෂක කොමසාරිස් අන්ද්‍රියුස් කුබිලියුස් (Andrius Kubilius) බදාදා ප්‍රකාශ කළේය.

මේ අතර, යුක්‍රේනයේ හමුදාමය තත්ත්වය පිරිහෙමින් පවතී. ජූලි මාසයේදී එය වළක්වා ගත්තේ රුසියානු බැලස්ටික් මිසයිල (ballistic missiles) 195 න් 29 ක් පමණක් වූ අතර, තමන්ගේ බලශක්ති පද්ධතිය ආරක්ෂා කර ගැනීමට අවශ්‍ය ගුවන් ආරක්ෂණ නොමැතිව එය ශීත ඍතුවට ඇතුළු වෙයි. සිදුවන සෑම පසුබැසීමකටම මුහුණ දෙනු ඇත්තේ තවදුරටත් මිලිටරි උත්සන්න කිරීමෙනි: එනම් ගොඩබිම් හමුදා ඇතුළු කිරීම හෝ කාලිනින්ග්‍රාඩ් ඇතුළු නව පෙරමුණු විවෘත කිරීම මගිනි.

මොස්කව් පාලනයට මුහුණ දීමට සිදුව ඇති පරදු මීට වඩා වැඩි විය නොහැක. ක්‍රිමියාව යනු කළු මුහුදට යම් සේද, කාලිනින්ග්‍රාඩ් බෝල්ටික් කලාපයට එසේමය. එය බෝල්ටික් නාවික බලඇණියේ මූලස්ථානය වන අතර රුසියාවේ න්‍යෂ්ටික අවි දැරිය හැකි ‘ඉස්කන්දර්’ (Iskander) මිසයිල පිහිටුවා ඇති මධ්‍යස්ථානයයි. ෆින්ලන්තය සහ ස්වීඩනය නැටෝවට එකතු වූ තැන් පටන්, ගොඩබිමෙන් සහ මුහුදෙන් එම සන්ධානය විසින් වට කරනු ලැබ ඇත.

එක් අතකින් බලන කල, මෙම බාහිර භූමිය (exclave) ක්‍රිමියාවට වඩා සංවේදී වේ. 1945 පොට්ස්ඩෑම් සමුළුව  මගින් එය සෝවියට් සංගමයට පවරනු ලැබූ තැන් පටන් එහි තත්ත්වය ජාත්‍යන්තරව පිළිගෙන ඇත. කාලිනින්ග්‍රාඩ්ට එරෙහි ක්‍රියාමාර්ගයක් යනු, රුසියානු භූමියක් බවට කිසිදු ආණ්ඩුවක් අභියෝගයට ලක් නොකරන භූමි ප්‍රදේශයකට එල්ල කරන ප්‍රහාරයකි. රුසියාවේ න්‍යෂ්ටික මූලධර්මයට (nuclear doctrine) අනුව, තමන්ගේ භෞමික අඛණ්ඩතාවයට “තීරණාත්මක තර්ජනයක්” එල්ල කරන සම්ප්‍රදායික ආක්‍රමණයකට (conventional aggression) න්‍යෂ්ටික ප්‍රතිචාරයක් දැක්වීමට අවසර ඇත.

හිටපු රුසියානු රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයෙකු සහ වියන්නාහි වෙසෙන න්‍යෂ්ටික විශ්ලේෂකයෙකු වන නිකොලායි සොකොව් (Nikolai Sokov), බදාදා ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී රොයිටර් පුවත් සේවයට මෙසේ පැවසීය: “ඔවුන් (රුසියාව) බෝල්ටික් මුහුද වටලෑම ඇතුළු තවත් [හතුරු] ක්‍රියාමාර්ගයන් අපේක්ෂා කරයි — යුරෝපීය ගණන් බැලීමට අනුව එය යුද්ධයක මට්ටමට වඩා යන්තම් මෙපිටින් විය හැකිය, නමුත් ඔවුන්ට [රුසියාවට] මෙය විවෘත යුද්ධයක් වනු ඇත. මම දෙපාර්ශවයේම පරස්පර වැරදි ගණන් බැලීමේ (mutual miscalculation) පිළිබඳ අවදානමක් දකිමි.”

රුසියාව වටලෑම “යුරෝපීය ගණන් හැදීමට අනුව යුද්ධයක මට්ටමට වඩා යන්තම් මෙපිටින්” විය හැකිය, නමුත් ජාත්‍යන්තර නීතියට අනුව එය යුද ක්‍රියාවකි. 1974 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය විසින් සම්මත කරන ලද ආක්‍රමණය (aggression) පිළිබඳ අර්ථ නිරූපණයට “වෙනත් රාජ්‍යයක සන්නද්ධ බලකායන් විසින් රාජ්‍යයක වරායන් හෝ වෙරළ තීරයන් වටලෑම” ඇතුළත් වේ.

පවතින අවදානම් හමුවේ, සාකච්ඡා සඳහා කිසිදු කැඳවුමක් නොමැති වීමත්, විසඳුමක් ගැන කිසිදු කතාබහක් නොමැති වීමත් තිගැස්ම ඇති කරවන්නකි. යුරෝපීය අගනගරවල පවතින එකම විවාදය වන්නේ කෙතරම් දුරකට සහ කෙතරම් වේගයෙන් මිලිටරි උත්සන්න කිරීම කරන්නේද යන්නයි.

මෙය වූකලී, ගැඹුරු වන සමාජීය, ආර්ථික සහ දේශපාලන අර්බුදයකින් වෙලී සිටින අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ගේ අවධානම් පිළිබඳ නොසැලකිලිමත්කමයි; ඔවුන් එය කොතැනකට ගෙන යන්නේද යන්න ගැන කිසිදු තැකීමක් නොමැතිව යුද්ධය ඉදිරියට තල්ලු කරයි. ධනපති කතිපයාධිකාරය (capitalist oligarchy) වෙනුවෙන් පෙනී සිටින සහ ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තිය වෙත කිසිදු සැබෑ ආයාචනයක් කිරීමට අසමත් වන පුටින් පාලනය, ඊට පිළිතුරු දෙන්නේ න්‍යෂ්ටික තර්ජනවලිනි.

මෙම වර්ධනයන්ට 1962 සිද්ධීන් සමඟ වන වෙනස කැපී පෙනෙයි. කියුබාවේ පිහිටුවූ සෝවියට් මිසයිල හේතුවෙන් එක්සත් ජනපදය සහ සෝවියට් සංගමය (යුද්ධයේ) මුවවිටම පැමිණි විට, එම අනතුර ප්‍රසිද්ධියේ පිළිගන්නා ලදී. ජනාධිපති ජෝන් එෆ්. කෙනඩි ඔක්තෝබර් 22 වන දින ජාතික රූපවාහිනිය ඔස්සේ මෙම අර්බුදය ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, ඊළඟ සතිය පුරා ලෝකය සෑම වර්ධනයක් දෙසම අවධානයෙන් සිටියේය. කෙනඩි සහ සෝවියට් නායක නිකිටා කෲෂ්චෙව් (Nikita Khrushchev) ලියුම් හුවමාරු කරගත් අතර, ආණ්ඩු දෙකම එහි ප්‍රතිවිපාකවලට බියෙන්, පසුබැසීමට මගක් සොයා ගන්නා තෙක් පසුපස දොරටු (back channels) හරහා සාකච්ඡා කළහ. [මීට හාත්පසින්ම වෙනස්ව] අද දින පිළිගැනීමක් හෝ සාකච්ඡාවක් ඇත්තේම නැත.

අනතුරේ ප්‍රමාණය සහ ඒ පිළිබඳ මහජනතාවගේ දැනුවත්භාවය අතර විශාල අගාධයක් ඇත. යම් බරපතල වරදක් පවතින බව මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවකට දැනුනද, තමන්ගේ ආණ්ඩු න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක් සමඟ සූදුවේ නියැලෙනු ඇතැයි විශ්වාස කිරීමට ඔවුන්ට නොහැක. මාධ්‍ය තුළ මෙම අනතුර ඉදිරිපත් කෙරෙන තාක් දුරට, එය රුසියානුවන්ගේ  පැහැදිලි කළ නොහැකි තර්ජනයක්, පුටින්ගේ “න්‍යෂ්ටික වාචාලකම” සහ “දෙමුහුන් යුද්ධය” (hybrid warfare) ලෙස පෙන්නුම් කරයි. නැටෝ බලවතුන් කරමින් සිටින දෙයට [රුසියාව] දක්වන ප්‍රතිචාරයක් ලෙස එය කිසි විටෙකත් ඉදිරිපත් නොකෙරේ.

බදාදා සන්ධ්‍යාව වන විටත්, නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් (New York Times) සහ සීඑන්එන් (CNN) මොස්කව්හි අනතුරු ඇඟවීම වාර්තා කර තිබුණේ නැත. මාධ්‍ය තුළ අදහස් දක්වන අය තවදුරටත් මිලිටරි උත්සන්න කිරීම සඳහා තල්ලු කරමින් සිටිති. වොෂින්ටන් පෝස්ට් (Washington Post) පුවත්පත සඳහන් කළේ, “ට්‍රම්ප්ගෙන් නිකුත්වන වඩා හොඳ පණිවිඩය වනු ඇත්තේ, රුසියාව ලිහිල් නොවන්නේ නම්, යුක්‍රේනයට තවත් දේ කිරීමට එක්සත් ජනපදය ඉඩ දෙන බවයි.”

රුසියාවට එරෙහිව ප්‍රමාණවත් තරම් ආක්‍රමණශීලී නොවීම ගැන ඩිමොක්‍රැටිකයින් විසින් එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට ප්‍රහාර එල්ල කර ඇත. සැප්තැම්බර් 24 වන දින ඩිමොක්‍රැටික් සෙනෙට් සභිකයින් 21 දෙනෙකු ප්‍රකාශ කළේ, චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පිං  සමඟ පැවැති ට්‍රම්ප්ගේ සමුළුවේදී කළ “මිලිටරි උත්සන්න කිරීම ලිහිල් කිරීම සඳහා වන ආයාචනා”  මගින්, “වැලැඩීමිර් පුටින්ගේ  යුද යන්ත්‍රය පණගන්වා තබන චීන ද්විත්ව භාවිත භාණ්ඩ (dual-use goods) ගැලීම නැවැත්වීමට කිසිවක් සිදු නොවන” බවයි. ඊට අත්සන් තැබූ අයට ඩිමොක්‍රැටික් නායක චක් ෂුමර් (Chuck Schumer), එලිසබෙත් වොරන් (Elizabeth Warren) සහ ඇඩම් ෂිෆ් (Adam Schiff) ඇතුළත් විය.

රුසියාවේ දේශසීමා දක්වා පුරා දශක තුනක නැටෝ ව්‍යාප්තිය මගින් ඇවිලවූ යුක්‍රේන යුද්ධය, සෑම මහද්වීපයකම දියත් කෙරෙමින් පවතින ගෝලීය ආධිපත්‍යය සඳහා වන අරගලයක කොටසකි. යුද්ධයට වසර හතරකට වඩා වැඩි කාලයක් ගතවී ඇති තැන, ජනතාවගෙන් පිටුපසින් අලුත් සහ විනාශකාරී අදියරක් සූදානම් කෙරෙමින් පවතී. මෙහි වන්දිය ගෙවන කම්කරු පන්තිය, මේ පිළිබඳව දැනුවත් කළ යුතුය. නැවත සන්නද්ධ වීම සඳහා අරමුදල් සම්පාදනය කිරීමට රැකියා සහ සමාජ සුභසාධන වැඩසටහන් කප්පාදු කරන ආණ්ඩු, න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක් බවට පත්විය හැකි යුද්ධයක් කරා රැගෙන යන එම ආණ්ඩුම වේ.

යුද්ධයට එරෙහි සටන, දැනටමත් වර්ධනය වෙමින් පවතින පන්ති අරගලයට සම්බන්ධ කළ යුතුය. පාලක පන්තිය යුද්ධය දෙසට තල්ලු කරමින් සිටින එම අර්බුදයම, රැකියා අහිමි කිරීම්වලට එරෙහිවද, සමාජ සුභසාධන වැඩසටහන් විනාශ කිරීමට එරෙහිවද, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතීන්ට එල්ල වන ප්‍රහාරවලට එරෙහිවද කම්කරුවන් අරගලයට තල්ලු කරමින් සිටියි.

එය නැවැත්වීමට සමත් එකම සමාජ බලවේගය කම්කරු පන්තියයි, නමුත් එය කළ හැක්කේ සූදානම් කෙරෙන්නේ කුමක්දැයි වටහාගෙන, යුද්ධයට සහ එය නිර්මාණය කරන ධනපති ක්‍රමයට එරෙහිව දැනුවත්ව අරගල කළහොත් පමණි. පළමු කාර්යය වන්නේ අනතුර පිළිබඳ නිශ්ශබ්දතාවය බිඳ දැමීමයි. මෙම ප්‍රකාශනය හැකි තරම් පුළුල් ලෙස සංසරණය කරන ලෙස අපි අපගේ පාඨකයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටිමු.

මෙම ලිපිය ගැන ප්‍රශ්න තිබේද? Socialism AI ගෙන් අසන්න:

socialismai.com logo

What is the historical background to NATO’s eastward expansion since the early 1990s that the article says provoked the Ukraine war?

යුක්‍රේන යුද්ධය ඇවිලවූ බව ලිපියේ සඳහන් වන, 1990 ගණන්වල මුල් භාගයේ සිට නැටෝවේ නැගෙනහිර දෙසට ව්‍යාප්ත වීමේ ඓතිහාසික පසුබිම කුමක්ද?

Can you explain how the Cuban Missile Crisis of 1962 was resolved and why that process of negotiation seems absent today?

1962 කියුබානු මිසයිල අර්බුදය විසඳුනේ කෙසේද සහ එම සාකච්ඡා ක්‍රියාවලිය අද නොමැති බව පෙනෙන්නේ මන්දැයි පැහැදිලි කළ හැකිද?

How does the drive toward war with Russia connect internationally to the austerity and attacks on jobs and social programs that workers face in their own countries?

රුසියාව සමඟ යුද්ධය කරා යන ධාවනය, කම්කරුවන් තම තමන්ගේ රටවල මුහුණ දෙන වියදම් කප්පාදුවලට සහ රැකියා හා සමාජ සුභසාධන වැඩසටහන්වලට එල්ල වන ප්‍රහාරවලට ජාත්‍යන්තරව සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේද?

තවත් ප්‍රශ්න SocialismAI.com වෙතින් අසන්න

ලෝකය න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක අද්දර ද? Read More »

IMG 3639

සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය (එ.ජ) සහ අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට එරෙහි අරගලය

සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය (එක්සත් ජනපදය) විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 අගොස්තු 13 දින “The SEP and the struggle against imperialist war” යන හිසින් පළවූ ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

IMG 3639

2026 අගෝස්තු 2 සිට 7 දක්වා පවත්වන ලද සමාජවාදී සමානතා පක්ෂයේ (එක්සත් ජනපදය) [Socialist Equality Party (US)] නවවැනි ජාතික සම්මේලනය විසින් ඒකමතිකව සම්මත කරන ලද යෝජනා හයෙන් පළමුවැන්න වන “සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය සහ අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට එරෙහි අරගලය” (“The SEP and the Struggle Against Imperialist War”) අපි මෙහි පළ කරමු. සමාජවාදී සමානතා පක්ෂයේ (SEP) ජාතික සභාපති ඩේවිඩ් නෝර්ත් (David North) විසින් පවත්වන ලද ආරම්භක වාර්තාව මගින් මෙම යෝජනාව සම්මේලනය වෙත ඉදිරිපත් කෙරුණි. 

  1. සමාජවාදී සමානතා පක්ෂයේ නවවැනි ජාතික සම්මේලනය රැස්වන්නේ උග්‍රවන අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධය, ගැඹුරු වන ආර්ථික අර්බුදය, පාලක පන්ති ආඥාදායකත්වය දෙසට හැරීම සහ කම්කරු පන්තියේ රැකියා, වේතන සහ සාමාජීය අයිතිවාසිකම්වලට එල්ල වන වර්ධනය වන ප්‍රහාරයන් මධ්‍යයේ ය. ලෝක යුද්ධයක අනතුර පිළිබඳව තවදුරටත් ප්‍රශ්නයක් නොමැත; එහි ආරම්භක අදියර දැනටමත් ආරම්භ වී ඇත. ලොව පුරා පාලක ප්‍රභූ පැලැන්තිය (elite) ෆැසිස්ට්වාදය සහ ආඥාදායකත්වය දෙසට යොමු වෙමින් සිටිති. අතීතයේ කිසිදා නොවූ විරූ අයුරින් ධනය එක් කොටසක් අත ඒකරාශී වීම, ගෝලීය උද්ධමන රැල්ලක් සහ වේගවත් වන රැකියා විනාශය සමඟ බද්ධ වී බිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වයන් විනාශ කරමින් පවතී. නමුත් මෙම තත්ත්වයන්ම දේශපාලන රැඩිකලීකරණයකට සහ ජාත්‍යන්තරව පන්ති අරගලයේ පුනර්ජීවනයකට මග පාදයි. සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය සිය කාර්යභාරයන් නිර්වචනය කළ යුත්තේ මෙම ප්‍රවණතා දෙකේ ගැටුම මධ්‍යයේ ය.
  1. පෙබරවාරි 28 වැනිදා අලුයම ආරම්භ කරන ලද ඉරානයට එරෙහි ඇමරිකානු-ඉශ්‍රායල ආක්‍රමණශීලී යුද්ධයට මාස පහක් පිරෙන තැන මෙම සම්මේලනය රැස්වේ. ඇමරිකානු සහ ඉරාන නියෝජිතයන් අතර සාකච්ඡා තවමත් පවතිද්දී මෙම ප්‍රහාරය ආරම්භ වූ අතර, එහි සමාරම්භක ප්‍රහාරයට ඉරානයේ රාජ්‍ය නායකයා ඝාතනය කිරීම ද ඇතුළත් විය. මාර්තු 2 වැනි දින සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය නිකුත් කළ “ඉරානයට එරෙහි සාපරාධී ඇමරිකානු-ඊශ්‍රායල යුද්ධය නතර කරනු!” (“Stop the criminal US-Israeli war against Iran!”) යන ප්‍රකාශනයේ සඳහන් කර ඇති පරිදි, මෙම ප්‍රහාරය “එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සහ ජාත්‍යන්තර නීතිය බරපතල ලෙස උල්ලංඝනය කරමින් දියත් කරන ලද සාපරාධී යුද ක්‍රියාවකි”—එනම් 1945–46 නාසි නායකයන්ගේ නියුරම්බර්ග් නඩු විභාගයේදී (Nuremberg trials) “සාමයට එරෙහි අපරාධයක්” (“crime against peace”) ලෙස විස්තර කරන ලද, “සමස්තයේ එකතු වූ නපුර තමන් තුළම දරා සිටීමෙන් පමණක් අනෙකුත් යුද අපරාධවලට වඩා වෙනස් වන පරම ජාත්‍යන්තර අපරාධය” කි.
  1. අප්‍රේල් 7 වැනිදා ට්‍රම්ප් විසින් කරන ලද “සම්පූර්ණ ශිෂ්ටාචාරයක් අද රාත්‍රියේ මිය යනු ඇත, නැවත කිසි දිනෙක එය ගෙන එනු නොලැබේ” (“A whole civilization will die tonight, never to be brought back again”) යන ජන සංහාරක ප්‍රකාශය අපකීර්තිමත් ලෙස සදාකාලිකව පවතිනු ඇත. ජූලි 11 වන දින ඔහු “ඉරානයේ සියලුම ප්‍රදේශ සම්පූර්ණයෙන්ම  අලු දූලි කර විනාශ කර දමන බවට” තර්ජනය කළේය. මෙම ප්‍රකාශයන් ජාත්‍යන්තර නීතිය යටතේ ස්වයංක්‍රීයවම යුද අපරාධ වේ. ධවල මන්දිරයෙන් නිකුත් කළ මෙසේ විනාශ කිරීමේ ක්‍රමවේදයන්ගෙන් ප්‍රකාශ වන්නේ ධනපති ක්‍රමය විසින් මානව වර්ගයා ඇද දමමින් සිටින ම්ලේච්ඡත්වයයි.
  1. අනුගාමී “සටන් විරාමයන්” සහ අවබෝධතා ගිවිසුම් බිඳ වැටී ඇති අතර, සෑම බිඳ වැටීමකින් පසුවම අලුත් වටයකින් යුද්ධය උග්‍ර විය. කෙතරම් තාවකාලික ස්වභාවයේ ගිවිසුම්වලට එළඹුනද, යුද්ධය මෙහෙයවෙනු ලබන්නේ ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ මූලික භූ-මූලෝපායික අභිලාෂයන් විසිනි: එනම් මැද පෙරදිග, එහි ස්වාභාවික සම්පත් සහ ලෝක ආර්ථිකය රැඳී පවතින මූලෝපායික වෙළඳ මාර්ගයන්හි ආධිපත්‍යයයි. මෙම සම්පත් පාලනය කිරීම—සහ ප්‍රතිවාදීන්ට ඒවා අහිමි කිරීමේ බලය—දශක හතකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ කලාපය තුළ ඇමරිකානු ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රධාන අවධානය යොමු වූ කරුණ විය. ඉරානයට එරෙහි යුද්ධය යනු, 1979 විප්ලවය මගින් වොෂින්ටනයට එහි පඹ රෙජීමය අහිමි වූ දා සිට සෑම පාලනයක් යටතේම දියත් කරන ලද ද්වි-පාක්ෂික ව්‍යාපාරය යයි.
  1. 2026 ජාත්‍යන්තර මැයි දින රැලියේ ආරම්භක වාර්තාවේ ඉදිරිපත් කරන ලද විග්‍රහය මෙම සම්මේලනය අනුමත කරයි: ඉරානයට එරෙහි යුද්ධය “දිගු හමුදා මෙහෙයුම් මාලාවක තවත් එක් කතාංගයක් පමණක් නොවේ. මෙම යුද්ධයේ ප්‍රතිවිපාක මෙම ගැටුමට පැහැදිලි ගෝලීය ස්වරූපයක් ලබා දෙයි, එනම් අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් විසින් ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තියට එරෙහිව දියත් කරන ලද ගෝලීය යුද්ධයකි.” එහි ප්‍රතිවිපාක ලොව පුරා කම්කරුවන්ට විනාශකාරී වී ඇත. ඉරාන වරායන් නාවික අවහිරතාවයට ලක්කිරීම ලෝක වෙළඳාම සහ බලශක්ති සැපයුම කැළඹීමට ලක්කර ඇති අතර, සෑම මහද්වීපයකම අලුත් උද්ධමන රැල්ලක් ඇති කරමින් ලොව පුරා දස ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනතාවක් ආහාර අනාරක්ෂිතභාවයට හෝ සාගින්නට ඇද දමා ඇත.
  1. ඉරානයට එල්ල වූ ප්‍රහාරය ලෝකය නැවත බෙදා වෙන් කිරීම අරමුණු කරගත් අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රචණ්ඩත්වයේ පොදු පුපුරා යාමක එක් පෙරමුණක් පමණි. ජනවාරි 3 වන දින වෙනිසියුලාව ආක්‍රමණය කර එහි ජනාධිපතිවරයා පැහැර ගන්නා ලදී. පෙන්ටගනයේ නීති විරෝධී ප්‍රහාර හේතුවෙන් කැරිබියන් සහ නැගෙනහිර පැසිෆික් කලාපයේ ධීවරයින් සහ කම්කරුවන් අවම වශයෙන් 221 දෙනෙකු ප්‍රහාරවලින් මියගොස් ඇත. කියුබාවේ ගෙල හිරකරමින් ආක්‍රමණවල තර්ජනයට ලක්කර ඇත. ඊශ්‍රායලය ලෙබනනයට එරෙහිව අලුත් යුද්ධයක් ආරම්භ කර ඇත. තවද ගාසා තීරයේ ජන සංහාරය තෙවැනි වසරටත් ඉදිරියට යයි: දස දහස් සංඛ්‍යාත පලස්තීන දරුවන් ඝාතනය කිරීම, රෝහල්, පාසල්, ජල පද්ධති සහ නිවාස හිතාමතා විනාශ කිරීම සහ සාගින්න යුද ආයුධයක් ලෙස භාවිත කිරීම මගින් මුළු මහත් සමාජයක්ම ලෝකයේ ඇස් පනාපිට සුන්බුන් බවට පත්කර ඇත.
  1. උග්‍ර වන ගෝලීය අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධය එල්ල වී ඇත්තේ ප්‍රධාන වශයෙන්ම රුසියාවට සහ චීනයට එරෙහිව ය. ප්‍රමුඛතාවය දිය යුත්තේ කිනම් ගැටුමකටද යන්න පිළිබඳව ඇමරිකානු පාලක පන්තිය තුළ මතභේද පවතී, නමුත් මේවා අත්‍යවශ්‍ය අරමුණ මත එක්සත් වූ පාලක පන්තියක් තුළ පවතින උපායමාර්ගික වෙනස්කම් පමණි. රුසියාවේ විශාල සම්පත්—එහි බලශක්තිය, ඛනිජ  සහ පැය කලාප එකොළහක් පුරා පැතිරුණු භූමිය—යටපත් කර අධිරාජ්‍යවාදී සූරාකෑමට විවෘත කළ යුතුය. තවද මෙම යුගයේ කේන්ද්‍රීය ගැටුම ලෙස පවතින්නේ, එහි ආර්ථික නැගී සිටීම ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය විසින් සිය පැවැත්මට තර්ජනයක් ලෙස සලකන, චීනයට එරෙහිව දිගු කලක් තිස්සේ සැලසුම් කරන ලද යුද්ධයයි. එහි කල්ලි අතර කෙතරම් වෙනස්කම් තිබුණද, ඇමරිකානු පාලක පන්තිය සිය ගෝලීය ආධිපත්‍යයට එල්ල වන කිසිදු අභියෝගයක් පිළිගන්නේ නැත. ට්‍රම්ප්ගේ ඩොලර් ට්‍රිලියන 1.5 ක හමුදා අයවැය, වඩාත්ම ඍජු අර්ථයෙන් ගත් කල, ලෝක යුද්ධයක් සඳහා වූ අයවැයකි.
  1. ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය යනු පෘථිවියේ ඇති වඩාත්ම විනාශකාරී බලවේගයයි. සිය පිරිහීම ආපසු හැරවීමේ උත්සාහයේදී, එය විසින්ම වරක් ගොඩනඟන ලද පශ්චාත් යුධ පද්ධතියේ සියලු සබඳතා සහ ආයතන බිඳ දමමින් සිටී. එක්සත් ජනපදය සිය නාමික මිත්‍රයින්ට තර්ජනය කර කප්පම් ගන්නා අතර, ඔවුන්ගේ ආර්ථිකයන්ට එරෙහිව තීරුබදු යුද්ධයක් දියත් කරයි, ග්‍රීන්ලන්තය (නේටෝ සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකු වන ඩෙන්මාර්කයේ භූමිය) ඈඳා ගැනීමට බලකර සිටින අතර කැනඩාව “පනස් එක්වන ප්‍රාන්තය” දක්වා ලඝු කිරීමට තර්ජනය කරයි. 1928 දී ට්‍රොට්ස්කි (Trotsky) කළ අනතුරු ඇඟවීම අතිශය අදාළත්වයක් සහ තියුණු බවක් ගනී: “අර්බුදකාරී කාල පරිච්ඡේදයේදී එක්සත් ජනපදයේ ආධිපත්‍යය, සමෘද්ධිමත් කාල පරිච්ඡේදයට වඩා සම්පූර්ණයෙන්, වඩා විවෘතව සහ වඩා රුදුරු ලෙස ක්‍රියාත්මක වනු ඇත. එක්සත් ජනපදය සිය දුෂ්කරතාවලින් සහ රෝගවලින් මිදීමට සහ ඒවා ජය ගැනීමට මූලික වශයෙන් උත්සාහ කරන්නේ යුරෝපයේ කරපිටින් ය; මෙය ආසියාවේ, කැනඩාවේ, දකුණු ඇමරිකාවේ, ඕස්ට්‍රේලියාවේ හෝ යුරෝපයේම සිදු වූවද, නැතහොත් මෙය සාමකාමීව හෝ යුද්ධය හරහා සිදු වූවද යන්න අදාළ නොවේ.” වසර හයකට පසු, ඉතිහාසය විසින් මානව වර්ගයා “ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ ගිනිකඳුමය පිපිරීමට මුහුණට මුහුණ” දෙන බව ට්‍රොට්ස්කි පෙර දුටුවේය.
  1. යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් නිකම්ම බලා සිටින්නන් නොව සම්පූර්ණ හවුල්කරුවෝ වෙති. නේටෝ  බලවතුන් යුක්‍රේනය තුළ රුසියාවට එරෙහිව ප්‍රායෝගිකවම යුද්ධයක (de facto war) නිරත වෙමින් සිටින අතර, එය න්‍යෂ්ටික බලවතුන් වන රාජ්‍යයන් අතර සෘජු ගැටුමක් දෙසට උග්‍ර වෙමින් පවතී. තවද ඔවුහු 1950 ගණන්වල මුල් භාගයෙන් පසු වේගවත්ම ශීඝ්‍රතාවයෙන් ප්‍රතිසන්නද්ධ වීමට පටන් ගෙන ඇති අතර, පසුගිය සියවසේ ලෝක යුද්ධ දෙකේදී මෙන් සටන් කිරීමට සහ මිය යාමට අලුත් පරම්පරාවක් සූදානම් විය යුතු බව ඉල්ලා සිටිති. ජර්මන් අධිරාජ්‍යවාදය නැවත වරක් මෙම ව්‍යාපාරයේ පෙරමුණේ සිටින අතර, හමුදා බඳවා ගැනීම් සහ සිවිල් ජීවිතය යුද නිෂ්පාදනයට යටත් කිරීම සඳහා වූ රාමුව සකස් කරන යුද නීති සම්මත කර ගනී. මේ අතර ෆින්ලන්තය න්‍යෂ්ටික ආයුධ තහනම අහෝසි කර ඇති අතර, රුසියාව සමඟ ඇති සිය කිලෝමීටර් 1,300 ක දේශසීමාව නේටෝ න්‍යෂ්ටික යෙදවීම් සඳහා විවෘත කර ඇත.
  1. වර්තමාන යුද්ධයේ පුපුරා යාම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුව විසින් පෙර දුටු අතර, පසුගිය වසර 35 පුරා එහි ප්‍රකාශයන් අනාගතවක්තෲ ස්වරූපයක් ගනී. පළමු ගල්ෆ් යුද්ධයෙන් පසුව සහ ස්ටාලින්වාදී නිලධාරී තන්ත්‍රය සෝවියට් සංගමය විසුරුවා හැරීම සම්පූර්ණ කරද්දී, 1991 මැයි දින නිකුත් කරන ලද “අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට සහ යටත්විජිතවාදයට එරෙහි වනු!” (“Oppose Imperialist War and Colonialism!”) යන එහි ප්‍රකාශනය මගින්, පූර්ව යටත් විජිත රටවල් කොල්ලකෑම නැවත ආරම්භ කර ඇති බවට ජාත්‍යන්තර කමිටුව (ICFI) අනතුරු ඇඟවීය. 1990 අගෝස්තු තරම් ඈත දී, ඉරාකයට එරෙහි පළමු යුද්ධය ආසන්නයේදී ජාත්‍යන්තර කමිටුව (ICFI) මෙසේ පැහැදිලි කළේය: “එය ලෝකය නැවත බෙදා වෙන් කිරීමේ අලුත් අධිරාජ්‍යවාදී ආරම්භය සලකුණු කරයි. පශ්චාත් යුද සමයේ අවසානය යනු පශ්චාත් යටත් විජිත සමයේ අවසානයයි… ඉරාකයට එරෙහි සිය දරුණු ප්‍රහාරයේදී, දෙවන ලෝක යුද්ධයට පෙර පැවති පසුගාමී රටවල් මත වූ අසීමිත ආධිපත්‍යය නැවත පිහිටුවීමට අදහස් කරන බවට අධිරාජ්‍යවාදය දැනුම් දෙයි.”
  1. ඉන් පසුව සිදු වූ සියල්ල—ඉරාකය, යුගෝස්ලාවියාව, ඇෆ්ගනිස්ථානය, ලිබියාව, සිරියාව, යේමනය සහ යුක්‍රේනය තුළ පැවැති නොනිමෙන යුද්ධ—මෙම විග්‍රහය තහවුරු කර ඇත. A Quarter Century of War (2016) (ශතවර්ෂ කාලක් පුරා යුද්ධය) හි පූර්විකාවේ David North ලියූ පරිදි: “එක්සත් ජනපදය විසින් මෙහෙයවන ලද පසුගිය සියවසෙන් හතරෙන් පංගුවක යුද්ධ අධ්‍යයනය කළ යුත්තේ එකිනෙකට සම්බන්ධ වූ සිදුවීම් මාලාවක් ලෙසය. ගෝලීය ආධිපත්‍යය සඳහා වන එක්සත් ජනපදයේ මූලෝපායික තර්කනය මැද පෙරදිග සහ අප්‍රිකාවේ නව යටත් විජිත මෙහෙයුම්වලින් ඔබ්බට යයි. දැනට පවතින කලාපීය යුද්ධ යනු රුසියාව සහ චීනය සමඟ එක්සත් ජනපදයේ වේගයෙන් උග්‍ර වන ගැටුමේ සංඝටක මූලාංග වේ.
  1. මෙම සෑම යුද්ධයක්ම ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ අර්බුදය විසඳනවා වෙනුවට එය තවත් උග්‍ර කළේය. 2003 මාර්තු මාසයේදී ඉරාක ආක්‍රමණය ආරම්භයේදී නෝර්ත් ලියූ පරිදි: “ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයට විනාශය සමඟ සම්මුඛ වීමක් යෙදී ඇත. එයට ලෝකය ජය ගත නොහැක. මැද පෙරදිග මහජනතාව කෙරෙහි නැවත යටත් විජිත විලංගු දැමීමට එයට නොහැක. යුද්ධය නමැති මාධ්‍යය හරහා එහි අභ්‍යන්තර රෝගවලට සාර්ථක විසඳුමක් සොයා ගැනීමට එයට නොහැකි වනු ඇත. ඒ වෙනුවට, යුද්ධය මගින් ඇති කරන ලද නොසිතූ දුෂ්කරතා සහ වර්ධනය වන ප්‍රතිරෝධය ඇමරිකානු සමාජයේ සියලුම අභ්‍යන්තර පරස්පරතාවයන් උග්‍ර කරනු ඇත.” ඉරානය  ඊට වෙනස් නොවන බව ඔප්පු කරනු ඇත.
  1. වසර තිස්පහක නොනිමෙන යුද්ධයට ඇමරිකානු ධනපති ක්‍රමයේ ආර්ථික පිරිහීම ආපසු හැරවීමට නොහැකි වී ඇත. එක්සත් ජනපද වෙළඳ හිඟය වාර්තාගත මට්ටමක පවතී—එය එක් වසරක් තුළ භාණ්ඩවලින් ඩොලර් ට්‍රිලියන 1.2 කි—සහ මුළු එක්සත් ජනපද රජයේ ණය ඩොලර් ට්‍රිලියන 40 කට ආසන්න වෙමින් පවතින අතර, එය දරා ගෙන යනු ලබන්නේ ඩොලරය [සංචිත මුදල් ඒකක ලෙස] තබා ගැනීමට ලෝකය දක්වන කැමැත්ත මඟින් පමණි. කඩදාසි ලබා දී පෘථිවියේ සම්පත් මත ආධිපත්‍යය දැරීමට එක්සත් ජනපදයට ඉඩ සලසන ලෝක සංචිත විනිමය ලෙස ඩොලරය ලෝකයේ දරණ ස්ථානය, විවෘත අර්බුදයකට ලක්ව ඇත. නමුත් ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය ලෝක මට්ටමේ තම ස්ථානය පල්ලම් බැසීම පිළිගන්නේ නැත. සෑම යුද්ධයකම පරාජයට මුහුණ දෙන විට, එය පසුබැසීමෙන් නොව, පෘථිවිය මත මානව ජීවිතය විනාශ කිරීමේ තර්ජනය එල්ල කරන න්‍යෂ්ටික යුද්ධය දක්වා වන වඩාත් විශාල [මිලිටරි] උග්‍ර කිරීම් වලින් ප්‍රතිචාර දක්වයි.
  1. අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට එරෙහි අරගලය කම්කරු පන්තිය තුළ මුල් බැස ගත යුතු අතර එය සමාජවාදී සහ ජාත්‍යන්තරවාදී වැඩපිළිවෙලක් මත පදනම් විය යුතුය. 2016 පෙබරවාරි මාසයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුවේ සමාජවාදය සහ යුද්ධයට එරෙහි අරගලය (Socialism and the Fight Against War) ප්‍රකාශනය මගින් පිහිටුවන ලද මූලධර්ම මෙම සම්මේලනය නැවත තහවුරු කරයි: යුද්ධයට එරෙහි අරගලය “සමාජයේ මහා විප්ලවවාදී බලවේගය වන කම්කරු පන්තිය මත පදනම් විය යුතු අතර, ජනගහනයේ සියලු ප්‍රගතිශීලී කොටස් ඒ වටා එක්සත් කළ යුතුය”; අලුත් යුද විරෝධී ව්‍යාපාරය “ධනපති විරෝධී සහ සමාජවාදී විය යුතුය”, “ධනපති පන්තියේ සියලුම දේශපාලන පක්ෂ සහ සංවිධානවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම සහ අනිවාර්යයෙන්ම ස්වාධීන විය යුතු අතර ඒවාට සතුරු විය යුතුය”, එමෙන්ම, “සියල්ලටම වඩා, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි එක්සත් ගෝලීය අරගලයකදී කම්කරු පන්තියේ දැවැන්ත බලය බලමුලු ගන්වන ආකාරයෙන් ජාත්‍යන්තර විය යුතුය.” 
  1. එහි මූලයන් දෙස බලන කල, අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධය යනු ධනපති ක්‍රමයේම පවතින අත්‍යවශ්‍ය විෂයබද්ධ පරස්පරතා දෙකෙහි ප්‍රතිඵලය සහ ප්‍රකාශනයයි: පළමුවැන්න, නිෂ්පාදන මාධ්‍යවල පෞද්ගලික අයිතිය සහ නිෂ්පාදනයේ සාමාජීය ස්වභාවය අතර පවතින පරස්පරතාවයයි; දෙවැන්න, ආර්ථික නිෂ්පාදනයේ ගෝලීය ස්වභාවය සහ දේශපාලන බලය හා ප්‍රාග්ධනය ඒකරාශී වීම තචමත් සංවිධානය වන ජාතික-රාජ්‍ය පද්ධතිය අතර පවතින පරස්පරතාවයයි. අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයේ පුපුරා යාම සහ ජාත්‍යන්තර පන්ති අරගලයේ පුපුරා යාම එකම අර්බුදයක නිෂ්පාදනයන් වන අතර, දැනට පවතින යුද්ධය විප්ලවවාදී පිපිරීම් සූදානම් කරමින් සිටී.
  1. සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය (SEP) අධිරාජ්‍යවාදී ආක්‍රමණයේ සෑම ක්‍රියාවකටම විරුද්ධ වන අතර, එය පවතින රාජ්‍යයන්ගෙන් ස්වාධීනව සහ ඒවාට එරෙහිව සිදු කරයි. අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රහාරයට එරෙහිව තමන්ව ආරක්ෂා කර ගැනීමට ඉරාන ජනතාවට සහ ආක්‍රමණයේ අනෙකුත් ඉලක්කයන්ට ඇති අයිතිය එය ආරක්ෂා කරයි. රුසියාව සහ චීනය අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් ලෙස හැඳින්වීම එය ප්‍රතික්ෂේප කරයි—එය එක්සත් ජනපද යුද සැලසුම්වල ප්‍රධාන ඉලක්කයන් හරහා විදේශ ප්‍රතිපත්ති අරමුණු සුජාත කිරීම සඳහා ව්‍යාජ-වාම දේශපාලන ප්‍රවණතා විසින් භාවිතා කරන නාමකරණයකි. නමුත් සමාජවාදී සමානතා පක්ෂයේ ප්‍රතිපත්තිගරුක ස්ථාවරයන්, ඒවාට ප්‍රගතිශීලී ස්වරූපයක් ආරෝපණය කිරීමක් තියා මොස්කව් සහ බීජිං රෙජීමයන්ට සහාය දැක්වීමක් වත් සමඟ කිසිදු පොදු බවක් නැත.
  1. පුටින් රෙජීමය යනු ස්ටාලින්වාදී නිලධාරී තන්ත්‍රය විසින් සෝවියට් සංගමය විසුරුවා හැරීම සහ රාජ්‍ය දේපළ කොල්ලකෑම තුළින් නැගී ආ ධනපති කතිපයාධිකාරයේ දේශපාලන මෙවලමයි—එම නිලධාරී තන්ත්‍රය යනු  2026 මැයි දින ආරම්භක වාර්තාවේ සඳහන් කර ඇති පරිදි, “ඔක්තෝබර් විප්ලවයේ මිනීවළ හාරන්නන්  ලෙස ආරම්භ වී, අද වන විට පුටින් විසින් මෙහෙයවනු ලබන නව රුසියානු කතිපයාධිකාරයේ වඩාත්ම දූෂිත සහ කෑදර කල්ලිය ලෙස කෙළවර වූ” නිලධාරී තන්ත්‍රයයි. එය මිලිටරිමය උග්‍ර කිරීම්, අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් සමඟ එකඟතාවලට පැමිණීමේ ආයාචනා සමඟ ඒකාබද්ධ කරන අතර, එහි මහා රුසියානු ජාතිකවාදය (Great Russian nationalism) විසින් රුසියානු කම්කරු පන්තිය යුක්‍රේන කම්කරු පන්තියෙන් වෙන් කරනු ලබයි. බීජිං රෙජීමය ඔවුන්ගේ පැත්තෙන්, “සමාජවාදය” නාමයෙන් ධනවාදය නැවත පිහිටුවීම සහ ලෝකයේ විශාලතම කම්කරු පන්තිය සූරාකෑම සම්බන්ධයෙන් මුලසුන හොබවන අතර, එය අධිරාජ්‍යවාදයට බිය වනවාට වඩා බෙහෙවින් වැඩි ලෙස සිය කම්කරු පන්තියට බිය වේ.
  1. සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය, ශාස්ත්‍රාලික සහ ව්‍යාජ-වම්මුන්ගේ න්‍යායධරයන් විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලබන “බහු-ධ්‍රැවීයතා” (“multipolarity”) න්‍යාය ද එක ලෙසම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. එම න්‍යායට අනුව, ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ “ඒක-ධ්‍රැවීය” (“unipolar”) අධිපත්‍යය, ගෝලීය සම්පත් වඩාත් සාමකාමී ලෙස බෙදා ගැනීම සදහා සුසංයෝගීව  මුලසුන හොබවන ධනපති රාජ්‍යයන්ගේ සාමූහිකයක් මගින් ආදේශ කළ හැකිය. ගෝලීය ආර්ථිකය සහ ධනපති ජාතික-රාජ්‍ය පද්ධතිය අතර පවතින පරස්පර විරෝධය ඒල්ල වන්නේ සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් ඇති කරගන්නා සමතුලිතතාවයකට නොව, යුද්ධයටයි. “බහු-ධ්‍රැවීයතා” න්‍යායේ පදනම වන්නේ, ධනපති රාජ්‍යයන්ට එරෙහිව කම්කරු පන්තිය බලමුලු ගැන්වීම වෙනුවට, එකිනෙකා හා ගැටෙන ධනපති රාජ්‍යයන් අතර තුලනය කිරීමට දරන උත්සාහය සහ ධනවාදයට එරෙහි අරගලයට දක්වන විරෝධයයි.
  1. එබැවින් අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට එරෙහි සටන ජාත්‍යන්තර සහ පන්ති මූලෝපායක් සමග බද්ධ විය යුතුය. ට්‍රොට්ස්කි යුද්ධය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරය (War and the Fourth International) කෘතියේ ලියූ පරිදි, අප “ගමන් කරන්නේ යුද සිතියම ඔස්සේ නොව පන්ති අරගලයේ සිතියම ඔස්සේය.” මෙම පදනමේ සිට බලන කල, යුද්ධයේ වැදගත්ම ප්‍රතිඵලය වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ සෑම අධිරාජ්‍යවාදී රටක් තුළම සමාජ ආතතීන් දැඩි වීමයි. පක්ෂය 2003 දී පූර්ව අපේක්ෂා කළ පරිදි, යුද්ධය විසින් ඇමරිකානු සමාජයේ සියලු අභ්‍යන්තර පරස්පර විරෝධයන් තීව්‍ර කරමින් පවතින අතර—යුද්ධය නැවැත්වීමට සමත් බලවේගය මතුවෙමින් පවතින්නේ ද මෙම පරස්පර විරෝධයන් තුළිනි.
  1. අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධය යනු එකම විට කම්කරු පන්තියට එරෙහි යුද්ධයකි. ලෝක යුද්ධයකට අවශ්‍ය කරන සම්පත්, ජනගහනය සැබවින්ම වහල්භාවයට පත් කිරීමකින් තොරව සමාජයෙන් සූරා ගත නොහැක: එනම් සමාජ සුභසාධන වැඩසටහන් විනාශ කිරීම, වේතන පහත හෙලීම, ශ්‍රමය හමුදාකරණය කිරීම සහ මෙම පියවරයන් මගින් උසිගන්වනු ලබන විරෝධතාවන් මර්දනය කිරීම සඳහා ආඥාදායකත්වයක් පිහිටුවීමයි. යුද්ධය යනු කතිපයාධිකාරයේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය වන අතර, කතිපයාධිකාරය ඊට වන්දි ගෙවීමට සලස්වන්නේ කම්කරු පන්තිය ලවාය—එනම් පහත වැටෙන ජීවන තත්වයන්ගෙන්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතීන් විනාශ කිරීමෙන් සහ රුධිරයෙනි. ආඥාදායකත්වයට එරෙහි සටන සහ යුද්ධයට එරෙහි සටන යනු එකම සතුරෙකුට එරෙහිව කෙරෙන එකම සටනකි.
  1. සමාජවාදී සමතා පක්ෂය, ධනපති ක්‍රමයට එරෙහි අරගලයෙන් වෙන් වූවක් සහ වෙනස් වූවක් ලෙස “යුද විරෝධී ප්‍රතිපත්තියක්” ඉදිරිපත් කරන්නේ නැත. එහි මූලෝපාය, අධිරාජ්‍යවාදී ආණ්ඩුවල හෘද සාක්ෂියට ආයාචනා කරන විරෝධතා ව්‍යාපාර සමග හෝ කම්කරු පන්තිය ධනපති පංතියේ එක් හෝ තවත් කල්ලියකට යටත් කරන මහජන පෙරමුණු (popular fronts) සමග හෝ කිසිදු පොදු බවක් නැත. යුද්ධයට එරෙහි සටන යනු කම්කරු පන්තියේ දේශපාලන ස්වාධීනත්වය සඳහා කෙරෙන සටනකි. එය, කම්කරු පන්තියේ විප්ලවවාදී ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීම සඳහා පක්ෂය ගෙන යන අරගලයේ වඩාත්ම සාන්ද්‍රගත ප්‍රකාශනයයි.
  1. අධිරාජ්‍යවාදී පද්ධතිය තුළ සාකච්ඡා කර ලබාගත හැකි සාමයක් නොමැත, එමෙන්ම යුද්ධයට එරෙහිව ආයාචනයක් යොමු කළ හැකි පාලක පන්තියේ කිසිදු කල්ලියක්—ඩිමොක්‍රටික් හෝ රිපබ්ලිකන්, යුරෝපීය හෝ ඇමරිකානු—නැත. යුද්ධය අවසන් කරනු ලබන්නේ අධිරාජ්‍යවාදයේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් විසින් නොව, එය නැවැත්වීමේ බලය සහ වෛෂය්යික උනන්දුව සහිත එකම සමාජ බලවේගය වන ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තිය විසිනි.
  1. ඉරානයට එරෙහි සියලුම ඇමරිකානු සහ ඊශ්‍රායල හමුදා මෙහෙයුම් වහාම සහ කොන්දේසි විරහිතව අත්හිටුවන ලෙසත්, නාවික අවහිරය ඉවත් කරන ලෙසත්; ගාසා හි ජන සංහාරය නැවැත්වීමටත්; මැද පෙරදිගින් සහ ලතින් ඇමරිකාවෙන් සියලුම ඇමරිකානු හමුදා ඉවත් කර ගන්නා ලෙස හා නිකොලස් මදුරෝ (Nicolás Maduro) නිදහස් කරන ලෙසත්; කියුබාවට එරෙහි සම්බාධක අවසන් කරන ලෙසත්; රුසියාවට එරෙහි යුද්ධය අවසන් කරන ලෙසත් සහ චීනයට එරෙහිව ගොඩනගමින් පවතින ලෝක යුද යන්ත්‍රණය විසුරුවා හරින ලෙසත් SEP බලකර සිටියි. අනිවාර්ය හමුදා සේවය නැවත හඳුන්වා දීමට, තෝරාගත් සේවාව (Selective Service) සඳහා ස්වයංක්‍රීය ලියාපදිංචිය ස්ථාපිත කිරීමට, සහ ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ යුද්ධයන්හිදී මරා දැමීමට සහ මිය යාමට ඇමරිකානු තරුණයින් බලහත්කාරයෙන් යෙදවීමට දරන සියලු උත්සාහයන්ට එය විරුද්ධ වෙයි.
  1. සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය, යුක්‍රේනයේ බොග්ඩන් සිරොටියුක් (Bogdan Syrotiuk) වහාම සහ කොන්දේසි විරහිතව නිදහස් කරන ලෙස කෙරෙන ඉල්ලීම ද නැවත අලුත් කරයි. 2024 අප්‍රේල් මාසයේදී යුක්‍රේන රහස් ඔත්තු සේවය විසින් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලද ඔහු, ඔහුගේ සමාජවාදී සහ යුද විරෝධී ක්‍රියාකාරකම් වෙනුවෙන් වසර පහළොවේ සිට ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවම් ලැබිය හැකි “දේශද්‍රෝහී” චෝදනාවලට මුහුණ දෙයි. ප්‍රමුඛ යුක්‍රේන අපරාධ විද්‍යාඥයෙකුගේ අධිකරණ වෛද්‍ය වාර්තාවක් මගින් මෙම නඩුව දේශපාලන කුමන්ත්‍රණයක් ලෙස හෙළිදරව් කිරීමෙන් පසුව පවා සෙලෙන්ස්කි පාලන තන්ත්‍රය ඔහුව නිදහස් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. ඔහුව මර්දනය කිරීම මගින් පාලන තන්ත්‍රයේ සැබෑ ස්වභාවය හෙළිදරව් කරයි: එනම් අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් ප්‍රකාශ කරන පරිදි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ ආරක්ෂකයෙකු නොව, යුද්ධයට එරෙහි සියලුම සමාජවාදී සහ ජාත්‍යන්තරවාදී විරුද්ධවාදිකම් තහනම් කරන පොලිස් රාජ්‍යයක් බවයි.
  1. දැනට පවතින ආණ්ඩුවලට කරනු ලබන ආයාචනාවලින් මෙම ඉල්ලීම් කිසිවක් ඉටු කරගත නොහැක. ඒවා අරගලයේ වැඩපිළිවෙළ තුළ අන්තර්ගත වන ඒවා වන අතර, ඒ වෙනුවෙන් කෙරෙන සටන කම්කරු පන්තිය ධනපති රාජ්‍යය සමග සෘජු ගැටුමකට මෙහෙයවා, බලය පිළිබඳ ප්‍රශ්නය මතු කරයි.
  1. අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහිව සියලු රටවල කම්කරුවන්ගේ එක්සත්කම වෙනුවෙන් සටන් කිරීමටත්; යුද්ධයට එරෙහි සටන ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තියේ වර්ධනය වන වර්ජන ව්‍යාපාරය සහ එහි දේශපාලන ස්වාධීනත්වය සඳහා වන සටන සමග සම්බන්ධ කිරීමටත්; ලෝක සමාජවාදී විප්ලවයේ වැඩපිළිවෙළ මත කම්කරු පන්තියේ ජාත්‍යන්තර යුද විරෝධී ව්‍යාපාරය ගොඩනැගීමටත් මෙම සම්මේලනය තීන්දු කරයි. සියවසකටත් වඩා වැඩි කාලයකට පෙර, පළමු ලෝක යුද්ධයේ මිනිස් ඝාතන මධ්‍යයේ, රෝසා ලක්සම්බර්ග් (Rosa Luxemburg) අනතුරු ඇඟවූයේ මානව වර්ගයා විකල්පයකට මුහුණ දී සිටින බවයි: එනම් සමාජවාදයද නැතහොත් ම්ලේච්ඡත්වයද යන්නයි. ම්ලේච්ඡත්වය තවදුරටත් අනතුරු ඇඟවීමක් නොව වර්තමාන යථාර්ථයකි. එය මානව සංස්කෘතිය ගිල ගන්නේද, නැතහොත් ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තිය විසින් පෙරළා දමනු ලබන්නේද යන්න තීරණය වන්නේ විප්ලවවාදී නායකත්වයේ අර්බුදය විසඳීම මගිනි. එබැවින් මෙම සම්මේලනය, අන් සියල්ලටමත් වඩා, කම්කරු පන්තියේ විප්ලවවාදී නායකත්වය ලෙස සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුව ගොඩනැගීමට තීන්දු කරයි—එනම් අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට එරෙහි සටන ලෝක සමාජවාදී විප්ලවය බවට පත්කරවන පක්ෂයයි.

[අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි]

socialismai.com logo

මෙම ලිපිය පිළිබඳ ප්‍රශ්න තිබේද? Socialism AI වෙතින් අසන්න:

What is the history of US wars in the Middle East since the first Gulf War in 1990-91 and how do they connect to the current war against Iran?

1990-91 පළමු ගල්ෆ් යුද්ධයේ සිට මැද පෙරදිග ඇමරිකා එක්සත් ජනපද යුද්ධවල ඉතිහාසය කුමක්ද සහ ඒවා ඉරානයට එරෙහි වර්තමාන යුද්ධයට සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේද?

How did the theory of ‘multipolarity’ develop among pseudo-left tendencies, and which organizations promote it today?

ව්‍යාජ-වම්මුන්ගේ (pseudo-left) ප්‍රවණතා අතර ‘බහු-ධ්‍රැවීයතා’ (‘multipolarity’) සද්ධාන්තය වර්ධනය වූයේ කෙසේද, සහ අද එය ප්‍රවර්ධනය කරන්නේ කුමන සංවිධානද?

Can you explain how the US trade deficit and $40 trillion national debt relate to the dollar’s role as world reserve currency, and why that system is now in crisis?

ඇමරිකා එක්සත් ජනපද වෙළඳ හිඟය සහ ඩොලර් ට්‍රිලියන 40 ක ජාතික ණය, ලෝක සංචිත විදේශ විනිමය (world reserve currency) ලෙස ඩොලරයේ කාර්යභාරයට සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේද යන්න සහ එම පද්ධතිය දැන් අර්බුදයක පවතින්නේ මන්දැයි පැහැදිලි කළ හැකිද?

තවත් ප්‍රශ්න SocialismAI.com හිදී අසන්න.

සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය (එ.ජ) සහ අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට එරෙහි අරගලය Read More »

IMG 3631

ඉරානය “සුන්නද්දූලි කර දැමීමේ” ට්‍රම්ප්ගේ තර්ජනය: අධිරාජ්‍යවාදී විදේශ ප්‍රතිපත්තිය අපරාධකරණය කිරීම 

ඇන්ඩ්‍රේ ඩේමන් විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 සැප්තැම්බර් 22 දින “Trump’s threat to “annihilate” Iran: The criminalization of imperialist foreign policy” යන හිසින් පළවූ ඇන්ඩ්‍රේ ඩේමන් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

IMG 3631
එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල සැසිය ඇමතීමට අඟහරුවාදා, 2026 සැප්තැම්බර් 22 දින, එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථානයට පැමිණි ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අදහස් දක්වමින්. [AP Photo/Julia Demaree Nikhinson]

එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල සැසිය ඇමතූ ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්, ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජය (Islamic Republic) “සුන්නද්දූලි කර දමන්නේද (annihilate)” සහ “නැවත කිසි දිනෙක බේරී මතු වීමට ඉඩ නොතබා ඔවුන් අපායටම පන්නා දමන්නේද” යන්න පිළිබඳව තමා තීරණය කරමින් සිටින බව අඟහරුවාදා පැවසීය.

ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා මෙසේ ප්‍රශ්න කළේය: “මා ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජය විනාශ කර දමනවාද, එය ඉක්මනින්ම කරනවාද, නැවත කිසි දිනෙක මිනිසුන් සහ රටවල් විනාශ කිරීමට ඔවුන්ට ඉඩක් නොතබාම?”

ට්‍රම්ප්ගේ මෙම මිනීමරු භාෂාව, ගෝලීය යුද්ධයේ පුපුරා යාම මධ්‍යයේ අධිරාජ්‍යවාදී විදේශ ප්‍රතිපත්තිය අපරාධකරණයට ලක්වීමේ නව අදියරක් සලකුණු කරයි. සෝවියට් සංගමයට එරෙහිව සුන්නද්දූලි කිරිමේ යුද්ධයක් (Vernichtungskrieg – war of annihilation) ගෙන ගිය ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්ගේ පාලන තන්ත්‍රයේ දේශපාලන කථිකාවට පරිබාහිරව, නූතන දේශපාලනය තුළ මීට පූර්වාදර්ශයක් නොමැත.

කෙසේ වෙතත්, ට්‍රම්ප් මෙන් නොව, හිට්ලර් සිය ජනගහන සංහාරක (extermination) යුද්ධය ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කළේ නැත. ඔහු එම නියෝගය රහසිගතව ලබා දුන්නේ තම ජෙනරාල්වරුන්ට ය. හමුදා මාණ්ඩලික ප්‍රධානී ෆ්‍රාන්ස් හල්ඩර්ගේ (Franz Halder) දිනපොතට අනුව, 1941 මාර්තු 30 වන දින, ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් 200 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් සමඟ පැවැති සංවෘත සාකච්ඡාවකදී, ඉදිරියේදී සිදුවන ආක්‍රමණය “සුන්නද්දූලි කිරිමේ යුද්ධයක්” (Vernichtungskampf – war of extermination) වන බව හිට්ලර් ඔවුන්ට පැවසීය.

යුද්ධය හරහා රට යටත් කර ගැනීමට ට්‍රම්ප් දරන උත්සාහයට එරෙහිව නැගී සිටි මිලියන 93 ක ජනගහනයක් වෙසෙන ඉරානයේ ජනතාව සංහාරයකට ලක් කිරීම, සැබවින්ම ධවල මන්දිරය තුළ සක්‍රීයව සාකච්ඡා වෙමින් පවතී. මාධ්‍යවේදී සී මෝර් හර්ෂ් (Seymour Hersh) ජූනි 10 වන දින වාර්තා කළේ, ට්‍රම්ප් සිය ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් සමඟ පැවැත්වූ රහසිගත හමුවකදී ඉරානයට එරෙහිව න්‍යෂ්ටික ආයුධ (nuclear weapons) භාවිත කිරීම පිළිබඳ අදහස මතු කළ බවයි.

ඉරානයේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයට අනුව, ජූනි 10 වන විට ඉරානයට එරෙහි ට්‍රම්ප්ගේ අක්‍රමණකාරී අපරාධකාරී යුද්ධයෙන් අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 3,468 දෙනෙකු මියගොස් 26,500 කට වැඩි පිරිසක් තුවාල ලබා තිබුණි. පසුගිය සතියේ, එක්සත් ජාතීන්ගේ කරුණු සෙවීමේ දූත මෙහෙවර (fact-finding mission), පෙබරවාරි 28 වන දින මිනාබ් (Minab) හි ප්‍රාථමික පාසලකට එල්ල කළ ඇමරිකානු මිසයිල ප්‍රහාරයෙන් ළමුන් 120 දෙනෙකු ඇතුළුව 150 කට වැඩි පිරිසක් මියයාම උපුටා දක්වමින්, “එක්සත් ජනපදය යුද අපරාධ සිදු කර ඇති බව විශ්වාස කිරීමට සාධාරණ හේතු ඇතැයි” සොයා ගන්නා ලදී.

ඉරානයට එරෙහි යුද්ධය යනු මුළු මැද පෙරදිග පුරාම ක්‍රියාත්මක වන ඇමරිකානු-ඉශ්‍රායල් ප්‍රහාරයේ එක් අංගයක් පමණි. එහි ඉහළම ප්‍රකාශනය වන්නේ ගාසා හි සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයට අනුව පලස්තීනුවන් 73,919 දෙනෙකු මරා දමා ඇති ගාසා හි සමූල ජන සංහාරයයිi.

ඉරානයට එරෙහි මෙම තර්ජනය, එවැනි තර්ජන මාලාවක එකක් පමණි. ඇමරිකානු හමුදාව “වෙනිසියුලා අගනුවර අභ්‍යන්තරයටම” විනිවිද ගොස් මදුරෝව (Maduro) “අත්අඩංගුවට ගත්” බවත්, එහි ප්‍රතිඵලය ලෙස බැරල් බිලියන 65 ක් වන “ඉතිහාසයේ විශාලතම තෙල් ගනුදෙනුව” හිමි වූ බවත් ට්‍රම්ප් පුරසාරම් බෑවෙය. “ජයග්‍රාහකයාට කොල්ලකෑම් අයිති වේ,” ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කළේය. කියුබාව “සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක වූ රාජ්‍යයක්… එය කඩා වැටෙනු ඇත”. විශාල හමුදා කඳවුරු දෙකක් ද සමඟින් ග්‍රීන්ලන්තය එක්සත් ජනපදයේ “ස්ථිර පාලනය” යටතට පත්වීමට නියමිතය.

ට්‍රම්ප්ගේ කතාව අතරතුර, ඔහු පෙරළා දැමීමට තර්ජනය කළ ඉරානය සහ කියුබාව යන රටවල නියෝජිතයින් පමණක් විරෝධය පා සභාවෙන් පිටව ගියහ. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ මානව හිමිකම් ගැන නිරන්තරයෙන් කතා කරන යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ගේ නියෝජිතයෝ කිසිවක් නොකර බලා සිටියහ. මහා මණ්ඩලයේ මුලසුන දැරූ බංග්ලාදේශ විදේශ අමාත්‍ය ඛලීලුර් රහ්මාන් (Khalilur Rahman) ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයාට ස්තූති කළේය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය (UN Charter) නාසි ජර්මනියේ යටත් වීමෙන් සති හතකට පසු, 1945 ජූනි 26 වන දින සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ හිදී අත්සන් කරන ලද්දේ, “අපගේ ජීවිත කාලය තුළ දෙවතාවක්ම මිනිස් සංහතියට කියා නිම කළ නොහැකි තරම් දුකක් ගෙන දුන් යුද්ධයේ ශාපයෙන් ඉදිරි පරම්පරාවන් මුදා ගැනීම සඳහාය”.

එහි 2 වන වගන්තිය සෑම සාමාජිකයෙකුම “ඕනෑම රාජ්‍යයක භෞමික අඛණ්ඩතාවයට හෝ දේශපාලන ස්වාධීනත්වයට එරෙහිව බලය පෑමට තර්ජනය කිරීමෙන් හෝ බලය භාවිත කිරීමෙන් වැළකී සිටීමට” බැඳී සිටී. නීති විරෝධී ආක්‍රමණකාරී යුද්ධයක මාස හතකට ආසන්න කාලයක් ගත කර සිටින රාජ්‍යයක නායකයෙකු විසින්, එම තර්ජනයන් තහනම් කිරීම සඳහාම ඉදිකරන ලද ගොඩනැගිල්ල තුළ සිටම සිදු කරන ලද ට්‍රම්ප්ගේ කතාව එවැනි තර්ජනයකි. ට්‍රම්ප්ගේ කතාවම ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස චෝදනා ගොනු කළ හැකිය. 

ට්‍රම්ප්ට යුරෝපීය ප්‍රතිස්වරය (counterpoint) අඟහරුවාදා ලබා දුන්නේ ප්‍රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රොන් විසිනි. ඔහු කතා කළේ “අධිරාජ්‍යවාදයේ නැවත පැමිණීම, උද්ධච්චකම, කිසිදු නීතියක් නොදන්නා පාලනයකින් තොර බලයේ නැවත ආගමනය… සමහරුන් තම දේශසීමා ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර පටිපාටියට වල කැපිය හැකි යැයි විශ්වාස කරන ලෝකයක්” ගැනය.

ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය: “යුද අපරාධ කර්මාන්තයක් බවට පත් කර ඇත. සිවිල් යටිතල පහසුකම් විනාශ කිරීම, මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් අප දැක ඇත්තෙමු”.

නමුත් සමහර විචාරකයින් ඔහුගේ අදහස් ට්‍රම්ප්ට එල්ල කළ වක්‍ර විවේචනයක් ලෙස ගත්තද, ඔහු කිසි විටෙකත් ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයාගේ නම සඳහන් කළේ නැත. ඒ වෙනුවට, ඔහුගේ කතාව රුසියාව ප්‍රසිද්ධියේ හෙළා දකින එකක් වූ අතර, ට්‍රම්ප් සමඟ එක්ව යුක්‍රේනයට අරමුදල් සහ ආයුධ සැපයීම තවදුරටත් කරගෙන යාමේ ප්‍රකාශයක් විය.

රුසියාව “සිවිල් වැසියන්ට එරෙහිව කෲර යුද්ධයක් ගෙන යමින් සිටින බවත්, එය ස්වෛරී රාජ්‍යයක භූමිය අත්පත් කරගෙන සිටින බවත්” මැක්‍රොන් ප්‍රකාශ කළේය. රුසියාවට එරෙහි යුද්ධයේදී “ප්‍රංශය යුක්‍රේනයට නිර්ලෝභීව සහාය දීම තවදුරටත් සිදු කරන බව” ඔහු පැවසීය.

මැක්‍රොන්ගේ මතයට අනුව, රුසියාවේ “අධිරාජ්‍යවාදයට” සහ “යුද අපරාධවලට” සුදුසු පිළිතුර වන්නේ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් රුසියාවට එරෙහි යුද්ධය දැඩි කිරීමයි. රුසියාවට එරෙහි යුද්ධය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වන යුද්ධයක් බවට වන සිය ප්‍රකාශයන්, එම යුද්ධයේ ඔහුගේ සගයා වන ට්‍රම්ප් මුළු රටකම ජනගහනය සංහාරය කිරීමට තර්ජනය කර තිබීම සමග ගැලපීමට මැක්‍රොන් කිසිදු උත්සාහයක් ගත්තේ නැත.

1920 දී ලෙනින් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ පූර්වගාමියා වූ ජාතීන්ගේ සංගමය (League of Nations) හැඳින්වූයේ “එකිනෙකාගේ මස් කටු උදුරා ගන්නා පිස්සු බලු රංචුවක්” ලෙසය. සමහර විට එම යෙදුමේ  පැරැණි බවක් පෙනේ. 2026 එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය යනු යුද්ධය සඳහා වන සක්‍රීය සැලසුම් මධ්‍යස්ථානයකි.

එදිනම යුක්‍රේන ජනාධිපති වොලොඩිමීර් සෙලෙන්ස්කි හමුවීමෙන් පසුව, කියෙව් ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ට් (Kyiv Independent) අඟහරුවාදා වාර්තා කළ පරිදි, යුක්‍රේනයට රේඩාර් සහ ගුවන්-ආරක්ෂක මිසයිල සැපයීමේ කොන්ත්‍රාත්තුවක් මැක්‍රොන් විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ට්‍රම්ප් ද අඟහරුවාදා සෙලෙන්ස්කි හමුවූ අතර, යුක්‍රේනය තුළ පේට්‍රියට් (Patriot) ගුවන් ආරක්ෂක මිසයිල නිෂ්පාදනය කිරීම පිළිබඳව සාකච්ඡා වෙමින් පවතින බව තහවුරු කළේය.

ට්‍රම්ප්-සෙලෙන්ස්කි හමුව ආරම්භ වන විට, බ්‍රිතාන්‍ය මාධ්‍යවේදියෙකු ට්‍රම්ප්ට, “එක්සත් රාජධානියේ සහ අනෙකුත් යුරෝපීය නායකයින් වෙතින් නිකුත් වන අප සහ රුසියාව අතර සෘජු ගැටුමක් ඇතිවීමේ අනිවාර්යතාව පිලිබද මනෝභාවී සංගීතය ගැන එක්සත් රාජධානියේ බොහොමයක් ජනතාව බෙහෙවින් කනස්සල්ලට පත්ව සිටින බවත්” පවසා, ඉන්පසු  ඔහුගෙන් ඇසුවේ, “එය වැළැක්වීමට ඔබට හැකිද?” යන්නය. ට්‍රම්ප් ඊට බැරෑරුම් පිළිතුරක් දීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

සැබවින්ම, ඉරානයට එරෙහි ට්‍රම්ප්ගේ ලේ පිපාසිත තර්ජන සහ අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ගේ නායකයින් අතර ඊට එරෙහිව කිසිදු බරපතල විරෝධයක් මතුව නොතිබීමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ, ලෝක ධනවාදය විසින් ගෝලීය යුද්ධය සහ එහි ඓන්ද්‍රීය ඵලයක් ලෙස මුළු මහත් ජනගහනයන්ම සංහාරය කිරීම කෙතරම් සාමාන්‍යකරණය කර ඇත්ද යන්නයි.

ඩිමොක්‍රැටිකයින් මෙම යුධවාදයට විකල්පයක් නොවේ. දින කිහිපයකට පෙර, රුසියාවට පමණක් නොව ඉරානයට එරෙහිවද යුද්ධ උත්සන්න කිරීමට ඔවුහු ට්‍රම්ප්ට හිස් චෙක්පතක් ලබා දුන්හ. සැප්තැම්බර් 16 වන දින, නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ ඩිමොක්‍රැටිකයින් 58 දෙනෙකු “ලින්ඩ්සේ ඕ. ග්‍රහැම් රුසියාව සහ ඉරාන සම්බාධක පනතට” (Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act) පක්ෂව ඡන්දය දුන් අතර, එමගින් චීනය, ඉන්දියාව සහ රුසියානු තෙල් මිලදී ගන්නා අනෙකුත් විශාලතම රටවලින් කෙරෙන ආනයන සඳහා සියයට 100 දක්වා බදු පැනවීමට ජනාධිපතිවරයාට බලය පවරන අතර ඉරානයේ බලශක්ති සහ ආයුධ අංශයන්හි සම්බාධක වසර පහකට දීර්ඝ කරයි. සෙනෙට් සභාවේ ඩිමොක්‍රැටිකයින් 45 දෙනාගෙන් 36 දෙනෙකුම අගෝස්තු 7 වන දින ඊට පක්ෂව ඡන්දය දී තිබුණි.

නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සුළුතර නායක හකීම් ජෙෆ්රීස් (Hakeem Jeffries) ඊට “එරෙහිව” ඡන්දය දුන්නේ, පනත රුසියාවට එරෙහිව ප්‍රමාණවත් තරම් දුර නොගිය බව පවසමිනි: “ඔබ මැරයා සතුටු කිරීමට නොව මැරයාට එරෙහිව නැගී සිටිය යුතුවේ”. නොවැම්බර් 3 න් පසු කොන්ග්‍රසයේ ඩිමොක්‍රැටික් බහුතරයක් ඇති වුවහොත් යුද්ධය තවත් වේගයෙන් සහ දුරදිග ගෙන යනු ඇත.

තම කතාවට පෙර දින, ට්‍රම්ප් ග්‍රේසි මන්දිරයේදී (Gracie Mansion) ඇමරිකාවේ ඩිමොක්‍රැටික් සමාජවාදීන්ගේ (DSA – Democratic Socialists of America) සාමාජිකයෙකු වන නිව්යෝර්ක් නගරාධිපති ශොහ්රාන් මම්දානි (Zohran Mamdani) හමුවිය. මම්දානි යුද්ධය ගැන කිසිවක් නොකී අතර මාධ්‍යවේදීන්ට පැවසුවේ: “නගරය කෙරෙහි ජනාධිපතිවරයා දක්වන කැපවීම අපි අගය කරමු” යනුවෙනි.

“ඇමරිකාවේ ස්වර්ණමය යුගය” ගැන පුරසාරමින් ට්‍රම්ප් සිය කතාව ආරම්භ කළේ, “අලුතින් පණගන්වන ලද සහ ඉතා බලවත් එක්සත් ජනපදයේ ධනය, ශක්තිය, ජීවගුණය සහ ගම්‍යතාවය මුළු ලෝකයම ඉහළට ඔසවා තබමින් සිටින බව” ප්‍රකාශ කරමිනි.

සැබවින්ම, ට්‍රම්ප් මුලසුන දරන්නේ යටි පතුලේ සිට කුණු වෙමින් පවතින සමාජ පර්යායක් සහ දේශපාලන ක්‍රමයක් මත ය – දෙවන ලෝක යුද්ධය ආසන්නයේ ට්‍රොට්ස්කි විසින් එය විස්තර කළේ “ධනවාදයේ මරලතෝනිය” (death agony of capitalism) ලෙස ය. එම අර්බුදයම එහි විරුද්ධ පැත්ත ද නිර්මාණය කරමින් සිටී: එනම් සමාජ විරෝධයේ වර්ධනය, මහා ජනතා විරෝධතා සහ ගෝලීය පන්ති අරගලයයි.

ට්‍රම්ප්ගේ අපරාධකාරී යුද ප්‍රචාරණයට එරෙහි විරෝධය යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ගෙන් හෝ ඩිමොක්‍රැටිකයින්ගෙන් සහ DSA හි සිටින ඔවුන්ගේ සහචරයින්ගෙන් පැමිණෙන්නේ නැත. එය පැමිණෙන්නේ ජාත්‍යන්තර සමාජවාදයේ වැඩපිළිවෙලින් සන්නද්ධ වූ ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තියෙනි.

[අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි]

ඉරානය “සුන්නද්දූලි කර දැමීමේ” ට්‍රම්ප්ගේ තර්ජනය: අධිරාජ්‍යවාදී විදේශ ප්‍රතිපත්තිය අපරාධකරණය කිරීම  Read More »

Flood

නේපාල-චීන ගංවතුර, දේශගුණික විපර්යාසය සහ සමාජවාදය සඳහා වන අරගලය

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 අගෝස්තු 27 දින “The Nepal-China flood, climate change and the fight for socialism” යන හිසින් පළවූ බ්‍රයන් ඩයින් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

බදාද උදෑසන පැය කිහිපයක් ඇතුළත, ත්‍රිශූලී (Trishuli) සහ භෝටේ කෝෂි (Bhote Koshi) ගංගා ඔස්සේ කිලෝමීටර් 72ක (හැතැප්ම 45ක) භූමි භාගයක් පුරා ගලාගිය ජල සහ පාෂාණ කඳක්, නේපාලයේ රසුවා (Rasuwa) සහ නුවාකොට් (Nuwakot) දිස්ත්‍රික්කවල පිහිටි නගර දුසිම් ගණනක් විනාශ කරමින් සහ දැඩි ලෙස හානියට පත් කරමින් හදිසි ගංවතුර තත්ත්වයක් (flash flood) නිර්මාණය කළේය. එක් කලෙක මෙම කලාපයේ ප්‍රධාන වෙළඳ සහ සංචාරක මුරපොල වූ නේපාලය සහ ටිබෙටය අතර ගයිරොං වරාය (Gyirong Port) පිවිසුම සම්පූර්ණයෙන්ම අතුගා දැමීය.

නේපාලයේ අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 389 දෙනෙකු සහ චීනයේ 3 දෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර, පිළිවෙලින් තවත් 910 දෙනෙකු සහ 558 දෙනෙකු අතුරුදහන් වී ඇති බව බලධාරීන් තහවුරු කර ඇත. ජලවිද්‍යාඥයින් (hydrologists) විසින් “දියර කොන්ක්‍රීට්” ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ මෙම ජල පහරින් බේරී පලා යාමට උත්සාහ කරන මිනිසුන්ගේ අතිශය ඛේදජනක වීඩියෝ දර්ශන රැසක් සමාජ මාධ්‍ය වෙත එක්වී ඇති අතර, බොහෝ දෙනෙක් ඛේදනීය ලෙස මියගොස් ඇත.

“අද උදෑසන වන තෙක්ම මෙහි වටපිටාව ඉතා අලංකාරව තිබුණා… එතන ජල විදුලි බලාගාරයක් සහ කර්මාන්තශාලාවක් තිබුණා. ඒ සියල්ල ගසාගෙන ගිහින්,” යනුවෙන් නුවාකොට්හි බෙත්‍රාවතී (Betrawati) නගරයේ සෞඛ්‍ය සේවකයෙකු වන රාජේන්ද්‍ර පවුඩෙල් (Rajendra Poudel) බ්‍රහස්පතින්දා අල් ජසීරා (Al Jazeera) පුවත් සේවයට පැවසීය. “මේක ඉතා ඛේදජනක සිදුවීමක්; මට කියන්න වචන නැහැ.”

2026 අගෝස්තු 26 වන බදාදා, නේපාලයේ නුවාකොට් දිස්ත්‍රික්කයේ ත්‍රිශුලි ගඟ දිගේ හදිසි ගංවතුරකට ගොදුරු වූ අයෙකු ආරක්ෂිත ස්ථානයකට රැගෙන යාමට ගලවාගැනීමේ කණ්ඩායම් පස් කපන යන්ත්‍රයක් භාවිතා කරයි. [AP ඡායාරූපය/නිරංජන් ශ්‍රෙස්තා]

Flood
2026 අගෝස්තු 26 වන බදාදා, නේපාලයේ නුවාකොට් දිස්ත්‍රික්කයේ ත්‍රිශුලි ගඟ දිගේ හදිසි ගංවතුරකට ගොදුරු වූ අයෙකු ආරක්ෂිත ස්ථානයකට රැගෙන යාමට ගලවාගැනීමේ කණ්ඩායම් පස් කපන යන්ත්‍රයක් භාවිතා කරයි. [AP ඡායාරූපය/නිරංජන් ශ්‍රෙස්තා]

මෙම ගංවතුරින් රසුවාහි ටිමූරේ (Timure) සහ ස්‍යාපෲ බේසි (Syapru Besi) මෙන්ම නුවාකොට්හි බෙත්‍රාවතී (Betrawati) යන ගම්මාන රැසක් පස්වලින් යටවූ අතර, අවම වශයෙන් පාලම් 19ක් සහ කිලෝමීටර් 40ක පමණ (හැතැප්ම 25ක) මාර්ග විනාශ විය. මෙගාවොට් 430ක විදුලි උත්පාදන ධාරිතාවක් අක්‍රිය වී ඇති බව නේපාල විදුලිබල මණ්ඩලය තක්සේරු කළේය. නායයෑමේ කඩා වැටුණු පස් කන්දට පිටුපසින් එක්රැස් වන නව විලක් එම බැම්ම පුපුරා ගොස්, එම නිම්නය ඔස්සේම දෙවන ගංවතුර රළක් පැමිණීමේ අවදානමක් පවතින බවට චීන බලධාරීන් බ්‍රහස්පතින්දා අනතුරු ඇඟවීය.

භූමිකම්පා විද්‍යාත්මක දත්තවලට අනුව, මෙම ව්‍යසනයට ආසන්නතම හේතුව වී ඇත්තේ ටිබෙටයේ හිම කඳු සහිත බෑවුමකින් අයිස් සහ පාෂාණ තට්ටුවක් කඩාගෙන වැටීමයි. එය ජර්මනියේ සහ එක්සත් ජනපද භූ විද්‍යාත්මක සමීක්ෂණ ආයතනයේ (United States Geological Survey) රිච්ටර් මාපකයේ 5.2ක ප්‍රමාණයේ භූමිකම්පා සිදුවීමක් ලෙස සටහන් වන තරම් හිමධාවයක් (විශාල හිම කඩා වැටීමක් – avalanche) විය. කෙසේ වෙතත්, මෙයින් නිර්මාණය වී ඇති සමාජ ව්‍යසනය, දේශගුණික විපර්යාසය නැවැත්වීමට හෝ නියත ලෙස නියමිත මාරාන්තික ප්‍රතිවිපාක සඳහා සිය ජනතාව සූදානම් කිරීමට ලෝකයේ ධනපති ආණ්ඩු දක්වන ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ නවතම ප්‍රතිඵලයයි.

ගංවතුරට ලක්වූ නේපාලය සහ ටිබෙට් සීමාව ඇතුළුව හිමාලය වැනි උස් භූමි ප්‍රදේශ පිළිබඳ කෙරුණු අධ්‍යයනයන්ගෙන් වසර ගණනාවක සිට පෙනී ගොස් ඇත්තේ, එවැනි ප්‍රදේශ ගෝලීය උණුසුම් වීමට (global warming) විශේෂයෙන් ගොදුරු විය හැකි බවයි. සුළු උණුසුම් වීමකදී පවා හිම දියවන අතර, නිරාවරණය වන පාෂාණ මගින් වැඩි සූර්යාලෝකයක් අවශෝෂණය කරගනිමින් තවදුරටත් උණුසුම් වීම වැඩි කරයි. එය නැවතත් හිම දියවීම වේගවත් කරමින් ධනාත්මක ප්‍රතිපෝෂණ චක්‍රයක් (positive feedback loop) නිර්මාණය කරයි.

අන්තර්-රාජ්‍ය විද්‍යාත්මක ආයතනයක් වන ඒකාබද්ධ කඳුකර සංවර්ධනය සඳහා වන ජාත්‍යන්තර මධ්‍යස්ථානය (International Centre for Integrated Mountain Development – ICIMOD) 2023 දී වාර්තා කළේ, ඊට පෙර දශකයට වඩා 2011-2020 කාලය තුළ හිමාලයානු ග්ලැසියර සියයට 65ක වේගයෙන් අතුරුදහන් වූ බවයි. මෙයට පෙර වසරේ මාර්තු මාසයේදී ICIMOD වෙතින් නිකුත් වූ සමාන අධ්‍යයනයකින් නිගමනය වූයේ, හිමාලයානු ග්ලැසියරවල අයිස් ක්ෂය වීමේ සීඝ්‍රතාව 2000 වසරේ පැවැති අගය මෙන් දෙගුණයකින් වැඩි වී ඇති බවයි. “මෙය ඈත අනාගතයේ ඇතිවන ප්‍රශ්නයක් නෙවෙයි; සෑම ග්‍රීෂ්ම ඍතුවකම සහ මෝසම් කාලයකදීම අලුත් ව්‍යසනයන් නිර්මාණය කරමින් සැබෑ ලෙසම අප ඉදිරියේ තථ්‍ය කාලිනව   දිගහැරෙන අර්බුදයක්” යනුවෙන් එම වාර්තාව අනතුරු ඇඟවූයේ මීට මාස පහකට පෙරය.

දේශගුණික අර්බුදයේ මෙම නිශ්චිත පැත්ත සම්බන්ධයෙන් ලෝකයේ ආණ්ඩුවල ප්‍රතිචාරය ඉතා නොගැණිය හැකි නැතහොත් ඉතා සුළු එකක් වී ඇත. ග්ලැසියර ගංවතුරෙන් නේපාල ජාතිකයන් මිලියන 2.4ක් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා, අධි අවදානම් සහිත වැව් හතරක් සිඳවීම සහ පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති සෑදීම ඇතුළත් වැඩසටහනක් 2025 ජූලි මාසයේදී හරිත දේශගුණික අරමුදල (Green Climate Fund – GCF) විසින් අනුමත කරන ලදී. වසර හතක් සඳහා මෙම ව්‍යාපෘතියේ අයවැය ඩොලර් මිලියන 49.9කි. එය එක්සත් ජනපද නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය ජනවාරි මාසයේදී සම්මත කළ ඩොලර් බිලියන 839ක විසර්ජන පනතේ අනුපාතික වේගයට අනුව, එ.ජ. මිලිටරි වියදම් වලින් විනාඩි 30ක පමණ ප්‍රමාණයකි.

දේශගුණික විපර්යාසයට එරෙහිව සටන් කිරීමේ අනෙකුත් සෑම පියවරක්ම ද ඒ හා සමානව නිශ්ඵල වී ඇත්තේ, ඒවා සංගත (corporate) ලාභ ලැබීමේ ධාවනයට සහ වේගවත් වන යුද්ධය කරා හරවා යැවෙන සම්පත් භාවිතයට යටත් කර ඇති බැවිනි. ට්‍රම්ප් පාලනාධිකාරිය ජනවාරි 27 වන දින පැරිස් සම්මුතියෙන් (Paris Accord) ඉවත් වූ අතර, පෙබරවාරි 12 වන දින හරිතාගාර වායු (greenhouse gases) පිළිබඳ පරිසර සංරක්ෂණ නියෝජිතායතනයේ (Environmental Protection Agency – EPA) තීරණය අවලංගු කරමින්, එය “එ.ජ. ඉතිහාසයේ විශාලතම නිර්නියාමන ක්‍රියාව” (deregulatory ) ලෙස උදම් ඇනීය.

පසුගිය නොවැම්බරයේ බ්‍රසීලයේ බෙලෙම් (Belém) නුවර පැවැති එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික සමුළුවට (COP30) එක්සත් ජනපදය සහභාගී වූයේ පවා නැත. එමෙන්ම පොසිල ඉන්ධන භාවිතය අදියරෙන් අදියර ඉවත් කිරීමේ සහ කාබන් විමෝචනයසීමා කිරීමේ මාර්ග සිතියම සඳහා වූ යෝජනාව චීනය, ඉන්දියාව, සවුදි අරාබිය සහ රුසියාව විසින් වළක්වන ලදී. යුරෝපය තුළ, අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් (imperialist powers) රුසියාව සමඟ සෘජු ගැටුමකට සූදානම් වීම සඳහා නැවත ආයුධ සන්නද්ධ වෙමින් සිටින බැවින්, දේශගුණික පොරොන්දු සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර දමමින් පවතී.

හිමාලයේ උණුසුම් වීම සිදුවන්නේ සමස්තයක් ලෙස ඉහළ යන ගෝලීය උෂ්ණත්ව ප්‍රවණතාවලට සමාන්තරවය. ගංවතුරට දින හතරකට පෙර, අගෝස්තු 22 වන දින, යුරෝපීය සංගමයේ කොපර්නිකස් දේශගුණික විපර්යාස සේවය (Copernicus Climate Change Service) විසින් මෙතෙක් මැන බලන ලද ඉහළම දෛනික ගෝලීය සාගර මතුපිට උෂ්ණත්වය (global ocean surface temperature) ලෙස සෙල්සියස් අංශක 21.1ක් (ෆැරන්හයිට් අංශක 70ක්) වාර්තා කරන ලද අතර, එය 2024 මාර්තු මාසයේදී තබා තිබූ වාර්තාව අභිබවා ගියේය. සාමාන්‍යයෙන් සාගර සිසිල් වන අගෝස්තු අග භාගයේදී මෙම අගය වාර්තා වීම විශේෂත්වයකි.

මෙම වසරේ මුල් භාගයේ ජූලි මාසයේදී, බටහිර යුරෝපයේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය ඓතිහාසික සාමාන්‍යයට වඩා සෙල්සියස් අංශක 2.79කින් (ෆැරන්හයිට් අංශක 5කින්) ඉහළ ගිය අතර, එමගින් ඇතිවූ ලැව්ගිනි හේතුවෙන් ප්‍රංශයේ සහ ස්පාඤ්ඤයේ ලක්ෂ 3.75කට වැඩි පිරිසක් නිවෙස්වලින් ඉවත් කිරීමට සිදුවිය. එම මාසයේදීම, කැනඩාවේ සහ එ.ජ. මධ්‍යම-බටහිර ප්‍රදේශයේ ඇතිවූ ලැව්ගිනි හේතුවෙන් උතුරු ඇමරිකාවේ නැගෙනහිර අර්ධයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් විෂ සහිත දුමෙන් වැසී ගිය අතර, ඩුලූත් (Duluth) සහ මින්නසෝටා (Minnesota) යන ප්‍රදේශවල වායුගෝලීය ගුණාත්මක දර්ශකය (air quality index) 900ට ඉහළින්ද, ඩිට්‍රොයිට් (Detroit) වැනි ප්‍රධාන නාගරික ප්‍රදේශවල 500ට ඉහළින්ද සටහන් විය.

තවද අගෝස්තු 13 වන දින, එක්සත් ජනපද ජාතික සාගරික සහ වායුගෝලීය පරිපාලනය (National Oceanic and Atmospheric Administration – NOAA) වාර්තා කළේ, මේ සරත් සහ ශීත ඍතුවේදී ඉතා ප්‍රබල එල් නිනෝ (El Niño) තත්ත්වයක් වර්ධනය වීමේ සියයට 90කට වැඩි සම්භාවිතාවක් සහ එය මෙතෙක් වාර්තා වූ ප්‍රබලතම එල් නිනෝ තත්ත්වය වීමේ සියයට 69ක සම්භාවිතාවක් පවතින බවයි. එමගින් ගෝලීය උණුසුම් වීමේ වඩාත් තියුණු කූඨයක වර්ධනයක් සිදුවනු ඇත.

මෙසේ බොහෝ ව්‍යසනයන් සිදුවී තිබීම සහ ඉදිරියටත් සිදුවීමට නියමිතව තිබීම ධනපති ක්‍රමයට (capitalist system) එල්ල වන චෝදනා පත්‍රයකි. ගෝලීය උණුසුම් වීමේ අනතුර ගැන මුලින්ම කෙරුණු ප්‍රකට අනතුරු ඇඟවීමක් කරනු ලැබුවේ අභාවප්‍රාප්ත තාරකා විද්‍යාඥ කාල් සේගන් (Carl Sagan) විසිනි. ඔහු 1985 දී අනතුරු අඟවමින් කියා සිටියේ “විපතක පෙරනිමිති” (“handwriting on the wall”) දැනටමත් මතුව ඇති බවත්, නරකම බලපෑම් ඇතිවීම වැළැක්වීම සඳහා විශාල ජාත්‍යන්තර මැදිහත්වීමක් සිදුකළ යුතු බවත්ය.

එම අනතුරු ඇඟවීම් සහ ලෝකයේ බහුතරයක් විද්‍යාඥයින්ගේ අනතුරු ඇඟවීම් සක්‍රීය ලෙස නොසලකා හැර ඇති ලෝකයක මිනිස් සංහතිය අද ජීවත් වේ. කම්කරුවෝ සහ ශ්‍රමය වගුරන්නෝ දිනපතාම වඩාත් විනාශකාරී කුණාටුවලට, දිගු උෂ්ණත්ව තරංගවලට, වියළි නියඟයන්ට සහ නොනැවතී  ඇතිවන සේ පෙනී යන ලැව්ගිනිවලට මුහුණ දෙති. කොරල් පර විනාශ වෙමින් පවතින අතර, එය පෘථිවියේ ආහාර දාමයේ සැලකිය යුතු කොටසකට තර්ජනයක් වී ඇත. ග්ලැසියර දියවීම සහ මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම මගින් පෘථිවියේ සෑම වෙරළබඩ නගරයක්ම සෙමින් ජලයෙන් යටවෙමින් පවතින අතර, ලෝක ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් අවතැන් වීමේ අවදානමක් පවතී.

පසුගිය වසර 41 තිස්සේ පෙන්නුම් කර ඇත්තේ, මෙම ස්වාභාවික ක්‍රියාවලීන් තේරුම් ගැනීමට සහ පාලනය කිරීමට මිනිස් සංහතියට මීට පෙර කවරදාවත් නොතිබූ තරම් විශාල හැකියාවක් ඇති බවයි. කෘතිම චන්ද්‍රිකා මගින් හිමාලයේ සහ ලොව පුරා ඇති සියලුම ග්ලැසියර සිතියම්ගත කරයි; කෘතිම බුද්ධිය සහ සුපිරි පරිගණක මගින් ඉදිරි දශක ගණනාව සඳහා දේශගුණය ආකෘතිගත කරයි; සූර්ය, සුලං, රළ, භූ-තාප සහ වෙනත් විකල්ප බලශක්ති ප්‍රභවයන්ගේ විශාල දියුණුව හේතුවෙන් අඟුරු, තෙල් සහ ස්වාභාවික වායු භාවිතයේ අවශ්‍යතාව න්‍යායාත්මකව අහෝසි වී ඇත; මූලික වශයෙන්ම, නව අති-සන්නායක ද්‍රව්‍යවල (superconductive materials) වර්ධනය මගින් අතිමහත් විදුලිය නිෂ්පාදනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය විශාල ලෙස අඩු කිරීමට මග පාදමින් ඇත.

නමුත් මෙම හැකියාවන් භාවිත කිරීම සහ එවැනි පදනමක් මත ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් සමාජීය හා ආර්ථික ජීවිතය නැවත සංවිධානය කිරීම, පෞද්ගලික ලාභය සහ ලෝකය ප්‍රතිපක්ෂ ජාතික රාජ්‍යයන් ලෙස බෙදා තිබීම හමුවේ සෑම අඩියකදීම වළක්වනු ලැබේ. එම නිසා, දේශගුණික විපර්යාසයට විසඳුම විද්‍යාත්මක හෝ තාක්ෂණික ප්‍රශ්නයක් නොව, දේශපාලනික සහ තියුණු විප්ලවවාදී  ප්‍රශ්නයකි.

ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස් (Frederick Engels) වානරයා මිනිසා බවට පත්වීමේ සංක්‍රාන්තියේදී ශ්‍රමය ඉටුකළ කාර්යභාරය (The Part Played by Labour in the Transition from Ape to Man) නැමැති කෘතියේ ලිව්වේ, මිනිසා සොබාදහම පරාජය කර ලබන “සෑම ජයග්‍රහණයක් සඳහාම, සොබාදහම අපෙන් පළිගන්නා” බවයි. “නිෂ්පාදනයේ ප්‍රතිවිපාක පාලනය කිරීම සඳහා “හුදෙක් දැනුමට වඩා වැඩි යමක් අවශ්‍ය වන අතර, ඒ සඳහා අපගේ මෙතෙක් පැවැති නිෂ්පාදන මාදිලියේ (mode of production) සම්පූර්ණ විප්ලවයක් සහ ඒ සමඟම අපගේ සමස්ත සමකාලීන සමාජ පර්යායේම විප්ලවයක් අවශ්‍ය වන” බවත් ඔහු ලිවීය. 

දැන් ඒ බව වඩාත් බලවත් ලෙස පැවසිය හැකිය. කිසිදු ධනපති ආණ්ඩුවක් දේශගුණික විපර්යාස සඳහා කිසිදු බරපතල විසඳුමක් යෝජනා නොකරන්නේ, ආර්ථික ජීවිතය මූල්‍ය කතිපයාධිකාරියේ ද්‍රව්‍යමය වුවමනාවන්ට යටත් කර ඇති තාක් කල් එය කළ නොහැකි බැවිනි. එමෙන්ම, වර්තමාන සමාජ පර්යාය හුදෙක් ප්‍රතිසංස්කරණය කළ යුත්තක් ලෙස පමණක් පිළිගන්නා හරිත පක්ෂවල සහ ව්‍යාජ-වමේ සංවිධානවල වැඩසටහන් කෙරෙහිද කිසිදු විශ්වාසයක් තැබිය නොහැක.

එනිසා, දේශගුණික විපර්යාසයට ඇති එකම විසඳුම ධනපති ක්‍රමයම විප්ලවවාදී ලෙස පෙරළා දැමීමයි. මෙය සිදුකළ යුත්තේ කම්කරු පන්තිය විසිනි. දේශගුණික විපර්යාස අවම කිරීම, ආපසු හැරවීම සහ පාලනය කිරීම සඳහා බලශක්ති, කෘෂිකර්ම සහ සැපයුම් ජාල (logistics) කර්මාන්තයන්හි අවශ්‍ය පරිවර්තනය සිදුකිරීමට සමත්, ස්වභාවයෙන්ම ජාත්‍යන්තර වන එකම සමාජ බලවේගය වන්නේ කම්කරු පන්තියයි.

හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුව, සමාජවාදී සමානතා පක්ෂ සහ ක්‍රියාකාරී කමිටුවල ජාත්‍යන්තර කම්කරු සන්ධානය (International Workers Alliance of Rank-and-File Committees – IWA-RFC) මෙම පදනම මත කම්කරුවන් බලමුලු ගැන්වීමටත්, මූල්‍ය කතිපයාධිකාරියේ දේපළ සමාජ සන්තක කිරීමටත්, සමාජවාදී පදනම් මත ලෝක ආර්ථිකය නැවත සංවිධානය කිරීමටත් සටන් කරයි.

නේපාල-චීන ගංවතුර, දේශගුණික විපර්යාසය සහ සමාජවාදය සඳහා වන අරගලය Read More »

Sanders

බර්නි සැන්ඩර්ස්ගේ AI ලිපිය: කතිපයාධිකාරයට කළ බංකොලොත් ආයාචනයක්

ජෝසෆ් කිෂෝර් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 අගෝස්තු 14  දින “Bernie Sanders’ AI letter: A bankrupt appeal to the oligarchs” යන හිසින් පළවූ ජෝසෆ් කිෂෝර් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි. 

Sanders
සෙනෙට් සභික බර්නි සැන්ඩර්ස් (Bernie Sanders – ස්වාධීන, වර්මොන්ට්) 2026 ජූලි 20 වන සඳුදා මිනියාපොලිස් හි පැවැති, එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභාව සඳහා වන ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ අපේක්ෂිකා මින්නෙසෝටා නියෝජ්‍ය ආණ්ඩුකාර පෙගී ෆ්ලැනගන්ගේ මැතිවරණ රැළියකදී අදහස් දක්වයි. [AP Photo/Ellen Schmidt]


අගෝස්තු 10 වන දින, සෙනෙට් සභික බර්නි සැන්ඩර්ස්, OpenAI හි සෑම් ඕල්ට්මන් (Sam Altman), Anthropic හි ඩාරියෝ අමොඩෙයි (Dario Amodei) සහ Meta හි මාක් සකර්බර්ග් (Mark Zuckerberg) වෙත ලිපියක් යොමු කරමින් “කෘතිම බුද්ධිය (AI) සංවර්ධනය කිරීම අත්හිටුවන” ලෙසත් “මිනිසුන්ට පාලනය කළ නොහැකි යන්ත්‍ර තැනීම නවත්වන” ලෙසත් බලකර ඉල්ලා සිටි අතර, එය ප්‍රවර්ධනය කරන  වීඩියෝවක් ද ප්‍රචාරය කළේය.

මෙම ලිපිය සැන්ඩර්ස්ගේ දේශපාලනයට ලාක්ෂණික වේ. එය කිසිවෙකු කිසිවක් සම්බන්ධයෙන් උගන්වන්නේ නැති ජනප්‍රියවාදී  වාචාල කතා (demagogy) සහ හිස් ප්‍රකාශවලින් පිරී පවතී. මෙම තාක්ෂණය විසින් මතු කරනු ලබන මූලික ප්‍රශ්න වන: මෙම තාක්ෂණයේ හිමිකාරත්වය ඇත්තේ කාට ද? එය පාලනය කරන්නේ කවුද? එය සංවර්ධනය කරන්නේ කාගේ වුවමනාවන් සැපිරීමටද? යන්න වසා දමමින් භීතිය අවුලුවාලීම සඳහා මෙය ගණන් බලා සිදුකර ඇත.

කෘතිම බුද්ධියේ(AI) අන්තරායන් යැයි කියනු ලබන දේ පිළිබඳ සැන්ඩර්ස්ගේ පළමු උදාහරණයම ඔහුගේ ක්‍රමය සදහා උදාහරණ සපයයි. “නව වෛරස් සෑදීම සඳහා ප්‍රථම වතාවට AI භාවිතා කර ඇත” යනුවෙන් ලියන ඔහු, “මෙම වර්ගයේ සංවර්ධනයක්, වැරදි අත්වලට හසුවුවහොත්, කෝටි සංඛ්‍යාත ජනයාගේ මරණයට හේතුවන නව ජෛව ආයුධ (bioweapons) නිර්මාණය වීමට හේතු විය හැක” යනුවෙන් අනතුරු අඟවයි.

සැන්ඩර්ස්ගේ ලිපියෙන් කෙනෙකුට සිතෙන්නේ පුද්ගලයන් විසින් රසායනාගාර තුළ මාරාන්තික නව රෝග කාරක නිර්මාණය කරමින් සිටින බවයි. සැන්ඩර්ස් මෙහිදී භාවිතා කරන්නේ කොවිඩ්-19 හි ආරම්භය පිළිබඳ චීන-විරෝධී කුමන්ත්‍රණ මතවාදයන් ප්‍රවර්ධනය කරන්නන් ආකර්ෂණය කිරීම සඳහා සකස් කරන ලද වාංමාලාවක්ය.

ඇත්ත වශයෙන්ම සිදුවූයේ විශාල විද්‍යාත්මක සොයාගැනීමකි. අගෝස්තු 6 වන දින, Science සඟරාව විසින් ස්ටැන්ෆර්ඩ් (Stanford) සහ Arc ආයතනයේ බ්‍රයන් හයිගේ (Brian Hie) රසායනාගාරයේ පර්යේෂණයක් ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එය උත්පාදක ආකෘතියක් (generative model) මගින් නිර්මාණය කරන ලද පළමු වෛරස් ජාන සමුදාය (viral genomes) පිළිබඳව වාර්තා කළේය. මෙම වෛරස් යනු බැක්ටීරියාභක්ෂකයන් (bacteriophages) වන අතර, ඒවා ආසාදනය කරන්නේ මිනිස් සෛල නොව බැක්ටීරියා වේ. මෙම පර්යේෂණය මෙහෙයවනු ලබන්නේ වසරකට මිලියනයකට අධික පිරිසක් මරා දමන ප්‍රතිජීවක-ප්‍රතිරෝධී (antibiotic-resistant) ආසාදනවලට එරෙහිව ප්‍රතිකාර සංවර්ධනය කිරීම සඳහා ය.

මෙම ජයග්‍රහණය මෙම තාක්ෂණයේ ඇති දැවැන්ත ප්‍රගතිශීලී හැකියාවන් පිළිබඳ සලකුණකි. කෙසේ වෙතත්, සැන්ඩර්ස්ගේ කතාවට අනුව, සුව කළ නොහැකි රෝග සුව කිරීම දෙසට තබන පියවරක්, වසංගතයක මං සලකුණක් බවට පත්වේ.

මෙම වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක ජයග්‍රහණය, සයිබර් ප්‍රහාර එල්ල කරන AI ආකෘතිවලින් මතුවන සැබෑ අන්තරායන් සමඟ පටලවා ගැනීමට සැන්ඩර්ස් උත්සාහ කරයි.

ජූලි 21 වන දින, OpenAI විසින් හෙළිදරව් කළේ එහි ආකෘති දෙකක්, ඒවායේ හැකින් (hacking) හැකියාවන් පිළිබඳ පරීක්ෂණයකින් මිදී, ලොව පුරා විවෘත AI ආකෘති (open AI models) බෙදා හරින සමාගම වන Hugging Face වෙත ප්‍රහාරයක් එල්ල කළ බවයි. මෙම ආකෘති ගන්නා ලකුණු ප්‍රමානය මැනමින්  තිබුණේ හැකින් මිනුම්දණ්ඩක් (benchmark) මත ය. ඒවා විසින් පිළිතුරු යතුර (answer keys) Hugging Face හි  servers වල ගබඩා කර ඇති බව තීරණය කර, අන්තර්ජාලයට පිවිස එම සමාගමේ තාක්ෂණික යටිතල පහසුකම්වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක පාලනය තමන් සතු කර ගත්තේය.

Hugging Face හි සම-නිර්මාපක ක්ලෙමන්ට් ඩෙලැන්ගු (Clément Delangue) ලියා සිටියේ එය “මෙවැනි වර්ගයේ පළමු සිදුවීම විය හැකි” බවයි. OpenAI හි තාක්ෂණික කාර්ය මණ්ඩලයේ මයිකල් ඩෝල්ටන් (Michael Dalton) එය “කර්මාන්තයක් ලෙස පරිගණක ආරක්ෂණය පිළිබඳ කඩඉම් මොහොතක්” ලෙස හැඳින්වූ අතර, “AI මගින් මෙහෙයවන, සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වයංක්‍රීය ආක්‍රමණශීලී ප්‍රහාර දැන් සැබෑවක් වී ඇති අතර, අප අද සාකච්ඡා කළ ක්‍රියාවන් frontier AI  (මුල් පෙළේ AI ) පිළිබඳ ඇගයීම් පැවැත්වීමේ අනපේක්ෂිත අතුරු ආබාධයක්” බව ද වැඩිදුරටත් පැවසීය.

විශේෂයෙන්ම, OpenAI හැක්වීමට සෘජු හේතුව වූයේ මෙවැනි හැසිරීම් වැළැක්වීමට තිබූ ආරක්ෂණ ක්‍රමවේදයන් නොමැතිව එම ආකෘති පරීක්ෂා කිරීමට සමාගම ගත් තීරණය සහ ප්‍රමාණවත් නොවන අධීක්ෂණයයි. OpenAI විසින් තම ආකෘති මගින් ප්‍රහාර එල්ල කිරීම වළක්වන වර්ගීකාරක (classifiers) නොමැතිව මෙම ඇගයීම සිදු කළ අතර, “මෙම ඇගයීමේදී එම යෙදවුම් ආරක්ෂණ සක්‍රීය නොකරන ලද්දේ සිතාමතාමය” යනුවෙන් ප්‍රකාශ කළේය.

මෙම ප්‍රහාරයන් සමාගම්වල සහ ඒවායේ කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ගේ ක්‍රියාකාරීත්වයේ ප්‍රතිඵලයකි — එනම් පිරිවැය කැපීම සඳහා ඇගයීම් බාහිරින් ලබා ගැනීම (outsourced), ප්‍රතිවාදීන්ට වඩා ඉදිරියෙන් සිටීමට පද්ධති ඉක්මන් කිරීම, ආරක්ෂණ ක්‍රමවේදයන් ඊළඟ අරමුදල් (ලබාගැනීමේ) වටයට බාධාවක් ලෙස සැලකීමයි. මෙම සිදුවීම් බරපතල ය, නමුත් ඒවායින් චෝදනා එල්ල වන්නේ තාක්ෂණයට නොවේ. එහි හිමිකාරිත්වය දරන සමාගම්වලට ය. සැන්ඩර්ස් ඔහුගේ ආයාචනය යොමු කරන්නේ එම සමාගම්වල යහපත් චේතනාවන් කෙරෙහිය.

කෘතිම බුද්ධිය දැනට පාලනය වන්නේ සැන්ඩර්ස් ලිපි ලියන කෝටිපතියන් තිදෙනා, පෙන්ටගනය සහ බුද්ධි ආයතන මගිනි. සැන්ඩර්ස් මෙයින් කිසිවකට අභියෝග කරන්නේ නැත. සැබවින්ම, ඔහු AI හි අන්තරාය පිළිබඳ අධිකාරී මූලාශ්‍රයක් ලෙස උපුටා දක්වන්නේ ට්‍රම්ප්ගේ CIA අධ්‍යක්ෂ ජෝන් රැට්ක්ලිෆ්වය (John Ratcliffe). ඔහු ප්‍රත්‍යන්ත ආකෘති (frontier models) “ඩිජිටල් න්‍යෂ්ටික ආයුධවලට සමාන” සහ “ලෝක විනාශයේ මෙවලමක් වැනි” ලෙස හඳුන්වයි. සැන්ඩර්ස් උපුටා නොදක්වන අදහස් දැක්වීමකදී රැට්ක්ලිෆ් වැඩිදුරටත් පැවසුවේ, එක්සත් ජනපදය එහි විදේශීය ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව “සමීකරණයේ නිවැරදි පැත්තේ” සිටින බවයි. CIA සංවිධානය අධිකාරී මූලාශ්‍රයක් ලෙස උපුටා දැක්වීම මගින් සැන්ඩර්ස් මෙම පූර්වනිගමනය පිළිගනී: එනම් “වැරදි දෑත්” යනු ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ ඉලක්කයන් බවයි.

අධිරාජ්‍යවාදය දැනට AI භාවිතා කරන්නේ කෙසේද යන්න සැන්ඩර්ස් සඳහන් කරන්නේ නැත. ඔහු අනාගත ජෛව ආයුධයක බියකරු අවතාරය මවාපාන අතරතුර, මෙම තාක්ෂණයන් මේ වන විටත් මිනිසුන් මරා දමමින් සිටී. Palantir හි — Anthropic විසින් සාදන ලද Claude ආකෘතිය අඩංගු — Maven Smart System ඉරානයට එරෙහි ප්‍රහාරයේ මුල් පැය 24 තුළ බෝම්බ හෙලීම සදහා ඉලක්ක 1,000 ක් පමණ උත්පාදනය කළේය. මෙවැනිම වර්ගයේ පද්ධති ගාසා හි ජන සංහාරයේදී ඊශ්‍රායලය විසින් භාවිතා කර ඇත.

සිදුවෙමින් පවතින සමාජ විපත ගැන ද සැන්ඩර්ස් ඒ හා සමානවම නිශ්ශබ්ද වේ. 2026 පළමු මාස හත තුළ, එක්සත් ජනපද හාම්පුතුන් විසින් රැකියා 477,000 කට වඩා කපා හැරීම් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, අඛණ්ඩව පස්වන මාසයටත් ඊට ප්‍රධානතම හේතුව ලෙස දක්වා ඇත්තේ AI ය. ස්වයංක්‍රීයකරණය (Automation) වෘත්තීය සහ බුද්ධිමය ශ්‍රමයට සෘජුවම පහර දෙමින් පවතින අතර, අධ්‍යයනයන් මගින් 2030 වන විට ලොව පුරා කෝටි සංඛ්‍යාත කම්කරුවන්ගේ රැකියා අහිමි වන බවට පුරෝකථනය කරයි.

මෙයින් කිසිවක් ගැන කතා කරනවා වෙනුවට, සැන්ඩර්ස් සමාගම් විධායකයන්ගේ හෘද සාක්ෂියෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ, “මනුෂ්‍යත්වයේ නාමයෙන්” “තමන්ගේ පොරොන්දු මත තිරසාරව සිටින” ලෙසයි. එසේ කියන අතරම, AI හි දැවැන්ත සමපේක්ෂන බුබුල (speculation bubble) මගින් මෙහෙයවනු ලබන වෙළඳපල පංගුව සඳහා වන තරඟයට බාධා වූ සැණින් මෙම සමාගම් විසින් කරන ලද සෑම ආරක්ෂණ පොරොන්දුවක්ම අතහැර දැමූ ආකාරය ඔහු විසින්ම ලැයිස්තුගත කරයි.

“ඔබ දැන් සුදුසු පියවර නොගතහොත්,” ලිපිය අවසන් කරමින් කියයි, “මම සහ එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභාවේ මගේ සගයන් ඒ දේ කරනු ඇත.” මෙය තනිකරම ජනතාව නොමඟ යවන වාචාල දේශපාලනය යි (demagogy). සැන්ඩර්ස්වත්, සෙනෙට් සභාව සහ එහි පාලක පන්තියේ නියෝජිතයන්ගේ එකතුවවත්, AI හි කතිපයාධිකාරී පාලනයට (oligarchic control-දේශපාලන බලය සහිත කෝටිපති ප්‍රභූ-කල්ලි) අභියෝග කිරීමට කිසිවක් කරනු නැත.

AI පිළිබඳ සැන්ඩර්ස්ගේ විවිධ යෝජනා සියල්ලම ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ සහ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ වුවමනාවන්ට අනුකූලව සකස් කර ඇත. විශාලතම AI සමාගම්වල 50% ක කොටස් හිමිකාරිත්වයක් රජය විසින් ලබා ගන්නා “AI රාජ්‍ය ධන අරමුදලක්” (AI sovereign wealth fund) සඳහා වූ ඔහුගේ පූර්ව කැඳවීම, ට්‍රම්ප්ගේ ‘රාජ්‍ය ධන අරමුදල’ සමඟ සහ බුබුල පුපුරා යන විට මුදල් ඇපයක් [bailout-මූල්‍ය ආධාර දී බේරා ගැනීම] ලබා ගැනීමේ අරමුණින් වොෂින්ටනයට තමන්ගේ සමාගමේ කොටස් ඉදිරිපත් කළ ඕල්ට්මන්ගේ (Altman) වුවමනාවන් සමඟ එකඟ වේ.

“මිනිසුන්ට පාලනය කළ නොහැකි යන්ත්‍ර තැනීම නවත්වන්න” යන්න ප්‍රශ්නය හරියටම වැරදි ආකාරයෙන් මතු කිරීමකි. ප්‍රශ්නය වන්නේ මිනිසුන් AI පාලනය කරන්නේද යන්න නෙවෙයි, කිනම් පන්තිය විසින්ද යන්නයි.

අගෝස්තු 2 සිට 7 දක්වා පැවැති සමාජවාදී සමානතා පක්ෂයේ (එජ) නවවන ජාතික සම්මේලනයේදී ඒකමතිකව සම්මත කරන ලද සහ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට නියමිත “AI සහ සමාජවාදය සඳහා වූ සටන” (“AI and the fight for socialism”) යෝජනාවෙන් මතු කලේ එම ප්‍රශ්නයයි.

“AI හි සංවර්ධනය මගින් නිෂ්පාදන බලවේගවල සෑම මහා ඉදිරි පිම්මකදීම කම්කරු පන්තිය මුහුණ දෙන තීරණාත්මක ප්‍රශ්න මතු කරයි,” “මෙහි හිමිකරු කවුද? මෙය සංවර්ධනය කරන්නේ කාගේ වුවමනාවටද? මෙය යොදවන්නේ කුමන අරමුණකටද? දැන් එක්රැස් වී ඇති මෙම දැවැන්ත බලයන් මනුෂ්‍යත්වයේ විමුක්තියේ මාධ්‍යය වන්නේද නැතහොත් නව ම්ලේච්ඡත්වයක මාධ්‍යය වන්නේද යන්න රැඳී තිබෙන්නේ මෙම ප්‍රශ්න මතය” ලෙස යෝජනාව සඳහන් කරයි.

මිනිස් පාලනයෙන් මිදෙන තර්ජනයක් ලෙස AI නිරූපණය කිරීමට එරෙහිව, යෝජනාව අවධාරණය කරන්නේ “මෙම ප්‍රතිගාමී භාවිතයන් කිසිවක් තාක්ෂණයෙන්ම පැන නගින්නේ නැති බවත්, ඒවා පැන නගින්නේ එය සංවර්ධනය වන සමාජ සබඳතා — එනම් පෞද්ගලික හිමිකාරිත්වය, ලාභ පද්ධතිය සහ ලෝකය ප්‍රතිවාදී ජාතික-රාජ්‍යයන් ලෙස බෙදී පැවතීම — තුළින් බවත්ය.” එය “අත්හිටුවීමේ” (pause) ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කරයි — එය කෙබඳු ආකාරයකින් සකස් කළද, තාක්ෂණයේ සංවර්ධනයම නවත්වා දැමීමේ ආයාචනයකි.

යෝජනාව අවසන් කරන පරිදි: “කම්කරු පන්තිය තම ශ්‍රමයෙන් නිර්මාණය කරන ලද සියලුම නිෂ්පාදක බලවේගවල අයිතිය ලබා ගත යුතුවාක් මෙන්ම AI හි අයිතිය ද ලබා ගත යුතු අතර, ඒවා පැහැරගෙන ඇති කෝටිපති ප්‍රභූන්ගේ දේපළ අත්පත් කරගෙන ලෝක ආර්ථිකය සමාජවාදී පදනම් මත ප්‍රතිසංවිධානය කළ යුතුය.”

socialismai.com logo

මෙම ලිපිය ගැන ප්‍රශ්න තිබේද? Socialism AI ගෙන් අසන්න

බර්නි සැන්ඩර්ස්ගේ සැබෑ දේශපාලන ඉතිහාසය කුමක්ද, සහ WSWS ඔහුව කම්කරු පන්ති විරෝධය පාලනය කිරීම සඳහා වූ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ යාන්ත්‍රණයේ කොටසක් ලෙස සලකන්නේ ඇයි?

කෘතිම බුද්ධිය (AI) සහ නිෂ්පාදන බලවේග (productive forces) පෞද්ගලික හිමිකාරිත්වය යටතේ සංවර්ධනය වීම යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද, සහ තාක්ෂණය භාවිතා වන ආකාරය සඳහා එම රාමුව වැදගත් වන්නේ ඇයිද යන්න පැහැදිලි කළ හැකිද?

ධනවාදය යටතේ අතීතයේ සිදුවූ තාක්ෂණික සොයාගැනීම් — නිෂ්පාදනයේ ස්වයංක්‍රීයකරණය වැනි — දැවැන්ත රැකියා අහිමිවීම්වලට හේතු වූයේ කෙසේද, සහ එවිට රක්ෂා අහිමි වූ කම්කරුවන්ට සිදුවූයේ කුමක්ද?

සහ තවත් ප්‍රශ්න SocialismAI.com වෙතින් අසන්න

බර්නි සැන්ඩර්ස්ගේ AI ලිපිය: කතිපයාධිකාරයට කළ බංකොලොත් ආයාචනයක් Read More »

IMG 1848

මහා බලවතුන්ගේ ගැඹුරු වන එදිරිවාදිකම් මධ්‍යයේ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් වෙළඳපල, ලාභ ශ්‍රමය සහ තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය වෙත ප්‍රවේශය සොයති —2 කොටස

ජෝර්ඩන් ෂිල්ටන් විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 ජුලි 9  දින “European imperialists seek access to markets, cheap labour and critical raw materials amid deepening great-power rivalries—Part 1” යන හිසින් පළවූ ජෝර්ඩන් ෂිල්ටන් විසින් ලියන ලද කොටස් දෙකකින් යුතු ලිපි මාලාවේ පළමු කොටසේ සිංහල පරිවර්තනය යි. 

මෙය මෙම ලිපි මාලාවේ දෙවන සහ අවසාන කොටසයි. පළමු කොටස කියවන්න.

යුරෝපා සංගමය (EU – European Union), අප්‍රිකානු රටවල් සමඟ අමුද්‍රව්‍ය සහ සැපයුම් දාම පිළිබඳ මූලෝපායික හවුල්කාරිත්ව මාලාවකට ද අත්සන් තබා ඇත.

2022 දී බ්‍රසල්ස් [යුරෝපා සංගමය], දුර්ලභ පාංශු මූලද්‍රව්‍ය (rare earths), ලිතියම් සහ පුනර්ජනනීය හයිඩ්‍රජන් ආවරණය වන පරිදි නැමීබියාව සමඟ අවබෝධතා ගිවිසුමකට අත්සන් තැබීය. තඹ සහ කොබෝල්ට් නිස්සාරණය සහ ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් සඳහා පුළුල් ආයෝජන ඇතුළත් කරමින් 2023 දී සැම්බියාව සමඟ වඩාත් පුළුල් අවබෝධතා ගිවිසුමකට එළඹෙන ලදී. ඩිජිටල් උපකරණ සඳහා ප්‍රධාන සංරචකයක් වන කොබෝල්ට් ලොව විශාලතම ප්‍රමාණයෙන් නිස්සාරණය කරන කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (DRC – Democratic Republic of Congo) සමඟ මූලෝපායික හවුල්කාරිත්වයක් එම වසරේම ඇති කර ගන්නා ලදී.

IMG 1847
බෙන්ගුවෙලා (Benguela) දුම්රිය මාර්ගයේ සිතියම, කොංගෝ-කින්ෂාසා සහ සැම්බියාවේ දුම්රිය මාර්ග සමඟ සම්බන්ධ වන අයුරු [ඡායාරූපය: Hallel / CC BY-SA 4.0]

ලෝක වෙළඳපොළට අපනයනය කිරීම සඳහා ඇන්ගෝලාව හරහා අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයට DRC සහ සැම්බියාවෙන් අමුද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහනය කිරීමට පහසුකම් සලසන ලොබිටෝ කොරිඩෝව (Lobito Corridor) පුළුල් කිරීමට යුරෝපා සංගමයට අවශ්‍ය වී ඇත. යුරෝපීය ආයෝජන බැංකුව (European Investment Bank) සහ පෞද්ගලික ආයතන විසින් අරමුදල් සපයනු ලබන මෙම යටිතල පහසුකම්, කලාපය තුළ චීන සහ එක්සත් ජනපද (US) බලපෑම සෘජුවම දුර්වල කිරීම අරමුණු කර ගත්තකි.

ඇමරිකා මහද්වීපය තුළ, මෙර්කෝසූර් (Mercosur) වෙළඳ ගිවිසුම මඟින් යුරෝපා සංගමය සහ තීරණාත්මක ඛනිජ (critical minerals) ලබා ගැනීමේ එහි වැදගත්ම හවුල්කරුවන් දෙදෙනෙකු වන ආර්ජන්ටිනාව සහ බ්‍රසීලය අතර ආර්ථික සබඳතා ශක්තිමත් කරයි. ආර්ජන්ටිනාව සමඟ එක්ව “ලිතියම් ත්‍රිකෝණයේ” (lithium triangle) කොටස්කරුවෙකු වන චිලී රාජ්‍යය, 2024 දී බ්‍රසල්ස් සමඟ වෙනම නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුමකට (free trade agreement) එළඹුණි.

තවත් උතුරට වන්නට, සැලකිය යුතු ලෙස ප්‍රසාරණය වීමේ හැකියාවක් සහිත, තීරණාත්මක ඛනිජ සහ ස්වාභාවික වායු (natural gas) සැපයුම්කරුවෙකු ලෙස කැනඩාව සලකනු ලැබේ. කැනඩාව යුරෝපීය බලවතුන් සමඟ සබඳතා ගැඹුරු කර ගැනීමට උනන්දු වෙයි. ට්‍රම්ප් කැනඩාව 51 වන ප්‍රාන්තය ලෙස ඈඳා ගැනීමට තම අභිප්‍රාය ප්‍රකාශ කර ඇති අතර, එක්සත් ජනපද වෙළඳපොළ මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින එහි ආර්ථිකය කඩාකප්පල් කරන බවට තර්ජනය කර ඇත.

මෑතකදී යෙරෙවන්හි (Yerevan) පැවැත්වුණු යුරෝපීය දේශපාලන ප්‍රජා (EPC – European Political Community) සමුළුවට එවැනි රැස්වීමකට සහභාගී වූ පළමු යුරෝපීය නොවන රාජ්‍ය නායකයා ලෙස කැනඩා අගමැති මාර්ක් කාර්නි සහභාගී වීම, සම්ප්‍රදායික අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා සබඳතාවල (transatlantic relations) දරුණු බිඳවැටීම සහ වොෂින්ටනයේ තර්ජනවලට ප්‍රතිතුලනයක් (counterweight) ලෙස යුරෝපය සමඟ ආර්ථික සබඳතා ශක්තිමත් කර ගැනීමට කැනඩාවට ඇති උවමනාව පෙන්නුම් කළේය.

අමුද්‍රව්‍ය සහ ප්‍රතිසන්නද්ධකරණය

අමුද්‍රව්‍ය සහ වාණිජ වෙළඳපොළවල් සුරක්ෂිත කර ගැනීම සඳහා යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් ගේ ගෝලීය පීරා යෑම, තම ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව තම අවශ්‍යතා පැටවීමට සමත්, සටනට සූදානම් මිලිටරි බලකායක් අවශ්‍ය වේ. යුරෝපීය බලවතුන් තම මිලිටරි යන්ත්‍ර සඳහා යුරෝ බිලියන සිය ගණනක් වැය කරති. මේ ක්‍රියාදාමයේ සුවිශේෂිත තත්වයක පසුවන ජර්මනිය, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත ණය සීමාවන්ගෙන් මිලිටරි වියදම් නිදහස් කිරීම සඳහා තම මූලික නීතිය (Basic Law) සංශෝධනය කර ඇති අතර, එමඟින් හමුදාවට සහ අදාළ යටිතල පහසුකම් සඳහා අරමුදල් සැපයීමට යුරෝ ට්‍රිලියන 1 ක [ලංකා රුපියල් කෝටි කෝටි 3.9 ක්] ණය ලබා ගැනීමට එයට හැකි වී තිබේ. යුරෝපා සංගමය මිලිටරි ආයෝජන (military investments) සඳහා යුරෝ බිලියන 800 ක් වෙන් කර ඇත.

නූතන යුද යන්ත්‍රයක් තැනීමට අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය ලබා ගැනීමට යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් අපොහොසත් වුවහොත් මෙම මුදල්වලින් ඇති පලක් නැත. එක් ඇස්තමේන්තුවකට අනුව, එක්සත් ජනපදයේ නිෂ්පාදිත සෑම F-35 ප්‍රහාරක ජෙට් යානයක්ම නිපදවීම සඳහා දුර්ලභ පාංශු මූලද්‍රව්‍ය කිලෝග්‍රෑම් 400 ක් අවශ්‍ය වේ. යුධ ටැංකි, සන්නද්ධ වාහන සහ රේඩාර් පද්ධති සියල්ලම තීරණාත්මක ඛනිජවල ප්‍රධාන යෙදවුම් (inputs) මත රඳා පවතින අතර, යුරෝපා සංගම් රටවල් දැනට ඒවා ලබා ගන්නේ චීනයෙන්, රුසියාවෙන් හෝ ඔවුන්ගේ සෘජු පාලනය යටතේ නොමැති වෙනත් රටවලිනි. ප්‍රධාන යුධ ටැංකියක් (main battle tank – MBT) නිෂ්පාදනය කිරීමට අවශ්‍ය යෙදවුම් විස්තර කරමින් මූලෝපායික අධ්‍යයන සඳහා වන ජාත්‍යන්තර ආයතනය (IISS – International Institute for Strategic Studies) විසින් කරන ලද අධ්‍යයනයක මෙසේ සඳහන් වේ:

“නූතන ප්‍රධාන යුධ ටැංකියක (MBT) හැකියාව දැන් විනිශ්චය කරනු ලබන්නේ එහි සංවේදක සහ ඔප්ට්‍රොනික්ස් (optronics-විද්‍යුත්-ආලෝක තාක්ෂණය) වල නවීන-සංකීර්ණ කුසලතාවයන් මෙන්ම වෙඩි බලය, ආරක්ෂාව සහ සංචලතාව වැනි සම්ප්‍රදායික මිතිකයන් (මිනුම් දඬු) ගෙනි. මේ සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, වඩා හොඳ සංවේදක මඟින් යුද පිටියේ වඩා හොඳ දැනුවත්භාවයක් (battlefield awareness) ලබා දෙන අතර, එමඟින් ඉලක්ක සොයාගැනීමේ, හඳුනාගැනීමේ සහ තහවුරු කරගැනීමේ (identification) පරාසයන් පුළුල් කිරීමට කාර්ය මණ්ඩලයට හැකියාව ලැබේ. සංවේදක වඩ වඩාත් සංකීර්ණ වන අතර තීරණාත්මක ද්‍රව්‍ය මාලාවක් මත රඳා පවතී. මූලික වීදුරු සහ දර්පණ සඳහා සිලිකන් සහ සෙරමික් භාවිතා කරන අතර, අඩු දෘශ්‍යතා සහිත පරිසරයන්හි ප්‍රධාන මෙවලම් වන අධෝරක්ත (IR – infrared) සහ රාත්‍රී දර්ශන (NV – night-vision) පද්ධතිවල රසදිය (mercury), කැඩ්මියම් ටෙලුරයිඩ් (cadmium telluride), ජර්මේනියම් (germanium), තඹ සහ ටැන්ටලම් (tantalum) අඩංගු විය හැක. ලේසර් දුර මනින උපකරණ (laser rangefinders) සහ වෙඩි කඳ යොමු සංවේදක (muzzle reference sensors) නූතන ටැංකිවල පොදු ලක්ෂණ වන අතර, ඉලක්කයක් දෘශ්‍යමය වශයෙන් හඳුනාගත් පසු වෙඩි තැබීමේ නිවැරදි කෝණ/විසඳුම් (firing solutions) සකස් කිරීම වේගවත් කිරීමට ඒවා උපකාරී වේ. මේවා සඳහා නියෝඩියමියම්-ඉට්‍රියම්-ඇලුමිනියම් ගානට් (neodymium–ytrium–aluminium garnet) සහ ඉන්ඩියම් (indium) හා අර්බියම් (erbium) භාවිතා කළ හැක. එක්සත් ජනපද භූ විද්‍යා සමීක්ෂණ ආයතනයට (USGS – US Geological Survey) අනුව, නියෝඩියමියම් සහ ඉට්‍රියම් යනු දුර්ලභ පාංශු මූලද්‍රව්‍ය (REEs – Rare Earth Elements) වන අතර ඉට්‍රියම් 94% ක්ම සපයනු ලබන්නේ චීනයෙනි.”

MBT සන්නිවේදන පද්ධති, “තඹ සහ ගැලියම් ආසනයිඩ් (gallium arsenide), ගැලියම් නයිට්‍රයිඩ් (gallium nitride), බෙරිලියම් (beryllium), සිලිකන්, රිදී සහ ඉන්ඩියම් වැනි අනෙකුත් තීරණාත්මක ද්‍රව්‍ය” මත රඳා පවතින බව එහි සඳහන් වේ. ටැංකියේ ප්‍රධාන තුවක්කුව සහ සන්නාහය (armour) සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඒවාට “ඇන්ටිමනි (antimony), කාබන් (carbon), මැංගනීස් මිශ්‍ර ලෝහ (manganese alloys), ක්‍රෝමියම් (chromium), නිකල් (nickel), මොලිබ්ඩිනම් (molybdenum) සහ වැනේඩියම් (vanadium)” අවශ්‍ය වන අතර පතොරම් (ammunition) සහ සන්නාහය ඒවායේ දෘඪතාව හේතුවෙන් ටංස්ටන් (tungsten) සහ ටයිටේනියම් (titanium) මත රඳා පවතී.

IMG 1848
2023 පෙබරවාරි 1 වන දින ජර්මනියේ ඔගස්ටස්ඩෝෆ්හි ෆීල්ඩ් මාර්ෂල් රොමෙල් බැරැක්කයේ බුන්ඩෙස්වෙහ්ර් (Bundeswehr – ජර්මානු සන්නද්ධ හමුදා) ටැංකි බලඇණිය 203 වෙත ජර්මානු ආරක්ෂක අමාත්‍ය බොරිස් පිස්ටෝරියස්ගේ සංචාරයකදී ලෙපර්ඩ් 2 (Leopard 2) ටැංකියක් දක්නට ලැබෙන අයුරු. [AP ඡායාරූපය/මාටින් මේස්නර්]

IISS අධ්‍යයනය නාවික සහ ගුවන් ක්ෂේත්‍රවල මිලිටරි උපකරණ සඳහා ද මෙවැනිම විස්තරයකට යයි. එහි හැඳින්වීමේ සඳහන් වන පරිදි: “බාහිර සැපයුම් මත, සහ විශේෂයෙන් බොහෝ විට එක් ස්ථානයක පමණක් සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය මත යුරෝපයේ ඉහළ යැපීම, යුරෝපීය ආරක්ෂක/මිලිටරි නිෂ්පාදනය (defence manufacturing) සඳහා සැලකිය යුතු සහ වර්ධනය වන අවදානමක් පෙන්නුම් කරයි.”

වෙළඳ හවුල්වල සිට ලෝක යුද්ධය දක්වා, සහ කම්කරු පන්තියේ සමාජවාදී ප්‍රතිචාරය

ස්වභාවික සම්පත් සහ ලාභ ශ්‍රමය සුරක්ෂිත කර ගැනීමට සහ වෙළඳපොළවල් පුළුල් කිරීම සදහා යුරෝපා සංගමය දරන උත්සාහයන් සිදුවන්නේ ගෝලීය ධනේශ්වර අර්බුදයක් මැද ය. එහි ප්‍රතිවිරෝධතා දැනටමත් තුන්වන ලෝක යුද්ධයක මුල් අවධියට මඟ පාදා ඇති අතර, ලෝකය නැවත බෙදා ගැනීමක් සඳහා ප්‍රධාන බලවතුන් පටලවා ඇත. ඕනෑම එක් බලවතෙකු තම සැපයුම් දාමයන් ස්ථාවර කිරීමට දරන උත්සාහය එහි ප්‍රතිවාදීන් සමඟ නව ආතතීන් ඇති කරයි. සියලුම බලවතුන් එකවර එසේ කිරීමට දරන උත්සාහය අනිවාර්යයෙන්ම අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයක් දක්වා උත්සන්න විය යුතුය. යුරෝපය තුළ, යුරෝපා සංගමය යනු තනි බලවතෙකු නොව, ප්‍රංශය සහ ජර්මනිය අතර නැවත නැවතත් ආතතීන් ඇවිලීමෙන් පෙන්නුම් කරන පරිදි, අවශ්‍යතා එකිනෙකට වෙනස් වන අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ගේ සන්ධානයක් වීම මඟින්, මෙම තත්ත්වය තවත් සංකීර්ණ වෙයි.

මෙම ගැටුම්කාරී න්‍යාය පත්‍ර දැනටමත් යුක්රේනය තුළ පුපුරා ගොස් ඇති අතර, එහිදී එක්සත් ජනපදය සහ නේටෝව ක්‍රමානුකූලව යුක්රේනය තුළ රුසියාව සමඟ යුද්ධයක් අවුලුවාලීය. යුරෝපීය බලවතුන් මඟහරිමින් රුසියාව සමඟ එකඟතාවයකට පැමිණීමට වොෂින්ටනය දරන උත්සාහයේ කොටසක් ලෙස, ට්‍රම්ප් පසුගිය වසරේ යුක්රේනය සමඟ රටේ තීරණාත්මක ඛනිජ සූරාකෑම සදහා– යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් බැහැර කරන– ද්විපාර්ශ්වික ගිවිසුමකට එළඹුණි.

දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් ප්‍රවේශය සදහා විවෘත වන ආක්ටික් මුහුදු මාර්ගවල  හදවතේ ප්‍රධාන උපායමාර්ගික ස්ථානයක් හිමිකරගෙන සිටින, අමුද්‍රව්‍යවලින් පොහොසත් ඩෙන්මාර්ක ස්වයං පාලන ප්‍රදේශයක් වන ග්‍රීන්ලන්තය ඈඳා ගැනීමට නැවත නැවතත් තර්ජනය කරමින් ට්‍රම්ප් පසුගිය වසර පුරා යුරෝපීය බලවතුන් සමඟ ආතතීන් ගැඹුරු කළේය. එක්සත් ජනපද සොල්දාදුවන් සඳහා ස්ථිර කඳවුරු සුරක්ෂිත කර ගැනීමට සහ දූපතේ ඕනෑම ප්‍රධාන ආයෝජන තීරණයක් සම්බන්ධයෙන් වොෂින්ටනයට නිෂේධ බලය ලබා ගැනීමට එක්සත් ජනපදය ඩෙන්මාර්කය සහ ග්‍රීන්ලන්තය සමඟ සාකච්ඡා පවත්වමින් සිටින බව නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පත මැයි මාසයේදී වාර්තා කළේය.

උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් ග්‍රීන්ලන්තයේ එක්සත් ජනපද මිලිටරියේ පිටුෆික් අභ්‍යවකාශ කඳවුරේදී අදහස් දක්වන අතර, බලශක්ති ලේකම් ක්‍රිස් රයිට් (වමේ) සහ ධවල මන්දිරයේ ජාතික ආරක්ෂක උපදේශක මයික් වෝල්ට්ස් බලා සිටිති, 2025 මාර්තු 28 සිකුරාදා. [AP ඡායාරූපය/ජිම් වොට්සන්

IMG 1849
උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් ග්‍රීන්ලන්තයේ එක්සත් ජනපද මිලිටරියේ පිටුෆික් අභ්‍යවකාශ කඳවුරේදී අදහස් දක්වන අතර, බලශක්ති ලේකම් ක්‍රිස් රයිට් (වමේ) සහ ධවල මන්දිරයේ ජාතික ආරක්ෂක උපදේශක මයික් වෝල්ට්ස් බලා සිටිති, 2025 මාර්තු 28 සිකුරාදා. [AP ඡායාරූපය/ජිම් වොට්සන්]

අධිරාජ්‍යවාදීන් අතර ප්‍රතිවිරෝධතා දැඩි වීම සහ ගැටුම්කාරී කන්ඩායම් විවෘතව නැවත ඉස්මතු වීම, දෙවන ලෝක යුද්ධයට පෙර පැවති සහ එය පෝෂණය කළ 1930 ගණන්වල තරඟකාරී වෙළඳ කාණ්ඩ ගැසීම් වලට සමාන වේ. හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුව (ICFI – International Committee of the Fourth International) මෙම ක්‍රියාවලියේ මූලාරම්භය එහි වර්ධනයේ වඩාත් මුල් අවධියකදී, එනම් 1990 ගණන්වල මුල් භාගයේදී, එක්සත් ජනපදයේ අභියෝගයට ලක් නොවූ ආධිපත්‍යය  මත පදනම් වූ පශ්චාත් යුද සමතුලිතතාවය බිඳවැටීමේදී හඳුනා ගත්තේය. එම වසරේ අගභාගයේදී බර්ලිනයේ කැඳවන ලද අධිරාජ්‍යවාදී යුද්ධයට සහ යටත්විජිතවාදයට එරෙහි ජාත්‍යන්තර සම්මේලනයක් සඳහා කැඳවුම් කරමින් ICFI එහි 1991 මැයි දින ප්‍රකාශනයේ මෙසේ ලිවීය:

“දෙවන ලෝක යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු ජාත්‍යන්තර සබඳතාවල මෙවැනි අවිනිශ්චිතතාවයක් පැවතී නැත. සීතල යුද්ධය (Cold War) සමයේ ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය ගලා ගිය පෙර දැකිය හැකි නාලිකා සිදුවීම් විසින් අභිබවා ගොස් ඇත. පැරණි සන්ධානයන්  බිඳ වැටෙමින් පවතී; තවද නව සන්ධානයන් තවමත් ගොඩනැගීමේ ක්‍රියාවලියේ පවතී. ලෝක ආධිපත්‍යය සඳහා ප්‍රබල අන්තර්ජාතික සංගතවල අරගලය ජාත්‍යන්තර කටයුතුවලට බිහිසුණු ආතතියක් ලබා දෙයි… ‘මිතුරන්’ සහ ‘සතුරන්’ පෙළගැස්වීම තවමත් බොහෝ සෙයින් බලාපොරොත්තු නොවූ ස්වරූපයක් ගත හැකිය. නමුත් අධිරාජ්‍යවාදයේ  ස්වභාවයම, අවශ්‍යතාවල ගැටුම අනිවාර්යයෙන්ම යුද්ධය දෙසට ගමන් කරයි.“

වසර තිස්පහකට පසු, ලෝක යුද්ධය තවදුරටත් අනාගත වියහැකියාවක් (prospect) නොව, කම්කරුවන්ගේ ඇස් පනාපිට දිග හැරෙන බිහිසුණු ක්‍රියාවලියකි. යුරෝපීය බලවතුන් එහි ආරම්භය ගැන තමන්ගෙන් සමග සාකච්ඡා  නොකකල බවට මැසිවිලි නගන අතරේම අනුමත කළ ඉරානයට එරෙහි නීතිවිරෝධී එක්සත් ජනපද/ඊශ්‍රායල යුද්ධය, සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීම දක්වා දිවෙන සමස්ත ඓතිහාසික යුගයක උච්චතම අවස්ථාව විය. නමුත් අඛණ්ඩ යුද මාලාවක් හරහා මිලිටරි බලය යෙදවීමෙන් තම ආර්ථික පරිහානිය පියවා ගැනීමට ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය දැරූ උත්සාහය අසාර්ථක වී ඇත.

ඉරානය සහ පුළුල් මැදපෙරදිග වේගයෙන් උත්සන්න වන තුන්වන ලෝක යුද්ධයක එක් පෙරමුණක් වන අතර, එම ලෝක යුද්ධය, රුසියාවට එරෙහි යුද්ධය සහ ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපයේ චීනය සමඟ යුද්ධය සඳහා වන සූදානම ද ඇතුළත් කර ගනී. වෙළඳපොළවල්, ස්වභාවික සම්පත් සහ ලාභ ශ්‍රමය සඳහා වන ගෝලීය පොරබැදීමේදී යුරෝපීය බලවතුන් — මිලිටරි සැපයුම් සහ බුද්ධි තොරතුරු සඳහා එක්සත් ජනපදය මත බෙහෙවින් රඳා පවතින බැවින් — යම් මට්ටමක අත්ලාන්තික් සාගරයෙන් හරහා සහයෝගීතාවයක් පවත්වා ගැනීමට කටයුතු කරන අතරම, මෙම හිටපු මිතුරන් (erstwhile allies) ගෝලීය යුද්ධයේ සියලු පෙරමුණු වලදී එකිනෙකා ප්‍රතිවාදීන් ලෙස දැක ගනිති.

ලෙනින් පළමු ලෝක යුද්ධය සහ රුසියානු විප්ලවය විසින් විවෘත කරන ලද ඓතිහාසික අවධිය යුද්ධ සහ විප්ලවයන්ගේ යුගයක් ලෙස විස්තර කළේය. මන්ද, ධනවාදයේ ප්‍රතිවිරෝධතා අධිරාජ්‍යවාදී ලෝක යුද්ධයක් හෝ සමාජවාදී විප්ලවයක් හරහා මිස විසඳිය නොහැකි මට්ටමට මුහුකුරා ගොස් තිබූ බැවිනි. මෙම යුගය පිළිබඳ එම අවබෝධය ඇතිවය ICFI හි 1991 මැයි දින ප්‍රකාශය අවධාරණය කළේ මෙසේය:

“ඓතිහාසික අත්දැකීම් පැහැදිලිවම සාක්ෂි දරන්නේ ප්‍රශ්නය තීරණය කරන්නේ ධනපති දේශපාලඥයන්ගේ සදාචාරාත්මක මනස්තාප (moral qualms) හෝ ආත්මීය භීතීන් නොව, අධිරාජ්‍යවාදයේ වෛෂයික ප්‍රතිවිරෝධතා බවයි. තවත් ලෝක යුද්ධයක් වැලැක්විය හැකි ලොව එකම බලවේගය විප්ලවවාදී කම්කරු පන්තියයි.”

යුරෝපයේ කම්කරුවන්ගේ කර්තව්‍යය වන්නේ යුද්ධයට, ප්‍රතිසන්නද්ධකරණ අයවැයට, සමාජ කොන්දේසි වලට එල්ල කරන ප්‍රහාරවලට සහ ධනේශ්වර තරඟකාරිත්වයේ සමස්ත තර්කනයට එරෙහි වන ස්වාධීන දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමයි. එමෙන්ම එය එක්සත් ජනපදය, රුසියාව, චීනය, යුක්රේනය, ඉන්දියාව, අප්‍රිකාව සහ ලොව පුරා සිටින කම්කරුවන් සමඟ සවිඥානික එකමුතුවකින් යුතුව සිදු කිරීමයි. සියලුම රටවල කම්කරුවන් සමාජයේ සමාජවාදී පරිවර්තනයක් සඳහා සටන් කළ යුතුය: ලාභය සඳහා වන නිෂ්පාදනය වෙනුවට මානව අවශ්‍යතා සඳහා වන නිෂ්පාදනය ආදේශ කිරීම සහ ජාතික රාජ්‍ය පද්ධතිය වෙනුවට සමාජවාදී සමූහාණ්ඩුවල සහෝදර සංගමයක් ආදේශ කිරීමයි.

මෙය හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුවේ වැඩපිළිවෙළයි. වත්මන් සමාජ ක්‍රමයේ (social order) සමස්ත තර්කනය මනුෂ්‍ය වර්ගයා තල්ලු කරමින් සිටින ව්‍යසනය  වැලැක්වීමට වෙනත් මඟක් නැත.

සමාප්තයි.

[අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එකතු කෙරුණි]

මහා බලවතුන්ගේ ගැඹුරු වන එදිරිවාදිකම් මධ්‍යයේ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් වෙළඳපල, ලාභ ශ්‍රමය සහ තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය වෙත ප්‍රවේශය සොයති —2 කොටස Read More »

Minerals race

මහා බලවතුන්ගේ ගැඹුරු වන එදිරිවාදිකම් මධ්‍යයේ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් වෙළඳපල, ලාභ ශ්‍රමය සහ තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය වෙත ප්‍රවේශය සොයති—1 කොටස

ජෝර්ඩන් ෂිල්ටන් විසිනි. 

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 ජුලි 8  දින “European imperialists seek access to markets, cheap labour and critical raw materials amid deepening great-power rivalries—Part 1” යන හිසින් පළවූ ජෝර්ඩන් ෂිල්ටන් විසින් ලියන ලද කොටස් දෙකකින් යුතු ලිපි මාලාවේ පළමු කොටසේ සිංහල පරිවර්තනය යි. 

මෙය කොටස් දෙකකින් යුත් ලිපි මාලාවක පළමු කොටසයි. දෙවන කොටස කියවන්න.

යුරෝපයේ අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් පසුගිය වසර කිහිපය තිස්සේ ලතින් ඇමරිකාව, අප්‍රිකාව සහ ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපය පුරා විහිදෙන දුරදිග යන වෙළඳ ගිවිසුම් සහ අමුද්‍රව්‍ය හවුල්කාරිත්වයන් මාලාවකට එළඹ ඇත. ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් නැවතත් ධවල මන්දිරයට පැමිණීම සහ “ඇමරිකාව පළමුව” යන ගෝලීය වෙළඳ යුද්ධය වැලඳ ගැනීම මෙම ක්‍රියාවලිය සැලකිය යුතු ලෙස වේගවත් කර තිබේ.

මැයි මාසය ආරම්භයේදී, යුරෝපා සංගමය (EU) සහ මර්කෝසූර් (Mercosur) වෙළඳ හවුල අතර දිගු කලක් තිස්සේ සාකච්ඡා කරන ලද ගිවිසුම නිල වශයෙන් බලාත්මක විය. යුරෝපා සංගමයේ සාමාජික රටවල් 27 සහ ලතින් ඇමරිකානු රටවල් වන ආර්ජන්ටිනාව, බ්‍රසීලය, පැරගුවේ සහ උරුගුවේ අතර ඇති කරගත් මෙම ගිවිසුම, වෙළඳපල, අමුද්‍රව්‍ය සහ ආයෝජන අවස්ථා සඳහා ප්‍රවේශය ලබා ගැනීම වෙනුවෙන් ලෝකයේ ප්‍රධාන බලවතුන් අතර පවතින අරගලය තීව්‍ර වීම මනාව සංකේතවත් කරයි.

IMG 1845
රොටර්ඩෑම් හි කන්ටේනර් පර්යන්තයක මිනිසුන් රහිත ස්වයංක්‍රීය නියෙමු (guided) වාහනයකට කන්ටේනරයක් පටවන ආකාරය [ඡායාරූපය: Quistnix / CC BY 1.0]

මර්කෝසූර් හවුල සහ ඉන්දියාව, මෙක්සිකෝව මෙන්ම නවසීලන්තය සමඟ ඇති කරගත් එවැනිම ගිවිසුම් නොවරදවාම “නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම්” ලෙස නම් කරනු ලැබේ. එහෙත් ඒවායින් නිරූපණය වන්නේ තම ප්‍රතිවාදීන්ගේ වියදමෙන් යුරෝපීය ප්‍රාග්ධනය සඳහා ප්‍රධාන වෙළඳපලවල් සහ සැපයුම් දාමයන් අත්පත් කර ගැනීමට ගන්නා උත්සාහයකි. එමෙන්ම, ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ අභියෝගයට ලක් නොවූ ආධිපත්‍යය මත පදනම්ව දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව පිහිටුවන ලද ගෝලීය වෙළඳ විධිවිධාන තවදුරටත් බිඳවැටීමක් ද ඉන් අදහස් කෙරේ. වර්ධනය වන භූ-දේශපාලනික ගැටුම්කාරී තත්ත්වයන් යටතේ, ලෝක ධනවාදය තරඟකාරී කන්ඩායම්වලට බෙදී යමින් පවතින අතර, සෑම කන්ඩායමක්ම අනෙකාගේ වියදමෙන් වෙළඳපල, සම්පත් සහ උපායමාර්ගික වාසි තහවුරු කර ගැනීමට උත්සාහ කරති.

බ්‍රසල්ස්, බර්ලින් සහ පැරිස්, බුවනෝස් අයර්ස් සිට මුම්බායි දක්වා යුරෝපීය ප්‍රාග්ධනය සඳහා වෙළඳපල ප්‍රවේශය ඉල්ලා සිටින අතර, වොෂින්ටනයේ “ඇමරිකාව පළමුව” යන න්‍යාය පත්‍රය පදනම් වී ඇත්තේ ඇමරිකානු මහාද්වීපයේ ආර්ථික ජීවිතයෙන් සියලුම “අර්ධගෝලීය නොවන” (non-hemispheric) ප්‍රතිවාදීන් බැහැර කිරීම මත ය. මෙම ප්‍රතිවාදී කන්ඩායම් දෙකම එකවර චීනයට එරෙහිව එල්ල වී ඇති අතර, චීනයේ ආර්ථික ව්‍යාප්තිය සහ වෙළඳාම මෙන්ම ආයෝජන වර්ධනය කිරීමට ගන්නා උත්සාහය, බීජිං පාලනය උතුරු ඇමරිකානු සහ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන්ගේ කොල්ලකාරී අභිලාෂයන්ට ප්‍රධාන තර්ජනයක් බවට පත් වී ඇත.

ඉරානයට එරෙහි එක්සත් ජනපද/ඊශ්‍රායල යුද්ධය සහ යුක්‍රේනයේ රුසියාවට එරෙහි එක්සත් ජනපද/නැටෝ (NATO) යුද්ධය, දිනෙන් දින උත්සන්න වන ලෝකය නැවත බෙදා ගැනීමේ තුන්වන ලෝක යුද්ධයක ආරම්භක අදියරයන් සනිටුහන් කරයි. යුරෝපා සංගමයේ ව්‍යාප්ත වන වෙළඳ ගිවිසුම් සහ අමුද්‍රව්‍ය හවුල්කාරිත්ව ජාලය විශ්ලේෂණය කළ යුත්තේ මෙම සන්දර්භය තුළ ය.

යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදය හුදෙක් ආර්ථික න්‍යාය පත්‍රයක් පමණක් ලුහුබඳින්නේ නැත; වෙළඳපල, ශ්‍රම සංචිත, අමුද්‍රව්‍ය සහ භූ-උපායමාර්ගික බලපෑම් අත්පත් කර ගැනීම සඳහා තම ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව කුරිරු මිලිටරි බලයක් යෙදවිය හැකි වන පරිදි ඔවුහු උපරිමයෙන් සන්නද්ධ වෙමින් සිටිති. මෙම ගමන, පශ්චාත් යුධ සමයේ වැඩි කාලයක් ආධිපත්‍යය දැරූ එක්සත් ජනපද අධිරාජ්‍යවාදය සහ යුරෝපීය බලවතුන් අතර අන්තර්- අත්ලාන්තික් සන්ධානය බිඳවැටීම වේගවත් කරමින් තිබේ.

යුරෝපය මුල් කරගත් වෙළඳ හවුලක් නිර්මාණය කිරීම

යුරෝපා සංගමයේ ආර්ථික කොල්ලකෑමේ සහ ලාභ ලබාගැනීමේ ගෝලීය මූලෝපායේ හදවතෙහි පවතින්නේ අනාගත කර්මාන්ත සහ ආක්‍රමණශීලී මිලිටරි මෙහෙයුම් යන දෙකම සඳහා තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය සුරක්ෂිත කර ගැනීමේ මෙහෙයුමයි. 2024 දී බලාත්මක වූ තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය පනත (The Critical Raw Materials Act-CRMA), විශේෂයෙන්ම චීනය වැනි තනි සැපයුම්කරුවන් මත යැපීම අවම කිරීම සඳහා පැහැදිලි ඉලක්ක කෙටුම්පත් කරයි. ලොව පුරා සිටින අනෙකුත් සැපයුම්කරුවන් සමඟ මූලෝපායික හවුල්කාරිත්වයන් ඇති කර ගැනීම, ඛනිජ ප්‍රතිචක්‍රීකරණය ඉහළ නැංවීම සහ දේශීය කැණීම් ව්‍යාපෘති ප්‍රවර්ධනය කිරීම යන කරුණුවල එකතුවක් මඟින් මෙය සාක්ෂාත් කර ගැනීමට එය අපේක්ෂා කරයි.

චීනය සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය නිස්සාරණය නොකළද, වඩාත්ම වැදගත් මූලද්‍රව්‍ය සමහරක් පිරිපහදු කිරීම සහ සැකසීමේ ක්‍රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් ආධිපත්‍යය දරයි. උදාහරණයක් ලෙස, විද්‍යුත් වාහන (EV) සඳහා බැටරි නිපදවීමට, ඩිජිටල් උපකරණ සහ අනෙකුත් අධි-තාක්‍ෂණික මෙහෙයුම් සඳහා අත්‍යවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය තුනක් වන ලෝකයේ බොහොමයක් මැංගනීස්, කොබෝල්ට් සහ මිනිරන් (ග්‍රැෆයිට්) පිරිපහදු කිරීමේ වගකීම දරන්නේ චීන පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන වේ. දශක ගණනාවක් තිස්සේ එක්සත් ජනපද සහ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදය චීනය ලෝකයේ ශ්‍රම සූරාකෑමේ මධ්‍යස්ථානය (sweatshop) ලෙස ගොඩනැගීම සඳහා එහි බිලියන සිය ගණනක් ආයෝජනය කර ඇත.

2010 දෙසැම්බර් 30 වන දින මධ්‍යම චීනයේ ජියැන්ග්සි පළාතේ ගන්ක්සියන් ප්‍රාන්තයේ දුර්ලභ පාංශු පතලක කම්කරුවන් යන්ත්‍රෝපකරණ භාවිතයෙන් කැණීම් කරන අයුරු. [AP ඡායාරූපය/Chinatopix via AP]

IMG 1846
2010 දෙසැම්බර් 30 වන දින මධ්‍යම චීනයේ ජියැන්ග්සි පළාතේ ගන්ක්සියන් ප්‍රාන්තයේ දුර්ලභ පාංශු පතලක කම්කරුවන් යන්ත්‍රෝපකරණ භාවිතයෙන් කැණීම් කරන අයුරු. [AP ඡායාරූපය/Chinatopix via AP]

යුරෝපීය “තාක්‍ෂණික ස්වෛරීභාවය” සඳහා එනම්, එක්සත් ජනපදයෙන් සහ චීනයෙන් ස්වාධීනව විද්‍යුත් වාහන, පුනර්ජනනීය බලශක්ති යටිතල පහසුකම්, ස්මාර්ට්ෆෝන්, ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම් සහ යුද්ධ කිරීම සඳහා වන උපකරණ නිෂ්පාදනය කිරීමේ හැකියාව සඳහා ලිතියම්, කොබෝල්ට්, දුර්ලභ පාංශු මූලද්‍රව්‍ය (REEs) සහ නිකල් වැනි ද්‍රව්‍ය කෙරෙහි සෘජු පාලනයක් තිබීම අත්‍යවශ්‍ය බවට වර්ධනය වන පිළිගැනීමක් CRMA පනතෙන් පිළිබිඹු වේ. යුරෝපා සංගම් කොමිසම සඳහන් කළේ, “බැටරි නිෂ්පාදනය සඳහා ලිතියම්, කොබෝල්ට් සහ නිකල් භාවිතා වේ; සූර්ය පැනල සඳහා ගැලියම් භාවිතා වේ; සුළං තාක්ෂණය සඳහා අමු බෝරෝන් භාවිතා වේ; අභ්‍යවකාශ සහ ආරක්ෂක අංශවල ටයිටේනියම් සහ ටංස්ටන් භාවිතා වේ” යනුවෙනි.

ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ මෙම ද්‍රව්‍ය සමහරක් සඳහා ඇති ඉල්ලුම කිහිප ගුණයකින් වැඩි වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත. උදාහරණයක් ලෙස, යුරෝපා සංගමය 2024 දී පුරෝකථනය කළේ ලිතියම් සඳහා ඇති ඉල්ලුම 2030 වන විට 10 ගුණයකින් සහ 2040 වන විට 21 ගුණයකින් වැඩි වන අතර, එම කාලසීමාවන් තුළම දුර්ලභ පාංශු ලෝහ සඳහා ඇති ඉල්ලුම හය හෝ හත් ගුණයකින් ඉහළ යනු ඇති බවයි.

මෙයට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, යුරෝපා සංගමය සම්පත් සබඳතා පිළිබඳ ගෝලීය ජාලයක් පිහිටුවීමට උත්සාහ කරයි.

ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපය තුළ ඕස්ට්‍රේලියාව කේන්ද්‍රීය ස්ථානයක් ගනී. 2024 දී, යුරෝපා සංගමය ඕස්ට්‍රේලියාව සමඟ මූලෝපායික ඛනිජ පිළිබඳ අවබෝධතා ගිවිසුමකට අත්සන් තැබූ අතර, එමඟින් ලිතියම්, දුර්ලභ පාංශු මූලද්‍රව්‍ය, මිනිරන්, මැංගනීස් සහ කොබෝල්ට් සැපයුම ඉහළ නැංවීමේ යුරෝපා සංගමයේ අවශ්‍යතාවය හඳුනා ගන්නා ලදී. ඕස්ට්‍රේලියාවේ විශාල අමුද්‍රව්‍ය තැන්පතු වෙත ප්‍රවේශ වීම සඳහා යුරෝපීය ආයෝජන බැංකුවේ මූල්‍ය ආධාර ලැබෙනු ඇති අතර, පතල් කැණීමේ ව්‍යාපෘති, අමුද්‍රව්‍ය සැකසීම සහ ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් සඳහා මූල්‍ය ආධාර සැපයීමට ඔවුන් 2025 අගභාගයේදී එකඟ විය.

මධ්‍යම ආසියාව යනු යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදය එහි ස්වභාවික සම්පත් වෙනුවෙන් විනිවිදිමට අදිටන් කරගෙන සිටින තවත් එක් කලාපයක් වන අතර, එමඟින් යුරෝපා සංගමය, චීනයට, එක්සත් ජනපදයට සහ රුසියාවට එරෙහිව පෙළගැසෙයි. කසකස්තානය, උස්බෙකිස්තානය සහ ටජිකිස්තානය වැනි රටවල් සතුව යුරේනියම්, තඹ සහ දුර්ලභ පාංශු මූලද්‍රව්‍යවල (REEs) සැලකිය යුතු සංචිත පවතී. 2025 අප්‍රේල් මාසයේදී උස්බෙකිස්තානයේ සමර්කන්ඩ් හි පැවැති ප්‍රථම යුරෝපා සංගම්-මධ්‍යම ආසියානු සමුළුවේදී ද ඇතුළුව, මෙම කලාපය තුළ තම මැදිහත්වීම ගැඹුරු කිරීමට යුරෝපා සංගමය උත්සාහ කර ඇත. සමුළුවේ ප්‍රකාශය මඟින් යුරෝපා සංගමය සහ මධ්‍යම ආසියානු ජනරජයන් අතර “මූලෝපායික හවුල්කාරිත්වයක්” ඇති කිරීමට කැප වූ අතර, පසුව ඒකාබද්ධ සම්පත් ප්‍රයෝජනයට ගැනීමේ සැලසුම් සහ රුසියාව මඟ හැර යාම සඳහා ප්‍රවාහන කොරිඩෝ පිහිටුවීම පිළිබඳ සැලසුම් ගෙනහැර දක්වන ලදී.

සාම්ප්‍රදායිකව රුසියාවේ සමීප මිත්‍රයෙකු වන ආර්මේනියාවේ අගනුවර වන යෙරෙවන් හි මෑතකදී පැවැත්වුණු යුරෝපීය දේශපාලන ප්‍රජාවගේ සමුළුව, රුසියාව මඟහරිමින් මධ්‍යම ආසියාවේ සිට යුරෝපයට ගලා යන වෙළඳ ප්‍රවාහයන් සඳහා වන ප්‍රධාන ප්‍රවාහන මාර්ගයක් ලෙස එම රට පිහිටා තිබීම සමඟ බැඳී පැවතුනි. 2023 ආර්මේනියාව සහ අසර්බයිජානය අතර පැවැති යුද්ධයේදී අසර්බයිජානය විසින් නගෝර්නෝ-කරබාක් ප්‍රදේශය යටත් කර ගැනීමෙන් පසුව, අසර්බයිජානය තුර්කියෙන් වෙන් කරන ආර්මේනියානු භූමියේ සිහින් තීරුවක් වන සන්ගෙසුර් කපොල්ල (Zangezur Gap) හරහා ප්‍රවාහන කොරිඩෝවක් සංවර්ධනය කිරීමට එක්සත් ජනපදය මැදිහත් වූ අතර, එය ජාත්‍යන්තර සාමය සඳහා වන ට්‍රම්ප් මාර්ගය (Trump Route for International Peace) ලෙස නම් කර ඇත.

මතු සම්බන්ධයි.

[අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එකතු කෙරුණි]

මහා බලවතුන්ගේ ගැඹුරු වන එදිරිවාදිකම් මධ්‍යයේ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් වෙළඳපල, ලාභ ශ්‍රමය සහ තීරණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය වෙත ප්‍රවේශය සොයති—1 කොටස Read More »

Scroll to Top